7. 大织匠学处
7. Mahāpesakārasikkhāpadaṃ
4. 尼萨耆亚篇 · 22 段
641那时,佛陀世尊住在舍卫城(Sāvatthī)祇树给孤独园。当时,有一位男子要出远门,临行前对妻子这样说:“你把线称好,交给某某织布匠,让他织成衣存放起来。等我回来后,我要用这件衣供养具寿伍巴南达(Upananda)。”有位乞食的比丘听见了那男子正在说的这番话。于是,那位比丘就去拜见具寿伍巴南达·释迦子。到了之后,他对具寿伍巴南达·释迦子这样说:“伍巴南达尊者,你真是有大福德啊!在某某地方,有位男子要出远门前对他妻子这样说:‘你把线称好,交给某某织布匠,让他织成衣存放起来。等我回来后,我要用这件衣供养具寿伍巴南达。’”伍巴南达说:“贤友,他是我的护持者。”而那位织布匠也正好是伍巴南达的护持者。于是,具寿伍巴南达·释迦子就去找那位织布匠。到了之后,他对那织布匠这样说:“贤友,这件衣是为我而织的吧?你要把它织得长一些,宽一些,做得紧密些,而且织得平整、整齐、光滑、柔和。”织布匠回答:“尊者,夫人是把这些线交给我说:‘用这些线织一件衣。’尊者,用这些线我没法织得更长、更宽,或做得更紧密。不过,我倒可以把它织平整、整齐、光滑、柔和。”伍巴南达说:“哎呀,贤友,你尽管织得长一些、宽一些、紧密一些,不会被这些线限住的。”
Tena samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme. Tena kho pana samayena aññataro puriso pavāsaṃ gacchanto pajāpatiṃ etadavoca – ‘‘suttaṃ dhārayitvā amukassa tantavāyassa dehi, cīvaraṃ vāyāpetvā nikkhipa, āgato ayyaṃ upanandaṃ cīvarena acchādessāmī’’ti. Assosi kho aññataro piṇḍacāriko bhikkhu tassa purisassa imaṃ vācaṃ bhāsamānassa. Atha kho so bhikkhu yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ etadavoca – ‘‘mahāpuññosi tvaṃ, āvuso upananda, amukasmiṃ okāse aññataro puriso pavāsaṃ gacchanto pajāpatiṃ etadavoca – ‘‘suttaṃ dhārayitvā amukassa tantavāyassa dehi, cīvaraṃ vāyāpetvā nikkhipa, āgato ayyaṃ upanandaṃ cīvarena acchādessāmī’’ti. ‘‘Atthāvuso, maṃ so upaṭṭhāko’’ti. Sopi kho tantavāyo āyasmato upanandassa sakyaputtassa upaṭṭhāko hoti. Atha kho āyasmā upanando sakyaputto yena so tantavāyo tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ tantavāyaṃ etadavoca – ‘‘idaṃ kho, āvuso, cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati; āyatañca karohi vitthatañca. Appitañca suvītañca suppavāyitañca suvilekhitañca suvitacchitañca karohī’’ti. ‘‘Ete kho me, bhante, suttaṃ dhārayitvā adaṃsu; iminā suttena cīvaraṃ vināhī’’ti. ‘‘Na, bhante, sakkā āyataṃ vā vitthataṃ vā appitaṃ vā kātuṃ. Sakkā ca kho, bhante, suvītañca suppavāyitañca suvilekhitañca suvitacchitañca kātu’’nti. ‘‘Iṅgha tvaṃ, āvuso, āyatañca karohi vitthatañca appitañca. Na tena suttena paṭibaddhaṃ bhavissatī’’ti.
