6. 药犍度
6. Bhesajjakkhandhakaṃ
大品连结 · 73 段
160. 关于五种药等的讨论
160. Pañcabhesajjādikathā
260在药篇中,为了说明“在秋季生起的就是秋季病”这个意思,所以说“在秋季生起的”。用“胆汁病”这个说法,显示这种病的具体样子。接着详细说明胆汁病的原因,所以说“在那时,确实……”等。“以彼”就是“因为这个原因”。“他们”指的是那些比丘。“入腹内”就是进入腹腔内部,意思是进入肠子的里面。“食的作用”就是食物的功能,或者应当由食物来完成的作用。
260. Bhesajjakkhandhake saradakāle uppanno sāradikoti atthaṃ dassento āha ‘‘saradakāle uppannenā’’ti. ‘‘Pittābādhenā’’ti iminā ābādhassa sarūpaṃ dasseti. Pittābādhassa kāraṇaṃ vitthārento āha ‘‘tasmiṃ hī’’tiādi. Tenāti hetunā. Tesanti bhikkhūnaṃ. Koṭṭhabbhantaragatanti koṭṭhassa abbhantaraṃ gataṃ. Antassa anto pavisanaṃ hotīti adhippāyo. Āhāratthanti āhārassa kiccaṃ, āhārena vā kattabbaṃ kiccaṃ.
261“不令人喜爱”是指那些药和食物不令人喜爱。为什么?因为食物不消化。为了说明这个意思,所以说“不消化”。由于不令人喜爱,就不能平息风病。这里用“不消化”说明“不令人喜爱”的原因,用“不能平息风……”说明其结果,应当这样理解。“油腻”这个词说明“使之油腻”,也就是“使之润泽”的意思。“以食覆盖者”:这里,食物的不覆盖是指食物无味、不能让人对食物生起食欲,所以说“以食无味者”。
261.Nacchādentīti tāni bhesajjāni bhojanāni nacchādenti. Kasmā? Bhojanānaṃ ajīraṇattā . Iti imamatthaṃ dassento āha ‘‘na jīrantī’’ti. Nacchādattā na vātarogaṃ paṭippassambhetuṃ sakkonti. Ettha ca ‘‘na jīrantī’’ti iminā nacchādanassa kāraṇaṃ dasseti. ‘‘Na vāta…pe… sakkontī’’ti iminā tasseva phalaṃ dassetīti daṭṭhabbaṃ. ‘‘Siniddhānī’’ti iminā sinihantīti senehikānīti atthaṃ dasseti. Bhattacchannakenāti ettha bhattassa acchannakaṃ nāma bhattassa arocikaṃ bhattassa ruciyā anuppādakanti āha ‘‘bhattārocakenā’’ti.
262262. 关于“过夜”等(在“过夜”等词句)中的判定,应当理解为句义的连接。在巴利圣典中,为了说明“受持、煮熟、混合”这些词是作为动作的修饰语,应当与“受用”一词关联,所以说了“于时受持等”这样的话。在“以油涂用而受用”这里,以油涂用而受用的时限是多少呢?所以说“七日之内”。
262.Acchavasantiādīsu vinicchayo veditabboti yojanā. Pāḷiyaṃ ‘‘paṭiggahitaṃ nippakkaṃ saṃsaṭṭha’’nti padānaṃ kiriyāvisesanaṃ katvā ‘‘paribhuñjitu’’nti padena sambandhitabbabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘kāle paṭiggahitanti ādīsū’’tiādi. Telaparibhogena paribhuñjitunti ettha kittakaṃ kālaṃ telaparibhogena paribhuñjitabbanti āha ‘‘sattāhakāla’’nti.
161. 根药等的讨论
161. Mūlādibhesajjakathā
263263.“根药等的判定亦”里的“亦”字,是针对“过夜”等处的判定来说的。“于此”是指在药犍度中。“何者”是指判定。“磨石”:在这里磨,所以叫“磨”;那本身就是石头,所以叫“磨石”。用这个来说明“安住不动而坐”就是“座”的意思。“磨杵”:用它来磨,所以叫“磨”;那本身就是杵,所以叫“磨杵”。用这个来说明“座之杵”就是“座杵”的意思。“阿魏类”是指阿魏的种类。
263.Mūlabhesajjādivinicchayopīti pisaddo acchavasantiādīsu vinicchayaṃ apekkhati. Idhāti bhesajjakkhandhake. Yaṃ yanti vinicchayaṃ. Pisanasilāti pisati etthāti pisanā, sāyeva silāti pisanasilā. Iminā acalaṃ hutvā nisīdatīti nisadoti atthaṃ dasseti. Pisanapotakoti pisati anenāti pisano, soyeva potakoti pisanapotako, iminā nisadato potakoti nisadapotakoti atthaṃ dasseti. Hiṅgujātiyoti hiṅgukulāni.
这里“海的”是指住在大海里,所以叫“海的”。为了说明这个词的构成含义,就说“海岸边”等等。用“岸”这个字,是为了表明这里的“海”是第七格,表示近处的意思。“自然盐”就是本性自成的盐,意思是说不是跟其他材料一起煮出来的。“从山上生起”这句话,是用来说明:从名叫信度的山上生起,所以叫信度的。为了说明“从地面涌出、升上来,所以叫涌出”这个词的构成含义,就说“从地面长出芽来”。按照这部注疏的讲法,应该是唇音的第三个字母才对,但在各种写本里只看到第四个字母。也有写成“涌出”的读法。“汁”就是部分。因此,为了说明“跟材料一起用汁煮出来的,所以叫汁的”这个意思,就说“跟材料一起煮”。不过在《词汇论》里,有“汁盐”的读法。“那”就是指汁。
Sāmuddanti ettha samudde santiṭṭhatīti sāmuddanti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘samuddatīre’’tiādi. ‘‘Tīre’’ti iminā samuddeti ettha sattamīvibhattiyā samīpatthe pavattabhāvaṃ dasseti. Pakatiloṇanti sabhāvaloṇaṃ, na dabbasambhārehi saddhiṃ pacitanti attho. ‘‘Pabbate uṭṭhahatī’’ti iminā sindhunāmake pabbate uṭṭhahatīti sindhavanti atthaṃ dasseti. Ubbito bhūmito īrati uggacchatīti ubbiranti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘bhūmito aṅkuraṃ uṭṭhahatī’’ti. Iminā aṭṭhakathānayena oṭṭhajo tatiyakkharoyeva yujjati, potthakesu pana catutthakkharoyeva dissati. ‘‘Ubbhida’’ntipi pāṭho. Bilanti koṭṭhāso. Tasmā dabbasambhārehi bilehi saddhiṃ pacitaṃ bilanti atthaṃ dassento āha ‘‘dabbasambhārehi saddhiṃ pacita’’nti. Abhidhāne pana (abhidhāne 461 gāthāyaṃ) ‘‘bilāla’’nti pāṭho atthi. Tanti bilaṃ.
264264. 就像有些人身上有体臭一样,某些人身上也有体臭——应该这样连接理解。“彼亦”是指比丘也有。“亦”这个字还一并包括了患疥癣等病的比丘。“粪”一词因为适用于马等的粪便,所以说“牛粪”。“普通粉末亦”是指非除垢土的粉末。“此亦”是指普通粉末。
264. Assādīnaṃ kāyagandho viya kassaci kāyagandho hotīti yojanā. Tassāpīti bhikkhunopi. Pisaddena kaṇḍuvābādhabhikkhuādayopi sampiṇḍeti. Chakaṇasaddassa assādīnaṃ malepi pavattanato vuttaṃ ‘‘gomaya’’nti. Pākatikacuṇṇampīti apakkarajanacuṇṇampi. Etampīti pākatikacuṇṇampi.
“那”是指生肉,和“不吃”相连。“那”或者是指生血,和“不喝”相连。“非人”是指像人一样的鬼。“那”就是指生肉和生血。
Tanti āmakamaṃsaṃ, na khādīti sambandho. Tanti āmakalohitaṃ vā, na pivīti sambandho. Amanussoti manussasadiso bhūto. Tanti āmakamaṃsalohitaṃ.
