第16品 班杜吉瓦卡品
16. Bandhujīvakavaggo
般杜吉瓦卡长老譬喻注
1. Bandhujīvakattheraapadānavaṇṇanā
“如月无垢清净……”等颂文,是具寿般杜吉瓦卡长老的譬喻。
这位具寿在过去诸佛在世时已积集善根,在一次次投生中不断累积能导向解脱的福德。在尸弃世尊的时代,他出生在一个良家,长大后成了家,过着在家生活。他见到尸弃世尊色身的庄严圆满,心生净信,就采了般杜吉瓦卡花,供养在世尊足下。世尊为了增长他的净信,为他作了随喜。他尽形寿住于那善业中,凭这份福德投生天界,享受了六欲天的种种圆满;在人间也享受了转轮王等种种福报。到了我们这位正自觉者出世的时候,他出生在居士家庭,容貌端正、声誉极盛,听闻导师说法后生起信心,舍家出家,证得了阿拉汉果。
Candaṃvavimalaṃ suddhantiādikaṃ āyasmato bandhujīvakattherassa apadānaṃ. Ayampāyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto sikhissa bhagavato rūpakāyasampattiṃ disvā pasannamānaso bandhujīvakapupphāni gahetvā bhagavato pādamūle pūjesi. Bhagavā tassa cittappasādavaḍḍhanatthāya anumodanamakāsi. So yāvatāyutaṃ ṭhatvā teneva puññena devaloke nibbatto cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiyo anubhavitvā imassa amhākaṃ sammāsambuddhassa uppannakāle gahapatikule nibbatto rūpaggayasaggappatto satthu dhammadesanaṃ sutvā saddhājāto gehaṃ pahāya pabbajito arahattaṃ pāpuṇi.
1他通过宿住智回忆起过去生中所造的善业,心生欢喜,为了开示自己过去的行为事迹,说了“如月无垢清净”等偈颂。其中,“如月无垢清净”的意思是:就像月亮摆脱了云、雾、烟、尘、罗睺等杂染污垢一样,由于他已经断除了一千五百种烦恼垢染,所以是无垢;因为远离了一切烦恼,所以是清净、明澈的。与“正自觉尸弃佛”相连结。由于没有烦恼淤泥,所以是不浑浊。因为以喜贪有为特征的强烈渴爱已经彻底断尽,所以是喜贪有已尽。“渡过三界”:已渡、超越、出离三界。“维萨提迦”:维萨提迦是指渴爱,意思是无渴爱。
1. So pubbenivāsañāṇena pubbe katakusalakammaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento candaṃva vimalaṃ suddhantiādimāha. Tattha candaṃva vimalaṃ suddhanti abbhā, mahikā, dhumo, rajo, rāhūti imehi upakkilesamalehi vimuttaṃ candaṃ iva diyaḍḍhasahassupakkilesamalānaṃ pahīnattā vimalaṃ nikkilesattā suddhaṃ pasannaṃ sikhiṃ sambuddhanti sambandho. Kilesakaddamānaṃ abhāvena anāvilaṃ. Nandībhavasaṅkhātāya balavasnehāya parisamantato khīṇattā nandībhavaparikkhīṇaṃ. Tiṇṇaṃ loketi lokattayato tiṇṇaṃ uttiṇṇaṃ atikkantaṃ. Visattikanti visattikaṃ vuccati taṇhā, nittaṇhanti attho.
2令众生清凉:正在降下法雨,使众生、众生群聚因没有烦恼灼热而清凉、止息。自己已经渡过轮回,又让一切众生渡过、超越轮回;由于了知、通达四圣谛,所以称为牟尼,也就是正自觉的尸弃牟尼——应当这样连接。“在林间禅修”:以所缘近伺和特相禅那而禅修、思惟、以心修习,意思就是在树林中间。“心一境、善等持”:心一境性,善巧安住所缘、把心稳稳放在所缘上,见到尸弃牟尼——应当这样连接。
2.Nibbāpayantaṃ janatanti dhammavassaṃ vassanto janataṃ janasamūhaṃ kilesapariḷāhābhāvena nibbāpayantaṃ vūpasamentaṃ. Sayaṃ saṃsārato tiṇṇaṃ, sabbasatte saṃsārato tārayantaṃ atikkamentaṃ catunnaṃ saccānaṃ munanato jānanato muniṃ sikhiṃ sambuddhanti sambandho. Vanasmiṃ jhāyamānanti ārammaṇūpanijjhānalakkhaṇūpanijjhānehi jhāyantaṃ cintentaṃ cittena bhāventaṃ vanamajjheti attho. Ekaggaṃ ekaggacittaṃ susamāhitaṃ suṭṭhu ārammaṇe āhitaṃ ṭhapitacittaṃ sikhiṃ muniṃ disvāti sambandho.
