2. 第二巴拉基格
2. Dutiyapārājikaṃ
巴拉基格解释 · 75 段
檀尼耶故事注释
Dhaniyavatthuvaṇṇanā
84第二,因为这座山本来就被诸王占有,所以得到“王舍城”这个名字;又因为“接近”和“作为依据处”这两层意思,而说它拥有划分好的土地。意思是说,在名为灵鹫山的山上,以四种住处而住。这一点应当和“他们入雨安居”这句话连起来理解。因为只有三个人,除了提出动议之外,才能做僧众甘马;少于或多于这个数目都不行,因为那样就做不成。在这里,按照律的方式,为了精通僧、众、个人三种甘马,应当知道这段杂论:有一种僧甘马只有僧做,不是众做,也不是个人做;这应当理解为,除了白二甘马中甘马相的一部分之外,其余四种甘马都包括在内。有一种僧甘马,僧也做,众也做,个人也做。那是什么?就是前面所说的。因为《附随》注释中说:“某个住处有两三个人住,他们坐下来做的,也和僧做的一样。但如果某个住处只有一个比丘,他在伍波萨他日做完前行和前业后,坐下来做规定仪则,也和僧做的一样。”又说:“但在只有一个比丘的住处,即使由一个人宣布,先前的约定也就失效了。”还有一种众甘马,僧做、众做、个人做;这应当通过三种清净伍波萨他在他人面前举行来理解。有一种众甘马只有众做,不是僧做,也不是个人做;这应当通过清净伍波萨他互相报告来理解。有一种个人甘马只有个人做,不是僧做,也不是众做;这应当通过决意伍波萨他来理解。有一种众甘马只有一部分众做,另一部分不做;其中,没有动议的只有两个人做,不是三个人。有动议的只有三个人做,不能少于或多于这个数目,所以说“只有三个人,除了提出动议之外,才能做众甘马,不能少于或多于这个数目,因为否则就做不成”。因此,按照律的方式,应当知道只有这三个人算足够,不能超过这个数目。不过在《随章》中说:“虽然甘马相只有三个人做,但因为他们所做的和僧做的一样,所以从一种方式来说,三个人按照律的方式也可以称为僧。”这是就一切律甘马而说的;但如果就利益来说,哪怕只有一个人,甚至未受具足戒的人,也可以算作“僧”。在自恣日黎明刚过时,就说他们“已住雨安居”;按照赞叹的方式,则说“从初日起”,因此说“在大自恣日已自恣”。否则,如果因为障碍而没有自恣,就不应说他们“已住雨安居”。应当知道柱等是木作。有人把细木柱放在里面,做成泥柱,但这个人没有那样做,所以说“做成全是泥土的小屋”。用混了油的红泥。
84. Dutiye rājūhi eva pariggahitattā ‘‘rājagaha’’nti laddhanāmake samīpatthena, adhikaraṇatthena ca paṭiladdhabhummavibhattike gijjhakūṭe pabbate catūhi vihārehi viharantoti adhippāyo. Tassa ‘‘vassaṃ upagacchiṃsū’’ti iminā sambandho veditabbo. Tayo eva hi ñattiṃ ṭhapetvā gaṇakammaṃ karonti, na tato ūnā adhikā vā akiriyattā. Tattha vinayapariyāyena saṅghagaṇapuggalakammakosallatthaṃ idaṃ pakiṇṇakaṃ veditabbaṃ – atthi saṅghakammaṃ saṅgho eva karoti, na gaṇo na puggalo, taṃ apalokanakammassa kammalakkhaṇekadesaṃ ṭhapetvā itaraṃ catubbidhampi kammaṃ veditabbaṃ. Atthi saṅghakammaṃ saṅgho ca karoti, gaṇo ca karoti, puggalo ca karoti. Kiñcāti? Yaṃ pubbe ṭhapitaṃ. Vuttañhetaṃ parivāraṭṭhakathāyaṃ ‘‘yasmiṃ vihāre dve tayo janā vasanti , tehi nisīditvā katampi saṅghena katasadisameva. Yasmiṃ pana vihāre eko bhikkhu hoti, tena bhikkhunā uposathadivase pubbakaraṇapubbakiccaṃ katvā nisinnena katampi katikavattaṃ saṅghena katasadisameva hotī’’ti (pari. aṭṭha. 495-496). Punapi vuttaṃ ‘‘ekabhikkhuke pana vihāre ekena sāvitepi purimakatikā paṭippassambhati evā’’ti. Atthi gaṇakammaṃ saṅgho karoti, gaṇo karoti, puggalo karoti, taṃ tayo pārisuddhiuposathā aññesaṃ santike karīyanti, tassa vasena veditabbaṃ. Atthi gaṇakammaṃ gaṇova karoti, na saṅgho na puggalo, taṃ pārisuddhiuposatho aññamaññaṃ ārocanavasena karīyati, tassa vasena veditabbaṃ. Atthi puggalakammaṃ puggalova karoti, na saṅgho na gaṇo, taṃ adhiṭṭhānuposathavasena veditabbaṃ. Atthi gaṇakammaṃ ekaccova gaṇo karoti, ekacco na karoti, tattha añattikaṃ dve eva karonti, na tayo. Sañattikaṃ tayova karonti, na tato ūnā adhikā vā, tena vuttaṃ ‘‘tayo eva hi ñattiṃ ṭhapetvā gaṇakammaṃ karonti, na tato ūnā adhikā vā akiriyattā’’ti. Tasmā tayova vinayapariyāyena sampahulā, na tato uddhanti veditabbaṃ. Anugaṇṭhipade pana ‘‘kiñcāpi kammalakkhaṇaṃ tayova karonti, atha kho tehi kataṃ saṅghena katasadisanti vuttattā ekena pariyāyena tayo janā vinayapariyāyenapi saṅgho’’ti vuttaṃ, idaṃ sabbampi vinayakammaṃ upādāya vuttaṃ, lābhaṃ pana upādāya antamaso ekopi anupasampannopi ‘‘saṅgho’’ti saṅkhyaṃ gacchati kira. Pavāraṇādivasassa aruṇuggamanasamanantarameva ‘‘vutthagassā’’ti vuccanti, ukkaṃsanayena ‘‘pāṭipadadivasato paṭṭhāyā’’ti vuttaṃ, teneva ‘‘mahāpavāraṇāya pavāritā’’ti vuttaṃ. Aññathā antarāyena apavāritā ‘‘vutthavassā’’ti na vuccantīti āpajjati. Thambhādi kaṭṭhakammanti veditabbaṃ. Keci tanukaṃ dārutthambhaṃ antokatvā mattikāmayaṃ thambhaṃ karonti, ayaṃ pana tathā na akāsi, tena vuttaṃ ‘‘sabbamattikāmayaṃ kuṭikaṃ karitvā’’ti. Telamissāya tambamattikāya.
85“不要让后来的人对众生做出该被喝止的行为。”通过这条没有明确指出的学处,说明:一个知道情况的比丘,在烧砖、烧钵、建小屋、让人建精舍、做新工程、修补破损、清扫精舍、施与迎火、让人挖井和池塘等事情中,连“这是允许的”这种话也不该说。正因为这样,在那些学处的无犯条款里才没有换一种说法,而是直接说“不知者、不记得者,无犯”。这条学处的名字就叫“中间犯戒学处”。世尊说“去吧,诸比丘,把这小屋拆掉”,由此可以证明:即使得到别人建好的小屋并住在里面,也只是犯恶作。否则世尊不会让人拆掉它。这个道理在“拆毁”“截断”“拔除”等情况中也一样适用,但只限于犯戒性质的拆毁等。正因为如此,在拆毁学处等里面,并没有像别处那样说“得到别人做的东西拿来用,犯恶作”;同样地,为别人而做、为塔寺等而做,也只是犯恶作,这一点也成立。否则,在造小屋学处等里面,就会像那样说“除了为别人而造的住处之外,一切无犯”,世尊也就不会让人拆掉了。不过,如果去掉了纯粹泥土所成的性质,和木头、石头等混在一起而使用,那就无犯。因为世尊在截断学处等里面已经给出了这样的规则:“得到别人做的、超过尺寸的东西,截断之后使用。”但有些人说:“从‘费用之事’这句话来看,这也包括出钱让人做的情况,因此这就证明了别人做的东西也不能用。”这种说法不好。为什么?因为自己买了材料亲手做,也属于费用之事。或者说,如果巴利文有暗示,注释也有暗示的方式。有人说:用砖砌成的、以砖房为名而建成的,可以用。这里所谓“砖房”,是指用普通砖砌起来而应建的住处。它不叫“泥土所成”,只叫“砖小屋”。因此,那些认为混合了糠、牛粪、草、稻草的泥土所成,或者未烧制的泥土所成,也都叫“全部泥土所成”的说法,阿阇梨不认同。因为灰等东西只是为了泥土更坚固才加进去的,未烧制的泥土所成也不算是砖房。而且具寿特尼亚并不是像陶师那样一下子就把那个小屋做成的,而是一点一点地晾干,再用泥团堆砌完成的。未烧制的泥土所成的小屋像全部泥土所成的小屋一样是一体连成的,烧制而成的则不是这样。所以有些人说:那个可以用。如果在小屋外面用草等搭个草棚,自己住在里面,那就犯恶作。如果在那里到处打洞绑起来,使它成为一体,那就可以用。如果在里面搭草棚等,自己在里面住,也可以用。如果只是建造者自己住,那是因为建造而犯恶作,不是因为居住而犯恶作。如果在里面、外面或内外两边用灰泥涂抹,也可以用。因为全部泥土所成的小屋很容易拆掉,所以放在里面的钵、衣等物就不安全,可能被贼等偷走。因此才说“为了保护钵和衣”。
85. ‘‘Mā pacchimā janatā pāṇesu pātabyataṃ āpajjī’’ti iminā anuddesasikkhāpadena yattha iṭṭhakapacana pattapacana kuṭikaraṇa vihārakārāpana navakammakaraṇa khaṇḍaphullapaṭisaṅkharaṇa vihārasammajjana paṭaggidāna kūpapokkharaṇīkhaṇāpanādīsu pātabyataṃ jānantena bhikkhunā kappiyavacanampi na vattabbanti dasseti, teneva pariyāyaṃ avatvā tesaṃ sikkhāpadānaṃ anāpattivāresu ‘‘anāpatti asatiyā ajānantassā’’ti vuttaṃ. ‘‘Antarāpattisikkhāpada’’ntipi etassa nāmameva. ‘‘Gacchathetaṃ, bhikkhave, kuṭikaṃ bhindathā’’ti iminā kataṃ labhitvā tattha vasantānampi dukkaṭamevāti ca siddhaṃ. Aññathā hi bhagavā na bhindāpeyya. Esa nayo bhedanakaṃ chedanakaṃ uddālanakanti etthāpi, āpattibhedāva. Tato eva hi bhedanakasikkhāpadādīsu viya ‘‘aññena kataṃ paṭilabhitvā paribhuñjati, āpatti dukkaṭassā’’ti na vuttaṃ, tathā aññassatthāya karoti, cetiyādīnaṃ atthāya karoti, dukkaṭamevāti ca siddhaṃ, aññathā kuṭikārasikkhāpadādīsu viya ‘‘aññassatthāya vāsāgāraṃ ṭhapetvā sabbattha, anāpattī’’ti nayameva vadeyya, na bhindāpeyya. Sabbamattikāmayabhāvaṃ pana mocetvā kaṭṭhapāsāṇādimissaṃ katvā paribhuñjati, anāpatti. Tathā hi chedanakasikkhāpadādīsu bhagavatā nayo dinno ‘‘aññena kataṃ pamāṇātikkantaṃ paṭilabhitvā chinditvā paribhuñjatī’’tiādīsu. Keci pana ‘‘vayakammampīti etena mūlaṃ datvā kārāpitampi atthi, tena taṃ aññena katampi na vaṭṭatīti siddha’’nti vadanti, taṃ na sundaraṃ. Kasmā? Sambhāre kiṇitvā sayameva karontassāpi vayakammasambhavato. Kiṃ vā pāḷilese sati aṭṭhakathālesanayo. Iṭṭhakāhi giñjakāvasathasaṅkhepena katā vaṭṭatīti ettha pakatiiṭṭhakāhi cinitvā kattabbāvasatho giñjakāvasatho nāma. Sā hi ‘‘mattikāmayā’’ti na vuccati, ‘‘iṭṭhakakuṭikā’’tveva vuccati, tasmā thusagomayatiṇapalālamissā mattikāmayāpi apakkiṭṭhakamayāpi ‘‘sabbamattikāmayā’’tveva vuccatīti no khantīti ācariyo, bhasmādayo hi mattikāya daḷhibhāvatthameva ādīyanti, apakkiṭṭhakamayāpi giñjakāvasathasaṅkhyaṃ na gacchati, na ca āyasmā dhaniyo ekappahāreneva kumbhakāro viya kumbhaṃ taṃ kuṭikaṃ niṭṭhāpesi, anukkamena pana sukkhāpetvā sukkhāpetvā mattikāpiṇḍehi cinitvā niṭṭhāpesi, apakkiṭṭhakamayā kuṭi viya sabbamattikāmayā kuṭi ekābaddhā hoti, na tathā pakkiṭṭhakamayā, tasmā sā kappatīti eke. Sabbamattikāmayāya kuṭiyā bahi ce tiṇakuṭikādiṃ katvā anto vasati, dukkaṭameva. Sace tattha tattha chiddaṃ katvā bandhitvā ekābaddhaṃ karoti, vaṭṭati. Anto ce tiṇakuṭikādiṃ katvā anto vasati, vaṭṭati. Kārako eva ce vasati, karaṇapaccayā dukkaṭaṃ āpajjati, na vasanapaccayā. Sace anto vā bahi vā ubhayattha vā sudhāya limpati, vaṭṭati. Yasmā sabbamattikāmayā kuṭi sukarā bhindituṃ, tasmā tattha ṭhapitaṃ pattacīvarādi aguttaṃ hoti, corādīhi avaharituṃ sakkā, tena vuttaṃ ‘‘pattacīvaraguttatthāyā’’ti.
《巴利之外的决择释》
Pāḷimuttakavinicchayavaṇṇanā
当时,六群比丘持用各种不同的钵,持用各种不同的钵垫,依据《小品》253段等所举的这些事例,以“诸比丘,不得持用各种不同的钵,谁持用就犯恶作”这样的方式,对不合宜的资具制定了恶作罪。为什么?因为随顺那些事例。即使在还没有制定戒条的地方,也依照“诸比丘,不得持用各种不同的伞,谁持用就犯恶作”等《小品》269-270段的方式,恶作罪同样成立。因此,从“这里这是巴利之外”开始,说明对一切资具做涂色打磨或做变形者,犯恶作,应知这是以“不合宜”而说的。在此,有人说——“诸比丘,我允许除了武器之外的一切铁器,除了床、长椅、木钵、木屐之外的一切木器,除了卡塔卡和陶工轮之外的一切陶器”,由于这样说的缘故,除了如上所除开者,其余一切即使涂色打磨或做变形,也一律合宜吗?回答说——那是不恰当的,因为与所引巴利相违。因此,“除了武器”这一巴利是依种类而说的,所引巴利则是依遮止涂色打磨等变形而说的,这样两者并不相违,所以应如所说。以锥尖,以掘具尖,如“如锥尖上之芥子”(中部尼柯耶2.458;法句401;小部尼柯耶630)此处所说方式,以锥尖。
Tena kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū uccāvace patte dhārenti, uccāvacāni pattamaṇḍalāni dhārentī’’ti (cuḷava. 253) evamādīni vatthūni nissāya ‘‘na, bhikkhave, uccāvacā pattā dhāretabbā, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’tiādinā nayena akappiyaparikkhāresu ca dukkaṭaṃ paññattaṃ. Kasmā? Tadanulomattā. Yatthāpi na paññattaṃ, tattha ‘‘na, bhikkhave, uccāvacāni chattāni dhāretabbāni, yo dhāreyya, āpatti dukkaṭassā’’tiādinā (cūḷava. 269-270) nayena dukkaṭaṃ sambhavati, tasmā ‘‘tatrāyaṃ pāḷimuttako’’ti ārabhitvā sabbaparikkhāresu vaṇṇamaṭṭhaṃ, savikāraṃ vā karontassa āpatti dukkaṭanti dīpentena ‘‘na vaṭṭatī’’ti vuttanti veditabbaṃ. Etthāha – ‘‘anujānāmi, bhikkhave, ṭhapetvā paharaṇiṃ sabbaṃ lohabhaṇḍaṃ, ṭhapetvā āsandiṃ pallaṅkaṃ dārupattaṃ dārupādukaṃ sabbaṃ dārubhaṇḍaṃ, ṭhapetvā katakañca kumbhakārikañca sabbaṃ mattikābhaṇḍa’’nti (cūḷava. 293) vuttattā yathāṭhapitaṃ vajjetvā itaraṃ sabbaṃ vaṇṇamaṭṭhampi savikārampi avisesena vaṭṭatīti? Vuccate – taṃ na yuttaṃ yathādassitapāḷivirodhato, tasmā ‘‘ṭhapetvā paharaṇi’’nti evaṃ jātivasena ayaṃ pāḷi pavattā, yathādassitā pāḷi vaṇṇamaṭṭhādivikārapaṭisedhanavasena pavattāti evaṃ ubhayampi na virujjhati, tasmā yathāvuttameva. Āraggena nikhādanaggena, ‘‘āraggeriva sāsapo’’ti (ma. ni. 2.458; dha. pa. 401; su. ni. 630) ettha vuttanayato āraggena.
