5. 皮革犍度巴利 5. Cammakkhandhakaṃ
大品连结 · 41 段
147. 索纳咖·果离维萨的故事巴利
147. Soṇakoḷivisavatthukathā
242 242. 在皮革犍度中,“统治权与主权”这里:统治者的状态就是统治权,主宰者的状态就是主权;统治权和主权两者,具足这两者就是“具有统治权与主权”。为了说明这个含义,所以说“具足统治者的状态和主宰者的状态”。“王位”这个词,在这里是用来说明“王国”的词义:王的状态就是王国。“王应做的事务”这个词,是用来说明王的这些事务就是“王国”的词义。“果离维萨是族姓”:这是依据注释书的说法而说的,但在《譬喻》中,因为他出生时父亲给了他二十俱胝的财富,所以说“名叫拘帝维萨”。那里确实这样说:巴利
242. Cammakkhandhake issariyādhipaccanti ettha issarassa bhāvo issariyaṃ, adhipatino bhāvo ādhipaccaṃ, issariyañca ādhipaccañca, tehi samannāgataṃ issariyādhipaccanti atthaṃ dassento āha ‘‘issarabhāvena ca adhipatibhāvena ca samannāgata’’nti. ‘‘Rājabhāva’’nti iminā rajjanti ettha rañño bhāvo rajjanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Raññā kattabbakicca’’nti iminā rañño idaṃ rajjanti vacanatthaṃ dasseti. ‘‘Koḷivīsoti gotta’’nti idaṃ aṭṭhakathāvādavasena vuttaṃ , apadāne pana tassa jātakkhaṇe pitarā koṭivīsadhanassa dinnattā ‘‘koḷivīso nāmā’’ti vuttaṃ. Vuttañhi tattha
“ 听说我儿子出生了,我作为父亲就有了这样的心愿:
我给王子二亿,一点也不少。”巴利
‘‘Jātaputtassa me sutvā, pitu chando ayaṃ ahu; Dadāmahaṃ kumārassa, vīsakoṭī anūnakā’’ti.
按照这一圣典的用词规则,本来应该说“koṭivīso”,但就像“cakkavāḷa”等词一样,把ṭ音换成ḷ音,所以说成“koḷivīso”,应当这样理解。“眼药色”:这些(毛发)的颜色像眼药的颜色,所以叫“眼药色”。毛发已经长出来了,这是语义上的连接。“彼”指索那。“传说他确实安置了”,这是语义上的连接。“以他们”指以那八万人。“叶屋”是用树叶覆盖、也用树叶围起来的屋子。“羊毛披衣”是羊毛做的上衣。“揩脚布”:用来擦脚、洗净脚的东西,就是揩脚布,那本身就是“揩脚布”。“一切”:索那与那八万人皆如此。“彼之”:索那之。“先前之修习”:先前所作的方便。巴利
Iminā pāḷinayena ‘‘koṭivīso’’ti vattabbe ‘‘cakkavāḷa’’ntiādīsu viya ṭakārassa ḷakāraṃ katvā koḷivīsoti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Añjanavaṇṇānīti añjanassa vaṇṇo viya vaṇṇo etesanti añjanavaṇṇāni. Lomāni jātāni hontīti sambandho. Soti soṇo. Ṭhapesi kirāti sambandho. Tehīti asītisahassapurisehi. Paṇṇasālanti paṇṇena chāditaṃ, tena ca parikkhittaṃ sālaṃ. Uṇṇapāvāraṇanti uṇṇamayaṃ uttarāsaṅgaṃ. Pādapuñchanikanti pādaṃ puñchati sodheti anenāti pādapuñchaniyaṃ, tadeva pādapuñchanikaṃ. Sabbevāti soṇena saha asītisahassapurisā eva. Tassa cāti soṇassa ca. Pubbayogoti pubbūpāyo.
“八万村民”这里,住在村里的人就是村民,他们有八万人,所以叫八万村民。为了说明这个意思,就说了“他们”等话。其中,“善男子”这个词,显示了表示居住意义的 ṇika 后缀的原形。“八万”这个词,显示了八万这个词与其他词构成复合词的状态。“以某种”这里,如果把词拆成“以某种如”,那么 d 音只是连音,iva 这个词表示比喻,所以说“像以某种该做的事”。或者,因为“然而并非”等话已经显示了 eva 的作用,所以把词分割为“以某种 eva”,eva 之义也完全适用,应当这样理解。“他的”这里,指频婆娑罗王的。“他的”这里,指索那的。为了见索那,没有别的什么事可做,这是连结。“王”这里,指频婆娑罗王,他召集了众人,这是连结。“现法”这里,是此世之义,“ika”后缀用于利益之义,所以说为“此世的利益”。“我们的”这里,显示了“我们的世尊”这里,no 这个词是 amha 这个词的作用。我们的世尊,这是连结。“来世的”这里,是来世的利益。巴利
Asītigāmikasahassānīti ettha gāmesu vasantīti gāmikā, tesaṃ asītisahassāni asītigāmikasahassānīti atthaṃ dassento āha ‘‘tesū’’tiādi. Tattha ‘‘kulaputtāna’’nti iminā vasantyatthe pavattassa ṇikapaccayassa sarūpaṃ dasseti. ‘‘Asītisahassānī’’ti iminā saddantaropi asītisahassasaddānaṃ samāsabhāvaṃ dasseti. Kenacidevāti ettha ‘‘kenaci ivā’’ti padavibhāgaṃ katvā dakāro padasandhimatto, ivasaddo upamatthoti āha ‘‘kenaci karaṇīyena viyā’’ti. Atha vā ‘‘na panā’’tiādinā evaphalassa dassitattā ‘‘kenaci evā’’ti padacchedaṃ katvā evatthopi yujjatevāti daṭṭhabbaṃ. Assāti bimbisārarañño. Tassāti soṇassa. Dassanāya aññatra kiñci karaṇīyaṃ na atthīti yojanā. Rājāti bimbisāro rājā, sannipātāpesīti sambandho. Diṭṭhadhammike attheti ettha diṭṭhadhammasaddo idhalokattho, ikasaddo hitatthe pavattoti āha ‘‘idhalokahite’’ti. ‘‘Amhāka’’nti iminā ‘‘so no bhagavā’’ti ettha nosaddo amhasaddakāriyoti dasseti. Amhākaṃ so bhagavāti yojanā. Samparāyiketi paralokahite.