265“眼药”是一个通称,所以注释者说“眼药这个词是总括一切眼药的用语”。“总括一切眼药的用语”就是涵盖所有眼药的词。“这个词”指的就是“眼药”这个说法。用它涂眼、抹眼,所以叫眼药;或者用它涂眼、使眼睛变得明亮,所以叫眼药。它的第三个字母是腭音。“灯盏”指在灯盏里产生的东西。把灯盏倒扣在灯焰上方,那里积的烟灰就叫“灯盏”。为了说明这个意思,所以说“从灯焰取来的烟灰”。“应和眼药一起研磨”在这里是说,要和眼药放在一起拿来研磨,所以叫“应和眼药一起研磨”,因此说“和眼药一起研磨的”。“一起”这个词,只是用来表达“共同”的意思。“确实”表示这是真的。无论是哪种和眼药一起研磨的粉末,没有不合适的,应当这样理解;或者理解为:并非不合适,而是恰恰合适。在这个解释中,“不合适”这个动词因为还关联着另一个动作,所以成了施动者;在动词中,施动性和受动性都是可以成立的。“檀香”等词则很容易理解。
265.‘‘Añjana’’nti nāmaṃ sāmaññanti āha ‘‘añjananti sabbasaṅgāhakavacanameta’’nti. Sabbasaṅgāhakavacananti sabbesaṃ añjanānaṃ saṅgāhakavacanaṃ. Etanti ‘‘añjana’’nti etaṃ vacanaṃ. Añjati cakkhuṃ makkheti anenāti añjanaṃ, añjati cakkhuṃ byattaṃ karotīti vā añjanaṃ, tālujo tatiyakkharo. Kapallanti kapalle pavattaṃ. Kapālañhi dīpasikhāya upari nikujjitvā tattha pavattaṃ masi ‘‘kapalla’’nti vuccati. Tamatthaṃ dassento āha ‘‘dīpasikhato gahitamasī’’ti. Añjanūpapisanehīti ettha añjanehi saddhiṃ upanetuṃ pisitabbanti añjanūpapisananti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘añjanena saddhiṃ ekato pisitehī’’ti. ‘‘Ekato’’ti iminā ‘‘saddhi’’nti padasseva atthaṃ dasseti. Hīti saccaṃ. Yaṃkiñci añjanūpapisanaṃ cuṇṇaṃ na na vaṭṭatīti yojanā. Atha vā na vaṭṭati na hoti, vaṭṭatiyevāti yojanā. Imasmiṃ naye ‘‘na vaṭṭatī’’ti ākhyātapadaṃ kiriyāntarāpekkhattā kattā hoti. Ākhyātesupi hi kattuttañca kammattañca labbhati. Candanantiādīni suviññeyyāneva.
说到“骨制”这个词时,为了排除它含义太宽的毛病,就说“除了人骨以外”。关于“针筒”,为了说明“针放在这里,所以叫针筒”这个词的构成含义,就说“在哪里”等等。其中,“在哪里”是指在有孔的木棍之类的东西里。“针”是指眼药针。“放入”就是安放。“肩系”是指用它系在肩上,所以叫肩系。“双鼻管”是指鼻疗由此而行,所以叫鼻管,成双的鼻管就是双鼻管。
Aṭṭhimayanti padassa atibyāpitadosaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘manussaṭṭhiṃ ṭhapetvā’’ti. Salākaṭṭhāniyanti ettha salākā tiṭṭhanti etthāti salākaṭṭhāniyanti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘yatthā’’tiādi. Tattha yatthāti yasmiṃ susiradaṇḍakādike. Salākanti añjanisalākaṃ. Odahantīti ṭhapenti. Aṃsabaddhakoti aṃse baddhati anenāti aṃsabaddhako. Yamakanatthukaraṇinti natthu karīyati imāyāti natthukaraṇī, yamakā natthukaraṇī yamakanatthukaraṇī.
267这一切都与油煮有关联,这是句子之间的连接。用“极度投入的脂”这句话,是在说明词义:因为被极度地投入、放进去,所以叫“极度投入”;这些脂本身就是“极度投入的脂”。
267. Taṃ sabbaṃ telapākanti sambandho. ‘‘Ati viya khittamajjānī’’ti iminā ati viya khipīyanti pakkhipīyantīti atikhittāni, tāniyeva majjāni atikhittamajjānīti vacanatthaṃ dasseti.
“叶汗”就是用叶子来发汗。“炭”就是用炭。那里的“其中”,指的是那些尘土、细沙等东西里。“除风的叶子”指的是能去除风病的乌达拉等叶子。那里的“其中”,指的是那些叶子里。“各种叶子碎煮”是说:各种叶子本身,因为要被捣碎,所以叫“各种叶子碎”,用它来煮,就是“各种叶子碎煮”。“热水的”就是用热水。那里的“其中”,指的是装水的容器里。
Paṇṇasedanti paṇṇehi sedaṃ. Aṅgārānanti aṅgārehi. Tatthāti tesu paṃsuvālikādīsu. Vātaharaṇapaṇṇānīti vātassa apanayanāni uddālādīni paṇṇāni. Tatthāti tesu paṇṇesu. Nānāpaṇṇabhaṅgakuthitanti nānāpaṇṇāniyeva bhañjitabbaṭṭhena nānāpaṇṇabhaṅgaṃ, tena kuthitaṃ nānāpaṇṇabhaṅgakuthitaṃ. Uṇhodakassāti uṇhodakena. Tatthāti udakakoṭṭhake.
“节节”就是在每个关节处。“以何”就是用油膏。“应调制那油膏”是句子的连接方式。用“适合脚的东西”这句话,说明油膏的意思是“对脚有益”。“以胡麻粉”:这里“粉”这个词是粉末的意思,所以说“以面粉”。“以团投入”就是团食。因为炒粉团和饭团相似,所以说炒粉团。“如钉”就是像木桩。“以碱”就是用盐碱土做成的碱。“遮止开裂”就是能遮止开裂的东西,指用来遮止油流出的布。“伤之作业”就是治伤,或者用在伤处的操作。
Pabbe pabbeti phaḷumhi phaḷumhi. Yenāti pajjena. Taṃ pajjaṃ abhisaṅkharitunti yojanā. ‘‘Pādānaṃ sappāyabhesajja’’nti iminā pādassa hitaṃ pajjanti vacanatthaṃ dasseti. Tilakakkenāti ettha kakkasaddassa cuṇṇavācakattā ‘‘piṭṭhehī’’ti vuttaṃ. Kabaḷena pakkhipanaṃ kabaḷikaṃ. Sattupiṇḍassa bhattakabaḷasadisattā sattupiṇḍanti vuttaṃ. Āṇi viyāti khīlā viya. Khārenāti loṇasakkharikamayena khārena. Vikāsaṃ rundhatīti vikāsikaṃ, telarundhanapilotikaṃ. Vaṇakammanti vaṇassa, vaṇe vā kammaṃ.
268268. 就在被蛇咬的时候,难道应该自己拿来受用吗?对此说“并非仅仅如此”等等。“此”指大不净,应与“应受用”连起来理解。“然而在其他情况下”,意思是除了被蛇咬以外的情况。如果粪便已经掉到地上,就应该接受。
268. Sappadaṭṭhakāleyeva kiṃ sāmaṃ gahetvā paribhuñjitabbanti āha ‘‘na kevala’’ntiādi. Idanti mahāvikaṭaṃ, paribhuñjīkabbanti sambandho . Aññesu panāti sappadaṭṭhato aññesu pana. Sace bhūmipatto gūtho hoti, paṭiggahetabboti yojanā.
269“媚药饮所生之病”:所谓“媚药”,就是用药物使人顺从、听话,也就是一种药;把它喝下去,就是饮料;这种媚药做成的饮料,就叫“媚药饮”;由它引发的病,就是“媚药饮所生之病”。这里用“家给病”这个词,是在说明:由主妇给的媚药饮所引发的病,就是“家给病”的意思。“应以犁沟泥水搅拌”:犁沟泥水就是水。“犁沟”这个词,主要指的是犁刃那一类东西,也就是犁刃的排列,附带也指粘在犁刃上的泥土。所以说“应以犁沟泥水搅拌”。注疏里也说明这个意思,说“以犁”等等。
269.Vasīkaraṇapānakasamuṭṭhitarogoti kantibhāvasaṅkhātaṃ vasaṃ karoti anenāti vasīkaraṇaṃ, bhesajjaṃ, pivate pānaṃ, taṃyeva pānakaṃ, vasīkaraṇassa pānakaṃ vasīkaraṇapānakaṃ, tena samuṭṭhito rogo vasīkaraṇapānakasamuṭṭhitarogo. Iminā gharadinnakābādhoti ettha gharaṇiyā dinnena vasīkaraṇapānakena samuṭṭhito ābādho gharadinnakābādhoti vacanatthaṃ dasseti. Sītāya āloḷetabbanti sītāloḷaṃ, udakaṃ. Sītāsaddo naṅgalalekhāsaṅkhātaṃ phālapaddhatiṃ mukhyato vadati, phālapaddhatikare phāle laggamattikaṃ upacārato vadati. Tena vuttaṃ ‘‘sītāya āloḷetabba’’nti. Aṭṭhakathāyampi tamatthaṃ dassento āha ‘‘naṅgalenā’’tiādi.
“消化不良取者”,就是特别煮过再取用的。“尿诃子”这里,虽然通称“尿”,但为了说明应当取牛尿,所以说“以牛尿浸润的诃子”。由此表明,用尿浸润过的诃子,就是“尿诃子”这个词的意思。“米糠汁”,是指洗米水中沉淀下来的糠渣,也就是洗净后的细腻油滑部分;这也就是绿豆煮出的汁水,如此连结解释。用“以肉汁”这一句,是说明肉汁应当用肉覆盖,所以称为“应覆盖”。
Vipakkagahaṇikoti visesena pācāpanagahaṇiko. Muttaharītakanti ettha ‘‘mutta’’nti sāmaññato vuttepi gomuttameva gahetabbanti dassento āha ‘‘gomuttaparibhāvitaṃ harītaka’’nti. Iminā muttena paribhāvitaṃ harītakaṃ muttaharītakanti vacanatthaṃ dasseti. Taṇḍulakasaṭoti taṇḍuladhovanodakakasaṭo dhotasiniddho, sova muggapacitapānīyoti yojanā. ‘‘Maṃsarasenā’’ti iminā maṃsaraso maṃsena paṭicchādetabbanti paṭicchādanīyanti vuccatīti dasseti.