在布头,就是在布的边角。边缘,就是衣的边缘。辫纹、象鼻纹等名称。供物架,就是塔。象头杵,就是形状像秤杆的东西,在象头处有针,口部有匙状片。取出,就是拿出来、制作、放置。角线结这个名称,是指在绑带、布片等的角上用线做成的结。在这里,凡是衣或钵被说成“不合用”的,应当知道对它们作受持是成立的,作分配也是成立的。水蛇,就是水里的蛇。象眼,就是大象的眼睛。牛尿纹,就是形状像牛尿的条纹。钥匙,因为属于住所资具,所以即使由金银所成也适用,从“钥匙的涂色打磨不适用”这句话来看,其他由如法金属等所成的钥匙才适用,因为属于应护持的资具。铁刺,是作书等用的刀具之类。有人说:“Āmaṇḍakasārako 是余甘子果所成。”在棕榈叶扇等物中,说“涂色打磨适用”。虽然它们像钥匙一样应护持,但由于没有“种种不应持用”的遮止,所以这样说。因为它们只是以“诸比丘,我允许拂尘和棕榈扇”等语(律藏小品269)所说的。然而在义注句中,说“在油器上涂色打磨适用,因为属于住所资具”。国王的亲信,就是亲近王族者。界,这里指的是土地,以及已结之界。在随注中说:“界属于谁所有,他人就不应在那里作。”他们说:“土地和界属于谁所有,就应由他们自己遮止。如果界是在他人的土地上结成的,他们无权遮止。”据说在《安达迦义注》中说:“因为这是僧分裂等的因由,所以应遮止说‘不要作’。”
Paṭṭamukhe vāti paṭṭakoṭiyaṃ. Pariyanteti cīvarapariyante. Veṇiuhumuniyupeññāma. Agghiyanti cetiyaṃ. Gayamuggaranti tulādaṇḍasaṇṭhānaṃ, gayā sīse sūcikā hoti, mukhapattā ladrā. Ukkiranti nīharanti karonti ṭhapenti. Koṇasuttapiḷakā nāma gaṇṭhikapaṭṭādikoṇesu suttamayapiḷakā. Yaṃ ettha cīvaraṃ vā patto vā ‘‘na vaṭṭatī’’ti vutto, tattha adhiṭṭhānaṃ ruhati, vikappanāpi ruhatīti veditabbaṃ. Deḍḍubhoti udakasappo. Acchīti kuñjarakkhi. Gomuttakanti gomuttasaṇṭhānā rājiyo. Kuñcikāya senāsanaparikkhārattā suvaṇṇarūpiyamayāpi vaṭṭatīti chāyā dissati, ‘‘kuñcikāya vaṇṇamaṭṭhakammaṃ na vaṭṭatī’’ti vacanato aññe kappiyalohādimayāva kuñcikā kappanti pariharaṇīyaparikkhārattā. Ārakaṇṭako potthakādikaraṇasatthakajāti. ‘‘Āmaṇḍakasārako āmalakaphalamayo’’ti vadanti . Tālapaṇṇabījanīādīsu ‘‘vaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭatī’’ti vuttaṃ. Kiñcāpi tāni kuñcikā viya pariharaṇīyāni, atha kho ‘‘uccāvacāni na dhāretabbānī’’ti paṭikkhepābhāvato vuttaṃ. Kevalañhi tāni ‘‘anujānāmi, bhikkhave, vidhūpanañca tālavaṇṭañcā’’tiādinā (cūḷava. 269) vuttāni. Gaṇṭhipade pana ‘‘telabhājanesu vaṇṇamaṭṭhakammaṃ vaṭṭatīti senāsanaparikkhārattā’’ti vuttaṃ. Rājavallabhāti rājakulūpakā. Sīmāti idhādhippetā bhūmi, baddhasīmā ca. ‘‘Yesaṃ santakā tesaṃ sīmā, tattha parehi na kattabba’’nti anugaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Bhūmi ca sīmā ca yesaṃ santakā, tehi eva vāretabbā. Yesaṃ pana aññesaṃ bhūmiyaṃ sīmā katā, te vāretuṃ na issarā’’ti vadanti . ‘‘Saṅghabhedādīnaṃ kāraṇattā ‘mā karothā’ti paṭisedhetabbā evā’’ti andhakaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ kira.
86-7要做木屋,也需要有“能做的人”。所谓“一块一块的”,应当理解为像果实与果实那样分开的。因为“命令”这个词只在对方不乐意时才说,所以他下令捆绑。“仅凭主宰权”这句话里的“仅”字,是在说明成就之中的限度。
86-7. Dārukuṭikaṃ kātuṃ, kattunti ca atthi. Khaṇḍākhaṇḍikanti phalāphalaṃ viya daṭṭhabbaṃ. Āṇāpehīti vacanaṃ aniṭṭhe eva vuccatīti katvā bandhaṃ āṇāpesi. Issariyamattāyāti samiddhiyaṃ mattāsaddoti ñāpeti.
88“说了这样的话”这是一种文本异读。你从毛发中解脱了,别再做出这样的事——这句话到底是在显示嗔怒,还是在说明对木材的贪欲?对于一位已经证得入流果的国王来说,这样的话并不合适。难道不是应该先邀请比丘们说“尊者,之前所做的已是善作,如果还需要什么,请再说”,从而生起极大的欢喜和喜悦吗?确实如此,因为他已证入流果,对佛、法、僧有着极深的敬爱,所以既不忍心看到比丘们做不合律的事,又想为制定学处创造机会,即使心中欢喜,也还是说出了“我的木材被很好地利用了”这样的话。应当这样理解。在这些类似的地方,复注中说:“当以其他词句、或比这里稍简略的词句出现时,应当作相应的连接。”随复注中说:“不仅在这个学处,在其他学处也会出现,所以应当在各处按照所出现的词句作相应的连接。”
“讥嫌”的含义,正是因为未给予而取用,所以他们才讥嫌。
88. ‘‘Evarūpaṃ vācaṃ bhāsitvā’’ti ca pāṭho. Lomena tvaṃ mutto, mā punapi evarūpamakāsīti idaṃ kiṃ byāpādadīpakaṃ, dārūsupi lobhakkhandhadīpakaṃ vacanaṃ sotāpannassa sato tassa rājassa patirūpaṃ. Nanu nāma ‘‘pubbe kataṃ sukataṃ bhante, vadeyyātha punapi yenattho’’ti pavāretvā atīva pītipāmojjaṃ uppādetabbaṃ tena siyāti? Saccametaṃ sotāpannattā atīva buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako ca, tasmā bhikkhūnaṃ akappiyaṃ asahanto, sikkhāpadapaññattiyā ca okāsaṃ kattukāmo ‘‘supayuttāni me dārūnī’’ti tuṭṭhacittopi evamāhāti veditabbaṃ. Imehi nāma evarūpe ṭhāne. ‘‘Āgatapadānurūpenāti aññehi vā padehi, ito thokatarehi vā āgatakāle tadanurūpā yojanā kātabbā’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Na kevalaṃ imasmiṃyeva sikkhāpade, aññesupi āgacchanti, tasmā tattha tattha āgatapadānurūpena yojanā veditabbā’’ti anugaṇṭhipade vuttaṃ. Ujjhāyanattho adinnassādinnattāva, te ujjhāyiṃsu.
名叫鲁陀罗达摩迦的钱币,是由鲁陀罗达摩迦等人制造的。在波罗奈等地,那些国王依照古代论典,制造了具有相好特征的蓝色迦哈波那钱币。据说一枚鲁陀罗达摩迦值这种钱币的三分之一,所以它的四分之一就成了土喇咤亚罪的对象。不过这里的摩娑迦并不是固定标准。迦哈波那有时不足二十摩娑迦,有时超过二十摩娑迦。因此应当知道,这种迦哈波那的四分之一,或者相当于五摩娑迦,或者超过五摩娑迦,或者不足五摩娑迦,这就是波陀。为了说明这个意思,才说“那时在王舍城,二十摩娑迦为一迦哈波那”等等。其中迦哈波那有银制的、金制的和铜制的。比如在金地等地,波陀也做成铜制的,那里就用铜制的作为波陀——这是阿阇梨的说法。有些人说:因为波陀值一个蓝色迦哈波那,所以那波陀的四分之一才是波陀。这种说法不合理。因为这样一来,值一个波陀的物品,它的四分之一就会变成巴拉基格罪的对象。如果值一个波陀的物品就是巴拉基格罪的对象,那么“这个波陀就是最后的巴拉基格罪对象”这句话就成立了。但并不是在所有地方都拿了物品后,都用蓝色迦哈波那的价钱来估价。而是用各个地方自己的迦哈波那价钱来估价,所以各个地方的波陀就是波陀,值那个价钱的才是值波陀的价钱,这个道理就成立了。有些人说:“而且那是依据古代蓝色迦哈波那的价钱,不是依据其他钱币的价钱;只有在蓝色迦哈波那流通的地方,才用那个地方的价钱。”这种说法要仔细考察后再接受。
Rudradāmako nāma rudradāmakādīhi uppādito. Bārāṇasinagarādīsu tehi tehi rājūhi porāṇasatthānurūpaṃ lakkhaṇasampannā uppāditā nīlakahāpaṇā. Tesaṃ kira tibhāgaṃ agghati rudradāmako, tasmā tassa pādo thullaccayavatthu hoti. Māsako pana idha appamāṇaṃ. Kahāpaṇo kiñcikāle ūnavīsatimāsako hoti, kiñci kāle atirekavīsatimāsako. Tasmā tassa kahāpaṇassa catutthabhāgo pañcamāsako viya atirekapañcamāsako vā ūnapañcamāsako vā pādoti veditabbaṃ. Imassatthassa dīpanatthaṃ ‘‘tadā rājagahe vīsatimāsako kahāpaṇo hotī’’tiādi vuttaṃ. Tattha rajatamayo suvaṇṇamayo tambamayo ca kahāpaṇo hoti. Suvaṇṇabhūmiyaṃ viya pādopi yattha tambamayova kato hoti, tattha sova pādoti ācariyo. Yasmā pādo ekanīlakahāpaṇagghanako, tasmā tassa pādassa catutthabhāgova siyā pādoti eke. Idaṃ na yujjati. Yo ca tattha pādāraho bhaṇḍo, tassa catutthabhāgasseva pārājikavatthubhāvappasaṅgato. Yadi pādārahaṃ bhaṇḍaṃ pārājikavatthu, siddhaṃ ‘‘sova pādo pacchimaṃ pārājikavatthū’’ti . Na hi sabbattha bhaṇḍaṃ gahetvā nīlakahāpaṇagghena agghāpenti. Yasmā tassa tasseva kahāpaṇagghena agghāpenti, tasmā tassa tassa janapadassa pādova pādoti tadagghanakameva pādagghanakanti siddhaṃ, ‘‘so ca kho porāṇassa nīlakahāpaṇassa vasena, na itaresanti yattha pana nīlakahāpaṇā vaḷañjaṃ gacchanti, tatthevā’’ti keci vadanti, upaparikkhitvā gahetabbaṃ.
句分别的注释
Padabhājanīyavaṇṇanā
92“从村或从林”这句话,是因为特相尚未制定,所以在最初制定戒律的开头就说了。从那里离去的人,就叫作非人。随附注中说:“没有遮阻的非人村,不先问就进去是可以的。”有人说:“如果本来就是要从某个村离开的,那就不允许这样进入那个村。”另一些人说:“即使是被夜叉守护的地方,只要店铺等还能看得见,就算作‘村’;看不见的时候进去,就没有犯戒。”他们说:“村本身就是近处,村近处——这样按持业释来理解,在库伦德注疏等里面所说的也是很好的说法。”有人驳斥“那间屋子的近处就是村”这种说法。他们说“村的近处和村,就是村近处”,这会相违吗?不相违。他们又说:“大注疏中针对这些利养等特相所说的‘屋子就是屋子近处’等说法,我们并不驳斥。”纲要注中写道:“已经做了围绕的,就叫作屋子周围那样的近处。”但随附注中说:“无论注疏的说法还是长老的说法,凡是后来才说的,都是针对未来说的,不是指过去。如果也是针对过去说的,那就只有玛哈巴杜玛长老的说法才能作为标准,所以老师们说仅仅是针对未来说的。”所谓“其余”,也是指村近处的特相。
92.Gāmā vā araññā vāti lakkhaṇānupaññattikattā paṭhamapaññattiyā ādimhi vuttā. Yato vā apakkantā, so amanusso nāma. ‘‘Amanussagāmaṃ apārupitvā, gāmappavesanañca anāpucchā pavisituṃ vaṭṭatī’’ti anugaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Yato gāmato āgantukāmā eva apakkantā, taṃ gāmaṃ evaṃ pavisituṃ na vaṭṭatī’’ti vadanti eke. Keci pana ‘‘yakkhapariggahabhūtopi āpaṇādīsu dissamānesu eva ‘gāmo’ti saṅkhyaṃ gacchati, adissamānesu pavesane anāpattī’’ti vadanti. ‘‘Gāmo eva upacāro gāmūpacāroti evaṃ kammadhārayavasena gahite kurundaṭṭhakathādīsu vuttampi suvuttameva hotī’’ti vadanti. ‘‘Tassa gharūpacāro gāmoti āpajjatī’’ti vacanaṃ paṭikkhipati. ‘‘Gāmassupacāro ca gāmo ca gāmūpacāro cā’’ti vadanti, taṃ virujjhati, na. ‘‘Imesaṃ lābhādīsu lakkhaṇaṃ sandhāya mahāaṭṭhakathāyaṃ ‘gharaṃ gharūpacāro’tiādi vuttaṃ, taṃ na mayaṃ paṭikkhipāmā’’ti ca vadanti. ‘‘Kataparikkhepocāti gharassa samantato tattako upacāro nāmā’’ti gaṇṭhipade likhitaṃ. Anugaṇṭhipade pana ‘‘yo yo aṭṭhakathāvādo vā theravādo vā pacchā vuccatīti ito anāgataṃ sandhāya vuttaṃ, nātītaṃ. Yadi atītampi sandhāya vuttaṃ, mahāpadumatheravādova pamāṇaṃ jātanti āpajjati, tasmā anāgatameva sandhāya vuttanti ācariyā kathayantī’’ti vuttaṃ. Sesampīti gāmūpacāralakkhaṇampi.