3采来那种颜色像心脏血肉一样的花——也就是“亲属活命花”,用来供养世间之亲尸弃佛,这就是这段话的意思。剩下的部分意思已经很清楚了。
3.Bandhujīvakapupphānīti bandhūnaṃ ñātīnaṃ jīvakaṃ jīvitanissayaṃ hadayamaṃsalohitaṃ bandhujīvakaṃ hadayamaṃsalohitasamānavaṇṇaṃ pupphaṃ bandhujīvakapupphaṃ gahetvā sikhino lokabandhuno pūjesinti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
铜色花长老譬喻注
2. Tambapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
“被别人的差事牵着走……”这一段,是具寿铜色花长老的譬喻。
这位具寿在过去诸佛那里积下了善根,在一次次投生中不断积累能导向解脱的福德。到了喜见世尊的时代,他因为过去造下的某种不善业,投生在贫贱的家庭里。长大以后,他靠替别人干活、拿工钱过活。他就这样在困苦中过日子,后来因为得罪了人,怕被杀死就逃走了,跑进森林里。到了那里,他看见一棵波咤厘菩提树,就上前礼拜、打扫。又在另一棵树上看到铜色的花,便把花连蒂一起摘下来,全部用来供养菩提树。他在那里心生净信,礼拜之后,盘腿坐下。就在那时,那些人顺着脚印一路追来,到了那里。他看见他们,心里还惦记着菩提树,就继续逃跑,结果掉进一处险峻可怕的悬崖深谷里,死了。
Parakammāyaneyuttotiādikaṃ āyasmato tambapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi āyasmā purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto piyadassissa bhagavato kāle kenaci pure katena akusalakammena duggatakule nibbatto vuddhippatto paresaṃ kammaṃ katvā bhatiyā jīvikaṃ kappesi. So evaṃ dukkhena vasanto paresaṃ aparādhaṃ katvā maraṇabhayena palāyitvā vanaṃ pāvisi. Tattha gataṭṭhāne pāṭalibodhiṃ disvā vanditvā sammajjitvā ekasmiṃ rukkhe tambavaṇṇaṃ pupphaṃ disvā taṃ sabbaṃ kaṇṇike ocinitvā bodhipūjaṃ akāsi. Tattha cittaṃ pasādetvā vanditvā pallaṅkamābhujitvā nisīdi. Tasmiṃ khaṇe te manussā padānupadikaṃ anubandhitvā tattha agamaṃsu. So te disvā bodhiṃ āvajjentova palāyitvā bhayānake gīriduggapapāte patitvā mari.
7他因为随念那次对菩提树的供养,就凭着那份喜与悦,投生到三十三天等天界,享受了六种欲界的福报;在人间也享受了转轮王等的福报。在现在这尊佛出世的时代,他出生在富足的家庭,长大后听闻世尊说法,心生净信,出家不久就证得了阿罗汉。他忆起自己过去的业,生起欢喜,在讲述过去所行的事迹时,说出了“被别人的事情所牵累……”等话。其中,“别人的事情”就是指他人的工作;被牵累、被系缚于他人事业的履行、操办、运作和维持之中,这就是它的意思。其余的内容都很清楚。
7. So bodhipūjāya anussaritattā teneva pītisomanassena tāvatiṃsādīsu upapanno cha kāmāvacarasampattiṃ anubhavitvā manussesu ca cakkavattiādisampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne kule nibbatto vuddhippatto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento parakammāyane yuttotiādimāha. Tattha paresaṃ kammāni parakammāni, parakammānaṃ āyane karaṇe vāhane dhāraṇe yutto yojito ahosinti attho. Sesaṃ pākaṭamevāti.