163. 关于允许糖等食物的说明
163. Guḷādianujānanakathā
272“确实”就是真实的意思。“已煮”是指绿豆已经煮熟的状态。“那些”指的就是绿豆。
272.Hīti saccaṃ. Pakkattāti muggānaṃ pakkabhāvato. Teti muggā.
274非许可的小屋是指非许可小屋的内部。与比丘不允许相应,意思是:对比丘来说是不允许的。那也指热粥也一样。通过pi这个助词,表明是煮食物。生米饭是指与煮熟的米分离,所以是生米;生这个字表示分离的意思,也就是未煮熟的米。由生米做成的饭,就是生米饭。在牛奶、酸奶等曾经煮沸过的东西里,允许再加热,这样连接理解。猫等众生的群体,按照通俗说法称为乌咖宾达咖,所以说猫、鼠、蜥蜴、猫鼬。因为以吃残食者的身份而断除了骄慢,所以调伏身语,因此调伏者就是吃残食者,所以说吃残食者。
274.Akappiyakuṭiyanti akappiyakuṭiyā anto. Assāti bhikkhuno na vaṭṭatīti sambandho. Tampīti uṇhayāgumpi. Pisaddena pageva āmisaṃ pacitunti dasseti. Uttaṇḍulabhattanti pakkataṇḍulato viyogoti uttaṇḍulo, ukāro hi viyogatthavācako, apakkataṇḍuloti attho. Uttaṇḍulamayaṃ bhattanti uttaṇḍulabhattaṃ. Sakiṃ kuthitesu khīratakkādīsu aggiṃ dātuṃ vaṭṭatīti yojanā. Biḷālādīnaṃ sattānaṃ samūho rūḷhīvasena ukkapiṇḍakoti vuccatīti āha ‘‘biḷālamūsikagodhāmaṅgusā’’ti. Vighāsādabhāvena nihatamānattā kāyavācaṃ dametīti damako vighāsādoti āha ‘‘vighāsādā’’ti.
276“从那里取出”这句话里,为了说明“那里”这个词指的是什么范围,所以接着说“在何处”等等。“在何处”就是在哪个地方。“取出”就是拿出来之后带走。
276.Tato nīhaṭanti ettha tasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘yatthā’’tiādi. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. Nīhaṭanti nīharitvā haritaṃ.
278“林生、池生”在这里,“住在林中,所以叫林生;住在池中,所以叫池生”——为了说明这个构词含义,就说“于林中……”等等。用“于莲池中”这句话,表明“池”这个词是指莲花。那种种子不发芽的果实,就叫无种,应该这样连接理解。
278.Vanaṭṭhaṃ pokkharaṭṭhanti ettha vane tiṭṭhatīti vanaṭṭho, pokkhare tiṭṭhatīti pokkharaṭṭhoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘vane cevā’’tiādi. ‘‘Paduminigacche’’ti iminā pokkharasaddo padumavācakoti dasseti. Yassa bījaṃ aṅkuraṃ na janeti, taṃ phalaṃ abījaṃ nāmāti yojanā.
禁止用刀等器具做手术的说法
167. Satthakammapaṭikkhepakathā
279279. 当解释“以苦而生长”就是“难以生长”时,他说“以苦而生长”。在“刀作或管作”中,用刀应当做的事就是刀作,应当做管压的事就是管作;为了说明词义,他说“如同在隐蔽处”等。“或以针”等语,是为了说明这里的“刀”这个词只是标示而已。“或以刀”这句话应当和“或切或裂”这些词连接起来。“或以针,或以刺,或以矛”这些词应当和“或刺”这个词连接起来。“或以石片,或以指甲”这些词应当和“或刮”这个词连接起来。“此”是指以刀切割等行为。“这里”是指在刀作和管作中。“然而在那里”是指在狭窄处。“以此”是指以碱等物。在肛门处,他们用某种涂药棒作碱的作用,或者用某种竹管注入油,那涂药棒或那竹管就适用。
279. Dukkhena rupatīti duropayoti dassento āha ‘‘dukkhena ruhatī’’ti. Satthakammaṃ vā vatthikammaṃ vāti ettha satthena kātabbaṃ kammaṃ satthakammaṃ, vatthipīḷanaṃ kātabbaṃ kammaṃ vatthikammanti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘yathā paṭicchanne’’tiādi. ‘‘Sūciyā vā’’tiādinā satthakammanti ettha ‘‘sattha’’nti padaṃ upalakkhaṇamattanti dasseti. ‘‘Satthena vā’’ti padaṃ ‘‘chindanaṃ vā phālanaṃ vā’’tipadehi yojetabbaṃ. ‘‘Sūciyā vā kaṇṭakena vā sattikāya vā’’tipadāni ‘‘vijjhanaṃ vā’’ti padena yojetabbāni. ‘‘Pāsāṇasakkhalikāya vā nakhena vā’’ti padāni ‘‘lekhanaṃ vā’’ti padena yojetabbāni. Etanti satthena chindanādikammaṃ. Ettha cāti satthakammavatthikammesu. Tattha panāti sambādhe pana. Tenāti khārādinā. Vaccamagge yāya bhesajjamakkhitādānavaṭṭiyā khārakammaṃ vā karonti, yāya veḷunāḷikāya telaṃ vā pavesenti, sā bhesajjamakkhitādānavaṭṭi vā sā veḷunāḷikā vā vaṭṭatiyevāti yojanā.
280在那一天,就是在那日。连接为:任何众生。以此,即用苏毕亚,连接为:将会有其他某种不应给予的东西。于何处,这里 tra 词缀表示原因,所以说“因为何故”。以“审察者”显示 paṭivekkhī(观察者),在此 paṭi-iva 前缀加 ikkha 词根表示审察之义。某肉,即某种肉,或某众生之肉。
280.Taṃdivasanti tasmiṃ divase. Kiñci satthanti yojanā. Imāyāti suppiyāya aññaṃ kiñci adeyyaṃ kimpi bhavissatīti yojanā. Yatra nāmāti ettha trapaccayo kāraṇatthe hotīti āha ‘‘yasmā nāmā’’ti. ‘‘Vīmaṃsī’’ti iminā paṭivekkhīti ettha paṭiavapubbo ikkhadhātu vīmaṃsanatthoti dasseti. Asukamaṃsanti asukaṃ maṃsaṃ, asukassa vā sattassa maṃsaṃ.
禁止象肉等的说明
169. Hatthimaṃsādipaṭikkhepakathā
281281. “名为野狗”是指像兔子、猫那样的众生,为了吃它们而吠叫、捕取,所以叫豺;生在野外的豺就是野狗。“像狗”是指和村里的狗相似。“它们”是指野狗的。“然而凡”是指狗,“生起”是连接关系。“村狗的”是所有者意义的属格。“与豺”是共同等连接中的具格。那些词应当和“以结合”这个词连接。“它的”是指狗的。
281. Araññakokā nāmāti sasabiḷālādayo satte khādanatthāya kukati ādadātīti koko araññe jāto koko araññakoko, sunakhasadisāti gāmasunakhena sadisā. Tesanti araññakokānaṃ. Yo panāti sunakho pana, uppannoti sambandho. Gāmasunakhiyāti sāmyatthe sāmivacanaṃ. Kokenāti sahādiyoge karaṇavacanaṃ. Tāni padāni ‘‘saṃyogenā’’ti padena yojetabbāni. Tassāti sunakhassa.
这里指的是人肉等。由于同类的性质,因为属于同一类。无过患的,即无过患,与被禁止的相连。罪:对人肉犯土喇咤亚,对其余的犯恶作罪。然而特地为比丘做了的肉。
Etthāti manussamaṃsādīsu. Sajātikatāyāti samānajātikabhāvato. Anupaddavatthāyāti anupaddavatthaṃ, paṭikkhittānīti sambandho. Āpattīti manussamaṃse thullaccayena, sese dukkaṭena āpatti. Uddissa kataṃ panāti bhikkhuṃ uddissa katamaṃsaṃ pana.
170. 关于粥、蜜丸等的讨论
170. Yāgumadhugoḷakādikathā
282282. 关于“独一”:这里“独一”是无伴侣的意思,加上ka后缀,所以说“我没有第二者”。“彼”指婆罗门。“作费用”就是作开销,据说(他)让人备办了,应这样连接理解。“随喜偈”:就是表明随喜的偈颂。“对愿求者、欲求者”:因为这些词在表达“足够”这一用法时是给予格,所以说“与‘足以施与’相关联”。“应取其本身”:意思是应把那段读法本身取来,作为“施与”这一行为的施动者来理解。
282.Ekakoti ettha ekato asahāyatthe kapaccayoti āha ‘‘natthi me dutiyo’’ti. Soti brāhmaṇo. Vayaṃ katvāti paribbayaṃ katvā, paṭiyādāpesi kirāti yojanā. Anumodanagāthāyāti anumodanapakāsakāya gāthāya. ‘‘Patthayataṃ icchata’’nti padānaṃ alamatthapayoge sampadānattā vuttaṃ ‘‘alameva dātunti iminā sambandho’’ti. Soyeva gahetabboti ‘‘dātu’’ntibhāvassa kattubhāvena so eva pāṭho gahetabboti attho.