这里,“这个理路”是指:把握那个村附近区域时,用的就是这个理路。在“非时入村等”这一项里,纲要注中说:“入村确实应当先在村外请求许可。”他们说:“这和注疏不一致。”如果理解为“这是就名为村的附近区域而说的”,那就一致了——这是我的推断。纲要注中说:“由‘等’字,也包括给住在屋里的人应得份额的分配等。”随附注中说:“对住在村附近区域的人,故意不给应得的利养,犯巴拉基格。”虽然在库伦德等注疏中,因为是随顺巴利圣典所说而说的,所以不应说它是“放逸之书”,但大注疏中所说的判定,从结集以来就一直传下来。“还有这在大注疏中”等等,是锡兰岛的注疏老师们所说的,也叫“判定理路”。应以投掷土块来划定:这是指适合围起来的地方,不是指附近区域。因为那个附近区域,是由此后投掷土块来划定的。在“不与取学处”这一项中:这是以决定的方式说,在其他地方则不同——这是从意义上说的。或者以那个决定,按字面意义在这里也说得通。然而在阿毗达摩中等等:这是显示以义准也能成立不同的意义。
Tatrāyaṃ nayoti tassa gāmūpacārassa gahaṇe ayaṃ nayo. Vikālegāmappavesanādīsūti ettha ‘‘gāmappavesanañhi bahi eva āpucchitabba’’nti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Taṃ aṭṭhakathāya na sametī’’ti vadanti. ‘‘Gāmasaṅkhātūpacāraṃ sandhāya vutta’’nti gahite sametīti mama takko. ‘‘Ādi-saddato ghare ṭhitānaṃ dinnalābhabhājanādīnī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Gāmūpacāre ṭhitānaṃ pāpuṇitabbalābhaṃ sañcicca adentānaṃ pārājika’’nti anugaṇṭhipade vuttaṃ. Kiñcāpi kurundiādīsu pāḷiyaṃ vuttavacanānulomavasena vuttattā ‘‘pamādalekhā’’ti na vattabbaṃ, mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttavinicchayo saṅgītito paṭṭhāya āgato. ‘‘Yañcetaṃ mahāaṭṭhakathāya’’ntiādi sīhaḷadīpe aṭṭhakathācariyehi vuttaṃ ‘‘vinicchayanayo’’ti ca. Leḍḍupāteneva paricchinditabboti parikkhepārahaṭṭhānaṃ, na upacāraṃ. So hi tato aparena leḍḍupātena paracchinno. Imasmiṃ adinnādānasikkhāpadeti niyamena aññattha aññathāti atthato vuttaṃ hoti. Tena vā niyamena yathārutavasenāpi attho idha yujjati. Abhidhamme panātiādinā aññathāpi atthāpattisiddhaṃ dasseti.
纲要注里这样说:在“舍弃”等(条件)尚未具备时,即使并不知道“这是我的财物”,那也仍然只是别人所摄属的东西;就像父亲去世后儿子们所得的财物一样,实际上在尚未真正舍弃时,便归入“摄属”的范围。古纲要注里说:“盗贼的行为就是偷盗,是盗贼应当拿走的物品;被称为‘盗’的,就是‘盗所摄’。”那偷盗既然是某个盗贼的行为,因为此人有盗心、有取走之心,所以抽出“盗所摄”一词,再以“有盗心、有取心”来分解词义,也完全契合那些古人的说法;不过仍应依照注疏所说的方式去理解。随附注里说:“在前阶段生起的‘我要拿走’之心,以及中间为行走等、为触摸等而生起的心,还有为从原地移动等而努力的心,在这些当中,只有最后这一个心刹那才是这里所说的‘盗贼’——另一些人这样说。”在关于不足一马萨咖、马萨巴达等的说明里则说:“老师们说,在取走之心中,只是一个心刹那。”
‘‘Pariccāgādimhi akate ‘idaṃ mama santaka’nti aviditampi parapariggahitameva puttakānaṃ pitu accayena santakaṃ viya, taṃ atthato apariccatte saṅgahaṃ gacchatī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Thenassa kammaṃ theyyaṃ, thenena gahetabbabhūtaṃ bhaṇḍaṃ. Theyyanti saṅkhātanti theyyasaṅkhāta’’nti porāṇagaṇṭhipade vuttaṃ. Taṃ theyyaṃ yassa thenassa kammaṃ, so yasmā theyyacitto avaharaṇacitto hoti, tasmā ‘‘theyyasaṅkhāta’’nti padaṃ uddharitvā ‘‘theyyacitto avaharaṇacitto’’ti padabhājanampi tesaṃ porāṇānaṃ yujjateva, tathāpi aṭṭhakathāyaṃ vuttanayeneva gahetabbaṃ. ‘‘Yañca pubbabhāge ‘avaharissāmī’ti pavattaṃ cittaṃ, yañca gamanādisādhakaṃ, parāmasanādisādhakaṃ vā majjhe pavattaṃ, yañca ṭhānācāvanapayogasādhakaṃ , tesu ayameveko pacchimo cittakoṭṭhāso idha adhippeto ‘theno’ti apare’’ti anugaṇṭhipade vuttaṃ. Ūnamāsakamāsapādādīsu ‘‘avaharaṇacittesu ekacittakoṭṭhāsoti ācariyā vadantī’’ti vuttaṃ.
二十五种取论的注释
Pañcavīsatiavahārakathāvaṇṇanā
二十五种取,只是说法上不同,意义上并没有不同。所谓“混乱、难以了知、难以抉择”,是说在师长面前没有全面掌握抉择的人,就很难理解。就像《二法三法发趣论》那样,混乱而难以了知、难以抉择,只是师长们不制造前后矛盾,不破坏从结集以来传下来的方式,才加以解说,所以说“另有些人说:就像《发趣论》一样”。古人,就是指结集经典的诸位师长。在这里,正当的做法就是如此:如果他不给,就没有犯戒;但因为害怕巴拉基格罪,如果求学的人想要给,那就应当这样给。至于这里提到的那些事例,是在锡兰岛上由师长们征得僧团等同意后编入注疏的,所以说“从书写成书之后,也为未来的梵行者带来利益”。“命令的”,在命令的那一刻就成立,经过一段时间也能成办目的,这是就时间间隔而言——这就是它们之间的差别。“离去后”:就是离开之后。“海中间”:指岛与岛之间的海域。“成就”:完成。“新洗者”:新做的。“石与砾”:石头和碎石。
Pañcavīsati avahārā nāma vacanabhedeneva bhinnā, atthato pana abhinnā. Ākulā duviññeyyavinicchayāti ācariyānaṃ mukhe santike sabbākārena aggahitavinicchayānaṃ duviññeyyā. Dukatikapaṭṭhānapāḷi (paṭṭhā. 5.1.1 ādayo, dukatikapaṭṭhānapāḷi) viya ākulā duviññeyyavinicchayā, kevalaṃ taṃ ācariyā pubbāparavirodhamakatvā saṅgītito paṭṭhāya āgatanayamavināsetvā vaṇṇayantīti ‘‘paṭṭhānapāḷimivāti apare vadantī’’ti ca vuttā. Porāṇāti saṅgītiācariyā. Ayamettha sāmīci eva, sace na deti, āpatti natthi, pārājikabhayā pana yathā sikkhākāmo deti, evaṃ dātabbameva. Yāni panettha vatthūni, tāni sīhaḷadīpe ācariyehi saṅghādīnamanumatiyā aṭṭhakathāsu pakkhittāni, ‘‘anāgate brahmacārīnaṃ hitatthāya potthakāruḷhakālato pacchāpī’’ti vuttaṃ. Āṇattikaṃ āṇattikkhaṇepi gaṇhāti, kālantarenāpi atthasādhako, kālantaraṃ sandhāyāti idametesaṃ nānattaṃ. Bhaṭṭheti apagate. Antarasamudde aturumuhude. Pharati sādheti. Navadhototi navakato. Pāsāṇasakkharanti pāsāṇañca sakkharañca.
《地下物论》等的注释
Bhūmaṭṭhakathādivaṇṇanā
94不过在《大注疏》里,不论是真的还是假的,都只说是恶作,应当知道这是笔误,现在应当按道理来采纳。其中,本来应该说“除了四人僧团之外,允许作达上、自恣、出罪等一切僧团甘马”,却写成“达上、自恣、咖提那衣、出罪等”,应当知道这是笔误。老师们只把它解释为“笔误”,所以说“笔误”。又说:“凡是虚妄的话,在每一处都是巴吉帝亚。”因为说恶作的话没有意义,所以说“在不与取的前行”。在其他前行中,属于巴吉帝亚的地方就是巴吉帝亚。“笔误”这里取的就是这个意思,说“注疏中这样说”,似乎能对得上。但老师们说:既然在巴吉帝亚的地方就是巴吉帝亚,那就应该对恶作另外说明,却用“真实虚假”笼统概括,所以说“笔误”,应当这样理解。又因为说“以善心行走而无犯”,所以用“我要布施”这样的话来说,似乎是无犯。
94.Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana saccepi alikepi dukkaṭameva vuttaṃ, taṃ pamādalikhitanti veditabbanti yathetarahi yuttiyā gahetabbā. Tattha ‘‘catuvaggena ṭhapetvā upasampadapavāraṇaabbhānādisabbaṃ saṅghakammaṃ kātuṃ vaṭṭati’’cceva vattabbe ‘‘upasampadapavāraṇakathinabbhānādīnī’’ti likhantīti veditabbaṃ. Taṃ ācariyā ‘‘pamādalekhā’’tveva vaṇṇayanti, tena vuttaṃ ‘‘pamādalikhita’’nti. Yaṃ yaṃ vacanaṃ musā, tattha tattha pācittiyanti vuttaṃ. Dukkaṭassa vacane payojanābhāvā ‘‘adinnādānassa pubbapayoge’’ti vuttaṃ. Aññesampi pubbapayoge pācittiyaṭṭhāne pācittiyameva. Pamādalikhitanti ettha idha adhippetameva gahetvā aṭṭhakathāyaṃ vuttanti gahite sameti viya. Ācariyā pana ‘‘pācittiyaṭṭhāne pācittiya’’nti vatvā dukkaṭe visuṃ vattabbe ‘‘saccālike’’ti sāmaññato vuttattā ‘‘pamādalekhā’’ti vadantīti veditabbāti. ‘‘Kusalacittena gamane anāpattī’’ti vuttattā ‘‘dānañca dassāmī’’ti vacanena anāpatti viya.
在巴吉帝亚的场合,不能免除恶作,所以说与巴吉帝亚一起构成恶作。即使有许多罪,在挖掘、堆积、搬走这些行为中,每次都各犯十次罪;其中在搬走时,说出十次巴吉帝亚就得免除。就种类而言,《库伦德》中说“只说一次就免除”,因此与前面的说法一致。由于说“把行为合起来显示时,宣说的是恶作”,这就表明同一行为有多数恶作。在挖掘时,因为是同一行为,所以不停止。所谓“以注疏师的说法为准”,意思是:就像此处一样,在其他地方也是如此,凡是注疏中出现的这类说法都应当采纳,因为它们从结集以来就流传下来。据说法喜长老说:“这应在第二巴拉基格中采纳,不在其他地方。”然而《结节注》中说:“前面的挖掘到达后面时,前面的就停止,因此只说一次就免除。”又说:“或者到达不同种类的行为时,前面的就停止。”
Pācittiyaṭṭhāne dukkaṭā na muccatīti pācittiyena saddhiṃ dukkaṭamāpajjati. Bahukāpi āpattiyo hontūti khaṇanabyūhanuddharaṇesu dasa dasa katvā āpattiyo āpanno, tesu uddharaṇe dasa pācittiyo desetvā muccati, jātivasena ‘‘ekameva desetvā muccatī’’ti kurundiyaṃ vuttaṃ, tasmā purimena sameti. ‘‘Samodhānetvā dassitapayoge ‘‘dukkaṭa’’nti vuttattā samānapayogā bahudukkaṭattaṃ ñāpeti. Khaṇane bahukānīti samānapayogattā na paṭippassambhati. Aṭṭhakathācariyappamāṇenāti yathā panettha, evaṃ aññesupi evarūpāni aṭṭhakathāya āgatavacanāni saṅgītito paṭṭhāya āgatattā gahetabbānīti attho. ‘‘Idha dutiyapārājike gahetabbā, na aññesū’’ti dhammasiritthero kirāha. Gaṇṭhipade pana ‘‘purimakhaṇanaṃ pacchimaṃ patvā paṭippassambhati, teneva ekameva desetvā muccatī’’ti vuttaṃ, ‘‘visabhāgakiriyaṃ vā patvā purimaṃ paṭippassambhatī’’ti ca vuttaṃ.
像这样,当瓶子停留在同一个位置时,从这里以六种方式理解移离位置,这是上下文的关系。“瓶子”是处格。向上举起时,哪怕只让瓶底离开地面一个发尖那么小的距离,就犯巴拉基格。在这里,如果以瓶口边缘接触的地方被瓶底弄离,就与“从这里以六种方式理解移离位置”这句话相符。如果不这样说,而是坚持说“从地面离开时,哪怕只越过一个发尖那么小的距离,就叫作从地面移离”,这要仔细考察后再采纳。在这里,有些人这样解释含义:“先前挖掘时已经分离的其余各处,在那一处脱离时就是巴拉基格。”《摄要》《大筏疏》等所说的语句有误写的情况,这已由“做成自己的器皿,或者截断拳头”这句话显示出来。
Evaṃ ekaṭṭhāne ṭhitāya kumbhiyā ṭhānācāvanañcettha chahākārehi veditabbanti sambandho. Kumbhiyāti bhummavacanaṃ. Uddhaṃ ukkhipanto kesaggamattampi bhūmito moceti, pārājikanti ettha mukhavaṭṭiyā phuṭṭhokāsaṃ bundena mocite ‘‘ṭhānācāvanañcettha chahākārehi veditabba’’nti iminā sameti, tathā avatvā ‘‘bhūmito mutte kesaggamattampi atikkante bhūmito mocitaṃ nāma hotī’’ti daḷhaṃ katvā vadanti, upaparikkhitvā gahetabbaṃ. Ettha ekacce evaṃ atthaṃ vadanti ‘‘pubbe khaṇantena avasesaṭṭhānāni viyojitāni, tasmiṃ vimutte pārājika’’nti. Saṅkhepamahāpaccariyādīsu vuttavacanassa pamādalekhabhāvo ‘‘attano bhājanagataṃ vā karoti, muṭṭhiṃ vā chindatī’’ti vacanena dīpito.
然而,对于“仅仅饮用就犯巴拉基格”这句话,现在要这样转过来理解:正如“五识以已生起的所依为依、以已生起的所缘为缘”这一句,参照注疏中“以已生起的所依一语,遮止了未来”的说法,以及“以未混杂的所依、未混杂的所缘、前生的所依、前生的所缘”这一说法,于是转成“遮止过去与未来”。同样地,应当知道,那也被那一类人这样转变了。因为注疏师们确实不会说前后矛盾的话。然而,诸位老师把“这是误写”的部分去掉、否定之后,在诵习时才那样诵出,而这一点也被这位老师否定为“误写”。再者,他们出示经文来否定,而这位老师出示同样的经文也加以否定,因此才说“然而那正是就那样”等等。
Yaṃ pana ‘‘pītamatte pārājika’’nti vuttaṃ, taṃ yathetarahi ‘‘pañcaviññāṇā uppannavatthukā uppannārammaṇā’’ti padassa ‘‘uppannavatthukāhi anāgatapaṭikkhepo’’ti aṭṭhakathāvacanaṃ ‘‘asambhinnavatthukā asambhinnārammaṇā purejātavatthukā purejātārammaṇā’’ti vacanamapekkhitvā atītānāgatapaṭikkhepoti parivatteti, tathā tādisehi parivatta’nti veditabbaṃ. Na hi aṭṭhakathācariyā pubbāparaviruddhaṃ vadanti. Yaṃ pana ācariyā ‘‘idaṃ pamādalikhita’’nti apanetvā paṭikkhipitvā vacanakāle vācenti, uddisanti, tameva ca imināpi ācariyena ‘‘pamādalikhita’’nti paṭikkhittaṃ. Yañca suttaṃ dassetvā te paṭikkhipanti, tameva ca dassentena iminā paṭikkhittaṃ, tena vuttaṃ ‘‘taṃ pana tatthevā’’tiādi.
