《见法佛史》注释
17. Dhammadassībuddhavaṃsavaṇṇanā
见义正等觉者般涅槃后，又经过中间劫，众生的寿命从无量岁逐渐递减，到十万岁时，一位名叫“见法”的导师出现在世间，成为照亮世间与出世间的明灯，能清除贪等世间垢染，是世间唯一的引导者。这位世尊圆满诸波罗蜜后，投生到兜率天，从那里命终后，在皈依城入胎——父亲是名为“皈依”的国王，他是一切世间的皈依处；母亲是名为苏难陀的王后。十个月后，在雨季时节，他从母亲的胎中诞生，如同满月从含雨的云层缝隙中露出，降生在皈依园。这位大士刚从母胎出生，那些记载诉讼判决的典籍中，不合法的判决就自行消失了，只有合法的判决留存下来。因此，在为他取名的日子，人们给他取名为“见法”。他在家生活了八千年。据说他有三座宫殿，分别叫无尘、离尘、善见。以维琪科莉天后为首，有十二万以上的宫女。
Atthadassimhi sammāsambuddhe parinibbute antarakappe ca vītivatte aparimitāyukesu sattesu anupubbena parihāyitvā vassasatasahassāyukesu jātesu dhammadassī nāma satthā lokālokakaro lobhādilokamalavinayakaro lokekanāyako loke udapādi. Sopi bhagavā pāramiyo pūretvā tusitapure nibbattitvā tato cavitvā saraṇanagare sabbalokasaraṇassa saraṇassa nāma rañño aggamahesiyā sunandāya nāma deviyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ aggahesi. So dasannaṃ māsānaṃ accayena saraṇuyyāne mātukucchito pāvussakāle saliladharavivaragato puṇṇacando viya nikkhami. Mahāpurise pana mātukucchito nikkhantamatteyeva adhikaraṇavohārasatthapotthakesu adhammiyā vohārā sayameva antaradhāyiṃsu. Dhammikavohārāyeva aṭṭhaṃsu. Tenassa nāmaggahaṇadivase ‘‘dhammadassī’’ti nāmamakaṃsu. So aṭṭhavassasahassāni agāraṃ ajjhāvasi. Tassa kira araja-viraja-sudassananāmakā tayo pāsādā ahesuṃ. Vicikoḷidevippamukhānaṃ itthīnaṃ vīsatisahassādhikaṃ satasahassaṃ ahosi.
他看见四种预兆之后，在天后维琪科莉生下儿子“福增”时，他就像天界王子一样，极其娇贵柔弱，享受着宛如天界福报一般的富贵。到了中夜，他从华丽的床上起身，看见睡着的女人们种种丑态，生起悚惧，发起了大出离之心。心念刚一发起，他的善见宫殿就升上虚空，被四支军队围绕，像第二个太阳，又像天宫一样飞去，在红迦旃罗树菩提树附近降落停下。据说这位大士接过梵天献上的袈裟衣，出家后从宫殿下来，站在不远处。宫殿又由空中飞去，把菩提树含在里面，落在地上。那些女人和随从也从宫殿下来，走了大约半拘卢舍便停住了。在那里，除了那些女人和她们的仆妇侍女之外，所有人都随他出家。出家的比丘达到了十万俱胝。
So cattāri nimittāni disvā vicikoḷideviyā puññavaḍḍhane nāma putte uppanne devakumāro viya ativiya sukhumālo devasampattimiva sampattimanubhavamāno majjhimayāme vuṭṭhāya sirisayane nisinno niddopagatānaṃ itthīnaṃ vippakāraṃ disvā sañjātasaṃvego mahābhinikkhamanāya cittaṃ uppādesi. Cittuppādasamanantaramevassa sudassanapāsādo gaganatalamabbhuggantvā caturaṅginiyā senāya parivuto dutiyo divasakaro viya dibbavimānaṃ viya ca gantvā rattakuravakatarubodhisamīpeyeva otaritvā aṭṭhāsi. Mahāpuriso kira brahmunā upanītāni kāsāyāni gahetvā pabbajitvā pāsādato otaritvā avidūre aṭṭhāsi. Pāsādo puna ākāsena gantvā bodhirukkhaṃ antokatvā pathaviyaṃ patiṭṭhāsi. Itthiyopi saparivārā pāsādato otaritvā aḍḍhagāvutamattaṃ gantvā aṭṭhaṃsu. Tattha itthiyo ca tāsaṃ paricārikā ceṭikāyo ca ṭhapetvā sabbe manussā taṃ anupabbajiṃsu. Bhikkhūnaṃ koṭisatasahassaṃ ahosi.