283283. 凡是能让人生起受用之心(想要享用)的粥,这种粥就叫作“可食之粥”,应当这样连接理解。“凡”:指时间。通过“ādiṃ katvā”这句话即可看出:在yadaggena中,“agga”一词是“开端”的意思,是描述动作特征的具格用法。“生天界之福”:通过这句话,说明这里“天界”是以果报来称呼的。“彼”:指糖块。
283. Yā yāgu pavāraṇaṃ janeti, sā yāgu bhojjayāgu nāmāti yojanā. Yanti kālaṃ. ‘‘Ādiṃ katvā’’ti iminā yadaggenāti ettha aggasaddo ādyattho kiriyāvisesanatthe karaṇavacananti dasseti. ‘‘Sagganibbattakapuñña’’nti iminā saggāti ettha phalūpacāraṃ dasseti. Soti guḷo.
284“以如是相”是指以这样的自性。意思是与糖相应的自性。
284.Tathārūpenāti tathāsabhāvena. Guḷassa anurūpasabhāvenāti attho.
173. 关于巴咤厘村背景的说明
173. Pāṭaligāmavatthukathā
285就像“一切都被铺设”那样,同样地,“一切铺设的铺设”应当这样连接理解。
285. Yathā sabbaṃ santhataṃ hoti, evaṃ tathā sabbasantharisanthatanti yojanā.
286286.“苏尼达和瓦萨咖拉”——这里的两个“ca”字构成并列短语。“为断入口”意思是切断税口。“诸家宅地”这一说法,排除了“地”字表示原因、实体等的含义,显示它指的是土地的划分。应这样连接:据说那些天神使它倾斜。“如相应”就是与各自的财富和能力相应。“世间”指有情世间。“声”就是名声之音。“以彼故”就是因为那声音兴起的那个原因。“名为集会处”这一说法,显示在“圣处”中,“处”字是集会处的意思。连接关系是:凡是名为买卖处的地方。“诸商人……乃至……名为买卖处”这一说法,显示“商人集”一词的含义:商人们聚集到这里,所以叫“商人集”。在应当写作“商人集”的地方,可以看出“迦”音被省略了。为了显示圣典中“他们”这一读法剩余部分应当补入,所以说“他们圣处商人集”。这里的“他们”是属格意义,或者是分别格意义,或者是离格意义。“此”指城。“破箱”:这里显示“在此破箱”一词的含义,所以说“破货物处”。“或字为集合义”这句话,为详细展开而说“于彼处”等。“于彼处”指在华氏城,或者指在火、水、相互三种破坏中。“互相破坏”这一说法,显示“相互破坏”中“相互”一词是互相的同义词。“伍伦巴”和“古罗”二词意义虽然相同,但为了显示作用上的差别,所以说“伍伦巴”。
286.Sunidho ca vassakāro cāti ettha cakārehi dvandavākyaṃ dasseti. Āyamukhapacchindanatthanti suṅkamukhassa pacchedanatthaṃ. ‘‘Gharavatthūnī’’ti iminā vatthusaddassa kāraṇadabbatthe paṭikkhipitvā bhūbhedatthaṃ dīpeti. Tā devatā nāmenti kirāti yojanā. Yathānurūpanti yaṃ yaṃ bhogabalānurūpaṃ. Loketi sattaloke. Saddoti kittighoso. Tenevāti tena saddassa abbhuggatahetunā eva. ‘‘Osaraṇaṭṭhānaṃ nāmā’’ti iminā ariyaṃ āyatananti ettha āyatanasaddo samosaraṇaṭṭhānatthoti dasseti. Yattakaṃ kayavikkayaṭṭhānaṃ nāmāti sambandho. ‘‘Vāṇijānaṃ…pe… kayavikkayaṭṭhānaṃ nāmā’’ti iminā vaṇijā patanti sannipatanti etthāti vaṇippatoti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Vaṇijapato’’ti vattabbe jakāralopoti daṭṭhabbo. Pāḷiyaṃ ‘‘tesa’’nti pāṭhasesassa ajjhāharitabbabhāvaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘tesaṃ ariyāyatanavāṇijapatāna’’nti. Tesanti ca sāmyatthe sāmivacanaṃ, niddhāraṇatthe vā vibhattaapādānatthe vā. Idanti puraṃ . Puṭabhedananti ettha puṭaṃ bhindanti etthāti puṭabhedananti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘bhaṇḍikabhedanaṭṭhāna’’nti. ‘‘Samuccayattho vāsaddo’’ti vuttavacanaṃ vitthārento āha ‘‘tatra hī’’tiādi. Tattha tatrāti pāṭaliputte, tīsu vā aggiudakamithubhedesu. ‘‘Aññamaññabhedā’’ti iminā mithubhedāti ettha mithusaddassa aññamaññavevacanabhāvaṃ dasseti. Uḷumpakullasaddānaṃ atthe samānepi karaṇavisesaṃ dassento āha ‘‘uḷumpa’’ntiādi. Uḷu vuccati udakaṃ, tato pāti rakkhatīti uḷumpo. Kaṃ vuccati udakaṃ, tasmiṃ ulati gacchatīti kullo.
在这里,“阿纳瓦”到底是什么?是大海的名称吗?于是说“阿纳瓦”等。“阿纳瓦”这个名称是水处的同义词,应当这样理解。“阿纳”就是水,它存在于其中,所以叫“阿纳瓦”。因为“萨拉”这个词在以“阿”音开头的以及“甘达”中出现的缘故,所以说“萨拉在这里指的是河流”。“这里”是指在这首偈颂中。“伊达”是所生之义。
Aṇṇavanti ettha aṇṇavo nāma kiṃ samuddassa nāmanti āha ‘‘aṇṇava’’ntiādi. ‘‘Aṇṇava’’nti etaṃ nāmaṃ udakaṭṭhānassa adhivacananti yojanā. Aṇṇo vuccati udakaṃ, taṃ etasmiṃ atthīti aṇṇavo. Sarasaddassa akārādimhi ca kaṇḍe ca pavattanato vuttaṃ ‘‘saranti idha nadī adhippetā’’ti. Idhāti imissaṃ gāthāyaṃ. Idanti atthajātaṃ.
“耶”是指圣者。“德”也是指圣者,连接起来就是“渡越”。关于“维萨迦巴喇拉尼”:这里的“维萨迦”一词是带“特瓦”后缀的,“巴喇拉”一词是指低洼的地方,所以说“维萨迦……低洼处”。不过,这里是说这些人结筏,应当这样连接。“已渡越的智者众人”——这是所说之义,应当这样连接。
Yeti ariyā. Teti ariyā, tarantīti sambandho. Visajjapallalānīti ettha visajjasaddo tvāpaccayanto, pallalasaddo ninnaṭṭhānavācakoti āha ‘‘visajja…pe… ninnaṭṭhānānī’’ti. Ayaṃ pana jano kullaṃ bandhatīti yojanā. Tiṇṇā medhāvino janā iti vuttaṃ hotīti yojanā.
287“不觉悟”在这里是表示原因的离格形式,所以注释说“因为不觉悟”。“流转轮回”这里,是针对“ta”后缀表示动作对象的意思,才说“由我和你们”。由此显示,作者想表达的是施事义的属格。“或者”等说法,则是显示“ta”后缀表示状态的意思。“依止”这里,“sar”词根中的“r”音脱落了,所以说“轮回”。“渴爱之绳”这个说法,是通过“从有至有”这种引导义,显示渴爱之绳就叫“有之引导”。
287.Ananubodhāti ettha kāraṇatthe nissakkavacananti āha ‘‘abujjhanenā’’ti. Sandhāvitaṃ saṃsaritanti ettha tapaccayassa kammatthaṃ sandhāya vuttaṃ ‘‘mayā ca tumhehi cā’’ti. Iminā kattutthe sāmivacananti dasseti. ‘‘Atha vā’’tiādinā tapaccayassa bhāvatthaṃ dasseti. Saṃsitanti ettha saradhātuyā rakāro lopoti āha ‘‘saṃsarita’’nti. ‘‘Taṇhārajjū’’ti iminā bhavato bhavaṃ netīti bhavanettīti vacanatthena taṇhārajju bhavanetti nāmāti dasseti.