只说“无犯”这一点,并不是说没有不与取,也不是说颈项处无犯,而是为了显示文字表达上有差别,义理上没有差别。那误写是由谁造成的呢?是由前面所说的那类人,或者由书写者造成的,这个原则适用于一切地方。“因为那同一件事不可能在许多场合都合理地是巴拉基格,而在某处却不是”,这些都在《随结节注》中说了。“放置恶置者”,这里因为涉及“将从那里流出”的移离处所之义,所以是巴拉基格。然而他取或不取,都应从“破坏”等说法来了知。“就在那里,没有做移离处所,只是想要从处所移离,仅从‘破坏’的注疏说法也能了知”,在某部《结节注》中这样说。同样,“用流出的泥土拿来投入水中煮后可以取,所以只是就取而说的”,另一些人这样说。“在空瓶上面做,应给予物品”,这种说法与命令相违,“当你能做到时,就把那物品取走”,如果这个意义成立,那么在命令时就已是巴拉基格。此外,坑穴等以及不动产的运用在这里也是成立的。不存在死后加行的巴拉基格事,因此应仔细考察,有些人这样说。凡是说到“另一些人”或“有些人”的地方,每一处都应好好仔细考察,采纳合理的,舍弃其余的。“说”是指诸位师长说。不是这样,为了保护圣典,应说明可以用其他方式理解。“像某些人这样说”,那不应采纳。为什么呢?因为“舍弃小便”和“作为不受用”在义理上是同一的,而且注疏中也说“用槌击打破坏”的缘故。
Anāpattimattameva vuttanti neva avahāro na gīvā anāpattīti byañjanatova bhedo, na atthatoti dassanatthaṃ. Taṃ pamādalikhitaṃ katarehīti ce? Pubbe vuttappakārehi, lekhakehi vā, esa nayo sabbattha. ‘‘Na hi tadeva bahūsu ṭhānesu yuttato pārājikamahutvā katthaci hotī’’ti sabbaṃ anugaṇṭhipade vuttaṃ. Duṭṭhapitaṃ vā ṭhapetīti ettha tato paggharissatīti ṭhānācāvanaṃ sandhāya katattā pārājikaṃ taṃ pana gaṇhatu vā mā vā tattheva ‘‘bhindatī’’tiādivacanato veditabbaṃ. ‘‘Tatthevāti ṭhānācāvanaṃ akarontova ṭhānā acāvetukāmova kevalaṃ ‘bhindatī’ti aṭṭhakathāvacanato ca ñāpetabba’’nti aññatarasmiṃ gaṇṭhipade vuttaṃ. Tathā ‘‘paggharitehi tintapaṃsuṃ gahetvā udake pakkhipitvā pacitvā gahetuṃ sakkā, tasmā gahaṇameva sandhāya vutta’’nti apare. ‘‘Rittakumbhiyā upari karoti, bhaṇḍadeyya’’nti vuttaṃ, taṃ āṇattiyā virujjhati, ‘‘yadā sakkosi, tadā taṃ bhaṇḍaṃ avaharā’’ti atthasādhako āṇattikāle eva pārājikaṃ. Apica āvāṭakādīni thāvarapayogāni ca ettha sādhakāni. Natthi kālakatapayogāni pārājikavatthūnīti tasmā upaparikkhitabbanti eke. Yattha yattha ‘‘apare’’ti vā ‘‘eke’’ti vā vuccati, tattha tattha suṭṭhu upaparikkhitvā yuttaṃ gahetabbaṃ, itaraṃ chaḍḍetabbaṃ. Vadantīti ācariyā vadanti. Na, aññathā gahetabbatthatoti pāḷipariharaṇatthaṃ vuttaṃ. Evameke vadantīti taṃ na gahetabbaṃ. Kasmā? ‘‘Passāvaṃ vā chaḍḍetī’’ti ca ‘‘aparibhogaṃ vā karotī’’ti ca atthato ekattā, aṭṭhakathāya ‘‘muggarena pothetvā bhindatī’’ti vuttattāpi.
关于这里“此即其核心”等话,法喜长老说:“这是我们阿阇梨的话。”有些人说:“这是摄论阿阇梨们的主张。”前面所说的也正是这些,所以,从惯用语的角度来说,即使某人并不想丢弃,却那样做了,人们也习惯说他在“丢弃”。这些词句的含义应当这样理解。这样一来,就和注释书里说的“因为没有令离处之心,所以是恶作”非常吻合。这里应当理解为:因为没有令离处之心,所以即使从处所脱离了,也不叫“从处所脱离”。另一种情况也一样:因为没有盗心,所以即使是想令其从处所脱离的人,恶作也成立。
Ayaṃpanettha sārotiādikathāya ‘‘amhākaṃ ācariyassa vacana’’nti dhammasiritthero āha. Saṅgahācariyānaṃ vādoti eke. Pubbe vuttāpi te eva, tasmā vohāravasenāti achaḍḍetukāmampi tathā karontaṃ ‘‘chaḍḍetī’’ti voharanti. Evametesaṃ padānaṃ attho gahetabboti evaṃ sante ‘‘ṭhānācāvanassa natthitāya dukkaṭa’’nti aṭṭhakathāvacanena ativiya sameti, tattha ṭhānācāvanacittassa natthitāya ṭhānā cutampi na ‘‘ṭhānā cuta’’nti vuccatīti attho gahetabbo. Itarathāpīti theyyacittābhāvā ṭhānā cāvetukāmassapi dukkaṭaṃ yujjati.
9696. 自己自然掉落者,即使在胸口,来回移动之,犯土喇咤亚(重罪)。在判定虚空处时,因为与此相关,为了避免混淆,对于那在虚空等处的情况,说应当这样理解。“如此,在其他有主物处也一样”,这是《结文注》里说的。根据“没有做令离处而移动”这句话,意思是说在令离处的情况下没有土喇咤亚。有些人说,即使没有令动摇,在令离处和未令离处的情况下,也都有恶作和土喇咤亚。有些人说:“应该拿出‘他们没有做令离处’这句注释书的话来驳斥他们”,这件事需要审察。
96. Sayameva patitamorasseva ito cito ca karoto thullaccayaṃ. Ākāsaṭṭhavinicchaye tappasaṅgena tasmiṃ vehāsādigatepi asammohatthaṃ evaṃ gahetabbanti vuttaṃ. ‘‘Evamaññatrāpi sāmise’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. ‘‘Ṭhānācāvanaṃ akaronto cāletī’’ti vacanato ṭhānācāvane thullaccayaṃ natthīti vuttaṃ hoti. Keci aphandāpetvā ṭhānācāvanācāvanehipi dukkaṭathullaccaye vadanti. ‘‘Te ṭhānācāvanaṃ akarontoti imaṃ aṭṭhakathāvacanaṃ dassetvā paṭisedhetabbā’’ti keci vadanti, vīmaṃsitabbaṃ.
9797. “截断、解开”等,是就上半部分说的。它必定会离开原来的位置,而处于虚空中。在这里,有些人说:“这是就拔出一边后,站在放置好的竹子上使它处于虚空而言。”不过,应该引用注释书里的话来驳斥他们:“如果没有从根部截断,只是把环圈来回移动,那还算守护。但如果即使没有从根部拔出,用手抓住后使它处于虚空,那就是巴拉基格。”有些人说,“依附于墙的”是就由墙支撑而言。“依靠墙而放置的”,是就放在象钩等物上面而言。“刚截断的”,是就向上长出而站立的情况而言。
97. Chedanamocanādi uparibhāgaṃ sandhāya vuttaṃ. Avassaṃ ṭhānato ākāsagataṃ karoti. Ettha ‘‘ekakoṭiṃ nīharitvā ṭhapite vaṃse ṭhitassa ākāsakaraṇaṃ sandhāyā’’ti keci vadanti. Te pana atha ‘‘mūlaṃ acchetvā valayaṃ ito cito ca sāreti, rakkhati. Sace pana mūlato anīharitvāpi hatthena gahetvā ākāsagataṃ karoti, pārājika’’nti aṭṭhakathāvacanaṃ dassetvā paṭisedhetabbā. Bhittinissitanti bhittiyā upatthambhitaṃ sandhāya vuttanti eke. Bhittiṃ nissāya ṭhapitanti nāgadantādīsu ṭhitaṃ sandhāya vuttaṃ. Chinnamatteti upari uggantvā ṭhitaṃ sandhāya vuttaṃ.
9898.“站在上方者的背部”,这里是指向下放落的情况。当向下放落时,上方的人以背部越过下方的人所站位置的那一刻,就犯巴拉基格;当向上举起时,离开水的那一刻就犯巴拉基格。他们说:“这样理解时,就和关于地处所说的内容一致了。”据说,死鱼所停留的位置就是它的处所。以盗心杀死后取走,如果价值不满一足价,就犯恶作;有些人说,因为是同一个加行,所以不犯巴吉帝亚。“醉果、毒药等”,这里据说僧伽罗语里的vasa是毒的意思,或者是指做成金翅鸟形状而调制的东西。
98.Upari ṭhitassa piṭṭhiyāti ettha adho osāraṇaṃ sandhāya vuttaṃ. Heṭṭhā osārentassa uparimassa piṭṭhiyā heṭṭhimena ṭhitokāsaṃ atikkantamatte pārājikaṃ, uddhaṃ ukkhipantassa udakato muttamatte. ‘‘Evaṃ gahite bhūmaṭṭhe vuttena sametī’’ti vadanti. Matamacchānaṃ ṭhitaṭṭhānameva ṭhānaṃ kira. Theyyacittena māretvā gaṇhato ūnapādagghanake dukkaṭaṃ, sahapayogattā pācittiyaṃ natthīti eke. Madanaphalavasādīnīti ettha sīhaḷabhāsā kira vasa iti visanti attho, garuḷākārena katuppeyitaṃ vā.
99先前用被绳套住的猪作譬喻已经说过了。“放在陆地上的船,并非只是指没有被碰到的地方而已”,这是文本的读法。他们说:从“风来”这句话来看,在没有风的时候,因为已经做了加行,所以不算夺取;如果是在有风的时候做的,那就是夺取。那么,物品应该交给谁呢?交给那些手里已经拿到钱币的人,或者,在船主没有用船取走(物品)时,就交给船主。这是《副结文注》里说的。
99.Pubbe pāse baddhasūkaraupamāya vuttā eva. ‘‘Thale ṭhapitāya nāvāya na phuṭṭhokāsamattamevā’’ti pāṭho. ‘‘Vāto āgammāti vacanato vātassa natthikāle payogassa katattā avahāro natthi, atthikāle ce kato, avahārovā’’ti vadanti. ‘‘Bhaṇḍadeyyaṃ pana kesanti ce? Yesaṃ hatthe kahāpaṇāni gahitāni, tesaṃ vā, nāvāsāminā nāvāya aggahitāya nāvāsāmikassa vā’’ti anugaṇṭhipade vuttaṃ.
104不再缠绕,向上。或者说,安立未造作之物,意思是安立前所未有的东西。
104.Nirambitvā upari. Akataṃ vā pana patiṭṭhapetīti apubbaṃ vā paṭṭhapetīti attho.
106106. 在讲村落的这一段里,并没有先说“所谓村落”,因为村落的特征在前面已经完整说明过了。
106. Gāmaṭṭhe vā ‘‘gāmo nāmā’’ti na vuttaṃ paṭhamaṃ gāmalakkhaṇassa sabbaso vuttattā.
107107. 说“所谓林野”,是为了表明这里指的就是那个:并不是说仅凭先前所说的那种特征,就称得上是这里所指的林野,而是说它必须是被他人所占有的。也正因为这个意思,才采用了“林野”这个说法。在“在顶端或根部截断”这里,他们说:“不是指还缠着站立的,而是指刚被截断就倒下的。”“截断后放着”,是指被林野主人或其他得到的人截断后放在那里。“即使是半路的”,也指放了很久的。“即使得到林野主人允许也不该拿”,这在《结文注》里说了。“被树皮包住”,这显示主人不在意,所以说“可以拿”。如果主人还在意,就不可以拿。
107. Araññaṭṭhe araññaṃ nāmāti puna na kevalaṃ pubbe vuttalakkhaṇaññeva araññanti idhādhippetaṃ, kintu parapariggahitameva cetaṃ hoti, taṃ idhādhippetanti dassanatthaṃ vuttaṃ. Teneva atthepi araññaggahaṇaṃ kataṃ. Aggepi mūlepi chinnāti ettha ‘‘na veṭhetvā ṭhitā, chinnamatte patanakaṃ sandhāya vutta’’nti vadanti. Tacchetvā ṭhapitoti araññasāmikehi parehi laddhehi tacchetvā ṭhapito. Addhagatopīti cirakālikopi. ‘‘Na gahetabboti araññasāmikehi anuññātenapī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ. Challiyā pariyonaddhaṃ hotīti iminā sāmikānaṃ nirapekkhataṃ dīpeti. Tena vuttaṃ ‘‘gahetuṃ vaṭṭatī’’ti. Yadi sāmikānaṃ sāpekkhatā atthi, na vaṭṭati.
108108. 其中,《随附注》里说:“从‘在容器和池塘、湖沼中唤牛’开始,先示出最初的三组十次,然后便省略了。”所谓“排出之水”,是指为了保护湖沼、通过多余之水的排水口流出的水。《随附注》里说:“不可取,因为这不是如法之行。”从这以后,凡是说“说”的地方,都应理解为指《随附注》。“水未流出时”是文本的省略,意思是:由于干涸的水渠正在被使用,所以连应给的物品也不存在。因为田地是依靠湖沼而造的,所以这是针对先前已说的“湖沼为众人共有”而说的。另一些人说:“湖沼中的水虽然是众人共有,但若有水渠,就不可越过它去取,因此针对那一点,在《库伦德》等中说了那是夺取。”阿阇梨说:这与特征不符,因为所谓众人共有之处,那个湖沼正是众人共有,而且由于没有约定,所以《大注疏》中所说的才是合理的。
108. Tattha ‘‘bhājanesu pokkharaṇītaḷākesu ca gāvo pakkosatīti ito paṭṭhāya tayo dasa vārā ādimeva dassetvā saṃkhittā’’ti anugaṇṭhipade vuttaṃ. Nibbahanaudakaṃ nāma taḷākarakkhaṇatthāya adhikodakanikkhamanadvārena nikkhamanaudakaṃ. ‘‘Gahetuṃ na labhatīti sāmīcikammaṃ na hotī’’ti anugaṇṭhipade vuttaṃ. Ito paṭṭhāya ‘‘vutta’’nti vutte anugaṇṭhipadeti gahetabbaṃ. Anikkhante udaketi pāṭhaseso, sukkhamātikāpayogattā bhaṇḍadeyyampi na hotīti adhippāyo. Taḷākaṃ nissāya khettassa katattāti ‘‘sabbasādhāraṇaṃ taḷākaṃ hotī’’ti paṭhamaṃ vuttattā taṃ sandhāya vuttaṃ. ‘‘Yasmā taḷākagataṃ udakaṃ sabbasādhāraṇampi mātikāya sati taṃ atikkamitvā gahetuṃ na vaṭṭati, tasmā taṃ sandhāya kurundiyādīsu avahāroti vutta’’nti apare āhūti. Iminā lakkhaṇena na sametīti yasmā sabbasādhāraṇadeso nāma tañca taḷākaṃ sabbasādhāraṇaṃ, katikābhāvā ca mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttameva yuttanti āhācariyo.
109从那时起就不再有“夺取”这回事,所以即使以盗心去拿,也是如此。因此,就像对剃了头的比丘应当强行令其逐出一样,由于不必守护、又为一切僧众所共有,其他属于僧团的东西也不属于这种夺取。这是《结文注》中所说的。
109.‘‘Tatopaṭṭhāya avahāro natthīti theyyāyapi gaṇhato, tasmā yathāmuṇḍamahājetabbattā, arakkhitabbattā, sabbasādhāraṇattā ca aññampi saṅghasantakaṃ idaṃ na hotī’’ti gaṇṭhipade vuttaṃ.
110“正直而立”这一句里说:“如果因为被附近的树枝等支撑着,稍微歪了一下还能保持正直而立,那就构成偷取。如果像被砍断的竹子那样立着,那就无犯。”这个说法很好,因为在判定这件事时提到了“假如那些树枝在守护”。如果不是那样,意思是说:当风吹来的时候,如果去做挡风口的清理,那就犯巴拉基格。
110.Ujukameva tiṭṭhatīti ettha ‘‘samīpe rukkhasākhādīhi sandhāritattā īsakaṃ khalitvā ujukameva tiṭṭhati ce, avahāro. Chinnaveṇu viya tiṭṭhati ce, anāpattī’’ti vuttaṃ, taṃ suvuttaṃ, tassa vinicchaye ‘‘sace tāni rakkhantī’’ti vuttattā. No aññathāti sampatte ce vāte vātamukhasodhanaṃ karoti, pārājikanti attho.
111至于在其他情况下根本没有审察的余地,因为那些情况并没有被遮止,所以这本身就是判定,这就是这段话的意思。又说:由此也说明,即使已经放弃了责任,但向盗贼索讨他们偷来的东西然后再拿来受用,也不犯戒。
111.Aññesu pana vicāraṇā eva natthīti tesu appaṭikkhipitattā ayameva vinicchayoti vuttaṃ hoti. ‘‘Etena dhuranikkhepaṃ katvāpi corehi āhaṭaṃ codetvā gaṇhato anāpattīti dīpitaṃ hotī’’ti vuttaṃ.