于是,那位织布匠就把送来的线在织机上纵向铺开之后,去找那位妇女。到了之后,他这样对那位妇女说:“夫人,还需要线。”妇女说:“先生,我不是跟你说了‘用这些线织一件衣’吗?”织布匠说:“是的,夫人,您确实跟我说了‘用这些线织一件衣’。但是,伍巴南达尊者这样对我说:‘来吧,贤友,你把它织得长一些、宽一些、紧密一些,不会被这些线限住。’”于是,那位妇女便又给了与最初所给等量的线。后来,具寿伍巴南达·释迦子听说那位男子已经从外地回来了,就前往那位男子的住处。到了之后,在铺设好的座位上坐下。那位男子就去拜见具寿伍巴南达·释迦子,顶礼之后,在一旁坐下。坐在一旁后,那位男子对妻子说:“衣织好了吗?”妻子回答:“是的,夫君,衣织好了。”男子说:“拿来,我要供养具寿伍巴南达衣。”于是,那位妇女将衣拿出来交给丈夫,并说明了事情经过。那位男子就把衣供养给具寿伍巴南达·释迦子,然后心里不满,抱怨、指责说:“这些沙门释子贪求无厌,不知满足。这些人实在难以用衣供养。为何具寿伍巴南达在我未邀请的情况下,前往织布匠处,对衣作了安排呢?”
Atha kho so tantavāyo yathābhataṃ suttaṃ tante upanetvā yena sā itthī tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā taṃ itthiṃ etadavoca – ‘‘suttena, ayye, attho’’ti. ‘‘Nanu tvaṃ ayyo mayā vutto – ‘iminā suttena cīvaraṃ vināhī’’’ti. ‘‘Saccāhaṃ, ayye, tayā vutto – ‘iminā suttena cīvaraṃ vināhī’ti. Apica, maṃ ayyo upanando evamāha – ‘iṅgha tvaṃ, āvuso, āyatañca karohi vitthatañca appitañca, na tena suttena paṭibaddhaṃ bhavissatī’’’ti. Atha kho sā itthī yattakaṃyeva suttaṃ paṭhamaṃ adāsi tattakaṃ pacchā adāsi. Assosi kho āyasmā upanando sakyaputto – ‘‘so kira puriso pavāsato āgato’’ti. Atha kho āyasmā upanando sakyaputto yena tassa purisassa nivesanaṃ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho so puriso yenāyasmā upanando sakyaputto tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho so puriso pajāpatiṃ etadavoca – ‘‘vītaṃ taṃ cīvara’’nti? ‘‘Āmāyya, vītaṃ taṃ cīvara’’nti. ‘‘Āhara, ayyaṃ upanandaṃ cīvarena acchādessāmī’’ti. Atha kho sā itthī taṃ cīvaraṃ nīharitvā sāmikassa datvā etamatthaṃ ārocesi. Atha kho so puriso āyasmato upanandassa sakyaputtassa cīvaraṃ datvā ujjhāyati khiyyati vipāceti – ‘‘mahicchā ime samaṇā sakyaputtiyā asantuṭṭhā. Nayime sukarā cīvarena acchādetuṃ. Kathañhi nāma ayyo upanando mayā pubbe appavārito tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjissatī’’ti.