3. 街道清扫长老譬喻的注释
3. Vīthisammajjakattheraapadānavaṇṇanā
以“升起的太阳……”等句子开头的,是尊者街道清扫长老的譬喻。这位长老也曾在过去诸佛那里积集善行,在数百次生命中累积福德。在尸弃佛的时代,他出生在一个良家,过在家生活。当时他和城里的居民一起把街道修整好,迎接世尊经过,见到世尊后心生净信,把街道修得平整,并在那里竖起了旗帜。
Udentaṃsataraṃsiṃ vātiādikaṃ āyasmato vīthisammajjakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu jātisatesu katapuññasañcayo sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto gharāvāsaṃ vasanto nagaravāsīhi saddhiṃ vīthiṃ sajjetvā nīyamānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso vīthiṃ samaṃ katvā dhajaṃ tattha ussāpesi.
1515. 他正是凭着那份福德,在天界与人间不断流转,享尽了人天两方面的福报之后,在如今这尊佛出世的时代,投生到一户人家。长大懂事以后,听了世尊说法,生起净信,心里满怀敬重,于是出家。受具足戒后不久,就证得了阿罗汉果。他回忆起自己过去所造的业,以亲证的方式清楚了知,为了宣说自己过去的行为事迹,便说出“升起的太阳……”等偈颂。其中,“升起的”是指正在上升的;“百光”是指百道光芒。“百光”只是概略的说法,意思是像拥有数十万道光芒的太阳一样。“像放射黄色光芒的明亮日轮一样”的意思是:见到了正自觉者,就像见到放射黄色光芒、光辉内敛的明亮月轮一样。其余的文句都很容易理解。
15. So teneva puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kule nibbatto viññutaṃ patvā satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho bahumānahadayo pabbajitvā laddhūpasampado nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ anussaranto paccakkhato jānitvā pubbacaritāpadānaṃ pakāsento udentaṃ sataraṃsiṃ vātiādimāha. Tattha udentaṃ uggacchantaṃ sataraṃsiṃ satapabhaṃ. Sataraṃsīti desanāsīsamattaṃ, anekasatasahassapabhaṃ sūriyaṃ ivāti attho. Pītaraṃsiṃva bhāṇumanti pītaraṃsiṃ saṃkucitapabhaṃ bhāṇumaṃ pabhāvantaṃ candamaṇḍalaṃ iva sambuddhaṃ disvāti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
迦迦卢花供养长老譬喻的注释
4. Kakkārupupphapūjakattheraapadānavaṇṇanā
这位长老的譬喻,开头是“我身为天子时”这一段。这位长老也曾在过去诸佛那里积下善根,在一次次轮回中积累福德。在尸弃世尊的时代,他投生为一位地居天子,见到尸弃正等正觉者后,就取来天界的迦迦卢花,供养了佛陀。
Devaputto ahaṃ santotiādikaṃ āyasmato kakkārupupphapūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave katapuññasañcayo sikhissa bhagavato kāle bhummaṭṭhakadevaputto hutvā nibbatto sikhiṃ sammāsambuddhaṃ disvā dibbakakkārupupphaṃ gahetvā pūjesi.
21这位长老凭着那份福德,在天人和人间流转,在三十一劫的时间里享受了天上与人间两种快乐。等到现在这尊佛出世的时候,他投生在舍卫城的一户善人家。长大以后,对世尊生起了清净的信心,出家不久就证得了阿罗汉果。他亲自现见、了知自己过去所造的业,心中充满欢喜,为了宣说自己过去所修的本行,便说出“我身为天子时”等偈颂。其中,“天”(deva)是指以五种天界欲乐为乐、嬉戏享乐的天众;“天子”(devaputto)就是天众之子,或者天众本身就是孩子,所以叫天子。“我身为天子时”的意思是:我作为天子存在的时候,恭敬地取来天界的迦迦卢花,供养尸弃世尊。其余的内容意思都很浅显易懂。
21. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ekatiṃsakappabbhantare ubhayasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento devaputto ahaṃ santotiādimāha. Tattha dibbanti kīḷanti pañcahi dibbehi kāmaguṇehīti devā, devānaṃ putto, devo eva vā putto devaputto, ahaṃ devaputto santo vijjamāno dibbaṃ kakkārupupphaṃ paggayha pakārena, gahetvā sikhissa bhagavato abhiropayiṃ pūjesinti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
5. 曼陀罗花供养者长老譬喻的注释
5. Mandāravapupphapūjakattheraapadānavaṇṇanā
“我身为天子时”等这一段,是尊者曼陀罗花供养长老的譬喻。这位长老也在过去诸佛那里积下了善根,在一次次投生中不断积累能导向解脱的福德。在尸弃佛住世的时代,他投生为一名地居天子,见到尸弃世尊后,心生净信,就用天界的曼陀罗花来供养。
Devaputtoahaṃ santotiādikaṃ āyasmato mandāravapupphapūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle bhummaṭṭhakadevaputto hutvā nibbatto sikhiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso dibbamandāravapupphehi pūjesi.
