中间省略的若干问答段注释
Antarapeyyāla katipucchāvāravaṇṇanā
附随品连结 · 15 段
271“Idāni”与“已说”(vutto)是连接关系。因为通过与“Idāni”一词相连接,所以说“已说”(vutto)。在这里应当知道,ta 这个后缀表示现在时。
271. Idāni vuttoti sambandho. ‘‘Idānī’’ti padena sambandhattā vuttoti ettha tapaccayo paccuppannakālikoti daṭṭhabbo.
这里“于彼”是指纲目中,或者诸问中。“已来罪问”是指对已来罪的提问。“确实”是显示特殊之处的词,意思是“确实将要说明特殊之处”。“于此”是指在“有几罪聚”这第二句里。“以聚之义”是用这个来说明“蕴”这个词有聚集的意思。“诸调伏事”这里,“调伏”一词是律的异名,所以说“律问”。有人问:调伏和律这两个词,读音不同,意义也不同,那为什么说“律问”呢?所以说“调伏……中略……一”。“此”指三个词。意义上为一,是仅就意义而言为一,不是就读音而言。“诸调伏事”是因为是罪律的因缘,所以叫调伏事。“于诸”是指在诸不恭敬中。“有”是指存在时。这里也应当按未说而成就的方式理解这个句子:诸不恭敬存在时,罪不生;不存在时,罪就生起。“于诸”是指在诸恭敬中。“彼”是指不恭敬和恭敬。而“由于又无”是连接词。“失坏状态问”是对失坏状态的提问。以这个来问,所以叫问。“争论根、讼根”这些问是根本问,这里是连接词。有些写本中有带ni音的“这些”的读法,那不是正读。“根本问”是以这些来问所以叫问,诸根本的问就是根本问。“诤事”等中,“已说”是连接词。“唯他们之”是指唯诸诤事之。这就是这里的纲目。
Tatthāti mātikāyaṃ, pucchāsu vā. Āgatāpattipucchāti āgatāpattiyā pucchā. Hīti visesajotako, hi visesaṃ vakkhāmīti attho. Etthāti ‘‘kati āpattikkhandhā’’ti dutiyapade. ‘‘Rāsivasenā’’ti iminā khandhasaddassa rāsatthaṃ dasseti. Vinītavatthūnīti ettha vinītasaddo vinayapariyāyoti āha ‘‘vinayapucchā’’ti. Nanu vinītavinayasaddānaṃ saddato nānattā atthatopi nānaṃ, kasmā pana ‘‘vinayapucchā’’ti vuttanti āha ‘‘vinītaṃ…pe… eka’’nti. Idanti padattayaṃ. Atthato ekanti atthatoyeva ekaṃ, na saddato. Vinītavatthūnīti āpattivinayakāraṇattā vinītavatthūni. Yesūti agāravesu. Satīti santesu. Ettha ca yesu sati āpattiyo na honti, asati hontīti vākyampi avuttasiddhinayena gahetabbaṃ. Yesūti gāravesu. Teti agāravagārave. Yasmā pana natthīti sambandho. Vipattibhāvapucchāti vipattibhāvassa pucchā. Pucchiyati imāyāti pucchā. Vivādamūlāni anuvādamūlānīti imā pucchāyo mūlapucchāti sambandho. Potthakesu ‘‘imānī’’ti nikārena saha pāṭho atthi, so apāṭhoyeva. Mūlapucchāti pucchiyanti imāhīti pucchā, mūlānaṃ pucchā mūlapucchā. ‘‘Adhikaraṇa’’ntiādīsu ‘‘vuttaṃ’’ iti sambandho. Tesaṃyevāti adhikaraṇānaṃyeva. Ayamettha mātikā.
在解说中说到“论母”,指的是巴帝摩卡。说到“分别”,指的是词句分别,应当这样连接:是依照已经出现的内容而说的。这就是这里的解说。
Niddese mātikāyāti pātimokkhe. Vibhaṅgeti padabhājaniyaṃ, āgatavasena vuttāti yojanā. Ayamettha niddeso.