诸比丘听见了那位男子的不满、抱怨和指责。那些少欲的比丘……他们也这样不满、抱怨、指责说:“怎么具寿伍巴南达·释迦子会在事先未受邀请的情况下,就去一位居士的织布匠那里,对衣的做法提出额外要求呢!”于是,那些比丘用种种方式呵责了具寿伍巴南达·释迦子之后,就把事情禀告了世尊。……世尊问:“伍巴南达,听说你确实在事先未受邀请的情况下,去一位居士的织布匠那里,对衣的做法提出额外要求,这是真的吗?”“是真的,世尊。”“伍巴南达,那位居士是你的亲属,还是非亲属?”“是非亲属,世尊。”“愚人!没有亲属关系的人,不知道对方什么合适、什么不合适,有些什么、缺些什么?你竟在事先未受邀请的情况下,去一位非亲属居士的织布匠那里,对衣的做法提出额外要求!愚人,这不是令未生信者生信……诸比丘,你们应当这样诵这个学处——
Assosuṃ kho bhikkhū tassa purisassa ujjhāyantassa khiyyantassa vipācentassa. Ye te bhikkhū appicchā…pe… te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti – ‘‘kathañhi nāma āyasmā upanando sakyaputto pubbe appavārito gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjissatī’’ti! Atha kho te bhikkhū āyasmantaṃ upanandaṃ sakyaputtaṃ anekapariyāyena vigarahitvā bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ…pe… ‘‘saccaṃ kira tvaṃ, upananda, pubbe appavārito gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjī’’ti? ‘‘Saccaṃ, bhagavā’’ti. ‘‘Ñātako te, upananda, aññātako’’ti? ‘‘Aññātako, bhagavā’’ti. ‘‘Aññātako, moghapurisa, aññātakassa na jānāti patirūpaṃ vā appatirūpaṃ vā santaṃ vā asantaṃ vā. Tattha nāma tvaṃ, moghapurisa, pubbe appavārito aññātakassa gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjissasi! Netaṃ, moghapurisa, appasannānaṃ vā pasādāya…pe… evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyātha –
642如果有非亲属的居士或女居士,叫织工为某位比丘织衣;这位比丘事先没有受到邀请,就跑到织工那里对织衣提要求,说‘朋友,这件衣是为我织的,请织得长一些、宽一些、密实、织好、刮净、梳理整齐;这样我们也会给你们一点什么’。这位比丘这样说后,真的给了一点什么,哪怕只给一点钵食,也犯尼萨耆亚巴吉帝亚(nissaggiya pācittiya,古译:舍堕波逸提)。
Bhikkhuṃ paneva uddissa aññātako gahapati vā gahapatānī vā tantavāyehi cīvaraṃ vāyāpeyya, tatra ce so bhikkhu pubbe appavārito tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjeyya – ‘idaṃ kho, āvuso, cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati. Āyatañca karotha vitthatañca. Appitañca suvītañca suppavāyitañca suvilekhitañca suvitacchitañca karotha. Appeva nāma mayampi āyasmantānaṃ kiñcimattaṃ anupadajjeyyāmā’ti. Evañca so bhikkhu vatvā kiñcimattaṃ anupadajjeyya antamaso piṇḍapātamattampi, nissaggiyaṃ pācittiya’’nti.
643所谓“专为一位比丘”,是指为了他,以他为受施者,想给他衣穿。
Bhikkhuṃ paneva uddissāti bhikkhussatthāya bhikkhuṃ ārammaṇaṃ karitvā bhikkhuṃ acchādetukāmo.
所谓“非亲属”,是指母系或父系向上追溯七代祖先之间,没有血缘关系联结的。
Aññātako nāma mātito vā pitito vā yāva sattamā pitāmahayugā asambaddho.
所谓“男居士”,是指任何在家居住的男子。
Gahapati nāma yo koci agāraṃ ajjhāvasati.
所谓“女居士”,是指任何在家居住的女子。
Gahapatānī nāma yā kāci agāraṃ ajjhāvasati.
所谓“织工”,是指织布工。
Tantavāyehīti pesakārehi.
所谓“衣”,指六种衣中的任何一种,大小至少达到可以净施的最低限度。
Cīvaraṃ nāma channaṃ cīvarānaṃ aññataraṃ cīvaraṃ vikappanupagaṃ pacchimaṃ.
所谓“令织”,是指令人织造。
Vāyāpeyyāti vināpeti.
为哪位比丘而织衣,那位比丘就是所指的比丘。
Tatra ce so bhikkhūti yaṃ bhikkhuṃ uddissa cīvaraṃ viyyati so bhikkhu.
所谓“事先未受邀请”,是指事先未有人这样问他:“尊者,您需要什么样的衣?我让人给您织什么样的衣呢?”
Pubbe appavāritoti pubbe avutto hoti – ‘‘kīdisena te, bhante, cīvarena attho, kīdisaṃ te cīvaraṃ vāyāpemī’’ti?