25关于“以此福德”等全部内容,应当完全按照紧邻的那位长老的譬喻注释中所说的方式来理解。
25. So tena puññenātiādikaṃ sabbaṃ anantarattherassa apadānavaṇṇanāya vuttanayeneva veditabbanti.
6. 咖丹巴花长老譬喻的注释
6. Kadambapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
在雪山附近等偈颂,是尊者咖丹巴花长老的譬喻。
这位长老也曾在过去诸胜者面前修积善行,在一次次生命中累积作为出离之依托的福德。在还没有正自觉者出世的世间,他出生在一个家庭,长大后过着在家生活,见到在家生活的过患后,便舍弃在家生活,出家成为苦行沙门。他在雪山附近一座名叫鸡山的山上建了茅棚,住在那里。他在那里见到七位独觉佛,心生净信,采下盛开的咖丹巴花,供养那些独觉佛。那些独觉佛也以愿你所求如愿等语作了随喜。
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato kadambapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sammāsambuddhasuññe loke ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ vasanto tattha ādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavantasamīpe kukkuṭe nāma pabbate assamaṃ katvā vihāsi. So tattha satta paccekabuddhe disvā pasannamānaso pupphitaṃ kadambapupphaṃ ocinitvā te paccekabuddhe pūjesi. Tepi ‘‘icchitaṃ patthita’’ntiādinā anumodanaṃ akaṃsu.
30他凭着那份福德,在天界与人间流转,享尽了天上和人间两方面的福报。到了这一佛出世的时候,他出生在舍卫城的一户人家里,长大后听了导师的说法,生起净信,出家不久就证得了阿罗汉果。他回忆起前世的业行,心中充满喜悦,为了说明自己过去所修的本行,便说出“在雪山附近”等偈颂。这些偈颂的含义前面已经解释过了。“鸡山”这个名称,是因为这座山两侧的山峰形状像鸡冠,所以被称为鸡山。“山”是指它高高隆起、稳固矗立。“在那座山脚下”指在那座鸡山的附近。“七佛住”是指七位辟支佛住在那鸡山脚下的叶屋中,此为其义。
30. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Taṃ vuttatthameva. Kukkuṭo nāma pabbatoti tassa ubhosu passesu kukkuṭacūḷākārena pabbatakūṭānaṃ vijjamānattā kukkuṭoti saṅkhaṃ gato. Pakārena tiro hutvā patiṭṭhahatīti pabbato. Tamhi pabbatapādamhīti tasmiṃ pabbatasamīpe. Satta buddhā vasantīti satta paccekabuddhā tasmiṃ kukkuṭapabbatapāde paṇṇasālāyaṃ vasantīti attho.