在分别解说时,为了说明“厌离”等词的含义,而说“远”等。其中,用“远”这个词显示“厌离”中前缀ā的含义。“以这些”指以这些罪聚,“远”与它们相关联。用“喜乐”这个词显示ti后缀用于动作义。“乐”就是喜乐。用这个也显示ti后缀用于状态义。“无”指没有这些罪聚。用这个显示“离”中前缀vi的含义。“各别”指对每一个,paṭi这个词显示分离之义,意思是分别、各别。用这个显示“别离”中前缀paṭi的含义。在“离”和“别离”中,同样应当知道ti后缀用于状态义。“怨”指因为会带来不利而应当远离,所以是应离,它本身就是怨,也就是贪等不善法。它们因为是怨敌的因,所以称为怨。“以此”指以离。用这个显示“不作”中ri后缀用于工具义。应当连接为“罪聚之作”。“它的”指罪聚之作的。“对治”指从相违的状态。用这个显示“不作”中a这个音节有相违义。“罪聚之犯”指超越诸罪聚而犯。“从围”用这个显示“围”就是围,或者围就是围,就词义而言。“出离”指道。道确实以涅槃为所缘而行、而去,所以称为出离。“系缚”用这个显示sidh词根的系缚义。“遮止”用这个显示bandh词根所表达的意思。“此”名为“桥”。“那座桥”指那座由罪聚所成的桥。在这里,某些版本中有“那座桥”和“以此制”的读法,但这不是正确的读法。
Paṭiniddese āratītiādipadānaṃ vacanatthaṃ dassento āha ‘‘ārakā’’tiādi. Tattha ‘‘ārakā’’ti iminā āratīti ettha āupasaggassa atthaṃ dasseti. Etehīti āpattikkhandhehi, ārakāti sambandho. ‘‘Ramatī’’ti iminā tipaccayo katvatthe hotīti dasseti. Ratīti ramanaṃ. Iminā tipaccayo bhāvatthepi hotīti dasseti. Vināti etehi āpattikkhandhehi vinā. Iminā viratīti ettha vityūpasaggassa atthaṃ dasseti. Paccekanti pati ekaṃ, paṭisaddo vicchatthajotako, visuṃ visunti attho. Iminā paṭiviratīti ettha paṭityūpasaggassa atthaṃ dasseti. Virati paṭiviratīti etthāpi tipaccayo bhāvatthepi veditabbo . Veranti anatthakarattā viramitabbanti viraṃ, tadeva veraṃ, rāgādiakusaladhammā. Te hi verahetuttā veranti vuccanti. Etāyāti viratiyā. Iminā akiriyāti ettha ririyapaccayo karaṇatthe hotīti dasseti. Yaṃ āpattikkhandhakaraṇanti yojanā. Tassāti āpattikkhandhakaraṇassa. Paṭipakkhatoti viruddhabhāvato. Iminā akaraṇanti ettha akāro viruddhatthoti dasseti. Āpattikkhandhaajjhāpattiyāti āpattikkhandhānaṃ atikkamitvā āpajjanassa. ‘‘Velanato’’ti iminā velatīti velā, velanaṃ vā velāti vacanatthe dasseti. Niyyānanti maggaṃ. Maggo hi nibbānaṃ ārammaṇakaraṇavasena yāti gacchatīti niyyānanti vuccati. ‘‘Bandhatī’’ti iminā sidhātuyā bandhanatthaṃ dasseti. ‘‘Nivāretī’’ti iminā bandhadhātuyā adhippāyatthaṃ. Etanti ‘‘setū’’ti nāmaṃ. Taṃ setunti āpattikkhandhasaṅkhātaṃ taṃ setuṃ. Ettha kesuci potthakesu ‘‘so setū’’ti ca ‘‘etāya paññattiyā’’ti ca pāṭho atthi, so apāṭhoyeva.