“令知”:用这个来说明“证知”当中“证”这个动词词根有“了知”的意思。“沉入半月石”:这里“半月石”这个词是指半月形的石头,所以说“半月形石块”。因为它落下而至一半的状态,所以称为“半月石”。这个“半月石”一词也用在某种铺设物上。“对于彼”:为了指出“彼”这个词的所指对象,所以说“为他们作利益之义”。由此说明这里的“彼”字并不依赖于“那”字。或者,“对于彼”就是“彼之何者”。如果对他们作利益之义有某个时机,世尊了知那个时机,这样连接。“他们”:指八万村民。“在荫影中”:这里前缀“pa”表示边际的意思,所以说“在精舍边际的荫影中”。“令忆持”:说明“反复以意取来面前”的意思,所以说“反复作意”。用“以净信之力”,排除了“以嗔怒之力”等说法。用“更殊胜”,说明“更多”这个词是表示更大程度的意思。巴利
‘‘Jānāpemī’’ti iminā ‘‘paṭivedemī’’ti ettha vidadhātuyā ñāṇatthaṃ dasseti. Paṭikāya nimujjitvāti ettha paṭikāsaddo aḍḍhendupāsāṇavācakoti āha ‘‘aḍḍhacandapāsāṇe’’ti. So hi paṭati aḍḍhabhāvaṃ gacchatīti paṭikāti vuccati. Paṭikāsaddoyaṃ attharaṇavisesepi vattati. Yassadānīti ettha yasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘tesaṃ hitakaraṇīyatthassā’’ti. Iminā ayaṃ yaṃsaddo na taṃsaddāpekkhoti dasseti. Atha vā yassāti yo assa. Assa tesaṃ hitakaraṇīyatthassa yo kālo atthi, taṃ kālaṃ bhagavā jānātīti yojanā. Tesanti asītigāmikasahassānaṃ. Pacchāyāyanti ettha pakāro paccantatthavācakoti āha ‘‘vihārapaccante chāyāya’’nti. Sammanāharantīti saṃ punappunaṃ manasāgataṃ abhimukhaṃ harantīti atthaṃ dassento āha ‘‘punappunaṃ manasikarontī’’ti. ‘‘Pasādavasenā’’ti iminā ‘‘kodhavasenā’’tiādīni paṭikkhipati. ‘‘Puna visiṭṭhatara’’nti iminā bhiyyoso mattāyāti nipātassa atthaṃ dasseti.
索那出家的事巴利
Soṇassa pabbajjākathā
243 “涂抹”这个词,通过它来说明:扩散、遍满、遍布,就是“触”。当说“触”时,就显示“涂抹”的意思就是“震”这个词根的扩散。于何处,就是在某个地方。通过这个,显示“牛被击”中“击牛”的意思。弦之音,就是弦索的音。善于演奏,就是对演奏很熟练。以粗定调,就是以粗法定调。具音,通过这个显示音属于此,所以是具音,也就是琵琶。适于业,这里从业这个词加上表示堪忍意义的ñña后缀,所以说堪于业。缓慢定调,就是以缓慢法定调。在平等弦中,这里平等指中等,弦主要指琵琶的弦,引申指音,所以说在中等音中。精进与止,这里遮止精进与止的意思,所以说与精进相应的止。通过这个显示与精进相应的止就是精进止。以应以止结合精进,也应当知道显示了应以精进结合止的意思。诸根之平等,这里应当只取信等五根,而不是其他,为了显示这个,所以说信等诸根。平等性,通过这个显示tā后缀是性的意思。于彼,就是在诸根之平等这一句中,或者在信等诸根中。于彼取相,在这里,tha后缀表示状态(bhāva)之相,所以说在彼止中。就像在镜子中,面容影像以作者为缘而应当生起;在彼止中,以什么相为作者而应当生起,这是连接。止的相就是止相,就是诸根的平等性。其余的词也是这样。止相等四种,或者以省略,或者以总称,都称为相。巴利
243. ‘‘Makkhito’’ti iminā phurati vipphārati byāpetīti phuṭoti vutte phuradhātuyā vipphāraṇaṃ nāma makkhitatthoti dasseti. Yatthāti yasmiṃ ṭhāne. Iminā gāvo āhananti etthāti gavāghātananti atthaṃ dassebhi. Tantissareti tantiyā guṇassa sare. Vādanakusaloti vādane kusalo. Kharamucchitāti kharena mucchitā. ‘‘Sarasampannā’’ti iminā saro etissamatthīti saravatī, vīṇāti dasseti. Kammaññāti ettha kammasaddato khamatthe ññapaccayoti āha ‘‘kammakkhamā’’ti. Mandamucchanāti mandena mucchanā. Same guṇeti ettha samo nāma majjhimo, guṇo nāma mukhyato vīṇāya jiyā, upacārato saroti āha ‘‘majjhime sare’’ti. Vīriyasamathanti ettha vīriyañca samatho cāti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘vīriyasampayuttaṃ samatha’’nti. Iminā vīriyena sampayuttaṃ samathaṃ vīriyasamathanti dasseti. ‘‘Vīriyaṃ samathena yojehī’’ti iminā vīriyena samathaṃ yojehīti atthopi dassitoti daṭṭhabbaṃ. Indriyānañca samatanti ettha saddhādīni pañcindriyāneva gahetabbāni, na aññānīti dassento āha ‘‘saddhādīnaṃ indriyāna’’nti. ‘‘Samabhāva’’nti iminā tāpaccayo bhāvatthe hotīti dasseti. Tatthāti ‘‘indriyānaṃ samata’’ntipāṭhe, saddhādīsu indriyesu vā. Tattha ca nimittaṃ gaṇhāhīti ettha bhāvenabhāvalakkhaṇe thapaccayo hotīti āha ‘‘tasmiṃ samathe satī’’ti. Ādāse sati mukhabimbena kattubhūtena uppajjitabbaṃ iva, tasmiṃ samathe sati yena nimittena kattubhūtena uppajjitabbanti yojanā. Samathassa nimittaṃ samathanimittaṃ, indriyānaṃ samabhāvo. Eseva nayo sesesupi. Samathanimittādīni cattāri ekasesena vā sāmaññaniddesena vā ‘‘nimitta’’nti vuccati.
244 在“应记说其他的”这一句里,记说其他的人,就是让人知道“我是阿拉汉”,所以说“应让人知道‘我是阿拉汉’”。在“六处”里,“处”这个字是“因”的意思,所以说“六因”。通过“证知”等说法,显示“胜解”这个词所表达的意趣。不过从词义本身来看,应当理解为“胜解故为胜解”。与“阿拉汉性被称为”相连。“即”字是详细解说的意思。在“不迷乱”里,表示形态义的“即”字也应连在前面的词上,应当按“出离即被称为”等来理解。巴利
244.Aññaṃbyākareyyanti ettha aññaṃ byākaronto attānaṃ ‘‘arahā aha’’nti jānāpetīti āha ‘‘arahā aha’’nti jānāpeyya’’nti. Cha ṭhānānīti ettha ṭhānasaddo kāraṇatthoti āha ‘‘cha kāraṇānī’’ti . ‘‘Paṭivijjhitvā’’tiādinā adhimuttoti padassa adhippāyatthaṃ dasseti. Saddattho pana adhimuccatīti adhimuttoti daṭṭhabbo. Arahattaṃ vuccatīti sambandho. Hīti vitthāro. Asammohotīti ettha ākāratthavācako itisaddo pubbapadesupi yojetvā ‘‘nekkhamaṃ iti vuccatī’’tiādinā yojanā kātabbā.
“无证悟”这句话,是用来说明“仅仅只是信仰而已”当中“仅仅”一词所要排除的意思。说到“以证悟之慧”,指的就是道慧。“不混杂”这句话,是用来说明“仅仅”一词具有不混杂的含义。在“积集”当中,“积”字是不断的意思,“集”字根则是增长的意思,所以说“通过反复造作而增长”,这是和“由道证悟而离贪”相关联的。“唯独倾心于彼”就是说,他的心唯独倾注于那种果等至的安住状态。巴利
‘‘Paṭivedharahita’’nti iminā kevalaṃ saddhāmattakanti ettha mattasaddassa nivattetabbatthaṃ dasseti. Paṭivedhapaññāyāti maggapaññāya. ‘‘Asammissa’’nti iminā kevalasaddassa asammissatthaṃ dasseti. Paṭicayanti ettha paṭisaddo anupacchinnattho, cidhātu vaḍḍhanatthoti āha ‘‘punappunaṃ karaṇena vaḍḍhi’’nti, maggapaṭivedhena vītarāgattāyevāti sambandho. Tanninnamānasoyevāti tasmiṃ phalasamāpattivihāre ninnamānaso eva.