289289. 关于“具有色泽、衣料与装饰的诸法”,依照共通的方式而说为“青色的”等等,因此论主说“青色,这是总摄一切的说法”。其中,“在此处”指的是在“青色”等这样的文句当中。“他们的”,指的是离车族人的。应当这样连接理解:他们本来的肤色并不是青色。“这个”,指的是“青色”等这样的说法。“击打”:在这里,vat 这个词根,或者因为前缀的关系,或者因为意义增强的关系,含有“打击”的意思,所以说“击打了”。“连同属地”:通过这个说法,显示了“āhāra”这个词在此处是“属地”的意思。因为属地是作为都城周边附属而应当被带来的,而且国王的差役从那里征收赋税,所以被称为“āhāra”。应当这样连接理解:你们应当把连同属地的毗舍离献出来。“弹指”:在这里,phuṭ 这个词根含有“振动”的意思,所以说“摇动手指”。“女身”:女人正因为与男人相比属于低微,所以叫“女人”,以那个身体。
289. Vaṇṇavatthālaṅkārāni sāmaññavasena ‘‘nīlā’’ti vuttānīti āha ‘‘nīlāti idaṃ sabbasaṅgāhaka’’nti. Tatthāti ‘‘nīlā’’tiādipāṭhe. Tesanti licchavīnaṃ. Pakativaṇṇā nīlā na hontīti yojanā. Etanti ‘‘nīlā’’tiādivacanaṃ. Paṭivattesīti ettha vatudhātu upasaggavasena vā atthātisayavasena vā paharaṇatthoti āha ‘‘pahāresī’’ti. ‘‘Sajanapada’’nti iminā sāhāranti ettha āhārasaddo janapadatthoti dasseti. Janapado hi yasmā nagarassa parivārabhāvena āharitabbo, imasmā ca rājapurisā baliṃ āharanti, tasmā āhāroti vutto. Sajanapadaṃ vesāliṃ dajjeyyāthāti yojanā. Aṅguliṃ phoṭesunti ettha phuṭadhātu sañcalanatthoti āha ‘‘aṅguliṃ cālesu’’nti. Itthikāyāti itthīyeva purisato khuddakaṭṭhena itthikā, tāya.
178. 狮子将军的故事
178. Sīhasenāpativatthukathā
290290. 关于“法以及随法”这句:这里的“法”一词是原因的意思,所以说“原因随顺之行”。“由他人”这个词是“所说”一词的施动者。“由所说的原因”这个词是“有原因”一词的工具格。应这样连接:你们的任何一点点论说。“智者”这个词是“应受呵责”一词的施动者。“应受呵责的原因”这个词是“不来到”一词的宾语。关于“不想非难”:这里“abhi”前缀是制伏的意思,“ā”前缀加上“khā”词根是说示的意思,所以说“制伏之后不想宣说”。
290.Dhammassa ca anudhammanti ettha dhammasaddo kāraṇatthoti āha ‘‘kāraṇassa anukāraṇa’’nti. ‘‘Parehī’’ti padaṃ ‘‘vutta’’iti pade kattā. ‘‘Vuttakāraṇenā’’tipadaṃ ‘‘sakāraṇo’’tipade karaṇaṃ. Koci appamattakopi tumhākaṃ vādoti yojanā. ‘‘Viññūhī’’ti padaṃ ‘‘garahitabba’’iti pade kattā. ‘‘Garahitabbakāraṇa’’nti padaṃ ‘‘na āgacchatī’’ti pade kammaṃ . Anabbhakkhātukāmāti ettha abhityūpasaggo abhibhavanattho āpubbo khādhātu pakathanatthoti āha ‘‘abhibhavitvā na ācikkhitukāmā’’ti.
293293.“观察之后应当做”:这里“观察”这个词,是“观察”词根加上“特瓦”后缀,所以注释说“观察之后”。“思考之后”这个说法,是用“观察”词根来显示“智”的含义。“应当做”这个说法,是用“应当做”来显示“做”的词义。“旗帜”就是旗幡。“他们应四处游走”:这里用“他们应四处游走”来显示“巴利”前缀、“阿”前缀和“亚”词根所表达的行走进义。在圣典中也有“他们应携带”的读法。“他们应四处游走”就是他们四处游行。第三个字母是顶生字母。“成为井一样”:这里把“欧巴那”比作“成为”,显示其含义为“像准备好的水井一样站立”。用“水井”这个词来显示“欧巴那”一词是水井的意思。因为一切人都下到水井里喝水,所以这里称为“欧巴那”。“这些人的”:指尼干陀们的。“确实”:是真实,或者因为。对于已经来到的人,布施就应当给予,因此不要断绝,应这样连接。“指定之后”:这是以“特瓦”后缀结尾的词,与后面的“做”构成复合词,所以说“指定之后做”。同样的方法也适用于“依他业”这个地方。
293.Anuviccakāranti ettha anuviccasaddo vicadhātu tvāpaccayantoti āha ‘‘anuvicitvā’’ti. ‘‘Cintetvā’’ti iminā vicadhātuyā ñāṇatthaṃ dasseti. ‘‘Kātabba’’nti iminā kātabbanti kāranti vacanatthaṃ dasseti. Paṭākanti dhajapaṭākaṃ. ‘‘Āhiṇḍeyyu’’nti iminā pariyāyeyyunti ettha paripubbaāpubba yādhātuyā gatyatthaṃ dasseti. Pāḷiyaṃ ‘‘parihareyyu’’ntipi pāṭho. Āhiṇḍeyyunti āhiṇḍanti. Muddhajo tatiyakkharo . Opānabhūtanti ettha opāno viya bhūto opānabhūtoti atthaṃ dassento āha ‘‘paṭiyattaudapāno viya ṭhita’’nti. ‘‘Udapāno’’ti iminā opānasaddo udapānatthoti dasseti. Udapāno hi sabbe janā osaritvā pivanti etthāti opānoti vuccati. Imesanti nigaṇṭhānaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Sampattānaṃ dānaṃ dātabbameva, tasmā mā upacchinditthāti yojanā. Uddissāti tvāpaccayantasaddo ‘‘kata’’nti uttarapadena samāsoti āha ‘‘uddisitvā kata’’nti. Eseva nayo ‘‘paṭiccakamma’’nti etthāpi.
294294. “相依业”这个名称是“相甘马”的另一种说法,应当这样连接理解。“若”指的是任何一个人。就像屠夫有杀生的业,对那个人来说也有,应当这样连接理解。“不老”这里,“老”这个词根是“行走”的意思,所以说“不行”。
294. Paṭiccakammanti etaṃ nāmaṃ nimittakammassa adhivacananti yojanā. Yoti yo koci jano. Vadhakassa pāṇaghātakammaṃ hoti viya, tassāpi hotīti yojanā. Na jīrantīti ettha jaradhātu gatyatthoti āha ‘‘na gacchantī’’ti.
179. 关于允许可行之地的讨论
179. Kappiyabhūmianujānanakathā
295在“巴哈拉玛门屋”这个说法里,此处是表示“近处”义的地格,所以注释说“巴哈拉玛门屋萨米贝,就是园林门屋外面的近处,这是它的意思”。“阿差帝”的意思是居住。“埃德”指的是“边地”这个词。“杜瓦维哈罗比”就是主要住处。“达塔达塔”就是在各个地方。“阿努巴给耶瓦”就是只在早晨。“奥拉瓦萨达”就是称为奥拉瓦的声音。“咖毕喇经终”就是在经集中所收的咖毕喇经的结尾处。“五百渔夫”应当连接起来理解。
295.Bahārāmakoṭṭhaketi ettha samīpatthe bhummavacananti āha ‘‘bahārāmakoṭṭhakasamīpeti ārāmakoṭṭhakassa bahi samīpeti attho’’ti. Acchantīti vasanti. Etanti ‘‘paccantima’’nti etaṃ vacanaṃ. Dhuravihāropīti padhānavihāropi. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne. Anupageyevāti pātoyeva. Oravasaddanti uccaravasaṅkhātaṃ saddaṃ. Kapilasuttapariyosāneti suttanipāte (su. ni. aṭṭha. 2.kapilasuttavaṇṇanā) saṅgahitassa kapilasuttassa pariyosāne. Pañcasatānaṃ kevaṭṭapurisānanti sambandho.
在伍萨瓦难帝咖(ussāvanantika,即“宣告所成”)等处,应当这样了知判定,这是文句的衔接。“正在建造的住处”是关联。就像地面的行处一样,这些的行处,所以叫“地行处”。“应由众多令安立的比丘安立”是关联。“由令宣说的比丘们”是文句衔接。“萨亚”指比丘。“那”则是“我决意僧团的适净小屋”这句话。即使没说“阿瓦德瓦比”中的“比”字,也把“即使说了也”这个意思一并收进来。“阿塔咖他苏”指在大注疏等三部注疏中。“埃塔”指在伍萨瓦难帝咖小屋里。为了强调“同时是合适的”这句话,所以说“萨切希”等。“瓦恰内”指在“我们作适净小屋”这句话中。“德萨米”指在那根柱子上。“德内瓦”指由于未作的状态。“希”是确实。“埃塔”指在众多中。
Ussāvanantikādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Yo vihāro kariyatīti sambandho. Bhūmiyā gati viya gati etesanti bhūmigatikā. Patiṭṭhāpentehi bahūhi bhikkhūhi patiṭṭhāpetabboti sambandho. Nicchārentehi bhikkhūhīti yojanā. Sayanti bhikkhu. Taṃ panāti ‘‘saṅghassa kappiyakuṭiṃ adhiṭṭhāmī’’ti vacanaṃ pana. Avatvāpīti pisaddo tathā ‘‘vatvāpī’’ti atthaṃ sampiṇḍeti. Aṭṭhakathāsūti mahāaṭṭhakathādīsu tīsu aṭṭhakathāsu. Etthāti ussāvanantikakuṭiyaṃ. ‘‘Samakālaṃ vaṭṭatī’’ti vacanaṃ daḷhīkaronto āha ‘‘sace hī’’tiādi. Vacaneti ‘‘kappiyakuṭiṃ karomā’’ti vacane. Tasminti thambhe. Tenevāti akatabhāveneva. Hīti saccaṃ. Etthāti bahūsu.