那时，见法菩萨修了七天的苦行，吃了毗吉科利天女供养的蜜粥，在枣树林里做了白天的休息。傍晚时，他从一个名叫吉祥增的守麦人那里接过八把草，走到频毗迦罗菩提树旁，铺开五十三肘宽的草座，在那里证得一切知智，随即说出这样的感兴语：“我经历多生轮回……终于灭尽了渴爱。”他在菩提树附近度过了七个七天。梵天祈请之后，他得知当初随他出家的十万俱胝比丘都能通达正法，便在一天之内走完十八由旬的路，到达仙人堕处，被他们围绕，在那里转动法轮。那时，十万俱胝众生获得了最初的现观。因此有这样的说法：
Atha dhammadassī bodhisatto sattāhaṃ padhānacariyaṃ caritvā vicikoḷideviyā dinnaṃ madhupāyāsaṃ paribhuñjitvā badaravane divāvihāraṃ katvā sāyanhasamaye sirivaḍḍhanena nāma yavapālakena dinnā aṭṭha tiṇamuṭṭhiyo gahetvā bimbijālabodhiṃ upagantvā tepaṇṇāsahatthavitthataṃ tiṇasantharaṃ santharitvā tattha sabbaññutaññāṇaṃ paṭivijjhitvā – ‘‘anekajātisaṃsāraṃ…pe… taṇhānaṃ khayamajjhagā’’ti udānaṃ udānetvāva bodhisamīpe sattasattāhaṃ vītināmetvā katabrahmayācano attanā saddhiṃ pabbajitassa bhikkhūnaṃ koṭisatasahassassa saddhammappaṭivedhasamatthataṃ ñatvā aṭṭhārasayojanikamaggaṃ ekāheneva isipatanaṃ gantvā tehi parivuto tattha dhammacakkaṃ pavattesi, tadā koṭisatasahassānaṃ paṭhamābhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
就在同一个曼陀劫里，名声广大的见法佛；
他驱散了那黑暗，在连同诸天在内的世间光辉显耀。
‘‘Tattheva maṇḍakappamhi, dhammadassī mahāyaso; Tamandhakāraṃ vidhamitvā, atirocati sadevake.
当那位具无与伦比威光者转法轮时，
有十万俱胝的众生在那时获得了初次现观。
‘‘Tassāpi atulatejassa, dhammacakkappavattane; Koṭisatasahassānaṃ, paṭhamābhisamayo ahū’’ti.
其中，那黑暗指的是被称为暗的愚痴黑暗。
Tattha tamandhakāranti tamasaṅkhātaṃ mohandhakāranti attho.
那时，在名叫多伽罗的城市里，有一位叫桑阇耶的国王，看清了欲乐的过患和出离的安稳，于是出家修苦行。有九十俱胝人跟着他一起出家。他们全都获得了五神通和八等至。后来，导师见法佛看到他们得度的亲依止已经成熟，就以神通从空中飞到桑阇耶苦行者的住处，站在空中，随顺那些苦行者的意乐为他们说法，使他们生起了法眼。这是第二次现观。因此说：
Yadā pana tagaranāmake nagare sañjayo nāma rājā kāmesu ādīnavaṃ nekkhammaṃ khemato ca disvā isipabbajjaṃ pabbaji. Taṃ navutikoṭiyo anupabbajiṃsu. Te sabbeyeva pañcābhiññāaṭṭhasamāpattilābhino ahesuṃ. Atha satthā dhammadassī tesaṃ upanissayasampattiṃ disvā ākāsena gantvā sañjayassa tāpasassa assamapadaṃ gantvā ākāse ṭhatvā tesaṃ tāpasānaṃ ajjhāsayānurūpaṃ dhammaṃ desetvā dhammacakkhuṃ uppādesi, so dutiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
当见法佛调伏了散若耶仙人时，
那时，九十俱胝众生获得了第二次现观。
‘‘Yadā buddho dhammadassī, vinesi sañjayaṃ isiṃ; Tadā navutikoṭīnaṃ, dutiyābhisamayo ahū’’ti.