对于佛等没有敬意的人,应当这样理解其判定。这里的“若”指任何一个人,在“不去”等说法中建立关联。“住”指安住的时候,意思是存在。“侍奉”指侍奉的场所,或者为了侍奉。“彼之”指任何在家人或出家人。“闻法”指闻法的地方,或者为了闻法。所谓“闻法众”,因为在这里闻法,所以叫闻法众,就是闻法堂;或者,因为聚集起来闻法,所以叫闻法众,就是闻法处的集会大众,即那闻法众。“恭敬”指表示尊敬的举止。“散乱”或“不敬”而坐着,应当这样连接。“身轻躁”:以身体严重轻率,压迫他人,因此叫轻躁,即增上慢,第三字母是oṭṭhaja。轻躁的状态是轻躁性,以身轻躁为身轻躁性,即身体的不良行为。三学:即增上戒学等三学。放逸:即放逸,或者说“念之远离”,所以说“在放逸和念之远离中”。利养摄受:以利养将自己和他人连结起来,名为利养摄受,同理,法摄受也是如此。
Buddhe agāravādīsu evaṃ vinicchayo veditabboti yojanā. Yoti yo koci, na gacchatītiādīsu sambandho. Dharamāneti tiṭṭhamāne, saṃvijjamāneti attho. Upaṭṭhānanti upaṭṭhānaṭṭhānaṃ, upaṭṭhānatthaṃ vā. Etassāti yassa kassaci gahaṭṭhassa vā pabbajitassa vā. Dhammassavananti dhammassavanaṭṭhānaṃ, dhammassavanatthaṃ vā. Dhammassavanagganti dhammassavanaṃ gaṇhanti etthāti dhammassavanaggo, dhammasavanamaṇḍapo. Atha vā dhammassavanaṃ gaṇhātīti dhammassavanaggo, dhammassavanaṭṭhāne samāgamajano, taṃ dhammassavanaggaṃ. Cittīkāranti apacāyanākāraṃ. Vikkhitto vā anādaro vā hutvā nisīdatīti yojanā. Kāyapāgabbiyanti bhusaṃ garati aññe pīḷeti anenāti pagabbo, atimāno, oṭṭhajo tatiyakkharo. Pagabbassa bhāvo pāgabbiyaṃ, kāyena pāgabbiyaṃ kāyapāgabbiyaṃ (vajira. ṭī. parivāra 271; sārattha. ṭī. parivāra 3.271; vi. vi. ṭī. parivāra 2.271 saṃ. ni. aṭṭha. 2.2.146; a. ni. aṭṭha. 3.6.82-84; su. ni. aṭṭha. 1.144), kāyānācāraṃ. Tisso sikkhāti adhisīlasikkhādikā tisso sikkhā. Pamajjanaṃ pamādo, sativippavāsoti āha ‘‘pamāde ca sativippavāse’’ti. Āmisapaṭisandhāranti āmisena attano, paresañca antarassa paṭisandahanaṃ āmisapaṭisandhāro, tathā dhammapaṭisandhāro.
272“于师亦无敬”等语的含义,就是与前文相连。接着用“无常行”等语句,显示“不恭敬”这个词真正想表达的意思;而字面上的意思应当这样理解:不恭敬地面对、不用心听受师长的教话,就叫作“不恭敬”。“或内”这里,在自内等四种当中,为了显示自内的状态,并说明这里用的是第七格而不是其他格,所以说“或在自己的相续中”。说“或在自己这一方”,是为了排除把它理解成“自己的心相续”这个意思。“于彼汝”这里,为了显示“彼”的所指,说“于彼自他二分之中”。Saparasantāneti 即自己与他人的相续中。Pahānāyāti 这里,为了显示 hā 界有“作”之义以及 āya 一词具有彼义,说“以修慈等方法为断除之义”。以 mettābhāvanādīhīti 中的 ādi 一词,摄受修悲等。Tanti 即诤事之根。“为不起”这里,以此说明 anavassavāya 一词中,ava 前接 sudhātu 有“转起”之义。
272.Sattharipi agāravotiādīnaṃ atthoti sambandho. ‘‘Anīcavuttī’’tiādinā appatissoti padassa adhippāyatthaṃ dasseti, saddattho panevaṃ veditabbo, paṭimukhaṃ ādarena satthuvacanaṃ asuṇanto appatisso nāmāti. Ajjhattaṃ vāti ettha niyakajjhattādīsu catūsu niyakajjhattabhāvañca sattamīvibhattiyā amādesabhāvañca dassento āha ‘‘attano santāne vā’’ti. ‘‘Attano pakkhe vā’’ti iminā attano cittasantāneti atthaṃ paṭikkhipati. Tatra tumheti ettha tasaddassa visayaṃ dassento āha ‘‘tasmiṃ ajjhattabahiddhābhede’’ti. Saparasantāneti attaparasantāne. Pahānāyāti ettha hādhātuyā karaṇañca āyasaddassa tadatthabhāvañca dassento āha ‘‘mettābhāvanādīhi nayehi pahānattha’’nti. Mettābhāvanādīhītiādisaddena karuṇābhāvanādiṃ saṅgaṇhāti. Tanti vivādamūlaṃ. ‘‘Appavattibhāvāyā’’ti iminā anavassavāyāti ettha avapubba sudhātuyā pavattanatthaṃ dasseti.