“从何”是指从砖、石头、土块。“依所说的方法”就是指依照“众多人围绕起来,我们建一座合乎戒律的小屋”所说的那样。“砖等”是指应当决意“我们建合乎戒律的小屋”所用的砖等。“在《安达卡注》中所说”是连接关系。“如此”就是像在《安达卡注》中所说的那样。把柱子等竖起来安立,以及宣告“我们建合乎戒律的小屋”,这就是此事的终结与完成,因此名为“宣告收尾式”。
Yatoti iṭṭhakasilāmattikāpiṇḍato. Vuttanayenevāti ‘‘bahūhi samparivāretvā kappiyakuṭiṃ karomā’’ti vuttanayeneva. Iṭṭhakādayoti ‘‘kappiyakuṭiṃ karomā’’ti adhiṭṭhātabbaiṭṭhakādayo. Andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttanti sambandho. Tathāti yathā andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ, tathā. Thambhādīni ukkhipitvā patiṭṭhāpanañca ‘‘kappiyakuṭiṃ karomā’’ti sāvanañca antaṃ pariyosānametissāti ussāvanantikā.
“达苏”指两种牛舍等。“亚塔”指小屋。“既非园林被围绕”是关联。又说“亚塔”指小屋。“阿亚”指小屋。“伍巴亚塔比”指园林、住处、牛舍等两者中。“更多被围绕的也仅名为被围绕”是连接。“埃塔”指半围绕或更多围绕的园林中。“牛进入后随意而坐于此”即牛舍、牛棚。“如牛舍”即牛舍等小屋。
Tāsūti dvīsu gonisādikāsu. Yatthāti kuṭiyaṃ. Neva ārāmo parikkhitto hotīti sambandho. Puna yatthāti kuṭiyaṃ. Ayanti kuṭi. Ubhayatthāpīti ārāmavihāragonisādikāsu dvīsupi. Bahutaraṃ parikkhittopi parikkhittoyeva nāmāti yojanā. Etthāti upaḍḍhaparikkhittabahutaraparikkhittaārāme. Gāvo pavisitvā yathāsukhaṃ nisīdanti etthāti gonisādā gosālā. Gonisādā viyāti gonisādikā kuṭi.
“人们说”是关联。“这”指小屋。在“所说”一词中,是期待“我们给合法的小屋”这句话。“在安达卡注中所说”是关联。因为允许,所以这样连接。“他们的”指其余同法天人的。“由他们”指由其余同法天人。又说,说了什么?回答说“比丘的……乃至……有”。“也”指除了他们之外的。“那”指那句话。“hi”指真实,或者因为。“属于僧团的,或者正是属于比丘的”是连接。因此“善说”是关联。属于居士的,是居士的小屋。“宣说了甘马词”这一句只是标示;未说甘马词而以告白也合法故。以甘马词或以告白应被同意,是同意的小屋。“如是”一词有结束之义。
Manussā vadantīti sambandho. Esāti kuṭi. Vuttepīti pisadde, ‘‘kappiyakuṭiṃ demā’’ti vākyaṃ apekkhati. Andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttanti sambandho. Yasmā vaṭṭati, tasmāti yojanā. Tesanti sesasahadhammikadevamanussānaṃ. Tehīti sesasahadhammikadevamanussehi. Punapi vuttaṃ, kiṃ vuttanti āha ‘‘bhikkhussa…pe… hotī’’ti. Apīti tadaññesaṃ. Tanti vacanaṃ. Hīti saccaṃ, yasmā vā. Saṅghassa santakameva vā bhikkhussa santakameva vāti yojanā. Iti tasmā suvuttanti sambandho. Gahapatīnaṃ santakaṃ gahapati kuṭi. ‘‘Kammavācaṃ sāvetvā’’ti idaṃ upalakkhaṇamattaṃ kammavācamavatvā apalokanenapi kappiyattā. Kammavācāya vā apalokanena vā sammanitabbāti sammuti kuṭi. Itisaddo parisamāpanattho.
凡是所留存下来的资具,这一切都属于资具的连结。在非适净地、能共宿的屋中,所留存、放置的,就是这里的关联。然而,凡是属于僧团或属于个人的,只要存在,就应这样连结。“他们之”就是指比丘和比丘尼。只要放置一夜,其所属物存在,就应这样连结。“彼”指僧团等。“于彼处”指在非适净地、能共宿的屋中。“此”指被称为内留存、内煮的,乃至夜分时限食。为了显示“不适宜”这一遮止的随顺关系,所以说“然而七日时限食”等。
Yaṃ āmisaṃ vutthaṃ, sabbaṃ taṃ āmisantiyojanā. Akappiyabhūmiyaṃ sahaseyyapahonake gehe vutthaṃ ṭhapitanti sambandho. Yaṃ pana saṅghikaṃ vā puggalikaṃ vā atthīti yojanā. Tesaṃyevāti bhikkhubhikkhunīnameva . Ekarattampi ṭhapitaṃ yaṃ santakaṃ atthīti yojanā. Tanti saṅghikādi. Tatthāti akappiyabhūmiyaṃ sahaseyyapahonakagehe. Etanti antovutthaantopakkasaṅkhātaṃ yāvayāmakālikaṃ, ‘‘na kappatī’’ti byatirekassa anvayaṃ dassento āha ‘‘sattāhakālikaṃ panā’’tiādi.
于彼处者,是观待前说之语。于彼处言说,即此义。沙弥给与,是关联。凡任何米等食物,应作连接理解。名为口边近者,于罪过中,口是近处、方便,名为近处,此即其义。于彼处者,于大帕查利中,或于口边近、内宿中。比丘煮已受用,是关联。与食物相杂者,是以食物相混。
Tatrāti purimavacanāpekkhaṃ. Tatra vacaneti hi attho. Sāmaṇero detīti sambandho. Yaṃkiñci taṇḍulādikaṃ āmisanti yojanā. Mukhasannidhi nāmāti āpattiyā mukho upāyo sannidhi nāmāti attho. Tatthāti mahāpaccariyaṃ, mukhasannidhiantovutthesu vā. Bhikkhu pacitvā paribhuñjatīti sambandho. Āmisasaṃsaṭṭhanti āmisena saṃsaggaṃ.
舍弃了对象的人,就是“舍弃对象者”。已经作了上悬部分,这是前后文的关联。那个“彼”就是上悬部分。“凡”指的是柱子或者墙脚。用砖等做成的上悬部分,应当这样连接理解。“堆之”指的是所依。不过,用“砖等”这个“等”字,也包含了柱子、石头、泥土。“在他们之外”指的是在他们所决意的砖等之外的其他东西当中。
Jahitavatthukāti jahitaṃ vatthu etāsanti jahitavatthukā. Ussāvanantikā katāti sambandho. Sāti ussāvanantikā. Yo yoti thambho vā bhittipādo vā. Iṭṭhakādīhi katā ussāvanantikāti yojanā. Cayassāti adhiṭṭhānassa. Yehi pana iṭṭhakādīhītiādisaddena thambhasilāmattikāyo saṅgaṇhāti. Tadaññesūti tehi adhiṭṭhitaiṭṭhakādīhi aññesu.
在“围墙等围绕”这一说法中,是指当以围墙等围绕一个由近行界所限定的园林时。“围墙等”里的“等”字,包含了篱笆。所谓“获得适净小屋是适当的”,意思是:因为没有牛舍之类,所以在其余三种适净小屋中,获得任何一种适净小屋都适当。“于彼处彼处”就是在每一个地方。“然而其他”是指不同于宣告得、牛舍等的那些。两种居士所建与僧伽认可,都只是舍弃地基的,这是上下文的关系。“翼系圆盘”中,为了让两翼不掉落而系缚的,叫翼系;圆盘是指放在屋顶椽子尖端上方的特殊木材;翼系和圆盘合起来就是翼系圆盘。
Pākārādiparikkhepeti upacārasīmāparicchinnassa ārāmassa pākārādinā parikkhepe kate. Pākārādīti ādisaddena vatiṃ saṅgaṇhāti. Kappiyakuṭiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti gonisādikāya abhāvena sesāsu tīsu kappiyakuṭīsu yaṃkiñci kappiyakuṭiṃ laddhuṃ vaṭṭatīti attho. Tattha tatthāti tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne. Itarā panāti ussāvanantikagonisādikāhi aññā. Dveti ubho gahapatisammutiyo, jahitavatthukāva hontīti sambandho. Pakkhapāsakamaṇḍalanti dve pakkhe apatanatthāya pasati bandhatīti pakkhapāsako, maṇḍalanti chadanakoṭigopānasīnaṃ upari ṭhapitakaṭṭhaviseso, pakkhapāsako ca maṇḍalañca pakkhapāsakamaṇḍalaṃ.