在这里,“利养、恭敬、名声”中,得到就是利养,好好去做就是恭敬,称扬赞叹的言说就是名声;利养、恭敬和名声合起来就是“利养恭敬名声”。为了说明这个意思,所以说“四资具的利养”等等。“他们之”就是指那四种资具。“戒与禁”这句话,是用来说明“戒禁”这个词是一个并列复合词。巴利
Lābhasakkārasilokanti ettha labhanaṃ lābho, suṭṭhu karaṇaṃ sakkāro, silokanaṃ vaṇṇabhaṇanaṃ siloko, lābho ca sakkāro ca siloko ca lābhasakkārasilokanti atthaṃ dassento āha ‘‘catupaccayalābhañcā’’tiādi. Tesaṃyevāti catunnaṃ paccayānameva. ‘‘Sīlañca vatañcā’’ti iminā sīlabbatantipadassa dvandavākyaṃ dasseti.
这里驳斥“bhusa”一词具有“羯陵伽”的意思,而说“有力”。用“漏尽者的”这个说法,指出“彼之”当中“彼”字所指的对象。用“取”这个说法,说明“被摄取”当中,前缀pari-、ā-与词根dā有“取”的意思。“即”表示真实,与“诸烦恼作”相连。“他们”指诸烦恼。“达不动”:动摇就是震动,不动就是不动摇,这本身就是不动,达到它就叫达不动。为了说明这个意思,所以说“达到不动摇”。“灭与”:“与”字有把未说到的内容一并收摄的意思,所以说“灭与生”。巴利
Bhusasaddassa kaliṅgaratthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘balavanto’’ti ‘‘khīṇāsavassā’’ti iminā nevassāti ettha tasaddassa visayaṃ dasseti. ‘‘Gahetvā’’ti iminā pariyādiyantīti ettha paripubbaāpubbadādhātuyā gahaṇatthaṃ dasseti. Hīti saccaṃ. Kilesā karontīti sambandho. Tesanti kilesānaṃ. Āneñjappattanti ettha iñjanaṃ kampanaṃ iñjaṃ, na iñjaṃ aneñjaṃ, tameva āneñjaṃ, taṃ pattanti āneñjappattanti atthaṃ dassento āha ‘‘acalanappatta’’nti. Vayañcāti casaddo avuttasampiṇḍanatthoti āha ‘‘vayampi uppādampī’’ti.
“取灭尽”(upādānakkhaya)此处:为了显示“信解于取灭尽”之义,说“属格用于业格义”(upayogatthe sāmivacana)。以“生起与坏灭”(uppādañca vayañca)这句,显示:在“处之生起”(āyatanuppāda)此处,由“生起”一词,坏灭也因不相离而应被取。说“正”(sammā)是不变词,有“知”之义,故说“以因、以理”(hetunā nayenā)。此处“寂静心”(santacitta)中,“寂静”一词虽也用于“疲厌”等义,但此处用于“涅槃”之义,故说“涅槃心”(nibbutacittassa)。“随顺与违逆”(anunayapaṭighehi):心反复不断地引向所缘,故为“随顺”,即贪;对所缘抵触,故为“违逆”,即嗔;随顺与违逆合为“随顺违逆”,即由它们。应当理解其关系为:对可意境有随顺,对不可意境有违逆。巴利
Upādānakkhayassāti ettha upādānakkhayaṃ adhimuttassāti dassento āha ‘‘upayogatthe sāmivacana’’nti. ‘‘Uppādañca vayañcā’’ti iminā āyatanuppādanti ettha uppādasaddena vayopi avinābhāvato gahetabboti dasseti. Sammāti nipāto ñāyatthoti āha ‘‘hetunā nayenā’’ti. Santacittassāti ettha santasaddassa khedādīsupi pavattattā idha nibbutatthe vattatīti āha ‘‘nibbutacittassā’’ti. Anunayapaṭighehīti anu punappunaṃ ārammaṇe cittaṃ netīti anunayo, rāgo, ārammaṇe paṭihaññatīti paṭigho, doso, anunayo ca paṭigho ca anunayapaṭighā, tehi. Iṭṭhe anunayo, aniṭṭhe paṭigho hotīti sambandho daṭṭhabbo.
关于禁止双层等鞋履的论述巴利
148. Diguṇādiupāhanapaṭikkhepakathā
245 245.“记说其他”这句话里,“其他”这个词,从代名词和纯粹名词两种用法来看,有两种。其中,这里取的是纯粹名词,而这个纯粹名词可以用在愚人、幼童以及阿拉汉果上;这里则是指阿拉汉果,所以解释说“记说阿拉汉果”。“以何”是指以自性。“阿拉汉”,意思是“被知为阿拉汉”,也就是“以自性而被了知”。“彼”是指自性。“仅从经注”就是指从增支部的注释。“未引近”是指没有被引到近处。“某些愚人”中,“某些”是“其他”的另一种说法,“愚”是“空虚”的另一种说法,所以说“其他空虚之人”。“如笑着”这句话,是为了表明在“认为是笑着”当中,“认为”这个词有“如”的意思。“非实有”就是指不存在。“一叶”当中,“叶”这个词是叶片的说法。“层”就像叶片一样,因此说“一层”。“八十车载”当中,“八十”这个词和“车”连接起来,应当理解为“以八十辆车所载”。“两车载为一载”,这是用来说明总共有四十载。“七象军”这里,为了说明军队的具体情形,所以说“六头母象”等等。七头象的集合就是“七象军”。因为有七军,所以共有四十九头象;其中七头是公象,四十二头是母象。“二倍”当中,“倍”这个词有“层”的意思,所以说“二层”。“倍倍鞋”当中,因为二层、三层等是各别取出的,所以从剩余的情况来说明倍倍的情形,因此说“从四层开始说”。“倍倍鞋”是指一层又一层的鞋,也就是多层鞋。和“乌”音连在一起时,“嘎”音应当诵读,也应当书写。不过现在写本里看不到“乌”音。巴利
245.Aññaṃ byākarontīti ettha aññasaddo sabbanāmasuddhanāmavasena duvidho. Tesu idha suddhanāmaṃ, taṃ pana bāle ca dārake ca arahatte ca pavattati, idha pana arahatteti dassento āha ‘‘arahattaṃ byākarontī’’ti. Yenāti sabhāvena. Arahāti ñāyatīti arahāiti attho ñāyati. Soti sabhāvo. Suttavaṇṇanātoyevāti aṅguttaraṭṭhakathāto eva. Na upanītoti na upari nīto. Ekacce moghapurisāti ekaccesaddo aññepariyāyo, moghasaddo tucchavevacanoti āha ‘‘aññe pana tucchapurisā’’ti. ‘‘Hasamānā viyā’’ti iminā hasamānakaṃ maññeti ettha maññesaddo viyatthoti dasseti. Asantamevāti avijjamānaṃyeva. Ekapalāsikanti ettha palāsasaddo paṇṇavācako. Paṭalaṃ nāma paṇṇaṃ viya hoti, tasmā ‘‘ekapaṭala’’nti vuttaṃ. Asītisakaṭavāheti ettha asīti padaṃ sakaṭapadena sambandhaṃ katvā asītisakaṭehi vahitabbeti attho daṭṭhabbo. ‘‘Dve sakaṭabhārā eko vāho’’ti iminā vāhānaṃ cattālīsabhāvaṃ dasseti. Sattahatthikañca anīkanti ettha anīkassa sarūpaṃ dassento āha ‘‘cha hatthiniyo cā’’tiādi. Sattannaṃ hatthīnaṃ samūho sattahatthikaṃ. Sattaanīkattā ekūnapaññāsahatthino honti. Tesu satta hatthino, dvācattālīsa hatthiniyo honti. Dviguṇāti ettha guṇasaddo paṭalatthoti āha ‘‘dvipaṭalā’’ti. Guṇaṅguṇūpāhanāti ettha dviguṇatiguṇānaṃ visuṃ gahitattā pārisesato guṇaṅguṇabhāvaṃ dassento āha ‘‘catupaṭalato paṭṭhāya vuccatī’’ti. Guṇaṅguṇūpāhanāti paṭalapaṭalā upāhanā, bahupaṭalā upāhanāti attho. Ukārena saha yojetvā gakāro sajjhāyitabbo ca likhitabbo ca. Idāni potthakesu pana ukāro na dissati.