执取自见在这里的意思是:他执取自己的这个见解,所以叫执取自见。为了说明这一点,论师说就是执取自己的见解。凡是……等话,是在说明执取的方式。执持在这里:从紧紧抓住这个语义来说,执持这个词就是坚固的同义词,所以说坚固执取。因为牢牢地抓住,所以叫坚固执取者。
Sandiṭṭhiparāmāsīti ettha sassa attano idaṃ saṃ, saṃ diṭṭhiṃ parato āmasatīti sandiṭṭhiparāmāsīti dassento āha ‘‘sakameva diṭṭhiṃ parāmasatī’’ti. ‘‘Ya’’ntiādinā parāmasanākāraṃ dasseti. Ādhānaggāhīti ettha ābhuso ṭhiyate ādhānanti vacanatthena ādhānasaddo daḷhapariyāyoti āha ‘‘daḷhaggāhī’’ti. Daḷhaṃ gaṇhātīti daḷhaggāhī.
273273. 关于“诘责根本”的解说:虽然说“相同”,但应当这样连接理解。接着,“然而”是说,即使如此相同,这里仍然有差别,这就是它们的关联。“诤论的诸人”应当连接理解。“如是诤论”是指以那种方式诤论,也就是诘责,这是关联。为了说明“堕入某某过失”这个已经说过的意思,在观察认定罪过之后,说“你犯了巴拉基格”等。“于此”是指在诘责根本中。“差别”是指与诤论根本的差别。诤论者的忿怒和怨恨等是诤论根本,诘责者的诘责根本,说的就是这个意思。
273. Anuvādamūlaniddeso kiñcāpi samānoti yojanā. Atha khoti tathā samānopi, ayamettha visesoti sambandho. Vivadantānaṃ puggalānanti yojanā. Tathā vivadantāti tenākārena vivadantā, anuvadantīti sambandho. ‘‘Asukaṃ nāma vipattiṃ āpanno’’ti vuttamevatthaṃ āpattiyā sallakkhetvā dassento āha ‘‘pārājikaṃ āpannosī’’tiādi . Etthāti anuvādamūle. Visesoti vivādamūlato viseso. Vivadantānaṃ kodhūpanāhādīni vivādamūlāni, anuvadantānaṃ anuvādamūlānīti vuttaṃ hoti.
274274. “慈身业”这个词中,因为具有慈,所以称为慈,也就是身业,这里说的是与慈心俱行的身业。因此说“以慈心所作的身业”。为了说明在场和不在场两种情况,说了“于彼”等话。那里的“于彼”,是指在那些在场和不在场者中。“名为身业”,是说慈身业名为身业。“对长老们的布施”是关联。“以两者”是指新学比丘和长老两者。“于他们”是指对于新学比丘与长老们。“轻蔑”就是轻视。应当连接为:如同把自己放错地方的东西收回来一样收回来。以“名为慈身业”这句话,在这里显示“这也是法”,显示法的自性。“pi”这个字指向后面将要说的法。以“应忆念”显示“anīya”这个词是表示业的受事。令生念,就是令同梵行者生念。为了说明那句话的意趣,说了“若彼”等话。其中,“若”是指人,“彼”是指慈身业。应当连接为“随念那人”。“诸”是指同梵行者的。“他们”是指同梵行者们。应当连接为“成为净信心”。以“作可爱”显示“作可爱”这个词,作可爱所以叫“作可爱”,这是词义。同样,“作尊重”也是这样。以“为应摄受性”显示“为摄受”这个词是以性体为主来说明业。“应摄受”就是摄受,为了那个目的。“以他们”是以同梵行者们。以“为和合性”显示“和合的状态”就是和合,这是词义。