“于何处”是指在哪个地方。“给了未受具足戒者之后”是指以无所牵挂的舍施给了未受具足戒者之后。他们说:就像衣的净施那样,有所牵挂的舍施也同样可以。“于彼处”是承接前面的话。“彼”指咖拉维咖帝萨长老,“见了之后就问”是上下文的关系。“长老”指玛哈斯瓦长老。“粗糙日”指没有涂油的日子。“从彼”的“彼”指从言说,“前面”是关联词。“彼”指玛哈斯瓦长老。“前面”指内室的前面。“彼”指萨毗瓮。“外”指精舍外面。“彼”就是玛哈斯瓦长老。
Yatrāti yasmiṃ ṭhāne. Anupasampannassa datvāti anapekkhavissajjanena anupasampannassa datvā. Cīvaravikappanaṃ viya sāpekkhavissajjanampi vaṭṭatīti vadanti. Tatrāti purimavacanāpekkhaṃ. Soti karavīkatissatthero, passitvā pucchīti sambandho. Theroti mahāsivatthero. Lūkhadivaseti asiniddhadivase. Tatoti bravanato, paranti sambandho. Nanti mahāsivattheraṃ. Pamukheti gabbhassa pamukhe. Tanti sabbikumbhiṃ. Bahīti vihārassa bahi. Soti mahāsivatthero.
180. 孟达卡居士的故事
180. Meṇḍakagahapativatthukathā
296296. 关于“外门”这一说法,这里问的是谁的外门,所以回答说“谷仓的外门”。关于“阿拉咖塔离咖”,这里,煮阿拉咖米的锅叫阿拉咖塔离,用那个锅煮出来的饭就叫阿拉咖塔离咖,为了说明这个词的含义,所以说“煮阿拉咖米的锅”。关于“菜肴器具”,就是菜肴的用具,意思是菜肴的附属物。通过这个,说明了在“汤菜肴”这个词里,“汤”这个词是表示菜肴,“菜肴”这个词是器具的另一种说法。关于“奴仆工人男子”,这里,奴仆男子和工人男子合在一起叫奴仆工人男子,这是一个集合性的相违复合词,前词的后音省略了,为了说明这个意思,所以说“奴仆男子和工人男子”。“男子”这个词也和“人”同义,就是“人就是男子”的意思。关于“以常食”,这里的“常”是“恒常”的同义词,所以说“恒时”。应该和挤出的乳连接起来理解。“然而在绵羊事中”这一段,从“然而在绵羊事中”这句开始,一直到“仅于挤时”这段文字,只存在于某些注疏本中。“此处”指的是在绵羊事中。“牛味”指的是由牛产生的乳、酪、酪浆、生酥、熟酥等味道。“路粮”就是对道路有益的,叫路粮。“知”就是知道他想要求取路粮。“或以乞食行”就是或者以乞食的方式,从非亲里、未受邀请的地方获得。“或乞后”的“或”字,表示更不用说乞食行了。应该和多少路粮连接起来理解。
296. ‘‘Bahidvāre’’ti ettha kassa bahidvāreti āha ‘‘dhaññāgārassa bahidvāre’’ti. Āḷakathālikanti ettha āḷakataṇḍulapacanakaṃ gaṇhakathāli āḷakathāli, tāya pacitaṃ bhattaṃ āḷakathālikanti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘āḷakataṇḍulapacanakathālika’’nti. Byañjanabhaṇḍikanti byañjanaparikkhārikaṃ, byañjanaparivārakanti attho. Iminā sūpabhiñjanakanti ettha sūpasaddo byañjanavācako, bhiñjanakasaddo bhaṇḍikapariyāyoti dasseti. Dāsakammakaraporisanti ettha dāsaporisā ca kammakaraporisā ca dāsakammakaraporisaṃ, samāhāradvando pubbapade uttaralopo, iti imamatthaṃ dassento āha ‘‘dāsapurise ca kammakarapurise cā’’ti. Porisasaddopi purisasaddena samāno ‘‘puriso eva poriso’’ti atthena. Dhuvabhattenāti ettha dhuvasaddo niccapariyāyoti āha ‘‘niccakāla’’nti. Duyhena khīrenāti sambandho. ‘‘Meṇḍakavatthusmiṃ panā’’ti pāṭhato paṭṭhāya yāva ‘‘khaṇaññeva duyhenā’’ti pāṭhā kesuciyeva aṭṭhakathāpotthakesu atthi. Etthāti meṇḍakavatthumhi. Goraseti gavayehi nibbatte khīradadhitakkanavanītasabbisaṅkhāte rase. Pātheyyanti pathassa hitaṃ pātheyyaṃ. Ñatvāti pātheyyamicchatīti ñatvā. Bhikkhācāravattena vāti aññātakaapavāritaṭṭhānato bhikkhācāravattena vā. Yācitvāpīti pisaddo pageva bhikkhācāravattenāti dasseti. Yattakena pātheyyenāti sambandho.
182. 关于吉尼亚结发外道的故事
182. Keṇiyajaṭilavatthukathā
300这里“以担”是为了说明担的数量,才说“以五百担”。因为一担能装下两库塔,所以说“千库塔”。“汝等”就是你们。应当和“极净信”连起来理解。
300.Kājehīti ettha kājassa gaṇanaṃ dassento āha ‘‘pañcahi kājasatehī’’ti. Ekena kājena dvinnaṃ kuṭānaṃ gahitattā vuttaṃ ‘‘kuṭasahassa’’nti. Voti tumhe. Suṭṭhu pasannoti sambandho.
这里“于彼”是指读到“八种饮”这句话时,或者指在八种饮当中。“由芒果所作之饮”这个说法,是在显示中间省略成分的复合词。“于彼”是指生芒果和熟芒果。“作者应作”是连接关系。“以日晒”是指以太阳为因由而煮熟。“只有午前才允许”是说因为比丘自己做的,所以只有午前才允许。因此说“由未受具足戒者”等等。“所作的芒果饮”是连接关系。“于一切饮中”是指在阎浮饮等一切饮中。
Tatthāti ‘‘aṭṭha pānānī’’ti pāṭhe, aṭṭhasu pānesu vā. ‘‘Ambehi katapāna’’nti iminā majjhelopasamāsaṃ dasseti. Tatthāti āmapakkesu. Karontena kātabbanti sambandho. Ādiccapākenāti ādiccahetunā pacanena. Purebhattameva kappatīti bhikkhunā sayaṃ katattā purebhattameva kappati. Tena vuttaṃ ‘‘anupasampannehī’’tiādi. Kataṃ ambapānanti sambandho. Sabbapānesūti jambupānādīsu sabbesu pānesu.
关于“ Tesu ”这句:在阎浮树饮等七种饮中。“般”这个字是表示特殊含义的。“以阎浮果”是指用生的或熟的阎浮果。“有核的”是指有核,因为这里面有核,所以叫有核果。“以本有的味道”是指用它本来生来就有的味道。这句话是在说明:不应该用蜂蜜、糖、樟脑等来调配。“然而那”是指蜜花饮。“穆帝咖”是指穆帝咖果。“沙鲁盖”是指块根。“七种谷物的果汁”是指洗米水。用“煮蔬菜汁”这句话,是在表明未煮的蔬菜汁也是允许的。“嘿”是真实的意思,或者是详细说明的意思。“汁”是指煮出来的汁。应当这样连接理解:接受后放置的熟酥等,从煮熟尽形寿药的叶中得到的汁。“煮熟的尽形寿药叶汁”应当这样连接。“也属于时限药叶的”中的“也”字,是在说明更何况尽形寿药的叶。“什么饮”是指什么样的蜜花花汁饮。“那”是指蜜花花汁。“以那”是指以蜜花。应当这样连接理解:从什么时候开始不造酒,就在那个时候。甘蔗汁、糖蜜,午后是允许的,因为它有七日时限性。“这四种汁”是指果、叶、花、甘蔗汁这四种汁。“火供为首”是指祭祀以火供为首,意思是火供最殊胜。
Tesūti jambupānādīsu sattasu pānesu. Panasaddo visesatthajotako. Jambuphalehīti āmehi vā pakkehi vā jambuphalehi. Aṭṭhikehīti aṭṭhi asmimatthīti aṭṭhikaṃ phalaṃ. Jātirasenāti yathājātena rasena. Iminā madhusakkharakappurādīhi na yojetabboti dasseti. Taṃ panāti madhukapānaṃ pana. Muddikāti muddikaphalāni. Sāluketi kande. Sattannaṃ dhaññānaṃ phalarasanti taṇḍuladhovanodakaṃ. ‘‘Pakkaḍākarasa’’nti iminā apakkaḍākarasaṃ vaṭṭatīti dīpeti. Hīti saccaṃ, vitthāro vā. Rasoti pakkaraso. Paṭiggahetvā ṭhapitasabbiādīhi pakkānaṃ yāvajīvikānaṃ pattānaṃ rasoti yojanā. Pakkaṃ yāvajīvikapattarasanti sambandho. Yāvakālikapattānampīti pisaddo pageva yāvajīvikapattānanti dasseti. Yaṃ pānanti yaṃ madhukapuppharasapānaṃ. Soti madhukapuppharaso. Tenāti madhukapupphena. Yato kālato paṭṭhāya majjaṃ na karonti, tatoti yojanā. Ucchuraso nikasaṭo pacchābhattaṃ vaṭṭati sattāhakālikattā. Ime cattāro rasāti phalapattapupphaucchurasasaṅkhātā ime cattāro rasā. Aggihuttamukhāti yaññā aggihutamukhā, aggihutaseṭṭhāti attho.