那时，帝释天王想听十力者的法，就来到他跟前，当时有八十俱胝众生获得了第三次现观。因此说：
Yadā pana sakko devānamindo dasabalassa dhammaṃ sotukāmo taṃ upasaṅkami, tadā asītiyā koṭīnaṃ tatiyo abhisamayo ahosi. Tena vuttaṃ –
当帝释天带着随从来到导师面前时，
那时，八十俱胝（众生）的第三次现观发生了。
‘‘Yadā sakko upagañchi, sapariso vināyakaṃ; Tadā asītikoṭīnaṃ, tatiyābhisamayo ahū’’ti.
当他在皈依城让异母兄弟莲花王子和弗沙天子连同各自的随从一起出家时，在那次雨安居期间，在十万俱胝出家比丘当中，他举行了清净自恣，这就是第一次集会。后来，在世尊从天界降下时，有百俱胝比丘聚集，这是第二次集会。再后来，他在善见园开示了十三头陀支的功德和利益之后，把那位名叫哈里塔的大弟子立为最上首，那时世尊在八十俱胝比丘当中诵说了巴帝摩卡，这就是第三次集会。因此这样说——
Yadā pana saraṇanagare vemātikabhātikaṃ padumakumāraṃ phussadevakumārañca saparivāre pabbājesi, tasmiṃ antovasse pabbajitānaṃ bhikkhūnaṃ koṭisatasahassānaṃ majjhe visuddhipavāraṇaṃ pavāresi, so paṭhamo sannipāto ahosi. Puna bhagavato devalokato orohaṇe satakoṭīnaṃ dutiyo sannipāto ahosi. Yadā pana sudassanārāme terasannaṃ dhutaguṇānaṃ guṇe ānisaṃse pakāsetvā hāritaṃ nāma mahāsāvakaṃ etadagge ṭhapesi, tadā asītiyā koṭīnaṃ majjhe bhagavā pātimokkhaṃ uddisi, so tatiyo sannipāto ahosi. Tena vuttaṃ –
那位天中天也有过三次集会。
那些漏尽、无垢、心已寂静、安住不动的人。
‘‘Tassāpi devadevassa, sannipātā tayo ahuṃ; Khīṇāsavānaṃ vimalānaṃ, santacittāna tādinaṃ.
那时，见法佛来到萨惹纳城入雨安居。
那时，第一次集会有一十万俱胝人。
‘‘Yadā buddho dhammadassī, saraṇe vassaṃ upāgami; Tadā koṭisatasahassānaṃ, paṭhamo āsi samāgamo.
后来又有一天，佛陀从天神界来到人间；
那时，也有一百俱胝（比丘）的第二次集会。
‘‘Punāparaṃ yadā buddho, devato eti mānusaṃ; Tadāpi satakoṭīnaṃ, dutiyo āsi samāgamo.
又有一次，当佛陀开示头陀功德时，
那时，有八十俱胝人的第三次集会。
‘‘Punāparaṃ yadā buddho, pakāsesi dhute guṇe; Tadā asītikoṭīnaṃ, tatiyo āsi samāgamo’’ti.
那时，我们的菩萨身为帝释天王，在两个天界里被众天神簇拥着前来，用天界的香、花等以及天界的乐器供养了那位如来。那位导师也为他授记：“未来世，将会有一位名叫乔达摩的佛陀出现。”因此说了下面的话——
Tadā amhākaṃ bodhisatto sakko devarājā hutvā dvīsu devalokesu devehi parivuto āgantvā dibbehi gandhapupphādīhi dibbaturiyehi ca tathāgataṃ pūjesi. Sopi naṃ satthā – ‘‘anāgate gotamo nāma buddho bhavissatī’’ti byākāsi. Tena vuttaṃ –
那时，我是帝释天，名叫富兰陀罗。
我用天界的香和花鬘，还有天界的乐器，做了供养。
‘‘Ahaṃ tena samayena, sakko āsiṃ purindado; Dibbena gandhamālena, turiyenābhipūjayiṃ.
那时他也坐在天众当中，对我作了授记。
再过一千八百劫，这位将会成佛。
‘‘Sopi maṃ tadā byākāsi, devamajjhe nisīdiya; Aṭṭhārase kappasate, ayaṃ buddho bhavissati.
‘‘Padhānaṃ padahitvāna…pe… hessāma sammukhā imaṃ.