274.Mettaṃ kāyakammaṃ nāmāti ettha mettā etassatthīti mettaṃ, kāyakammaṃ, mettacittasahagataṃ kāyakammanti vuttaṃ hoti. Tena vuttaṃ ‘‘mettacittena kataṃ kāyakamma’’nti. Sammukhaparammukhānaṃ vitthāraṃ dassento āha ‘‘tatthā’’tiādi. Tattha tatthāti tesu sammukhaparammukhesu. Kāyakammaṃ nāmāti mettaṃ kāyakammaṃ nāma. Therānaṃ dānaiti sambandho. Ubhayehipīti navakattherehipi. Tesūti navakattheresu. Avamaññanti avamānaṃ. Attano dunnikkhittānaṃ paṭisāmanaṃ viya paṭisāmananti yojanā. ‘‘Mettākāyakammasaṅkhāto’’ti iminā ayampi dhammoti ettha dhammasarūpaṃ dasseti. Pisaddo upari vakkhamāne dhamme apekkhati. ‘‘Saritabbo’’ti iminā anīyasaddo kammavācakoti dasseti. Satijanakoti sabrahmacārīnaṃ satijanako. Tassa padassa adhippāyaṃ dassento āha ‘‘yo na’’ntiādi. Tattha yoti puggalo. Nanti mettaṃ kāyakammaṃ. Taṃ puggalaṃ anussarantīti sambandho. Yesanti sabrahmacārīnaṃ. Teti sabrahmacārino. Pasannacittā hutvāti sambandho. ‘‘Piyaṃ karotī’’ti iminā piyakaraṇoti padassa piyaṃ karotīti piyakaraṇoti vacanatthaṃ dasseti. Eseva nayo garukaraṇoti etthāpi. ‘‘Saṅgahetabbabhāvāyā’’ti iminā saṅgahāyāti padassa bhāvappadhānakammaniddesabhāvaṃ dasseti. Saṅgahetabboti saṅgaho, tadatthāya. Tehīti sabrahmacārīhi. ‘‘Samaggabhāvāyā’’ti iminā samaggassa bhāvo sāmaggīti vacanatthaṃ dasseti.
把声音提起来说,就是抬高声音之后再说。“住”是依处的地格,要连到“长老不在的时候”来理解。“他”要连到“长老什么时候会来呢”来理解。“我所语”,是以“我所”的姿态说出来的话。“慈爱润泽”,是被称为慈的爱所润泽。“眼”就是眼睛。用“少病”来说明“无病”这个词的意思:因为无经常生病所以无病,或者因为偶发病所以少病;因为无内病所以无病,或者因为外病所以少病;因为无身病所以无病,或者因为心病所以少病。“作意”就是反复地用心思量。
Paggayha vacananti paggahetvā vacanaṃ. Vihāreti ādhāre bhummaṃ, there asanteti yojanā. Tanti theraṃ kadā āgamissati nukhoti yojanā. Mamāyanavacananti mamāyanākārena pavattaṃ vacanaṃ. Mettāsinehasiniddhānīti mettāsaṅkhātena sinehena sinehitāni. Nayanānīti cakkhūni. ‘‘Appābādho’’ti iminā arogoti padasseva atthaṃ dasseti. Niccābādhena vā arogo, āgantukābādhena appābādho, ajjhattābādhena vā arogo, bahiddhābādhena appābādho, kāyābādhena vā arogo, cittābādhena appābādho. Samannāharaṇanti punappunaṃ manasikaraṇaṃ.