183. 罗贾摩罗等因缘论
183. Rojamallādivatthukathā
301“桑卡拉玛甘苏”这里,因为“桑卡拉”这个词在战斗等含义中也会出现,所以这里是在表示“约定”的意思,为了说明这一点,就说“咖提咖玛甘苏”。“咖提咖”就是被称为约定的那个约定。“殊胜哉”这里,“殊胜”这个词是表示最好的意思。而“最好的”就是美好的意思,所以说“美好哉,你的这个”。“你的”就是“属于你的”。为了说明“多作”这个词的意思是“多作尊重”,就说“以净信多尊重”。通过“面粉所成嚼食”这句话,显示了在“面粉嚼食”中省略了“玛亚”这个词。
301.Saṅkaramakaṃsūti ettha saṅkarasaddassa yuddhatthādīsu pavattanato idha paṭiññātattheti dassento āha ‘‘katikamakaṃsū’’ti. Katikanti paṭiññātasaṅkhātaṃ katikaṃ. Uḷāraṃ khoti ettha uḷārasaddo seṭṭhavācako. Seṭṭhanti ca sundaramevāti āha ‘‘sundaraṃ kho te ida’’nti. Teti tuyhaṃ. ‘‘Bahukato’’ti padassa katabahumānoti atthaṃ dassento āha ‘‘pasādabahumānenā’’ti. ‘‘Piṭṭhamayaṃkhādanīya’’nti iminā piṭṭhakhādanīyanti ettha mayasaddalopaṃ dasseti.
303303. 关于“巴提帕内亚咖”:在这里,为了说明从事于辩才的人就是“巴提帕内亚咖”,所以说“具足辩才”。“无过失的技艺”这句话,是在说明“清净技艺”的意思:技艺完全清净,就是清净技艺。技艺之所以名为“技艺”,是因为求技艺的人依靠它、亲近它;或者是因为它为了技艺者的利益而存在、运作。这个词的第一个字母是唇音。关于“那离亚瓦巴盖那”这个词,为了说明它是并列复合词,所以说“以那离亚和瓦巴咖”。由此表明“亚”只是词的连音而已。“那离亚瓦巴沙卡盖那”也是一种文本,但那不是正确的文本。什么是“瓦巴咖”呢?为了说明这个,说“瓦巴咖就是那里”等等。其中,“那里”是指在那个袋子里。由此说明“拿来之后,按照所得到的撒下、投入,因此叫瓦巴咖”这句话的语义。“vapa”在“撒种”的解释中有“投下种子”之义。但在这里应当理解为“投入”。因此说“投入”。只是收取后携带。意思是收取后携带。维塔那是工钱。优是比丘。那瓦是指受持的剃刀物品。或者阿尼亚是指他人的所有物。
303.Paṭibhāneyyakāti ettha paṭibhāne niyuttā paṭibhāneyyakāti dassento āha ‘‘paṭibhānasampannā’’ti. ‘‘Niddosasippā’’ti iminā pariyodātasippāti ettha parisamantato odātaṃ sippaṃ etesanti pariyodātasippāti atthaṃ dasseti. Sippatthikehi siyati seviyatīti sippaṃ, sippikānaṃ hitāya seti pavattatīti vā sippaṃ, oṭṭhajo paṭhamakkharo. Nāḷiyāvāpakenāti padassa dvandabhāvaṃ dassento āha ‘‘nāḷiyā ceva āvāpakena cā’’ti. Iminā yakāro padasandhimattoti dasseti. ‘‘Nāḷiyā vā pasibbakenā’’tipi pāṭho, so apāṭhoyeva. Ko āvāpako nāmāti āha ‘‘āvāpako nāma yatthā’’tiādi. Tattha yatthāti yasmiṃ thavike. Iminā āharitvā yathāladdhaṃ vapanti pakkhipanti etthāti āvāpakoti vacanatthaṃ dasseti. Vapa bījanikkhepeti dhātupāṭhesu (saddanītidhātumālāyaṃ 15 pakārantadhātu) vuttaṃ. Idha pana pakkhipaneti daṭṭhabbo. Tena vuttaṃ ‘‘pakkhipantī’’ti. Pariharitumevāti pariggahetvā haritumeva. Vetananti bhatiṃ. Yoti bhikkhu. Taṃ vāti pariharitakhurabhaṇḍaṃ vā. Aññaṃ vāti aññassa santakaṃ vā.
304这指的是把十分之一拿出来布施。十份,就是十个份额。
304.Idanti dasamabhāgadānaṃ. Dasa koṭṭhāseti dasa paṭivīse.
185. 四大教法论
185. Catumahāpadesakathā
305“这是不允许的”等等,就是指“这是不允许的”这一类话,这四句要连起来理解为四大教法。“阿巴德萨”(apadesa)的意思是:依靠它而显示出来,所以叫处所;或者,通过这些而显示出来,所以叫原因。“大阿巴德萨”就是伟大的教法。“那部经”是指那被称为大教法的那部经,要连起来理解为“取来”。“反复揉搓”就是一再揉搓,意思是仔细审察。“此”指原因。“彼”指九种大果杂粮。“它们”指小果饮料。“确实”指真实。
305.Idaṃ na kappatītiādīti ‘‘idaṃ na kappatī’’tiādayo ime cattāro mahāpadeseti yojanā. Apassayaṃ katvā disiyanti etthāti apadesā okāsā, apassayaṃ katvā disiyanti etehīti vā apadesā kāraṇā, ‘‘mahantā apadesā mahāpadesā. Tañcāti mahāpadesasaṅkhātaṃ tañca suttaṃ, gahetvāti yojanā. Parimaddantāti punappunaṃ maddantā, upaparikkhantāti attho. Idanti kāraṇaṃ. Tanti navamahāphalaaparaṇṇaṃ. Tānīti khuddakaphalapānāni. Hīti saccaṃ.
“他们”指的是六种衣。“在那里”指的是在六种随顺衣当中。“由有命者所生之布”这句话,是用来说明它是丝绸布。“两种布”指的是中国布和索玛拉布。“杜古喇”要理解为与麻布相随顺。
Tesanti channaṃ cīvarānaṃ. Tatthāti chasu anulomacīvaresu. ‘‘Pāṇakehi sañjātavattha’’nti iminā koseyyavatthabhāvaṃ dasseti. Dve paṭāti cīnapaṭasomārapaṭā. Dukūlaṃ sāṇassa anulomanti yojanā.
“就是那些”指的就是那两种钵。“就是那些”指的就是那三种葫芦。“就是那些”指的就是那两种腰带。“白伞”就是用那些白布做成的伞。“就是那些”指的就是那三种伞。
Tesaṃyevāti dvinnaṃ pattānameva. Tesaṃyevāti tiṇṇaṃ tumbānameva. Tesaṃyevāti dvinnaṃ kāyabandhanānameva. Setacchattanti setehi vatthehi kataṃ chattaṃ. Tesaṃyevāti tiṇṇaṃ chattānameva.
“混合味”是指混合在一起的味道。在这里,“已破坏”这个词:从词义上说,“破坏”这个动词词根的本义是分成两部分;但是,加上会妨碍词根本义的“共”这个前缀后,“破坏”词根的破坏义就被遮住了,转而表示混合的意思,应当这样理解。“皮”也是指皮。“仅以皮”就是只用皮。应当连起来理解为:与乳粥不混合的任何汤。“那些”指达咖喇、嘉帝等果实。“在甘草等中也是”就是在蜜杆等中也是。有的写本写作“喇提玛杜咖迪苏比”,那是不正确的文本。“凡……凡……”指事物。“如”是以何种方式,应连接为“被洗时、被切时”。
Sambhinnarasanti saṃsaggarasaṃ. Ettha bhijjitthāti bhinnoti vacanatthena bhididhātu dvidhākaraṇasaṅkhāto bhedattho hoti, dhātvatthabādhakena saṃtyūpasaggena bhididhātuyā bhedatthaṃ bādhetvā saṃsaggatthavācako hotīti daṭṭhabbaṃ. Challimpīti tacampi. Sakalenevāti challiyā eva. Pāyāsena asaṃsaṭṭhaṃ yaṃ sabbīti yojanā. Tānīti takkolajātiphalādīni. Yaṭṭhimadhukādīsupīti madhulaṭṭhikādīsupi. ‘‘Laṭṭhimadhukādīsupī’’ti vā pāṭho, so apāṭhoyeva. Yaṃ yanti vatthu. Yathāti yenākārena, dhoviyamāne tacchiyamāneti sambandho.
说了“混合味”之后,为了说明这个意思,才说“相杂”。所谓“自性”,是指在允许的时限内,属于如法之物的自性。所谓“因此”,是因为能带来,所以叫因此。所谓“以彼”,是指用七日药。所谓“当日受取”,就是在当天受取。应当这样连接起来理解:用两天前受取的七日药。
Sambhinnarasanti vatvā tamevatthaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘saṃsaṭṭha’’nti. Sabhāvanti yāvakālaṃ kappiyasabhāvaṃ . Tasmāti yasmā upaneti, tasmā. Tenāti sattāhakālikena. Tadahupaṭiggahitanti tadaheva paṭiggahitaṃ. Dvīhapaṭiggahitena sattāhakālikenāti sambandho.
这里指有时间限制的药混在一起的情况。应当按顺序了解各种罪。于一切处,指整部药犍度中。
Etthāti kālikasaṃsagge. Āpattiyo veditabbāti yathākkamaṃ āpattiyo veditabbā. Sabbatthāti sabbasmiṃ bhesajjakkhandhake.