第149段 驳斥一切青色等的论述巴利
149. Sabbanīlikādipaṭikkhepakathā
246 “全部都是青色的”,意思是所有的鞋都是青色的;因为它们在一切地方都是青色,所以也可以说成“一切处皆青色”。“其中”就是指在这些青色等当中。“颜色像乌玛拉花一样”,是说它的颜色像乌玛拉花的颜色,所以叫“乌玛拉花色”。其余几种也是同样的道理。“湿阿利德伽色”这里,“湿”就是湿润。“阿利德伽”指泡沫树或者乌鸦,所以“湿阿利德伽”就是湿润的泡沫树或乌鸦;它的颜色像湿阿利德伽一样,就是“湿阿利德伽色”。“这些当中”就是指在所有青色等当中。“擦掉”就是擦拭干净。“即使只有一点点”里的“即使”,是表示强调。意思是:如果所有青色等都已经破损了,那还有什么好说的呢?巴利
246.Sabbāva nīlikāti sabbāva upāhanāyo nīlikā, sabbaṭṭhānesu nīlametāsanti sabbanīlikātipi kātabbo. Tattha cāti tesu nīlikādīsu ca. Ummārapupphassa vaṇṇo viya vaṇṇo etissāti ummārapupphavaṇṇā. Evaṃ sesesupi. Addāriṭṭhakavaṇṇāti ettha addoti allo. Ariṭṭhoti pheṇilarukkho vā kāko vā, tasmā addo allo ariṭṭho pheṇilarukkho, kāko vāti addāriṭṭho, tadeva addāriṭṭhako, addāriṭṭhakassa vaṇṇo viya vaṇṇo etissāti addāriṭṭhakavaṇṇā . Etāsūti sabbanīlikādīsu. Puñchitvāti parimajjitvā. Appamattakenāpīti pisaddo sambhāvane. Sabbanīlādike bhinne kā nāma kathāti attho.
“那些带子只是青色的”,用这句话说明“青色带者”是依主格以外的复合词,意思是“那些带子是青色的”。而“带”就是鞋带。因为它从鞋底向上延伸,所以叫“带”;又因为它用这个绑住鞋底,所以也叫“带”。“于一切处”,就是在所有黄色带等当中。“以此亦”是说,用这些青色带等的鞋也一样。“底”就是鞋底。“绑卡喇咖”,用这句话说明“应以卡喇咖绑”就是“卡喇咖绑”的词义。“亚瓦那伽鞋”,是亚瓦那伽族人的鞋。“周围包裹”,是从四周缠绕。“上面……乃至小腿”,用这句话说明与“包绑”的差别。“以木棉絮”,是以称为木棉的棉絮。“如鹧鸪之翅”,是“鹧鸪翅”的语义。而“鹧鸪”是一种鸟。“于耳处”,是两条带相合之处。“如羊……所作”,用这句话说明“那些带如羊角,是它们的”,即“羊角带”的语义。“正如那样”,意思是正如把带做成羊角形状并连接起来那样。“如蝎……所作”,用这句话说明“蝎的刺是蝎刺,那些带如它”,即“蝎刺带”的语义。“刺”一词在“刺被切断”等当中是手指的意思,但在这里是尾巴的意思,所以说“尾巴形状”。 “于底”,就是鞋底。“孔雀……乃至缝”,用这句话说明“以孔雀羽毛从四周围绕,或围绕而缝,是孔雀羽周缝”的语义。“彩色的鞋”,这里“彩色”一词是“种种色”的意思,所以说“种种彩色”。“在这些当中”,就是在卡喇咖绑等当中。“应受用”,就是应使用。“受用”是“受用”的界文。第三是舌音。 “然而在那些当中”,就是在卡喇咖等当中。“存在时”,是连接。 “应以狮皮围绕”,说明“狮皮围绕”的语义,说“于周边”等。“飞狸”,就是猫。因为它有翅膀,又因为脸像猫脸,所以叫飞狸。用这句话说明“飞狸皮围绕”。这里“飞狸”一词是猫的同义词。也有“鸮皮围绕”的读法。“在这些当中亦”,就是在狮皮围绕等当中亦。“任何鞋”,是连接。巴利
‘‘Yāsaṃ vaddhāyeva nīlā’’ti iminā nīlakā vaddhikā etāsanti nīlakavaddhikāti chaṭṭhībāhiratthasamāsaṃ dasseti. Vaddhikāti ca naddhi. Sā hi upāhanatalato vaddhayatīti vaddhikāti ca upāhanatalaṃ bandhati imāyāti vaddhikāti ca vuccati. Sabbatthāti sabbesu pītakavaddhikādīsu. Etāyopīti nīlakavaddhikādikā upāhanāyopi. Taleti upāhanāya tale. ‘‘Khallakaṃ bandhitvā’’ti iminā khallakena bandhitabbāti khallakabaddhāti vacanatthaṃ dasseti. Yonakaupāhanāti yonakajātīnaṃ manussānaṃ upāhanā. Paliguṇṭhetvāti parisamantato veṭhetvā. ‘‘Upari…pe… jaṅgha’’nti iminā puṭabaddhato visesaṃ dasseti. Tūlapicunāti tūlasaṅkhātena picunā. ‘‘Tittirapattasadisā’’ti iminā tittirassa pattaṃ viya tittirapattikāti vacanatthaṃ dasseti. Tittiroti ca eko sakuṇaviseso. Kaṇṇikaṭṭhāneti dvinnaṃ vaddhikānaṃ ekato samāgamaṭṭhāne. ‘‘Meṇḍa…pe… katā’’ti iminā meṇḍassa visāṇena sadisā vaddhikā etāsanti meṇḍavisāṇavaddhikāti vacanatthaṃ dasseti. Tathevāti yathā meṇḍaajasiṅgasaṇṭhāne vaddhe yojetvā katā, tathevāti attho. ‘‘Vicchikā…pe… katā’’ti iminā vicchikāya aḷo vicchikāḷo, so viya vaddhikā etāsanti vicchikāḷikāti vacanatthaṃ dasseti. Aḷasaddo ‘‘aḷacchinno’’tiādīsu (mahāva. 119) aṅguṭṭhavācako, idha pana naṅguṭṭhavācako, tasmā vuttaṃ ‘‘naṅguṭṭhasaṇṭhāne’’ti. Talesūti upāhanāya talesu. ‘‘Mora…pe… sibbikā’’ti iminā morapiñchehi parisamantato, parikkhipitvā vā sibbitā morapiñchaparisibbitāti vacanatthaṃ dasseti. Citrā upāhanāyoti ettha citrasaddo vicitratthoti āha ‘‘vicitrā’’ti. Etāsūti khallakabaddhādīsu. Vaḷañjetabbāti paribhuñjitabbā. Vaḷaji paribhogeti dhātupāṭho (saddanītidhātumālāyaṃ 15 jakārantadhātu). Tālujo tatiyo. Tesu panāti khallakādīsu pana. Sati santesūti yojanā. Sīhacammena parikkhipitabbāti sīhacammaparikkhatāti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘pariyantesū’’tiādi. Pakkhibiḷāloti tuliyo. So hi pakkhayuttattā ca biḷālamukhasadisamukhattā ca pakkhibiḷāloti vuccati. Iminā luvakacammaparikkhatāti ettha luvakasaddo pakkhibiḷālapariyāyoti dasseti. ‘‘Ulūkacammaparikkhatā’’tipi pāṭho. Etāsupīti sīhacammaparikkhatādīsupi. Yā kāci upāhanāyoti sambandho.