听了她的话之后，我内心更加生起了净信。
我进一步立下誓愿，为了圆满十波罗蜜。
‘‘Tassāpi vacanaṃ sutvā, bhiyyo cittaṃ pasādayiṃ; Uttariṃ vatamadhiṭṭhāsiṃ, dasapāramipūriyā’’ti.
这位世尊的出生城名叫“皈依城”。他的父亲是“皈依王”，母亲是“苏难陀”，两位上首弟子是“莲花”和“弗沙天”，侍者是“苏内德”，两位上首女弟子是“差摩”和“一切名”，菩提树是“宾比迦罗树”。他的身高是八十肘，寿命十万岁。他的正妃名叫“维基科利天女”，儿子名叫“福增”。他从宫殿出家。因此这样说：
Tassa pana bhagavato saraṇaṃ nāma nagaraṃ ahosi. Saraṇo nāma rājā pitā, sunandā nāma mātā, padumo ca phussadevo ca dve aggasāvakā, sunetto nāma upaṭṭhāko, khemā ca sabbanāmā ca dve aggasāvikā, bimbijālarukkho bodhi, sarīraṃ panassa asītihatthubbedhaṃ ahosi, āyu vassasatasahassaṃ, vicikoḷidevī nāmassa aggamahesī, puññavaḍḍhano nāmassa putto, pāsādena nikkhami. Tena vuttaṃ –
有一座城名叫“皈依”，有一位刹帝利名叫“皈依”。
苏难陀是见法导师的母亲。
‘‘Saraṇaṃ nāma nagaraṃ, saraṇo nāma khattiyo; Sunandā nāma janikā, dhammadassissa satthuno.
莲花和弗沙天是上首弟子；
有一位名叫苏内德的侍者，是见法导师的随侍。
‘‘Padumo phussadevo ca, ahesuṃ aggasāvakā; Sunetto nāmupaṭṭhāko, dhammadassissa satthuno.
差摩和一切名，都成了世尊的上首女弟子；
世尊的那棵菩提树，被称为宾比迦罗。
‘‘Khemā ca sabbanāmā ca, ahesuṃ aggasāvikā; Bodhi tassa bhagavato, bimbijāloti vuccati.
那位佛陀同样无与伦比，身高八十肘。
他以威德之光，在一万世界的界中极为辉煌。
‘‘Sopi buddho asamasamo, asītihatthamuggato; Atirocati tejena, dasasahassimhi dhātuyā.
就像盛开的婆罗树王，又像天空中的闪电；
就像正午的太阳，他这样光彩照人。
‘‘Suphullo sālarājāva, vijjūva gagane yathā; Majjhanhikeva sūriyo, evaṃ so upasobhatha.
那位同样具足无与伦比威光的人，他的寿命也是同等的。
具眼者住世十万年。
‘‘Tassāpi atulatejassa, samakaṃ āsi jīvikaṃ; Vassasatasahassāni, loke aṭṭhāsi cakkhumā.
展现了光明，使教法变得清净无瑕；
他像月亮从天空中消失一样，与弟子们一起入了涅槃。
‘‘Obhāsaṃ dassayitvāna, vimalaṃ katvāna sāsanaṃ; Cavi candova gagane, nibbuto so sasāvako’’ti.
这里，“宾比贾喇”是指红芳树。“在一万界中”是指在一万个世界之中。“如闪电”就像闪电的藤蔓一样。“辉耀”的意思是：就像虚空中闪电和正午的太阳那样照耀，世尊也如此辉耀。“等同”是说他的寿命与一切人类等同。“辞别”就是逝世。“如月”是指像月亮从虚空中落下那样辞世。据说，见法佛世尊在萨喇瓦帝城的髻林般涅槃；其余内容在偈颂中已经说得很清楚了。
Tattha bimbijāloti rattakuravakarukkho. Dasasahassimhi dhātuyāti dasasahassiyā lokadhātuyā. Vijjūvāti vijjulatā viya. Upasobhathāti yathā gagane vijju ca majjanhike sūriyo ca upasobhati, evaṃ so bhagavā upasobhitthāti attho. Samakanti sabbehi narasattehi samameva tassa āyu ahosīti attho. Cavīti cuto. Candovāti gaganato candimā viya cavīti attho. Dhammadassī kira bhagavā sālavatīnagare kesārāme parinibbāyi sesamettha gāthāsu pākaṭamevāti.