不分别人而受食,这句话应当这样理解。为了详细说明这个意思,所以说了“凡是”等话。其中,“凡”指人,和“受食”相关联。“我将取用这么多……乃至……受食”,这是说明分配利养而受用的状态。“我将取用这么多,或者为某某……乃至……受食”,这是说明分别人而受用的状态。“此”指人。“所持来”指从村里等地带来的。“即使不施与”中的“pi”字,说明施与也是可以的。因为所谓布施,对任何人都不禁止。“一切”包括破戒者和持戒者。“所说”指在义注中所说。“应观察”:审察后。“即使施与”中的“pi”字,说明不审察而笼统地施与也是可以的,这样总结。如果说这样岂不是成了分别人吗,为什么说应当审察而施与呢?为了回答这个,说了“不”等话。“不”是因为。“这些”指病人等。这“此句”是审察后的语句,在“施与者”一句中是受施者。“不”是真实。如是此:作如此思惟,这人便是具足共住法者。
Na puggalaṃ paṭivibhajitvā bhuñjatīti yojanā. Tadatthaṃ vitthārento āha ‘‘yo hī’’tiādi. Tattha yoti puggalo, bhuñjatīti sambandho. ‘‘Ettakaṃ…pe… bhuñjissāmī’’ti iminā āmisapaṭivibhattabhogibhāvaṃ dasseti. ‘‘Ettakaṃ vā asukassa ca…pe… bhuñjissāmī’’ti iminā puggalapaṭivibhattabhogibhāvaṃ dasseti. Ayanti puggalo. Ābhatanti gāmādito ānītaṃ. Adātumpīti pisaddena dātumpi vaṭṭatīti dasseti. Dānañhi nāma na kassaci vāritaṃ. Sabbesanti dussīlasīlavantānaṃ. Vuttanti aṭṭhakathāyaṃ (dī. ni. aṭṭha. 2.141; ma. ni. aṭṭha. 2.492; a. ni. aṭṭha. 3.6.11) vuttaṃ. Viceyyāti vicinitvā. Dātumpīti pisaddena avicinitvā sāmaññato dātumpi vaṭṭatīti sampiṇḍeti. Nanu evaṃ sati puggalavibhāgo kato nāma hoti, kasmā viceyya dātuṃ vaṭṭatīti āha ‘‘na hī’’tiādi. Hīti yasmā. Eteti gilānādayo. Idaṃ padaṃ vicinitvāti pade kammaṃ, ‘‘dentenā’’ti pade sampadānaṃ. Hīti saccaṃ. Iti ayanti iti manasikatvā ayaṃ sāraṇīyadhammapūrako.
在“无缺”等句中,先说明缺、穿、斑、杂,再从它们各自的对立面来说明无缺等,所以说了“凡……”等话。其中,“凡”是指比丘,跟“学处破损”相连。在“七罪聚中”是处所格,跟“学处”相连。因为罪是制定学处的依据,所以罪是学处的对象范围。“于初或于后”是指在诸学处的开头或末尾。“vā”这个词表示不确定的选择。因为学处破损了才可能有罪,所以说“学处破损”。“缺”是指截断。“于中间”是指在诸学处的中间。“破损”是指学处破损。“穿”是指孔洞。“两三条学处”是相连的。“斑”是指杂色。“破损”是指诸学处破损。“杂”是指各种颜色。在这里,同一处所由一种异色而杂色名为“斑”,不同处所由不同颜色而种种色名为“杂”,这是它们的区别。从缺等的反转来说明无缺等,所以说了“凡……”等话。“不破戒”是指不破损的学处之戒。“那些”是指诸戒。“这些”一词只是填补字句的装饰。“作主人”是指从渴爱之奴解脱而作主人。以此说明:本应说“作主人”,但省略后词而这样说。“名为作主人”是相连的。“智者”是指佛等善人。“近行定或安止定”中,“vā”这个词表示集合义。即近行定和安止定之义。以“导至”一词说明这里的“anīya”一词多作主动者。“戒同等”中,同等者的状态是“同等”,到达此者名为“同等”,以戒到达同等名为“戒同等”,即“已到达同等而住”,这是连接。因此说“住于同等状态之戒”。
Akhaṇḍānītiādīsu paṭhamaṃ tāva khaṇḍachiddasabalakammāsāni dassetvā tesaṃ paṭipakkhavasena akhaṇḍādīni dassento āha ‘‘yassā’’tiādi. Tattha yassāti bhikkhussa, sikkhāpadaṃ bhinnanti sambandho. Sattasu āpattikkhandhesūti ādhāre bhummaṃ, sikkhāpadanti sambandho. Āpattiñhi paṭicca sikkhāpadassa paññattattā āpatti tassa visayo hoti. Ādimhi vā ante vāti sikkhāpadānaṃ ādimhi vā ante vā. Vāsaddo aniyamavikappattho. Sikkhāpade bhinne