112正是这个道理:在取出时就已经犯巴拉基格。为什么?因为已经指出了与其他钵共通的标记。所谓“以步数”,是指从盗贼那里拿走偷出来交给他的东西后离开的情形。“村门”只是世俗的说法,意思是“村”,因为应当依据命令来理解,两者都是在取出时就犯巴拉基格。以“前往名叫某某的村”这句话来说,直到那个村之外的近行处,这一切都只是命令。书中写道:“如果站着、坐着或休息之后,先前的盗心已经平息,而为了继续赶路并没有把东西放下,那么东西仍如原来所拿的那样,应按步数来判;如果已经放下,就按取出来判。”只写“书中写道”时,应当依据《结文》来理解。“以盗心受用”是指没有做移离原处的事,而是穿着、披着,心想“这东西先前已经被我拿走了”,以盗心受用。“据说如果东西遗失,应当赔偿”,这是书中的记载。以“或者另一个人”这句话,说明如果是由放置的人给予,就无罪,就像守护者给予时一样;有人说“只是这里说赔偿,是其他人”,这样讲。从“或者另一个人”这句话,可以知道是指放置的人。经过审察后应当理解,“他”也可以得到。以“或者”这个词,是指由受托保管的人给予,就像王舍城的会计师对达尼亚那样,因此判巴拉基格似乎是合理的。
112.Eseva nayoti uddhāreyeva pārājikaṃ, kasmā? Aññehi pattehi sādhāraṇassa saññāṇassa vuttattā. Padavārenāti corena nīharitvā dinnaṃ gahetvā gacchato. Gāmadvāranti vohāramattameva, gāmanti attho āṇattiyā daṭṭhabbattā, dvinnampi uddhāre eva pārājikaṃ. Asukaṃnāma gāmaṃ gantvāti vacanena yāva tassa gāmassa parato upacāro, sabbametaṃ āṇattameva hoti. ‘‘Ṭhatvā vā nisīditvā vā vissamitvā purimatheyyacittaṃ vūpasamitvā gamanatthañce bhaṇḍaṃ na nikkhittaṃ, yathāgahitameva, padavārena kāretabboti, nikkhittañce, uddhārenā’’ti ca likhitaṃ. Kevalaṃ ‘‘likhita’’nti vutte gaṇṭhipade gahetabbaṃ. Theyyacittena paribhuñjantoti ṭhānācāvanaṃ akatvā nivatthapārutanīhārena ‘‘pubbevedaṃ mayā gahita’’nti theyyacittena paribhuñjanto. ‘‘Naṭṭhe bhaṇḍadeyyaṃ kirā’’ti likhitaṃ. ‘‘Añño vā’’ti vacanena yena ṭhapitaṃ, tena dinne anāpattīti dīpitaṃ hoti gopakassa dāne viya, ‘‘kevalaṃ idha bhaṇḍadeyyanti apare’’ti vuttaṃ. ‘‘Añño vā’’ti vacanato yena ṭhapitaṃ. So vātipi labbhatīti vicāretvā gahetabbo. Vā-saddena yassa hatthe ṭhapitaṃ, so vā deti rājagahe gaṇako viya dhaniyassa, tasmā pārājikaṃ yuttaṃ viya.
当你说出“你的粗布衣已经拿到了”的那一刻,如果是在说妄语,就犯了恶作。在“写下他的名字”这里,有人说:“因为他曾命令‘拿去放好’,所以在写名字的时候没有犯戒,这和传递草的情形不一样。”所谓“不知道”,就是“没听见”的意思。如果虽然知道,但心里并不接受,也是同样的道理。不过要知道,如果知道了却不想守护,那就必须拒绝,这是规定。“非正道”的意思,是挖开旧水道而形成的水道。
Tava thūlasāṭako laddhoti vuttakkhaṇe musāvāde dukkaṭaṃ. Tassa nāmaṃ likhitvāti ettha ‘‘tena ‘gahetvā ṭhapeyyāsī’ti āṇattattā nāmalekhanakāle anāpatti kusasaṅkamanasadisaṃ na hotī’’ti vuttaṃ. Na jānantīti na suṇantīti attho. Sace jānitvāpi cittena na sampaṭicchanti eseva nayo. Jānantena pana rakkhituṃ anicchante paṭikkhipitabbameva etanti vattaṃ jānitabbaṃ. Ummaggenāti purāpāṇaṃ khaṇitvā katamaggenāti attho.
对于受限制依止的人,同辈会给他们食物,因此就像在精舍里按次序排定一样,应当照样处理,所以他们不能取“适时到来”这一项,所以说“或者他的同辈不能不给”。关于“以自己为第二者”:并非一个人带来的食物就够两个人,如果够的话就应该送到,为了说明这一点,才说了“或者对谁”等话。“他给出反问”这句话,写的是“对所问的问题作出解答”。所谓僧团的负担,说的是“就是诵出正法”,又说“也叫作营事者”,还写道“从此处的物品中周转出去后又进入内部,这是由库伦德简略注疏所开显的大注疏句的意趣”。
Nissitavārikassa pana sabhāgā bhattaṃ denti, tasmā yathā vihāre panti, tatheva kātabbanti sampattavāraṃ aggahetuṃ na labhanti, ‘‘tassa vā sabhāgā adātuṃ na labhantī’’ti vuttaṃ. Attadutiyassāti na hi ekenānītaṃ dvinnaṃ pahoti, sace pahoti pāpetabboti dassetuṃ ‘‘yassa vā’’tiādi vuttaṃ. ‘‘Paripucchaṃ detīti pucchitapañhassa vissajjanaṃ karotī’’ti likhitaṃ. Saṅghassa bhāraṃ nāma ‘‘saddhammavācanā evā’’ti vuttaṃ, ‘‘navakammikopi vuccatī’’ti ca, ‘‘ito bhaṇḍato vaṭṭantaṃ puna anto pavisatīti mahāaṭṭhakathāpadassa kurundīsaṅkhepaṭṭhakathāhi adhippāyo vivarito’’ti likhitaṃ.
113关于“在行驶的车乘等中”这一句,据说伍巴帝萨长老说:“这是针对站在税关外面的人说的。”而“在行驶的车乘等中”等语,应当理解为在税关内部。对于站在外面的人,根本没有什么可说的,因为这是在“站在内部”这一规定下所说的,所以是合理的——如果物品放在车乘等上面,没有对它做任何动作,车乘自己走了出去,不犯巴拉基格。为什么不算应赔偿物呢?因为站在税关外面的缘故。在森林地带,注释说“即使因失念而越过,也仍然是应赔偿物”,因为那些物品有主人守护。但在这里,根据“进入此处者”的说法,就不是站在外面的人,据说那是指税关的约定范围。“令他人拿走其他物品”——在这里,因为说的是“亲手”,所以不犯戒。“成为应舍”的,依注释书是巴吉帝亚;如果进入近行处而携带,因为有过患,所以是恶作。
113.Gacchante yāne vāti ettha ‘‘suṅkaṭṭhānassa bahi ṭhitaṃ sandhāya vutta’’nti upatissatthero vadati kira. ‘‘Gacchante yāne vātiādi suṅkaṭṭhānabbhantare gahetabba’’nti vuttaṃ. Bahi ṭhitassa vattabbameva natthi, ‘‘anto ṭhatvā’’ti adhikāre vuttattā ceti yuttaṃ – yānādīsu ṭhapite tassa payogaṃ vināyeva gatesu pārājiko na hoti. Kasmā na bhaṇḍadeyyanti ce? Suṅkaṭṭhānassa bahi ṭhitattā. Araññaṭṭhe ‘‘assatiyā atikkamantassapi bhaṇḍadeyyamevā’’ti (pārā. aṭṭha. 1.107) vuttaṃ tesaṃ sapariggahitattā. Idha pana ‘‘atra paviṭṭhassā’’ti vacanato na bahi ṭhitassa, taṃ kira suṅkasaṅketaṃ. Aññaṃ harāpetīti tattha ‘‘sahatthā’’ti vacanato anāpatti. Nissaggiyāni hontīti aṭṭhakathāto pācittiyaṃ, upacāraṃ okkamitvā pariharaṇe sādīnavattā dukkaṭaṃ.
在税关处,必须纳税之后才能通行——法喜长老说,这就是现在要讲的论母。“在阿努拉德普勒城的四座城门收税,其中南门前面有一条路,从塔园绕到阿难塔做右绕之后,靠近祇园精舍内围墙的地方,就是那条路所在之处。不进入村庄而进入这个范围的人,就已经进入了近行处。从塔园绕大塔做右绕之后前往王寺的人,则不算进入。”据说这是大注疏中记载的。这里说的“在税关处”,关于“两个石头投掷的距离”,是依据师资传承写下来的。所谓“两个石头投掷的距离”,如果税关的界限还没有划定,就以这个为准;如果已经划定,那么即使超过一由旬也算税关处。因此,从那以后的两个石头投掷距离,应当理解为近行处。不过这个近行处也有两种,分为外近行处和内近行处。其中,对于称为第二石头投掷距离的外近行处,经藏和大注疏说是恶作。对于内近行处,库伦德注疏则不认可。“进入这里的人,就向他们收税”——这样规定的地方,绝对是巴拉基格的范围;而且如果是有围墙围起来的,一个石头投掷的距离就是恶作的范围;如果没有围墙,第二个石头投掷距离就不是这个意思。老师这样说。
Suṅkaṭṭhāne suṅkaṃ datvāva gantuṃ vaṭṭatīti idaṃ dāni vattabbānaṃ mātikāti dhammasiritthero. ‘‘Anurādhapurassa catūsu dvāresu suṅkaṃ gaṇhanti, tesu dakkhiṇadvārassa purato maggo thūpārāmato ānandacetiyaṃ padakkhiṇaṃ katvā jetavanavihārassantarapākārassāsanne niviṭṭho, yo na gāmaṃ pavisanto upacāraṃ okkanto hoti. Thūpārāmato ca mahācetiyaṃ padakkhiṇaṃ katvā rājavihāraṃ gacchanto na okkamatī’’ti kira mahāaṭṭhakathāyaṃ āgataṃ. Ettha cāti suṅkaghāte ‘‘dvīhi leḍḍupātehīti ācariyaparamparābhatā’’ti likhitaṃ. Dvīhi leḍḍupātehīti suṅkaghātassa paricchede aṭṭhapite yujjati, ṭhapite pana atirekayojanampi suṅkaghātaṃ hotīti tato paraṃ dve leḍḍupātā upacāroti gahetabbo. So panetthāpi duvidho bāhirabbhantarabhedato. Tattha dutiyaleḍḍupātasaṅkhātaṃ bāhiropacāraṃ sandhāya pāḷiyaṃ, mahāaṭṭhakathāyañca dukkaṭaṃ vuttaṃ. Abbhantaraṃ sandhāya kurundiyanti no khanti. ‘‘Atra paviṭṭhassa suṅkaṃ gaṇhantūti hi niyamitaṭṭhānaṃ ekantato pārājikakhettaṃ hoti, tañca parikkhittaṃ, eko leḍḍupāto dukkaṭakhettaṃ, aparikkhittañce, dutiyo leḍḍupātoti no adhippāyo’’ti ācariyo vadati.
114财物在拿去的地方增长,这里写道:“增长的部分应当和取用者的赔偿一起算。”如果心想“我要把那增长的部分给他”而拿走了,对于没有在那上面付出劳动的人来说,就说是增长了。仅仅存放在田地里的财物并不会增长。他们说:“凡是财物的增长部分,取用者不将它给与施与者,就犯巴拉基格。”
114.Dhanaṃ pana gataṭṭhāne vaḍḍhatīti ettha ‘‘vaḍḍhiyā saha avahārakassa bhaṇḍadeyya’’nti likhitaṃ. ‘‘Taṃ vaḍḍhiṃ dassāmī’’ti aggahesi, tattha kammaṃ akarontassa vaḍḍhatīti katvā vuttaṃ. Kevalaṃ āṭhapitakhettassa na vaḍḍhati. ‘‘Yaṃ dhanaṃ vaḍḍhi, taṃ dentassa avahārakassa vaḍḍhiyā adāne pārājikaṃ hotī’’ti vadanti.
所谓“名”,是指通用的名字,或者是主人自己起的名字。
Nāmenāti sappanāmena vā sāmikena katena vā.
116116. 在王宫的内院中,有围墙围起来的王家庭院,或者内院。对于没有围墙围起来的王家庭院,站在那里的人,整座城市都是他的站立处。对于牛,因为说过“站在有围墙的地方,只有踩到的地方才是站立处”,所以“破门”,是指自己弄破的洞。就在那里杀害——“因为以命根为所缘,杀心是否犯巴吉帝亚?不犯。为什么?因为是不与取的加行。那盗心也只是以诸行为所缘。在这里,两者连同前分和后分一起获得。”这样说。
116. Rājagharassa antovatthumhi, parikkhittarājaṅgaṇaṃ vā antovatthu. Aparikkhitte rājaṅgaṇe ṭhitassa sakalanagaraṃ ṭhānaṃ. Goṇassa ‘‘aparikkhitte ṭhitassa akkantaṭṭhānameva ṭhāna’’nti vuttattā khaṇḍadvāranti attanā khaṇḍitacchiddaṃ. Tattheva ghātetīti ‘‘jīvitindriyārammaṇattā vadhakacittassa pācittiyaṃ hotīti? Na hoti. Kasmā? Adinnādānapayogattā. Tampi theyyacittaṃ saṅkhārārammaṇaṃva hoti. Idha tadubhayaṃ labhati saddhiṃ pubbabhāgāparabhāgehī’’ti vuttaṃ.
118关于“取出时,所有人皆犯巴拉基格”这一说法:如果被命令的人必定会拿走那件物品,那么在命令的那一刻就已经犯巴拉基格。
有人提出疑问:“这里为什么三个人都犯巴拉基格呢?难道不是因为说的是‘诸位尊者,你们三人去拿’,所以应该只是土喇咤亚;而其余的人因为是按顺序一个一个被命令的,所以应该各自犯一个恶作吗?怎么回事呢?比如说,一个人偷了价值一摩沙迦的滤水器后发露忏悔,或者变得没有干劲之后,又同样偷了价值一摩沙迦的针,再偷价值一摩沙迦的东西,这样能成立吗?不能这样。就像那个偷莲花的人,只要还有精进力,不管装了多少东西,都犯巴拉基格;同样地,这些人也还有精进力,并没有发露。”
以上是写下来的内容。在圣典和注疏中,虽然说到“共同谋划后前往,在一个人取出时,所有人皆犯巴拉基格”,看起来像是没有命令的情况;但接着在解释“这是它的含义”之后,在后来的判定中,以及关于“一物一处”等论述中,说到许多人命令一个人时,只判定为命令本身。因此,命令应当被认为是需要的,应当加以审察。
有人说:“‘一物一处’这个文本,是从‘一家之物’的说法而来的。”
118.Tassuddhāre sabbesaṃ pārājikanti yadi yo āṇatto avassaṃ taṃ bhaṇḍaṃ harati, āṇattikkhaṇe eva pārājikaṃ. ‘‘Idha tiṇṇaṃ kasmā pārājikaṃ, nanu ‘tumhe, bhante, tayo harathā’ti vuttattā thullaccayaṃ, itaresañca paṭipāṭiyā ekekassāṇattattā ekekena ca dukkaṭena bhavitabbaṃ. Kathaṃ, eko kira māsagghanakaṃ parissāvanaṃ thenetvā desetvā nirussāho eva vā hutvā puna māsagghanakaṃ sūciṃ tatheva katvā puna māsagghanakanti evaṃ siyāti? Na evaṃ, taṃ yathā uppalathenako yena vatthu pūrati tāva saussāhattā pārājiko āsi, evamime saussāhāva na desayiṃsu vā’’ti likhitaṃ, pāḷiyaṃ, aṭṭhakathāyañca saṃvidahitvā gatesu ekassuddhāre sabbesaṃ pārājikaṃ vinā viya āṇattiyā kiñcāpi vuttaṃ, atha kho ‘‘tassāyaṃ attho’’ti vatvā pacchā vuttavinicchayesu ca ekabhaṇḍaekaṭṭhānādīsu ca sambahulā ekaṃ āṇāpentīti āṇattimeva niyametvā vuttaṃ, tasmā āṇatti icchitabbā viya, vīmaṃsitabbaṃ. ‘‘‘Ekabhaṇḍaṃ ekaṭṭhāna’nti ca pāṭho ‘ekakulassa bhaṇḍa’nti vacanato’’ti vadanti.