247 在这里,“脱下”是为了说明前缀“阿瓦”含有分离的意思,所以说“穿戴后除去”。意思是旧的有多层底的鞋。巴利
247.Omukkanti ettha avatyūpasaggassa viyogatthaṃ dassento āha ‘‘paṭimuñcitvā apanīta’’nti. Purāṇaṃ guṇaṅguṇūpāhananti attho.
151. 关于在寺院内禁止穿鞋的讨论巴利
151. Ajjhārāme upāhanapaṭikkhepakathā
248 “靠什么技艺”等等。靠这个过度地活命,所以叫“谋生”。那是什么?这里显示的是“技艺”的意思。“它的”:指技艺的。“在这里”:指在这个教法里。“yaṃ”这个词是语序颠倒,所以说成“ye tumhe”(你们)。“hi”:确实。“yaṃ”是语助词:这个“yaṃ”语助词用在“yadi”这个词的意思上,这样连接。用“eva”(仅)这个词否定只是老师的身份。“hi”:确实。“so”:指依止者。“taṃ”:指六年者。“依止而住”:在无腊者四腊之时,六年者已具十腊,故依止彼而住。显示依止师之量而说“upajjhāyassa”等。“更年长者”:比自己更长老的。依止师之量是他们的量,故名依止师量。巴利
248. ‘‘Yena sippenā’’tiādinā abhi adhikaṃ jīvanti anenāti abhijīvanaṃ, kiṃtaṃ? Sippanti atthaṃ dasseti. Tassāti sippassa . Idhāti imasmiṃ sāsane. Yaṃsaddo vacanavipallāsoti āha ‘‘ye tumhe’’ti. Hīti saccaṃ. Yaṃnipātoti yaṃiti nipāto yadisaddassa atthe pavattatīti yojanā. Ācariyā evāti evasaddena ācariyamattabhāvaṃ paṭikkhipati. Hīti saccaṃ. Soti avassiko. Tanti chabbassaṃ. Nissāya vacchatīti avassikassa catuvassakāle chabbassassa dasavassikattā taṃ nissāya vasati. Upajjhāyamattaṃ dassento āha ‘‘upajjhāyassā’’tiādi. Mahantatarāti attano vuḍḍhatarā. Upajjhāyassa mattaṃ pamāṇametesanti upajjhāyamattā.
249 从脚部生出、像木桩一样的肉所引发的病,就是足桩病。为了说明这个词的含义,所以说了“从足”等话。“从足生出”,这是前后文的连接关系。巴利
249. Pādato nikkhantena khīlasadisena maṃsena pavatto ābādho pādakhīlābādhoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘pādato’’tiādi. Pādato nikkhantanti sambandho.
251 在“草鞋”等词中,为了说明“用草做成的鞋,就叫草鞋”这样的词义,他说了“用任何一种草”等话。这很容易理解。接着又用“在地上放稳”等话,说明“不应跨过去”的意思,也就是不可跨越的意思。巴利
251.Tiṇapādukātiādīsu tiṇena katā pādukā tiṇapādukāti vacanatthādiṃ dassento āha ‘‘yena kenaci tiṇenā’’tiādi. Taṃ suviññeyyameva. ‘‘Bhūmiyaṃ suppatiṭṭhitāti’’ādinā na saṅkamitabbāti asaṅkamanīyāti atthaṃ dasseti.
252 252.“只用男根”的意思,就是只用他自己的男根。“男根”是指母牛的生殖器官。关于“浸入”,这里前缀“o”有坚固的意思,所以说“牢牢抓住”。巴利
252.Aṅgajātenevāti attano aṅgajātena eva. Aṅgajātanti gāvīnaṃ aṅgajātaṃ. Ogāhetvāti ettha otyūpasaggo daḷhatthoti āha ‘‘daḷhaṃ gahetvā’’ti.
153. 驳斥车乘等的论述巴利
153. Yānādipaṭikkhepakathā
253 253. 关于“以雌畜牵引”:在这里,按照习惯用法,母牛也称为 itthī(雌性),所以说“以母牛牵引”。关于“以男人为中间者”:这里说的“男人为中间者”,是指男人本身就是其中的另一个人,所以叫“男人中间车”。所谓“男人中间者”,从意思上说就是车夫,因此说“以男人为车夫”,这是文句的连接。关于“在恒河摩醯河”:这里恒河和摩醯河合起来叫“恒河摩醯河”,在其中嬉戏就叫“恒河摩醯河嬉戏”,为了说明这个意思,所以说“在恒河摩醯河嬉戏”。在那里,男女们乘车在水中嬉戏。关于“雄畜牵引的车和手推车”:这里为了说明“我允许比丘们使用雄畜牵引的车和手推车”,所以说“在这里”等等。其中,“以雄畜牵引的”是指应由雄性牲畜牵引的车,称为雄畜牵引的车。“手推车”是指应用手来推转的车,叫手推车。关于“以车越”:是指跃过车而行走。han 这个词根有行走的意思。为了说明这个意思,所以说“登上车的人”等等。关于“以此为缘”:这里用这个说法表明“以车越”中的工具格是表示原因的意思。“椅舆”:与椅子一起做成的舆。“布囊”:布做成的囊。巴利
253.Itthiyuttenāti ettha rūḷīvasena dhenupi itthī nāmāti āha ‘‘dhenuyuttenā’’ti. Purisantarenāti ettha puriso eva antaro añño etthāti purisantaraṃ yānaṃ. Purisantaro nāma atthato sārathīti āha ‘‘purisasārathinā’’ti, yānenāti yojanā. Gaṅgāmahiyāyāti ettha gaṅgā ca mahī ca gaṅgāmahī, tattha kīḷikā gaṅgāmahiyāti atthaṃ dassento āha ‘‘gaṅgāmahīkīḷikāyā’’ti. Tattha hi itthipurisā yānehi udakakīḷaṃ kīḷanti. Purisayuttaṃhatthavaṭṭakanti ettha ‘‘anujānāmi bhikkhave purisayuttañca hatthavaṭṭakañcā’’ti dassento āha ‘‘etthā’’tiādi. Tattha purisayuttanti purisena yujjitabbanti purisayuttaṃ yānaṃ. Hatthavaṭṭakanti hatthena vaṭṭetabbanti hatthavaṭṭakaṃ yānaṃ. Yānugghātenāti yānassa ullaṅghitvā gamanena. Hanadhātu hi gatyattho. Tamatthaṃ dassento āha ‘‘yānaṃ abhiruhantassā’’tiādi. ‘‘Tappaccayā’’ti iminā yānugghātenāti ettha hetvatthe karaṇavacananti dasseti. Pīṭhakasivikanti pīṭhena saha kataṃ sivikaṃ. Paṭapoṭalikanti paṭamayaṃ poṭalikaṃ.