āpattisambhavato vuttaṃ ‘‘sikkhāpadaṃ bhinna’’nti. Khaṇḍaṃ nāmāti chinnaṃ nāma. Vemajjheti sikkhāpadānaṃ vemajjhe. Bhinnanti sikkhāpadaṃ bhinnaṃ. Chiddaṃ nāmāti vivaraṃ nāma. Dve tīṇi sikkhāpadānīti sambandho. Sabalaṃ nāmāti citraṃ nāma. Bhinnānīti sikkhāpadāni bhinnāni. Kammāsaṃ nāmāti vicitraṃ nāma. Ettha ca ekasmiṃ ṭhāne ekena visabhāgavaṇṇena citraṃ sabalaṃ nāma, nānāṭhāne nānāvaṇṇena vicitraṃ kammāsaṃ nāmāti ayametesaṃ viseso. Khaṇḍādīnaṃ viparivattanavasena akhaṇḍādīni dassento āha ‘‘yassa panā’’tiādi. Abhinnānisīlānīti abhinnāni sikkhāpadasīlāni. Tāni panāti sīlāni pana. ‘‘Etānī’’ti padaṃ padālaṅkāramattaṃ. Bhujissabhāvakaraṇatoti taṇhādāsabyato mocetvā bhujissakaraṇabhāvato. Iminā ‘‘bhujissabhāvakaraṇānī’’ti vattabbe uttarapadalopavasena evaṃ vuttanti dasseti. Bhujissānīti vuccantīti sambandho. Viññūhīti buddhādīhi sappurisehi. Upacārasamādhiṃ appanāsamādhiṃ vāti ettha vāsaddo samuccayattho. Upacārasamādhiñca appanāsamādhiṃ cāti hi attho. ‘‘Saṃvattayantī’’ti iminā samādhisaṃvattanikānīti ettha anīyasaddo bahulaṃ kattuvācakoti dasseti. Sīlasāmaññagatoti ettha samānassa bhāvo sāmaññaṃ, taṃ gatoti sāmaññagato, sīlena sāmaññagato sīlasāmaññagato, hutvā viharatīti yojanā. Tena vuttaṃ ‘‘samānabhāvūpagatasīlo viharatī’’ti.
这里说到“见”这个词。虽然它是个通用词,但因为紧挨着“圣”这个词,就变成了特指,所以注释里说“与道相应的正见”。用“与道相应”这个说法,是为了排除世间正见。“无过失”是因为清净,或者因为殊胜,所以无过失。这就说明“圣”这个词是表达“无过失”的意思,而不是一个派生词根。“导出”就是走向涅槃。这说明“导”这个词多数情况下表示能作者。“如是行者”要和“彼作”连起来理解。“如是行”就是指以那个与道相应的正见而行动;用这个说明“以那个正见而作,所以是彼作”这个词语的含义。“为尽苦”中,尽就是灭尽,苦的灭尽就是苦尽,为了这个目的,所以注释说“为了一切苦的尽”。其余部分是指除已说之语外的其余语句。
Yāyaṃdiṭṭhīti ettha ‘‘diṭṭhī’’ti sāmaññagatassāpi saddassa ‘‘ariyā’’ti saddantarasannidhānena visesavisayattā sammādiṭṭhīti āha ‘‘maggasampayuttā sammādiṭṭhī’’ti. ‘‘Maggasampayuttā’’ti iminā lokiyasammādiṭṭhiṃ paṭikkhipati. Niddosāti visuddhattā, uttamattā vā niddosā. Iminā ariyasaddo niddosatthavācako anipphannapāṭipadikoti dasseti. Niyyātīti nibbānaṃ yāti. Iminā anīyasaddo bahulaṃ kattuvācakoti dasseti. Yo tathākārī hoti, takkarassāti yojanā. Tathākārīti tāya maggasampayuttāya sammādiṭṭhiyā kārī hoti. Iminā tāya sammādiṭṭhiyā karotīti takkaroti vacanatthaṃ dasseti. Dukkhakkhayāyāti ettha khīyanaṃ khayo, dukkhassa khayo dukkhakkhayo, tadatthāyāti dassento āha ‘‘sabbadukkhassa khayattha’’nti. Sesanti vuttavacanato sesaṃ vacanaṃ.