119-120“依盗贼所说之理”这句话,是针对必定会拿走的物品说的。“那约定”,就是指那个约定。或者也可以指越过那个约定之后,或者还没到之前。“这个道理在‘那相’上也一样”,在这里也是同样的道理。挖眼等行为轻快而短暂,在那一刹那根本来不及偷走物品:有些物品离得远,有些又很重。为了拿那些东西,走到跟前、把它举起来,这时候已经是相之后了。如果那件物品近在眼前、又轻便,好像已经到手一样,能在相现起的刹那拿走,那就是针对这种情况说的。那怎么办呢?不是的,因为前面已经说过“从那时起,就以那个相来偷取”,说明已经开始了。如果这样的话,“这是食前加行”这一句就成了判定标准,但这一句并不是标准,因为玛哈巴杜玛长老的说法在后面另有解释。所以,不应该把相业看成和约定业一样。在约定业那里,是有时间限定的,而在这里没有,这就是它们的差别。
119-120.Ocarakevuttanayenevāti avassaṃhāriye bhaṇḍe. Taṃ saṅketanti tassa saṅketassa. Atha vā taṃ saṅketaṃ atikkamitvā pacchā vā. Apatvā pure vā. Esa nayo taṃ nimittanti etthāpi. Akkhinikhaṇanādikammaṃ lahukaṃ ittarakālaṃ, taṅkhaṇe eva bhaṇḍaṃ avaharituṃ na sakkā, kiñci bhaṇḍaṃ dūraṃ hoti, kiñci bhāriyaṃ, taṃ gahetuṃ yāva gacchati yāva ukkhipati, tāva nimittassa pacchā hoti. Sace taṃ bhaṇḍaṃ adhigataṃ viya āsannaṃ, lahukañca, sakkā nimittakkhaṇe avaharituṃ, tameva sandhāya vuttaṃ kinti? Na, pubbe vuttampi ‘‘tato paṭṭhāya teneva nimittena avaharatī’’ti vuccati āraddhattā. Yadi evaṃ ‘‘purebhattapayogo eso’’ti vāro pamāṇaṃ hoti, na ca taṃ pamāṇaṃ mahāpadumattheravādassa pacchā vuttattā, na saṅketakammaṃ viya nimittakammaṃ daṭṭhabbaṃ. Tattha hi kālaparicchedo atthi, idha natthi, idameva tesaṃ nānattaṃ.
121121. 关于“彼为不迷惑故”这一句:有人这样说:“在食前等时段,或者看到挖眼等动作之后,就取。”另一个人则把所取之物限定下来,说:“取食前那个具有如此颜色和形状的东西。”为了在这类情况下不迷惑,就要开示这种约定和相。“如所意”是说:第二个人对第三个人说,第三个人对第四个人说,这样依次而说,就是这个意思。如果第二个人直接对第四个人说,那就不是“如所意”了。书中还写道:“唯受取”是说,如果必定要受取,那么在此之前就已经犯了土喇咤亚。至于受取者的恶作罪,因为没有机会,所以没有在一切处都说到。据说,犯了这种恶作之后,再进一步就会犯巴拉基格。其意趣是:在成就此事之思的那个刹那,就已经成为巴拉基格。那么在这里,这个思属于道位还是果位呢?因为说过“成就义之思名为如道之无间果”,所以可以确定,这是果位之思。如果命令属于道位,那么由于它与思俱生,就不可能成立;同样,物的“必定被取”也不可能成立,因为在命令的那个刹那,那物就已经成为必定被取。如果受取者受取,那也不可能,因为那时物还没有到来。如果思属于道位,而命令等当中某一种,或者物的必定被取属于果位,那么义就成立不了。因为巴拉基格罪性才应当属于果位,而不是别的。这样,在这里暂且可以作这样的譬喻对应:思属于道位,它的巴拉基格罪性属于果位。就像什么呢?就像《无碍解道》中说:“以信之智为法无碍解,以信于信义之智为义无碍解。”在这里,能信的是一个,依信而于信义之智是另一个,这样便成立。又像“一无痴之名法,以因缘为相应诸法之缘……”这里,无痴之法是一个,它的因缘性等是另一个,这样便成立。又像律藏中说有六种罪起,而随其所应又说为“七罪蕴”,其中,罪起性是另一种,罪蕴性又是另一种,这样便成立。用这种罪蕴的方式来说,罪诤有多少处?答:七罪蕴是处。有多少事?答:七罪蕴是事。有多少地?答:七罪蕴是地。诸如此类也应显示。因为对于这个属于道位、能成就义的思来说,另有巴拉基格罪性,并不是别的什么,而是以某种行相差别为本质的果位之法,所以应当知道,这就是所说的“成就义之思名为如道之无间果”。或者,也可能只是法性如此,阿阇梨只是用譬喻这样说说而已,因此不必在那里追究譬喻对应。阿阇梨说:“这一切都只是依推量而说,应当考察之后再接受。”
121.Tañca asammohatthanti eko ‘‘purebhattādīsu vā, akkhinikhaṇanādīni vā disvā gaṇhā’’ti, eko gahetabbaṃ bhaṇḍanissitaṃ katvā ‘‘purebhattaṃ evaṃ vaṇṇasaṇṭhānaṃ bhaṇḍaṃ gaṇhā’’ti vadati, evaṃvidhesu asammohatthaṃ evaṃvidhaṃ saṅketaṃ nimittañca dassetunti ca, yathādhippāyanti dutiyo tatiyassa tatiyo catutthassāti evaṃ paṭipāṭiyā ce vadantīti attho. Sace dutiyo catutthassa vadeti, na yathādhippāyoti ca. ‘‘Paṭiggahitamatteti avassaṃ ce paṭiggaṇhāti, pubbeva thullaccaya’’nti ca likhitaṃ. Paṭiggaṇhakānaṃ dukkaṭaṃ sabbatthokāsābhāvato na vuttaṃ. Pārājikāpajjanenetaṃ dukkaṭaṃ āpajjitvā āpajjanti kira. Atthasādhakāṇatticetanākhaṇe eva pārājiko hotīti adhippāyo. Tattha maggaṭṭhāniyaṃ kataraṃ, kataraṃ phalaṭṭhāniyanti ‘‘atthasādhakacetanā nāma maggānantaraphalasadisā’’ti vuttattā phalaṭṭhāniyā cetanāti siddhaṃ. Āṇatti ce maggaṭṭhāniyā siyā, cetanāsahajattā na sambhavati, tathā bhaṇḍassa avassaṃhāritā ca na sambhavati. Āṇattikkhaṇe eva hi taṃ avassaṃhāritaṃ jātanti avahārakassa paṭiggaṇhañce, tampi na sambhavati anāgatattā. Cetanā ce maggaṭṭhāniyā hoti, āṇattiādīsu aññataraṃ, bhaṇḍassa avassaṃhāritā eva vā phalaṭṭhāniyā ce, attho na sambhavati. Pārājikāpatti eva hi phalaṭṭhāniyā bhavitumarahati, na aññanti evaṃ tāva idha opammasaṃsandanaṃ sambhavati cetanā maggaṭṭhāniyā, tassā pārājikāpattibhāvo phalaṭṭhāniyo. Yathā kiṃ? Yathā paṭisambhidāmagge ‘‘saddhāya ñāṇaṃ dhammapaṭisambhidā. Saddhāya saddatthe ñāṇaṃ atthapaṭisambhidā’’ti ettha añño saddho, añño saddhāya saddatthoti siddhaṃ, yathā ca ‘‘eko amohasaṅkhāto dhammo sampayuttakānaṃ dhammānaṃ hetupaccayena paccayo adhipatisahajātaaññamaññanissayaindriyamaggasampayuttaatthiavigatapaccayena paccayo’’ti ettha amoho dhammo añño, aññe tassa hetupaccayatādayoti siddhaṃ. Yathā ca vinayapiṭake yāni cha āpattisamuṭṭhānāni, evaṃ yathāsambhavaṃ ‘‘satta āpattikkhandhā’’ti vuccanti, tesaṃ aññā āpattisamuṭṭhānatā, añño āpattikkhandhabhāvoti siddhaṃ. Iminā āpattikkhandhanayena āpattādhikaraṇassa kati ṭhānānīti? Satta āpattikkhandhā ṭhānānīti. Kati vatthūnīti? Satta āpattikkhandhā vatthūnīti. Kati bhūmiyoti? Satta āpattikkhandhā bhūmiyoti evamādayopi dassetabbā. Tathā hi tassā evaṃ maggaṭṭhāniyāya atthasādhikāya cetanāya yasmā aññā pārājikāpattitā anatthantarabhūtā ākāravisesasaṅkhātā phalaṭṭhāniyā atthi, tasmā ‘‘atthasādhakacetanā nāma maggānantaraphalasadisā’’ti vuttāti veditabbaṃ. Atha vā kevalaṃ dhammaniyāmattaṃyeva upamattena ācariyena evaṃ vuttantipi sambhavatīti na tattha opammasaṃsandanaṃ pariyesitabbaṃ, ‘‘idaṃ sabbaṃ kevalaṃ takkavasena vuttattā vicāretvā gahetabba’’nti ācariyo.
罪过的分类注释
Āpattibhedavaṇṇanā
122因为已经说过“从分别理路来看”,为了把这一点说清楚,现在用“这里、那里”等话开始。其中,“由支和事的区别”是指:从了知取支的差别,以及从所取物品的轻重的差别来说。或者也可以说,是指显示支和事的区别,以及罪相的区别。“超过一摩沙迦、不满五摩沙迦”这里没有用“或”字,是说这三种情况同属一个界限。名叫“未被守护”的,是指没有被林野守护人等人执为“我的”的东西。名叫“被舍弃”的,是指主人因为不需要等原因而丢掉的东西。名叫“已失”的,是指丢失后寻找不到,因为已经断除了执著,所以成了断根的东西。“无主物”是指:即使还没有断根,但没有任何主人,或者主人不再关心而舍弃,或者已经布施给天神等,这一切都叫无主物。如果布施给天神等,或者属于佛、法的东西,被别的守护者占取,那就属于“他人所占”。因为对这样的东西,如果有人不与而取,国王就会把那人当贼抓住,加以杀害等处罚。但在没有守护者的住处、没有比丘的寺院等处,凡是属于佛、法之物,依照“来来去去的比丘们应当守护、保护、执为我的”这句话,显然就像没有比丘住处的僧物一样,归入“他人所占”的范畴。因为如果有任何比丘有能力阻止盗贼拿走这些资具,他就是主人,可以用强力夺回来,放回原处。对于未被占取的东西,如果误以为是他人的而拿,即使六种情况都具备,似乎也无犯;虽然“若是他人所占”这一支看起来存在,但应当理解为那是针对他人之物、且对方确实如此对待的情况而说的。属于自己的东西被贼偷走,因为已被贼占取,所以成为他人所占,因此如果别人以偷盗心拿它,就犯巴拉基格。如果主人自己拿回来,不犯巴拉基格,因为他可以呵责后夺回,想“我拿回属于我的东西”。如果先放下了责任,后来以偷盗心拿,也是同样的道理。如果主人放下责任的时候,那个贼死了,另一个人以偷盗心拿,不犯巴拉基格。如果贼还没放下责任时就死了,比丘以偷盗心拿那个东西,就犯巴拉基格,因为它仍然属于原来的比丘。如果贼比丘死了,僧团以“死者的资具”来分配而拿它,原来的主人可以想“这是我的东西”而拿回去。
122. ‘‘Vibhaṅganayadassanato’’ti vuttattā taṃ sampādetuṃ ‘‘idāni tattha tatthā’’tiādi āraddhaṃ. Tattha aṅgavatthubhedena cāti avahāraṅgajānanabhedena vatthussa haritabbabhaṇḍassa garukalahukabhāvabhedenāti attho. Atha vā aṅgañca vatthubhedena āpattibhedañca dassentoti attho. Atirekamāsako ūnapañcamāsakoti ettha vā-saddo na vutto, tīhipi eko eva paricchedo vuttoti. Anajjhāvuṭṭhakaṃ nāma araññapālakādinā na kenaci mamāyitaṃ. Chaḍḍitaṃ nāma anatthikabhāvena atirekamattādinā sāmikena chaḍḍitaṃ. Naṭṭhaṃ pariyesitvā chinnālayattā chinnamūlakaṃ. Assāmikavatthūti acchinnamūlakampi yassa sāmiko koci no hoti, nirapekkhā vā pariccajanti, yaṃ vā pariccattaṃ devatādīnaṃ, idaṃ sabbaṃ assāmikavatthu nāma. Devatādīnaṃ vā buddhadhammānaṃ vā pariccattaṃ parehi ce ārakkhakehi pariggahitaṃ, parapariggahitameva. Tathārūpe hi adinnādāne rājāno coraṃ gahetvā hananādikaṃ kareyyuṃ, anārakkhake pana āvāse, abhikkhuke anārāmikādike ca yaṃ buddhadhammassa santakaṃ, taṃ ‘‘āgatāgatehi bhikkhūhi rakkhitabbaṃ gopetabbaṃ mamāyitabba’’nti vacanato abhikkhukāvāsasaṅghasantakaṃ viya parapariggahitasaṅkhyameva gacchatīti chāyā dissati. Issaro hi yo koci bhikkhu tādise parikkhāre corehipi gayhamāne vāretuṃ paṭibalo ce, balakkārena acchinditvā yathāṭhāne ṭhapetunti. Apariggahite parasantakasaññissa chasu ākāresu vijjamānesupi anāpatti viya dissati , ‘‘yaṃ parapariggahitañca hotī’’ti aṅgabhāvo kiñcāpi dissati, parasantake tathā paṭipannake sandhāya vuttanti gahetabbaṃ. Attano santakaṃ corehi haṭaṃ, corapariggahitattā parapariggahitaṃ hoti, tasmā paro cetaṃ theyyacitto gaṇhati, pārājikaṃ. Sāmiko eva ce gaṇhati, na pārājikaṃ, yasmā codetvā, acchinditvā ca so ‘‘mama santakaṃ gaṇhāmī’’ti gahetuṃ labhati. Paṭhamaṃ dhuraṃ nikkhipitvā ce pacchā theyyacitto gaṇhati, esa nayo. Sāmikena dhuraṃ nikkhittakāle so ce coro kālaṃ karoti, añño theyyacittena gaṇhati, na pārājiko. Anikkhittakāle eva ce kālaṃ karoti, taṃ theyyacittena gaṇhantassa bhikkhuno pārājikaṃ mūlabhikkhussa santakabhāve ṭhitattā. Corabhikkhumhi mate ‘‘matakaparikkhāra’’nti saṅgho vibhajitvā ce taṃ gaṇhati, mūlasāmiko ‘‘mama santakamida’’nti gahetuṃ labhati.