所谓“去找织工”,是指到织工家里去,或在其他任何地方接近他们。
Tantavāye upasaṅkamitvāti gharaṃ gantvā yattha katthaci upasaṅkamitvā.
所谓“对织衣另提要求”,是指这样说:“贤友啊,这衣是为我而织的,请你们把它做得又长又宽,再织得紧密、织得细致、织得匀整,理得平顺,修整得光滑。说不定我们也会给尊者们一点什么的。”
Cīvare vikappaṃ āpajjeyyāti – ‘‘idaṃ kho, āvuso, cīvaraṃ maṃ uddissa viyyati, āyatañca karotha vitthatañca. Appitañca suvītañca suppavāyitañca suvilekhitañca suvitacchitañca karotha. Appeva nāma mayampi āyasmantānaṃ kiñcimattaṃ anupadajjeyyāmā’’ti.
所谓“这位比丘这样说后,给织工一点东西,哪怕只给一点钵食”,这里的“钵食”包括粥、饭、嚼食,乃至一小团粉、一根齿木、一根衣边的流苏线;甚至给织工说法也算。
Evañca so bhikkhu vatvā kiñcimattaṃ anupadajjeyya antamaso piṇḍapātamattampīti. Piṇḍapāto nāma yāgupi bhattampi khādanīyampi cuṇṇapiṇḍopi dantakaṭṭhampi dasikasuttampi, antamaso dhammampi bhaṇati.
如果织工依这位比丘的话把衣加长、加宽或织得更密,比丘即因这番作为犯恶作。比丘得到衣时,这件衣便应舍出。应将此衣舍给僧团、或数位比丘、或一位比丘。再者,诸比丘,应当这样来舍:“尊者,这件衣是我先前未受邀请,便到非亲戚居士的织工那里对衣提出了修改要求而犯的,应当舍出。我将此衣舍给僧团。”(僧团应如此说)
“应该给与。”……“应该给与。”……“我给与具寿。”
Tassa vacanena āyataṃ vā vitthataṃ vā appitaṃ vā karoti, payoge dukkaṭaṃ. Paṭilābhena nissaggiyaṃ hoti. Nissajjitabbaṃ saṅghassa vā gaṇassa vā puggalassa vā. Evañca pana, bhikkhave, nissajjitabbaṃ…pe… idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātakassa gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ. Imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti…pe… dadeyyāti…pe… dadeyyunti…pe… āyasmato dammīti.
644施主是非亲戚,心里也明知是非亲戚,先前未受邀请,便到居士的织工那里对衣提出修改要求而犯,是尼萨耆亚巴吉帝亚。施主是非亲戚,心里有疑惑,先前未受邀请,便到居士的织工那里对衣提出修改要求而犯,是尼萨耆亚巴吉帝亚。施主是非亲戚,心里却误以为是亲戚,先前未受邀请,便到居士的织工那里对衣提出修改要求而犯,是尼萨耆亚巴吉帝亚。
Aññātake aññātakasaññī pubbe appavārito gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjati, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Aññātake vematiko pubbe appavārito gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjati, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ. Aññātake ñātakasaññī pubbe appavārito gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā cīvare vikappaṃ āpajjati, nissaggiyaṃ pācittiyaṃ.
施主是亲戚,心里却误以为是非亲戚,犯恶作。施主是亲戚,心里有疑惑,犯恶作。施主是亲戚,心里也明知是亲戚,无犯。
Ñātake añātakasaññī, āpatti dukkaṭassa. Ñātake vematiko, āpatti dukkaṭassa. Ñātake ñātakasaññī, anāpatti.
645无犯的情况是:对亲戚、对已经邀请过自己的人、为他人而做、用自己的财物去做、施主本想让人织一件贵重的衣,比丘请织工改织较便宜的衣、对精神失常者、对最初犯戒者。
Anāpatti – ñātakānaṃ, pavāritānaṃ, aññassatthāya, attano dhanena, mahagghaṃ vāyāpetukāmassa appagghaṃ vāyāpeti, ummattakassa, ādikammikassāti.