154. 关于禁止高床与大床的论述巴利
154. Uccāsayanamahāsayanapaṭikkhepakathā
254 254. 高的床座就是高床座,大的床座就是大床座。对于床椅等物,应当知道有这样的区分,这是连接语。“超过尺寸的座”就是过长的座。因为依靠它而坐、坐在上面,又因为它长,或者能很好地安置身体,所以称为“床”。“兽形”就是狮子、老虎等猛兽的形状。在床脚上刻画兽形作为标记、记号,所以叫“榻”。“果那咖”:因为那里长着长毛,所以叫果那咖。“国泽瓦”:在地上行走,所以叫国泽瓦。“它的”:指果那咖的。据说它的毛超过四指长,这是连接语。“缝杂色羊毛敷具”:用缝线缝制而现出杂色花纹,所以叫缝杂色;用羊毛制成,所以叫羊毛制;这本身就是敷具,所以叫羊毛制敷具;把缝杂色和羊毛制敷具合在一起,就叫缝杂色羊毛敷具。“白敷具”:追求白色的人使用它,所以叫白;这本身就是敷具,所以叫白敷具。按这个意思,达到纯白的状态,所以应该写作“白毯”。白毯这个词也用于半月石。“厚花”:这里的花是坚厚的意思,所以叫厚花。用这个词显示这里有一层叫做厚花的铺设物,所以叫层毯。这就是敷具。“庵摩罗毯”:显示庵摩罗花的形状而做成的毯子。“棉被”:填充棉花而做成的棉被。“杂色毯”:用狮子、老虎等形状做成杂色花样,所以叫杂色毯。《长部注》中说:“伍达罗米,指两边有毛边的羊毛敷具。诶咖德罗米,指一边有毛边的羊毛敷具。”但这里却说:“伍达罗米,指单面竖起毛的羊毛敷具;诶咖德罗米,指双面竖起毛的羊毛敷具。”所以这两部注疏彼此不同。在这里,我按照《长部注》的说法来解释词义。从两侧,或者说在两处竖起而具有毛的,就是伍达罗米。加上随韵后也有“温达罗米”的读法,意思相同。在一端具有毛的,就是诶咖德罗米。“koseyyakaṭṭissamaya”中,“koseyya”就是丝线。“kaṭṭissa”就是名为kaṭṭissa的树皮纤维。用这个词显示:把“koseyya”和“kaṭṭissa”合并成“kaṭṭissāni”,用异类省略的方式构成词,也就是用kaṭṭissa纤维所制的敷具,称为“kaṭṭissa”。“纯丝”就是没有织入宝石的纯丝。用这个词显示纯kaṭṭissa敷具也是允许的。巴利
254. Uccaṃ āsayanaṃ uccāsayanaṃ. Mahantaṃ āsayanaṃ mahāsayanaṃ. Āsandiādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Pamāṇātikkantāsananti dīghāsanaṃ. Tañhi āgamma sadati nisīdatīti ettha, āyataṃ vā suṭṭhuṃ dadātīti āsandīti vuccati. Vāḷarūpānīti sīhabyagghādivāḷarūpāni. Pādesu vāḷarūpāni paricchinditvā aṅkīyati lakkhīyatīti pallaṅko. Gonakoti gavati dīghalomehi uggacchati etthāti gonako. Kojavoti kuyaṃ bhūmiyaṃ javati gacchatīti kojavo. Tassāti gonakassa. Lomāni caturaṅgulādhikāni honti kirāti yojanā. Vānacitrauṇṇāmayattharaṇoti vānena sibbanena sañjātaṃ citrarūpametthāti vānacitraṃ, uṇṇāya nibbatto uṇṇāmayo, soyeva attharaṇo uṇṇāmayattharaṇo, vānacitrañca taṃ uṇṇāmayattharaṇo ceti vānacitrauṇṇāmayattharaṇo. Setattharaṇoti setatthikehi sevīyatīti soto, soyeva attharaṇo setattharaṇo. Iminā atthena paṭati setabhāvaṃ gacchatīti paṭikāti kātabbaṃ. Paṭikāsaddoyaṃ aḍḍhendupāsāṇepi pavattati. Ghanapupphakoti ghanaṃ kathinaṃ pupphametthāti ghanapupphako. Iminā ghanapupphasaṅkhātaṃ paṭalamettha atthīti paṭalikāti dasseti. Soti attharaṇo. Āmalakapaṭoti āmalakapupphaṃ dassetvā kato paṭo. Tūlikāti tūlaṃ pūretvā katā tūlikā. Vikatikāti sīhabyagghādirūpehi (dī. ni. aṭṭha. 1.15) vicittākārena karīyatīti vikatikā. Dīghanikāyaṭṭhakathāyaṃ ‘‘uddalomīti ubhatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ. Ekantalomīti ekatodasaṃ uṇṇāmayattharaṇa’’nti vuttaṃ. Idha pana ‘‘uddalomīti ekato uggatalomaṃ uṇṇāmayattharaṇaṃ, ekantalomīti ubhato uggatalomaṃ uṇṇāmayattharaṇa’’nti vuttaṃ. Tasmā dve aṭṭhakathāyo aññamaññaṃ visadisā honti. Ettha dīghanikāyaṭṭhakathānayena vacanatthaṃ karissāmi. Uṭṭhitaṃ dvīhi pakkhehi, dvīsu vā dasāsaṅkhātaṃ lomametthāti uddalomī. Niggahitāgamaṃ katvā ‘‘undalomī’’tipi pāṭho, ayamevattho. Ekasmiṃ ante dasāsaṅkhātaṃ lomametthāti ekantalomīti. Koseyyakaṭṭissamayanti ettha koseyyanti kosiyasuttaṃ. Kaṭṭissanti kaṭṭissanāmakaṃ vākaṃ. Iminā koseyyañca kaṭṭissañca kaṭṭissānīti virūpekasesaṃ katvā kaṭṭissehi pakataṃ attharaṇaṃ kaṭṭissanti atthaṃ dasseti. Suddhakoseyyanti ratanaaparisibbitaṃ suddhakoseyyaṃ. Iminā suddhakaṭṭissampi vaṭṭatīti dasseti.