这里有人问:取的分类差别,是不是只以地处等相、业和完成为界限?还是说另外还有别的?如果另外还有,那也应该说出来。因为世尊确实不会制定不完整的巴拉基格。如果没有别的,那么经中出现的那些——秤诈、斗诈、量诈、欺瞒、诈骗、合谋、移换、夺取、强取等——它们在这里是否也归入取的范畴?还是说,从特征上就已经成立它们属于取?回答:从特征上已经成立。怎么成立?依照“以五种方式”等理,由支和事的差别来成立。犯的差别在圣典中已经说过,在注疏中也因为“用诈秤、诈斗、诈钱等欺骗而取,他这样取时的取就是盗取”这一说法,所以秤诈等归入盗取,这已经成立。移换、夺取、强取等则归入注疏中所说的强取。或者,为了显示这种强取,先安立“村处、林处”的纲目,然后以“村处名为物以四种方式放置”等理来分别说明。因此这里说的是:为了显示取的方式差别而分开来讲。并不是说依地面等任何东西来界定村处和林处。其中,凡是秤诈,以色诈、支取诈、取诈、覆藏诈四种,也归入空中处。在三种量诈——心破、焰破、绳破中,“这心破断界限”在这里归入取。心破在称量油、酥等时出现。“使之动摇,倒入自己器中”,这里焰破也出现。所谓“在称量芝麻、米等时出现”,是这样说的。在丈量田地时,绳破归入取。“行法而令物主败诉”中,推翻判决归入此,欺瞒与诈骗亦如是。
Etthāha – bhūmaṭṭhādinimittakammapariyosānā eva avahārabhedā, udāhu aññepi santīti. Kiñcettha yadi aññepi santi, tepi vattabbā. Na hi bhagavā sāvasesaṃ pārājikaṃ paññapeti. No ce santi, ye ime tulākūṭakaṃsakūṭamānakūṭaukkoṭanavañcananikatisāciyogaviparāmosaālopasāhasākārā ca suttaṅgesu sandissamānā, te idha āgatesu ettha samodhānaṃ gacchantīti ca lakkhaṇato vā tesaṃ samodhānagatabhāvo vattabboti? Vuccate – lakkhaṇato siddhova. Kathaṃ? ‘‘Pañcahi ākārehī’’tiādinā nayena aṅgavatthubhedena. Āpattibhedo hi pāḷiyaṃ (pārā. 128-130) vutto eva, aṭṭhakathāyañca ‘‘kūṭamānakūṭakahāpaṇādīhi vā vañcetvā gaṇhati, tassevaṃ gaṇhato avahāro theyyāvahāro’’ti (pārā. aṭṭha. 1.138; kaṅkhā. aṭṭha. dutiyapārājikavaṇṇanā) āgatattā tulākūṭagahaṇādayo theyyāvahāre samodhānaṃ gatāti siddhaṃ. Viparāmosaālopasāhasākārā ca aṭṭhakathāyāgate pasayhāvahāre samodhānaṃ gacchanti. Imaṃyeva vā pasayhāvahāraṃ dassetuṃ ‘‘gāmaṭṭhaṃ araññaṭṭha’’nti mātikaṃ nikkhipitvā ‘‘gāmaṭṭhaṃ nāma bhaṇḍaṃ catūhi ṭhānehi nikkhittaṃ hotī’’tiādinā nayena vibhāgo vutto. Tenedaṃ vuttaṃ hoti – gahaṇākārabhedasandassanatthaṃ visuṃ kataṃ. Na hi bhūmitalādīhi gāmāraññaṭṭhaṃ yaṃ kiñcīti. Tattha yaṃ tulākūṭaṃ, taṃ rūpakūṭaṅgagahaṇapaṭicchannakūṭavasena catubbidhampi vehāsaṭṭhe samodhānaṃ gacchati. Hadayabhedasikhābhedarajjubhedavasena tividhe mānakūṭe ‘‘svāyaṃ hadayabhedo mariyādaṃ chindatī’’ti ettha samodhānaṃ gacchati. Hadayabhedo hi sappitelādiminanakāle labbhati. ‘‘Phandāpeti attano bhājanagataṃ karotī’’ti ettha sikhābhedopi labbhati. So ‘‘tilataṇḍulādiminanakāle labbhatī’’ti vuttaṃ. Khettaminanakāle rajjubhedo samodhānaṃ gacchati. ‘‘Dhammaṃ caranto sāmikaṃ parājetī’’ti ettha ukkoṭanaṃ samodhānaṃ gacchatīti te ca tathā vañcananikatiyopi.
无犯的类别注释
Anāpattibhedavaṇṇanā
131当物品被拿走时,他并不因此高兴。有人说,属于他的东西即使是被以亲厚取的方式拿走的,也还是应该还给他。这种说法看起来和《经分别》第146段里那句话不一致。那段经文说:当时有两位比丘是朋友,其中一位进村托钵……(中略)……比丘以亲厚取想而取,无犯。因为在那段经文里,通过他知道了以后责备对方说你不是沙门这句话,表达的是不高兴的心态。那么后面那句比丘以亲厚取想无犯,难道是在说即使有高兴的心态,亲厚取也能成立吗?不是这样,因为要从不同的角度来理解它的含义。这里的真正意思是:对于巴拉基格罪,如果以亲厚想而取,就无犯;而且那位比丘是因为朋友关系才责备,不是因为生气,他仍然是友善的,只是说:你该不会不是沙门吧?去吧,把事情弄清楚之后,安住在清净中吧。即使他确实是生气才责备的,无犯这句话也只是说明不构成巴拉基格罪,并不是说亲厚取本身成立。这里的意思是,有人在众人面前因为羞愧而忍受,什么都不说。但有人说,如果他有意想再要回来,也可以要回来。如果盗贼想强行拿走,说:尊者,请收下,我的衣服放在这里。然后无论衣服是长老给的,还是没给就自己拿走离开了,长老日后找到机会,仍然可以举罪追讨。因为先前忍受是出于害怕而沉默,不算真正的忍受。所以说,物主日后可以要回那件衣服。应该恢复物主本来的状态,据说这就是惯例。如果属于僧团的东西被某位比丘拿走,而他对僧团或对法有过帮助,那就应该衡量他所拿的数量,经僧团同意后给他。他这样把拿走的东西恢复原状,就没有亏欠了。对病人等情况也是同样的道理。
131.Naca gahite attamano hoti, tassa santakaṃ vissāsagāhena gahitampi puna dātabbanti idaṃ ‘‘tena kho pana samayena dve bhikkhū sahāyakā honti. Eko gāmaṃ piṇḍāya pāvisi…pe… anāpatti, bhikkhu, vissāsaggāhe’’ti (pārā. 146) iminā asamentaṃ viya dissati. Ettha hi ‘‘so jānitvā taṃ codesi assamaṇosi tva’’nti vacanena anattamanatā dīpitā. Puna ‘‘anāpatti, bhikkhu, vissāsaggāhe’’ti vacanena attamanatāyapi sati vissāsaggāho ruhatīti dīpitanti ce? Taṃ na, aññathā gahetabbatthato. Ayañhettha attho – pārājikāpattiyā anāpatti vissāsasaññāya gāhe sati, sopi bhikkhu sahāyakattā na kuddho codesi, piyo eva samāno ‘‘kacci assamaṇosi tvaṃ, gaccha, vinicchayaṃ katvā suddhante tiṭṭhāhī’’ti codesi. Sacepi so kuddho eva codeyya, ‘‘anāpattī’’ti idaṃ kevalaṃ pārājikābhāvaṃ dīpeti, na vissāsaggāhasiddhaṃ. Yo pana parisamajjhe lajjāya adhivāseti, na kiñci vadatīti attho. ‘‘Punavattukāmatādhippāye pana sopi paccāharāpetuṃ labhatī’’ti vuttaṃ. Sace coro pasayha gahetukāmopi ‘‘adhivāsetha, bhante, idha me cīvarānī’’ti vatvā cīvarāni therena dinnāni, adinnāni vā sayaṃ gahetvā gacchati, thero puna pakkhaṃ labhitvā codetuṃ labhati, pubbe adhivāsanā adhivāsanasaṅkhyaṃ na gacchati bhayena tuṇhībhūtattā, ‘‘yaṃ cīvaraṃ idha sāmiko paccāharāpetuṃ labhatī’’ti vuttaṃ. Sāmikassa pākatikaṃ kātabbaṃ, ‘‘idaṃ kira vatta’’nti vuttaṃ. Sace saṅghassa santakaṃ kenaci bhikkhunā gahitaṃ, tassa tena saṅghassa vā dhammassa vā upakāritā atthi, gahitappamāṇaṃ apaloketvā dātabbaṃ. ‘‘So tena yathāgahitaṃ pākatikaṃ katvā anaṇo hoti, gilānādīnampi eseva nayo’’ti vuttaṃ.
各种杂项的讨论注释
Pakiṇṇakakathāvaṇṇanā
关于“亲手与令作”这一三法论母,说的是同一件物品。有记载说:“这东西很重,你也拿一边,我也拿一边”,这样商量好之后,通过双方的加行使它从原处移动,这就由身、语、意三者构成。否则,就会和“亲手作不是令作的组成部分,令作也不是亲手作的组成部分”这句话相矛盾。然而,据说法喜长老这样说:“并非只有在重物这件事上才能适用这个道理。即使只是大约五摩沙迦的东西,如果两个人商量好一起拿,对两个人各自来说,那个行为就叫亲手作。因为是亲手加行,作用于同一件物品,所以‘亲手作不是令作的组成部分’这句话并不排斥这个道理。那里说的是‘亲手作不是亲手作之事的组成部分’。而在这里,因为是从加行的角度说的,所以是合理的。”据说他这样说过。那是不合理的,因为缺少“身业、语业”这样的表述。因此,在亲手与令作的各种加行中,以任何一种方式努力,罪都会生起。尽管如此,这是就急切地掠夺等行为中的拿取与令拿取而说的。正如为了说明有时以自身、有时以外部事物为所缘而快速生起,而说“有内、外所缘的法”一样,应当视此为同类情况。
Sāhatthikāṇattikanti ekabhaṇḍaṃ eva. ‘‘Bhāriyañhidaṃ tvampi ekapassaṃ gaṇha, ahampi ekapassaṃ gaṇhāmīti saṃvidahitvā ubhayesaṃ payogena ṭhānācāvane kate kāyavācācittehi hoti . Aññathā ‘sāhatthikaṃ vā āṇattikassa aṅgaṃ na hoti, āṇattikaṃ vā sāhatthikassā’ti iminā virujjhatī’’ti likhitaṃ. Dhammasiritthero pana ‘‘na kevalaṃ bhāriye eva vatthumhi ayaṃ nayo labbhati, pañcamāsakamattampi dve ce janā saṃvidahitvā gaṇhanti, dvinnampi pāṭekkaṃ, sāhatthikaṃ nāma taṃ kammaṃ, sāhatthikapayogattā ekasmiṃyeva bhaṇḍe, tasmā ‘sāhatthikaṃ āṇattikassa aṅgaṃ na hotī’ti vacanamimaṃ nayaṃ na paṭibāhati. ‘Sāhatthikavatthuaṅganti sāhatthikassa vatthussa aṅgaṃ na hotī’ti tattha vuttaṃ. Idha pana payogaṃ sandhāya vuttattā yujjatī’’ti āha kira, taṃ ayuttaṃ kāyavacīkammanti vacanābhāvā, tasmā sāhatthikāṇattikesu payogesu aññatarena vāyamāpatti samuṭṭhāti , tathāpi turitaturitā hutvā vilopanādīsu gahaṇagāhāpanavasenetaṃ vuttaṃ. Yathā kālena attano kālena parassa dhammaṃ ārabbha sīghaṃ sīghaṃ uppattiṃ sandhāya ‘‘ajjhattabahiddhārammaṇā dhammā’’ti (dha. sa. tikamātikā 21) vuttā, evaṃsampadamidanti daṭṭhabbaṃ.
在这里也一样:那些以无上处等为纯粹外在所缘的法,以及识无边处等纯粹以内在为所缘的法;其余的法因为所缘不确定,所以被称为“内外所缘”,并不是说在同一刹那以内外两者为所缘。然而,这种罪按照前面所说的方式,确实既是亲手作也是指令作,因此说“这没有例证”是不合理的。有些老师这样说:“就像因为所缘不确定而说‘内外所缘’一样,这种罪也因为努力方式不确定而被称为‘亲手与指令’,这正是一个例证。”这些老师是出于这样的想法才这么说的:“不存在把内外两者合为一个所缘的情况。如果存在,就应该在《发趣论》里有‘缘于内外所缘的法,生起内外所缘的法,以因缘’这样的论典文句。”按照他们的见解,“可能有内外所缘”这句话就成了没有意义的;但它并非没有意义,所以确实存在把内外合为一个所缘的法。再者,因为不能确定地指出“就是这个”,所以它不像内外所缘的法那样被单独列出。正因为在《法集论注》中没有单独列出,才没有说“内外所缘”,而是就内外两种法合为一个所缘这一点说:“有时在内外转起时,是内外所缘。”因此,只有《结节注》所说的方式才是要点——这是老师的结论。这里之所以不说“身业、语业”,是因为它是亲手加行;如果一说,一个加行就有多种业,那么意业也应该被提到。正如在那里意业虽然存在,却成了不被论及的东西;同样,在这个“亲手与指令”中,语业也应知道是不被论及的。它只是成为身业的近依止,就像心一样,在这里只是成为其支分而已。因此说“因为是亲手加行”,又说“确实是就它仅为支分这一点,才说为‘亲手与指令’”——这是老师的结论,应当审察后再采纳。
Tatthapi ye anuttarādayo ekantabahiddhārammaṇā viññāṇañcāyatanādayo ekantaajjhattārammaṇā, itare aniyatārammaṇattā ‘‘ajjhattabahiddhārammaṇā’’ti vuccanti, na ekakkhaṇe ubhayārammaṇattā. Ayaṃ pana āpatti yathāvuttanayena sāhatthikā āṇattikāpi hotiyeva, tasmā anidassanametanti ayuttaṃ. ‘‘Yathā aniyatārammaṇattā ‘ajjhattabahiddhārammaṇā’ti vuttā, tathā aniyatapayogattā ayampi āpatti ‘sāhatthikāṇattikā’ti vuttāti nidassanameveta’’nti ekacce ācariyā āhu. ‘‘Ime panācariyā ubhinnaṃ ekato ārammaṇakaraṇaṃ natthi. Atthi ce, ‘ajjhattabahiddhārammaṇaṃ dhammaṃ paṭicca ajjhattabahiddhārammaṇo dhammo uppajjati hetupaccayā’tiādinā (paṭṭhā. 2.21.1 ajjhattārammaṇatika) paṭṭhānapāṭhena bhavitabbanti saññāya āhaṃsu, tesaṃ matena ‘siyā ajjhattabahiddhārammaṇā’ti vacanaṃ niratthakaṃ siyā, na ca niratthakaṃ, tasmā attheva ekato ajjhattabahiddhārammaṇo dhammo. Puna ‘ayaṃ so’ti niyamena ajjhattabahiddhārammaṇā dhammā viya niddisitabbābhāvato na uddhaṭo siyā. Tattha anuddhaṭattā eva dhammasaṅgahaṭṭhakathāyaṃ ubhinnampi ajjhattabahiddhādhammānaṃ ekato ārammaṇakaraṇadhammavasena ‘ajjhattabahiddhārammaṇā’ti avatvā ‘kālena ajjhattabahiddhā pavattiyaṃ ajjhattabahiddhārammaṇa’nti vuttaṃ, tasmā gaṇṭhipade vuttanayova sāroti no takko’’ti ācariyo. Tattha ‘‘kāyavacīkamma’’nti avacanaṃ panassa sāhatthikapayogattā ekapayogassa anekakammattāva, yadi bhaveyya, manokammampi vattabbaṃ bhaveyya, yathā tattha manokammaṃ vijjamānampi abbohārikaṃ jātaṃ, evaṃ tasmiṃ sāhatthikāṇattike vacīkammaṃ abbohārikanti veditabbaṃ, taṃ pana kevalaṃ kāyakammassa upanissayaṃ jātaṃ, cittaṃ viya tattha aṅgameva jātaṃ, tasmā vuttaṃ ‘‘sāhatthikapayogattā’’ti, ‘‘aṅgabhāvamattameva hi sandhāya ‘sāhatthikāṇattika’nti vuttanti no takko’’ti ca, vicāretvā gahetabbaṃ.
那些罪业,是以身体和言语为它们生起的方式。
在这里,业并不是那个心,业会消失、耗尽。
还有在生命流转中,种种造作与非造作之类,以及种种业与非业之类。
那是不合理的,因为两者互相矛盾;只有单一的业才是合理的。
Kāyavācā samuṭṭhānā, yassā āpattiyā siyuṃ; Tattha kammaṃ na taṃ cittaṃ, kammaṃ nassati khīyati. Kiriyākiriyādikaṃ yañca, kammākammādikaṃ bhave; Na yuttaṃ taṃ viruddhattā, kammamekaṃva yujjati.
已调伏事注释
Vinītavatthuvaṇṇanā
132比丘,无犯,心生起:这里只是指心本身,意思是对于仅由心生起的犯戒行为,判为无犯。这里有人问:在“放置后同意”等情形,以及一切不作为的学处中,并没有身体的表露动作或语言的表现动作,然而也构成犯戒;为什么唯独在这个学处说“无犯”,而不是对一切犯戒行为都说无犯呢?不是这样的。为什么呢?
132.Anāpatti, bhikkhu, cittuppādeti ettha kevalaṃ cittaṃ, tasseva uppādetabbāpattīhi anāpattīti attho. Etthāha – upanikkhittasādiyanādīsu, sabbesu ca akiriyasikkhāpadesu na kāyaṅgacopanaṃ vā vācaṅgacopanaṃ vā, apicāpatti, kasmā imasmiṃyeva sikkhāpade anāpatti, na sabbāpattīhīti? Na, kasmā.
应当修学更殊胜的戒学,即身表和语表;
不以身语造作,以无表色接触它。
Kattabbā sādhikaṃ sikkhā, viññattiṃ kāyavācikaṃ; Akatvā kāyavācāhi, aviññattīhi taṃ phuse.
并非因为具有那种性质。未能安住于适宜的所缘,一旦形成了反复亲近的习惯,从此以后就会更加猛烈地奔流,所以叫“遍驰”。从那以后,或者与贪俱行,或者与嗔俱行,就特别地奔流,所以叫“别驰”。
Na lesabhāvattā. Sappāye ārammaṇe aṭṭhatvā paṭiladdhāsevanaṃ hutvā tato paraṃ suṭṭhu dhāvatīti sandhāvati. Tato abhijjhāya sahagataṃ, byāpādasahagataṃ vā hutvā visesato dhāvatīti vidhāvati.
137137.“作疮后取”这句话:在这里,虽然按照这条学处不算犯戒,但有些人说:碰到女人身体特征所在的地方,就是恶作。另一些人说:与身体相连的执取才是合理的,那句话是针对这个说的。这两种说法都要考察之后再决定采信哪一种。
137.Vaṇaṃ katvā gahetunti ettha kiñcāpi iminā sikkhāpadena anāpatti, itthirūpassa nāma yattha āmasantassa dukkaṭanti keci. ‘‘Kāyapaṭibaddhaggahaṇaṃ yuttaṃ, taṃ sandhāya vaṭṭatīti vutta’’nti vadanti. Ubhayaṃ vicāretvā gahetabbaṃ.
《草移事》的注释
Kusasaṅkāmanavatthukathāvaṇṇanā
138在《大筏疏》等注释里说到“必须只以单脚移出(的方式)来判定”,这话说得对。不过,为了说明“仅仅只是假设性的夺取”这种情况并不存在,才说了下面这段话。因为这个人是在“移出”的阶段才犯戒的,所以看见之后走开时,说“必须只以单脚移出(的方式)来判定”这句话,在这里就是说错了。怎么讲呢?想要衣服的人,只是拿了衣袋就出门,知道那是衣服之后,心里盘算“我以后再拿”,这样盘算着拿走,并不会在“移出”的阶段就犯戒。当他站在外面,看见“这是衣服”然后走开时,说“必须只以单脚移出(的方式)来判定”就不适用了。其实,虽然能看到有“盘算”这回事,但在前面的阶段、在夺取的那一刹那,这个盘算并不存在,所以那不算“假设性的夺取”——这个意思在《大注疏》里已经说过了,因此他们说“这正是理趣”。所谓“作业堂”,就是农夫、伐木者住的地方。这里先说“如果近行界……”等等,一直到“长老的见解就是《大注疏》的理趣”,其中“某些人认为”那部分内容不该采纳,因为那是长老的见解,不合理。确实,在亲手做的情况下,不会有这种能成事的思;只有在命令别人做的情况下,才有能成事的思。其余部分与《大筏疏》所说的意思相合。
138.Mahāpaccariyādīsu yaṃ vuttaṃ ‘‘paduddhāreneva kāretabbo’’ti, taṃ suvuttaṃ. Kintu tassa parikappāvahārakamattaṃ na dissatīti dassanatthaṃ idaṃ vuttaṃ. Uddhāre vāyaṃ āpanno, tasmā disvā gacchanto ‘‘paduddhāreneva kāretabbo’’ti idaṃ tattha duvuttanti vuttaṃ hoti. Kathaṃ? ‘‘Sāṭakatthiko sāṭakapasibbakameva gahetvā bahi nikkhamitvā sāṭakabhāvaṃ ñatvā ‘pacchā gaṇhissāmī’ti evaṃ parikappetvā gaṇhati, na uddhāre evāpajjati. Yadā bahi ṭhatvā ‘sāṭako aya’nti disvā gacchati, tadā paduddhāreneva kāretabbo’’ti na vuttametaṃ, kintu kiñcāpi parikappo dissati, pubbabhāge avahārakkhaṇe na dissatīti na so parikappāvahāro, ayamattho mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttova, tasmā ‘‘ñāyamevā’’ti vadanti. Kammantasālā nāma kassakānaṃ vanacchedakānaṃ gehāni. Ayaṃ tāvāti sace upacārasīmantiādi yāva theravādo mahāaṭṭhakathānayo, tattha keci panātiādi na gahetabbaṃ theravādattā yuttiabhāvato, na hi sāhatthike evaṃvidhā atthasādhakacetanā hoti. Āṇattike eva atthasādhakacetanā. ‘‘Sesaṃ mahāpaccariyaṃ vuttenatthena sametī’’ti vuttaṃ.
在转移草(做草迁移)的时候,如果另一人知道“这不是我的东西”,那么草一从那个人手里脱离,就犯巴拉基格罪,跟转移柱子的情况一样。他们说:“如果知道是自己的东西,就不犯。”要是这样的话,就会出现五种混杂的情况,应当仔细审察。
Kusasaṅkāmanakaraṇe sace paro ‘‘nāyaṃ mama santako’’ti jānāti, itarassa hatthato muttamatte pārājikāpatti khīlasaṅkāmane viya. ‘‘Attano santakaṃ sace jānāti, na hotī’’ti vadanti. Evaṃ sante pañcakāni saṅkarāni hontīti upaparikkhitabbaṃ.
140关于“出于悲悯”这一句,有人问:已经达到悲悯顶点的世尊,为什么还说“对亡者所属物、畜生所属物,无犯”呢?回答是:正是出于悲悯。因为,如果夺取某些资具时,国王会抓住盗贼加以杀害等处罚,而沙门乔达摩竟然对这样的东西也制定巴拉基格罪,使比丘不再是比丘,大众就会对世尊的信心产生动摇,从而堕入恶趣。再者,没有被执受的树木等物既难得,也无法确认归属,所以那些害怕造罪的近事男众如果因为树木等物而不去建造像殿、塔庙、菩提树屋、精舍等,就会从巨大的福德聚中退失。而且,“依树下坐、依粪扫衣而出家”所说的依止,也会变成没有依止。因为,如果比丘们认为树木、粪扫衣是“有主的”,就不会接受,出家也就无法成立;在夜间八时,如果不取柴木,就可能丧命;衣服破了的时候,如果不取树枝等,就会赤身裸体,像外道所得那样四处游走,还以为是善得。这样一来,世人只对外道生起信心,执取邪见,成为轮回的桩柱。因此应当知道,世尊正是出于悲悯,才说“对亡者所属物……无犯”等话。
140.Parānuddayatāyāti ettha parānuddayatāya koṭippattena bhagavatā kasmā ‘‘anāpatti petapariggahe tiracchānagatapariggahe’’ti (pārā. 131) vuttanti ce? Parānuddayatāya eva. Yassa hi parikkhārassa ādāne rājāno coraṃ gahetvā na hananādīni kareyyuṃ, tasmimpi nāma samaṇo gotamo pārājikaṃ paññapetvā bhikkhuṃ abhikkhuṃ karotīti mahājano bhagavati pasādaññathattaṃ āpajjitvā apāyupago hoti. Apetapariggahitā rukkhādī ca dullabhā, na ca sakkā ñātunti rukkhādīhi pāpabhīruko upāsakajano paṭimāgharacetiyabodhigharavihārādīni akatvā mahato puññakkhandhato parihāyeyya. ‘‘Rukkhamūlasenāsanaṃ paṃsukūlacīvaraṃ nissāya pabbajjā’’ti (mahāva. 128) vuttanissayā ca anissayā honti. Parapariggahitasaññino hi bhikkhū rukkhamūlapaṃsukūlāni na sādiyissantīti, pabbajjā ca na sambhaveyyuṃ, sappadaṭṭhakāle chārikatthāya rukkhaṃ aggahetvā maraṇaṃ vā nigaccheyyuṃ, acchinnacīvarādikāle sākhābhaṅgādiṃ aggahetvā naggā hutvā titthiyaladdhimeva suladdhi viya dīpentā vicareyyuṃ, tato titthiyesveva loko pasīditvā diṭṭhiggahaṇaṃ patvā saṃsārakhāṇuko bhaveyya, tasmā bhagavā parānuddayatāya eva ‘‘anāpatti petapariggahe’’tiādimāhāti veditabbaṃ.
141“再给另一份吧。”对此有人写道:“因为和已经拿了之后再乞讨的情况相似,所以既不算赔偿物,也不犯巴拉基格。”这适用于普通人。不过他们说:“如果物主本人,或者受物主指派的人,知道‘这人是在为另一位同伴比丘拿一份或讨一份’,而给了他另一份,那就是赔偿物。”
141.Aparampibhāgaṃ dehīti ‘‘gahitaṃ viññattisadisattā neva bhaṇḍadeyyaṃ na pārājika’’nti likhitaṃ, idaṃ pakatijane yujjati. ‘‘Sace pana sāmiko vā tena āṇatto vā ‘aparassa sahāyabhikkhussa bhāgaṃ esa gaṇhāti yācati vā’ti yaṃ aparabhāgaṃ deti, taṃ bhaṇḍadeyya’’nti vadanti.
148-9正在吃的人,若说“这是赔偿物”,据说那是指盗贼或物主到来时给与的东西,这样给与才算给得妥当。所谓“不加区分地”,是指没有说“或者对发起精勤的人”,因为并不是只对某些人不发起精勤,僧团之物就变成非僧团之物。在《大注疏》里也说:“如果他们带着精勤前去,以盗心受用的人就犯不与取”,所以这两种说法是一回事。在废弃的寺院里,无法知道近行界的范围,但这位比丘站在近行界之外,敲钟等之后受用、吃,因此这样吃就是吃得妥当,这是这段话的意思。文中说“在其他寺院,应当依照那里所示的规则来做”。有记载说“吃得妥当,因为是在寺院内”,因为属于已来和未来者所有,所以说“因为这是施与四方僧团的”。即使不这样说,而说“施与僧团”而施的,也是一样的。同样应当知道,站在外面的比丘,依照世尊的教说得不到利养。
148-9.Khādantassa bhaṇḍadeyyanti corassa vā sāmikassa vā sampattassa dinnaṃ sudinnameva kira. Avisesenāti ‘‘ussāhagatānaṃ vā’’ti avatvā vuttaṃ, na hi katipayānaṃ anussāhatāya saṅghikamasaṅghikaṃ hoti. Mahāaṭṭhakathāyampi ‘‘yadi saussāhāva gacchanti, theyyacittena paribhuñjato avahāro hotī’’ti vuttattā tadubhayamekaṃ. Chaḍḍitavihāre upacārasīmāya pamāṇaṃ jānituṃ na sakkā, ayaṃ pana bhikkhu upacārasīmāya bahi ṭhatvā ghaṇṭipaharaṇādiṃ katvā paribhuñjati khādati, tena evaṃ khāditaṃ sukhāditanti attho. ‘‘Itaravihāre tattha dittavidhināva paṭipajjitabba’’nti vuttaṃ. ‘‘Sukhāditaṃ antovihārattā’’ti likhitaṃ, āgatānāgatānaṃ santakattāti ‘‘cātuddisassa saṅghassa demī’’ti dinnattā vuttaṃ. Evaṃ avatvā ‘‘saṅghassa demī’’ti dinnampi tādisameva. Tathā hi bahi ṭhito lābhaṃ na labhati bhagavato vacanenāti veditabbaṃ.
153从“死猪”这个说法来看,不能把那只活猪当作赔偿物送出去。这就说明,只有该杀的才可以用。如果猪一边踩踏一边走过去,那么这里的赔偿物到底该算多少呢?因为没办法知道“已经有这么多猪踩踏过去、还将有这么多踩踏过去”。凡是给了物主之后,物主满意地说“我的东西已经给了”,就该给那么多。如果物主不满意,那是不是要给出超过猪价的赔偿,甚至挖陷阱来给呢?不该给。那么,如果被追问,双方是不是因为放弃责任就犯巴拉基格呢?不犯。只要给了合适的允许物品,让物主满意就行。这个道理对其他类似情况也一样,这是导师的意见。文中说“当天或第二天踩踏而行”。把猪扔进草丛里,那就是赔偿物,这是针对一定会进去的猪说的。在这里,有一座精舍发生了敌寇等怖畏。所谓“断除根本事”,因为说“这些人是所有坐卧处的统治者”,就表明其他人不是统治者。
153.‘‘Matasūkaro’’ti vacanato tameva jīvantaṃ bhaṇḍadeyyanti katvā dātuṃ na labhati. Vajjhaṃ vaṭṭatīti dīpitaṃ hoti. Maddanto gacchati, bhaṇḍadeyyanti ettha kittakaṃ bhaṇḍadeyyaṃ, na hi sakkā ‘‘ettakā sūkarā madditvā gatā gamissantī’’ti jānitunti? Yattake sāmikānaṃ dinne te ‘‘dinnaṃ mama bhaṇḍa’’nti tussanti, tattakaṃ dātabbaṃ. No ce tussanti, atikkantasūkaramūlaṃ datvā kiṃ opāto khaṇitvā dātabboti? Na dātabbo. Atha kiṃ codiyamānassa ubhinnaṃ dhuranikkhepena pārājikaṃ hotīti? Na hoti, kevalaṃ kappiyaparikkhāraṃ datvā tosetabbova sāmiko, eseva nayo aññesupi evarūpesūti no takkoti ācariyo. ‘‘Tadaheva vā dutiyadivase vā maddanto gacchatī’’ti vuttaṃ. Gumbe khipati, bhaṇḍadeyyamevāti avassaṃ pavisanake sandhāya vuttaṃ. Ettha ekasmiṃ vihāre paracakkādibhayaṃ āgataṃ. Mūlavatthucchedanti ‘‘sabbasenāsanaṃ ete issarā’’ti vacanato itare anissarāti dīpitaṃ hoti.
156156.“寺院守护者”应当按已被免除义务的情况来理解。关于“了知意图”这一句,这里的结论是:如果施主不保护、也不惩罚接受布施的比丘或那份布施,那么不隐藏而接受他的布施是可以的。不过,那也说过“在僧团财物中则不可以”。所谓“这位比丘就是主宰者”,意思是说,据说他在自己想要的地方,能得到自己已知的那份利益。另外,也有人称他为“年轻的”。“有依据的”,意思是连同土地一起,这就是这句话要表达的意思。说了“成为重物”之后,又说“但连一点点草也不应给”,那为什么说是重物呢?这是针对处于无人守护、无人保护而且会毁坏的状态来说的。即使在允许的物品中,无论有没有说过,对于适合接受的人,甚至对母亲等人的所有物,只要生起盗心。然而,这条学处是因为“国王对这些人很满意”这句话,所以是在利养达到广大丰盛的时候才制定的,这一点已经成立。
156.Ārāmarakkhakāti vissaṭṭhavasena gahetabbaṃ. Adhippāyaṃ ñatvāti ettha yassa dānaṃ paṭiggaṇhantaṃ bhikkhuṃ, bhāgaṃ vā sāmikā na rakkhanti na daṇḍenti, tassa dānaṃ appaṭicchādetvā gahetuṃ vaṭṭatīti idha sanniṭṭhānaṃ. Tampi ‘‘na vaṭṭati saṅghike’’ti vuttaṃ. Ayameva bhikkhu issaroti yattha so icchati, tattha attañātahetuṃ labhati kira attho. Apica ‘‘daharo’’ti vadanti. Savatthukanti saha bhūmiyāti vuttaṃ hoti. ‘‘Garubhaṇḍaṃ hotī’’ti vatvā ‘‘tiṇamattaṃ pana na dātabba’’nti vuttaṃ, taṃ kintu garubhaṇḍanti ce, arakkhiyaagopiyaṭṭhāne, vinassanakabhāve ca ṭhitaṃ sandhāya vuttaṃ. Kappiyepi cāti vatvā, avatvā vā gahaṇayutte mātādisantakepi theyyacittuppādena. Idaṃ pana sikkhāpadaṃ ‘‘rājāpimesaṃ abhippasanno’’ti (pārā. 86) vacanato lābhaggamahattaṃ, vepullamahattañca pattakāle paññattanti siddhaṃ.