“库塔卡”是指十六个舞女站在那里跳舞的地方。为了说明这个意思,就说了“十六个”等话。“以鹿皮”:就是用鹿兽的皮,“所作”是连接词。“编织”:因为是用双层、三层等方式依次做成的,所以叫“编织”。鹿皮确实很细软,因此做成双层、三层等,以编织的方式来做。因此说“鹿皮编织”。“名为咖达离鹿皮的”:用这句话说明,应当知道它的皮是咖达离鹿的皮,这是依据后词省略,或者依据比喻来说的。“巴瓦拉”这个词有最上的意思,所以说“最上覆具”。“彼”:指咖达离鹿的最上覆具。“有上覆”:这里 sa 这个字有“与”这个词的作用,为了说明这个意思,就说“与上覆”。“上”:这里是用它来排除“上”字所含的最殊胜等意思。“共”:这里是用它来排除“与”字的同等意思。“白……乃至……不可”:用这句话说明,即使下方有符合法度的敷具,红色帐幔也不可用。为什么呢?因为红色帐幔是不如法的。“两边红枕”:这里为了说明两边的形态,就说“头枕与足枕”。头靠近而躺卧于此,所以是枕;或者能极好地保持安乐,所以是枕,也就是枕头。如果符合尺寸,那样的枕头就可以使用,这是衔接的话。巴利
Soḷasa nāṭakitthiyo ṭhatvā naccaṃ karonti etthāti kuttakanti atthaṃ dassento āha ‘‘soḷasanna’’ntiādi. Ajinacammehīti ajinamigacammehi, kataiti sambandho. Paveṇīti dupaṭṭatipaṭṭādīhi paraṃparavasena katattā ‘‘paveṇī’’ti vuccati. Ajinacammāni hi sukhumatarāni, tasmā dupaṭṭatipaṭṭādīni katvā paveṇivasena katāni. Tasmā vuttaṃ ‘‘ajinapaveṇī’’ti. ‘‘Kadalimigacammaṃ nāmā’’ti iminā tassa cammaṃ kadalimigaiti gahetabbaṃ uttarapadalopavasena vā upacārena vāti dasseti. Pavarasaddo uttamatthoti āha ‘‘uttamapaccattharaṇa’’nti. Tanti kadalimigapavarapaccattharaṇaṃ. Sauttaracchadanti ettha sakāro sahasaddakāriyoti dassento āha ‘‘saha uttaracchadenā’’ti. ‘‘Uparī’’ti iminā uttarasaddassa seṭṭhādayo nivatteti. ‘‘Saddhi’’nti iminā sahasaddassa tulyatthaṃ nivatteti. ‘‘Seta…pe… na vaṭṭatī’’ti iminā rattavitānaṃ heṭṭhā kappiyapaccattharaṇe satipi na vaṭṭatīti dasseti . Kasmā? Rattavitānassa akappiyattā. Ubhatolohitakūpadhānanti ettha ubhasarūpaṃ dassetuṃ vuttaṃ ‘‘sīsūpadhānañca pādūpadhānañcā’’ti. Sīso upagantvā tiṭṭhati etthāti upadhānaṃ, upa bhusaṃ vā sukhaṃ dhāretīti upadhānaṃ, bibbohanaṃ. Sace pamāṇayuttaṃ, taṃ upadhānaṃ vaṭṭatīti yojanā.
第155节 禁止一切皮革等的讨论巴利
155. Sabbacammapaṭikkhepādikathā
255 255. “豹崽”:像豹的幼崽一样,所以叫豹崽——也就是小牛犊。“墙杖等”:指与墙壁相关的杖棒等物。用“等”这个字,是把墙柱之类的东西也包括进来。巴利
255.Dīpipotakoti dīpipoto viyāti dīpipotako vaccho. Bhittidaṇḍakādīsūti bhittisambandhesu daṇḍakādīsu. Ādisaddena bhittithambhādayo saṅgaṇhāti.
256 如果有人不能光着脚进村,那他就叫作病人。这是把句子前后连接起来的说明。巴利
256. Yo na sakkoti anupāhano gāmaṃ pavisituṃ, so gilāno nāmāti yojanā.
157. 关于索纳·咕帝坎纳这件事的论述巴利
157. Soṇakuṭikaṇṇavatthukathā
257 “以此”是指“于鹫屋”这个读法。“彼之”指玛哈咖佳亚那的。“名为悬崖”是因为这里有一座大崖,所以就叫悬崖。“以此”是指“于悬崖山”这个读法。“彼之”指玛哈咖佳亚那的。为了说明“耳戴价值千万的饰物者就是库提咖纳”这个词的含义,所以说“价值千万的饰物”等。“饰物”就是用它来装饰,也就是庄严品。“齿生”是第四个音节。用“生起喜悦”这句话来说明“因为能生起喜悦,所以叫可喜”这个词的含义。“应喜悦”就是应当被喜悦,意思是值得让人生起喜悦。“义语”就是用来说明义理的,所以叫义语。现在在圣典的各种本子里并没有“应喜悦”这个读法,在“可喜”这个词之前,只有“应见”这个读法。“最上的调伏与寂止”:这里为了说明“调伏”一词有智慧和根律仪两层含义,“寂止”一词有定和心寂静两层含义,所以说“最上的调伏与”等。用“与”字表示并列复合词。“离诸邪曲动摇”:指远离邪曲、与正法对立而生起的、属于见和心的种种动摇。用“精进根”这句话说明“勤根”中的“勤”字是精进的同义语。“龙”:这里为了说明“他没有罪过恶行,所以叫龙”这个词的含义,所以说“离恶”。“从哪一天起”:为了说明这个意思,所以说“从我出家那天起”。“黑土在上,所以叫黑上”:为了说明这个含义,所以说“黑土上”。用“上”这个词说明“uttara”(上)字的含义。用“以牛蹄”这句话说明,因为像牛蹄一样的刺,所以叫“牛蹄刺”。“防护那些牛蹄刺”,这是关联。“地是这样粗硬”,这是关联。“以此等”指以伊罗迦草等四种草。“彼”指伊罗迦草。“以彼”指以孔雀颈草。“jantu的颜色”,这是关联。“敷设卧具”中,这里到底敷设什么卧具呢?所以说“敷设坐垫或编席”。敷设好之后,就告诉了索那。告诉了什么呢?所以说“贤友”等。“导师想要住下”,这是关联。巴利
257.Etenāti ‘‘kuraraghare’’ti pāṭhena. Assāti mahākaccānassa. Papātanāmaketi yasmā mahātaṭo ettha atthi, tasmā papātanāmako hoti. Etenāti ‘‘papātake pabbate’’ti pāṭhena. Assāti mahākaccānassa. Koṭiagghanakaṃ piḷandhanaṃ kaṇṇe etassatthīti kuṭikaṇṇoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘koṭiagghanakaṃ panā’’tiādi. Piḷandhati anenāti piḷandhanaṃ, alaṅkāro . Dantajo catutthakkharo. ‘‘Pasādajanaka’’nti iminā pasādaṃ janetīti pāsādikoti vacanatthaṃ dasseti. Pasādanīyanti pasāditabbaṃ, pasādituṃ arahanti attho. Atthavacananti attho vuccati anenāti atthavacanaṃ. Pāḷiyaṃ idāni potthakesu ‘‘pasādanīya’’nti pāṭho natthi. ‘‘Pāsādika’’ntipadassa pubbe ‘‘dassanīya’’nti pāṭhoyeva atthi. Uttamadamathasamathantiettha damathasaddassa ñāṇatthañca indriyasaṃvaratthañca samathasaddassa samādhatthañca cittūpasamatthañca dassento āha ‘‘uttamaṃ damathañcā’’tiādi. Casaddena dvandavākyaṃ dasseti. Visūkāyikavipphanditānanti visūkāya paṭipakkhāya pavattānaṃ diṭṭhicittasaṅkhātānaṃ vividhacalanānaṃ. ‘‘Vīriyindriya’’nti iminā yatindriyanti ettha yatasaddo vīriyavācakoti dasseti. Nāganti ettha natthi āgu pāpametassāti nāgoti vacanatthaṃ dassento āha ‘‘āguvirahita’’nti kiṃ divasato paṭṭhāyāti āha ‘‘mama pabbajjādivasato paṭṭhāyā’’ti. Kaṇhā mattikā uttari etthāti kaṇhuttarāti atthaṃ dassento āha ‘‘kaṇhamattikuttarā’’ti. ‘‘Uparī’’ti iminā uttarasaddassa atthaṃ dasseti. ‘‘Gunnaṃ khurehī’’ti iminā gunnaṃ khurakaṇṭakasadisattā gokaṇṭakā nāmāti dasseti. Te gokaṇṭake rakkhitunti sambandho. Evaṃ kharā bhūmi hotīti yojanā. Etehīti eragūādīhi catūhi tiṇehi. Tanti eragūtiṇaṃ. Tenāti moragūtiṇena. Jantussa vaṇṇoti sambandho. Senāsanaṃ paññapesīti ettha kiṃ nāma senāsanaṃ paññapesīti āha ‘‘bhisiṃ vā kaṭasārakaṃ vā paññapesī’’ti. Paññapetvā ca pana soṇassa ārocesi. Kiṃ ārocesīti āha ‘‘āvuso’’tiādi. Satthā vasitukāmoti sambandho.
258 258. “彼索那之”这句话,通过“愿汝得”这一读法,显示其中的“彼”字是以宾格形式表达属格意义。“彼”就是“你的”。“八品经”:以八为量,或以八为一聚而构成这些品,所以叫八品经,即《欲经》等十六部经。“凡”指人,与“具足”相连。“圣者亦”:这个“亦”字说明,不只是具足清净的人不乐于恶,圣者也是如此。从“愿汝得”的读法到“说为净”的读法,只存在于某些注疏书中。“此为彼”:这里“彼”字是动词,所以说“应为”。“指示”:限定五种殊胜而作指示。“我的老师所告知的话语,此时正是说此语的时候。”这是文句的连接。巴利
258. ‘‘Tassa soṇassā’’ti iminā paṭibhātu tanti ettha ‘‘ta’’ntipadaṃ sāmyatthe upayogavacananti dasseti. Tanti tava. Aṭṭhakavaggikānīti aṭṭhapamāṇo, aṭṭhasamūho vā vaggo etesanti aṭṭhakavaggikāni. Kāmasuttādīni (su. ni. 772 ādayo) soḷasa suttāni. Yoti puggalo, samannāgatoti sambandho. Ariyopīti pisaddo na kevalaṃ sucisamannāgatoyeva pāpe na ramati, atha kho ariyopīti dasseti. ‘‘Paṭibhātu ta’’nti pāṭhato yāva ‘‘sucīti vutta’’nti pāṭhā kesuciyeva aṭṭhakathāpotthakesu atthi. Ayaṃ khvassāti ettha assasaddo ākhyātoti āha ‘‘bhaveyyā’’ti. Paridassesīti pañca varāni paricchinditvā dassesi. Yaṃ vacanaṃ me upajjhāyo jānāpeti, tassa vacanassa ayaṃ kālo bhaveyyāti yojanā.
259 259.“持律者第五”这里,有人把“以老师为第五”当作它的意思,为了否定这种理解,就说“以诵导师为第五”。“鞋袋”是指放鞋的地方,也就是袋子。羊皮和山羊皮没有所谓不允许的。但兽皮有些可以用,有些不能用。为了分别说明这一点,就说“兽皮”等。“唯这些”是指仅这六种,即母鹿等。“然于其余”是指除这六种兽之外的其余兽类。它们的皮不能用,这是文句的关联。巴利
259.Vinayadharapañcamenāti ettha upajjhāyapañcamenāti atthaṃ paṭikkhipanto āha ‘‘anussāvanācariyapañcamenā’’ti. Upāhanakosakoti upāhanāya pakkhipanokāso kosako. Eḷakacammaajacammesu akappiyaṃ nāma natthi. Migacamme pana kiñci vaṭṭati, na kiñci vaṭṭati . Taṃ vibhajitvā dassento āha ‘‘migacamme’’tiādi. Etesaṃyevāti eṇimigādīnaṃ channameva. Aññesaṃ panāti chahi migehi avasesānaṃ pana. Tesaṃ cammaṃ na vaṭṭatīti sambandho.
偈颂里说,猴子、黑狮、萨罗婆鹿、芭蕉鹿,以及某些猛兽,这些,这就是文句的连接关系。这些,指的就是猴子等。巴利
Gāthāyaṃ makkaṭo ca kāḷasīho ca sarabho ca kadalimigo ca keci ye vāḷamigā atthi, te cāti yojanā. Tesanti makkaṭādīnaṃ.
这里“于彼”是指偈颂里说的,或者指猕猴等。“狮、虎、熊、豹”这个说法,是在显示猛兽的样子。或者只是说这些就是猛兽,所以说“并非只是”等等。“这些的”就是指狮、虎、熊、豹的。“皮既不适用”是连接关系。“那些”是指六种鹿等。“它们”是指六种鹿等。因为确实,所有这些猛兽的皮都不适用,这是句义组合。“拿来或没给”是指拿来后放在手里或脚边却没给。“不进入计数”这个说法,显示的是“进入计数”即“可以计入数量”的意思。“已决意”就是已经决定。“当……时”就是在某个时候。“彼”是从时间上来说。巴利
Tatthāti gāthāya, makkaṭādīsu vā. ‘‘Sīhabyagghaacchataracchā’’ti iminā vāḷamigānaṃ sarūpaṃ dasseti. Ettakāyeva vāḷamigāti āha ‘‘na kevala’’ntiādi. Etesaṃyevāti sīhabyagghaacchataracchānameva. Na cammaṃ na vaṭṭatīti sambandho. Yesanti channaṃ eṇimigādīnaṃ. Teti cha eṇimigādike. Hi saccaṃ sabbesaṃ etesaṃ vāḷamigānaṃ cammaṃ na vaṭṭatīti yojanā. Āharitvā vā na dinnanti āharitvā vā hatthe vā pādamūle vā ṭhapetvā na dinnaṃ. ‘‘Gaṇanaṃ na upetī’’ti iminā gaṇanaṃ upagacchatīti gaṇanūpaganti atthaṃ dasseti. Adhiṭṭhitañcāti adhiṭṭhitaṃ pana. Yadāti yasmiṃ kāle. Tatoti kālato.
1 2 3 4 5 6 7 8 9 10