31就像“升起的灯王”一样。“灯王”就是灯的王;意思是说,在一切发光的星星当中,月亮是众星之王。或者也可以说,在南赡部洲、东胜身洲、西牛货洲、北俱卢洲这四大洲,以及两千个小洲当中,月亮因为光明遍照,就像君王一样,所以被称为洲王。我看见那棵咖丹巴树开满了花,就像天空中升起的月亮一样,于是从树上采下花,用双手捧起来,以恭敬的方式拿着,撒向七位独觉佛,也就是好好地散撒,以恭敬心作供养。这就是这句话的意思。其余的内容都很容易理解。
31.Dīparājaṃvauggatanti dīpānaṃ rājā dīparājā, sabbesaṃ dīpānaṃ jalamānānaṃ tārakānaṃ rājā candoti attho. Atha vā sabbesu jambudīpapubbavidehaaparagoyānauttarakurusaṅkhātesu catūsu dīpesu dvisahassaparittadīpesu ca rājā ālokapharaṇato cando dīparājāti vuccati, taṃ nabhe uggataṃ candaṃ iva pupphitaṃ phullitaṃ kadambarukkhaṃ disvā tato pupphaṃ ocinitvā ubhohi hatthehi paggayha pakārena gahetvā satta paccekabuddhe samokiriṃ suṭṭhu okiriṃ, ādarena pūjesinti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
7. 针茅长老譬喻注释
7. Tiṇasūlakattheraapadānavaṇṇanā
“在雪山不远处”等偈颂,是尊者针茅花长老的譬喻(本行故事)。
这位长老也在过去诸胜者那里积集了福德资粮,生生世世不断累积善行。在尸弃世尊的时代,他出生在一户人家,安立了在家生活,后来见到在家的过患,就舍弃在家生活,出家成为苦行者。他住在雪山附近一座名叫鬼众山的山上,见到尸弃正觉者独自住在那里、修习远离,心生净信,便取来针茅花,供养在佛的脚下。佛也为他作了随喜。
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato tiṇasūlakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimajinavaresu katapuññasambhāro uppannuppannabhave kusalāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha dosaṃ disvā taṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vasanto himavantasamīpe bhūtagaṇe nāma pabbate vasantaṃ ekataṃ vivekamanubrūhantaṃ sikhiṃ sambuddhaṃ disvā pasannamānaso tiṇasūlapupphaṃ gahetvā pādamūle pūjesi. Buddhopi tassa anumodanaṃ akāsi.
3535. 他凭着这份善业在天界与人间流转,享受了两种圆满,直到现在这位佛陀出世时,才在舍卫城一个富足的家庭里出生。长大后,他对教法生起净信,出家修行,因为具足了亲依止缘,不久就证得阿罗汉果。他忆起前世所造的业,心生欢喜,为了阐明自己过去所修的本行,说出了“在雪山附近……”等偈颂。所谓“鬼众山”,是因为那里是鬼众、天神、夜叉等群体的住处,像他们的宫殿一样,又以不增长的方式存在,所以叫鬼众山。在那座山上,住着一位独一无二的胜者——战胜了魔罗的佛陀,他以天界、梵天、圣者的威仪方式安住。这就是这段话的意思。
35. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne ekasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya sāsane pasanno pabbajitvā upanissayasampannattā nacirasseva arahattaṃ pāpuṇitvā pubbakammaṃ saritvā somanassappatto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Bhūtagaṇo nāma pabbatoti bhūtagaṇānaṃ devayakkhasamūhānaṃ āvāsabhūtattā bhavanasadisattā avirūḷhabhāvena pavattattā ca bhūtagaṇo nāma pabbato, tasmiṃ eko adutiyo jino jitamāro buddho vasate dibbabrahmaariyairiyāpathavihārehi viharatīti attho.
36他在九万九千劫里都不堕入恶趣:依靠以针茅花作供养所得到的果报,他连续在九万九千劫中都不堕入恶趣,解脱了四种恶道,只投生到天界等善趣。这就是这句话的意思。其余的内容很容易理解。
36.Ekūnasatasahassaṃ , kappaṃ na vinipātikoti tena tiṇasūlapupphapūjākaraṇaphalena nirantaraṃ ekūnasatasahassakappānaṃ avinipātako caturāpāyavinimutto saggasampattibhavameva upapannoti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.
8. 《龙花长老譬喻经注》
8. Nāgapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
“名为善贤”等这一段,是尊者龙花长老的譬喻故事。这位长老也在过去诸佛那里积攒过善根,在一次次投生中不断积累能导向解脱的福德。到了莲华上佛的时代,他出生在一个婆罗门家庭,长大后精通三吠陀等各类学问,学问到了顶,却没从中看到真正的意义,于是进入雪山,出家做了苦行者,靠着禅那和等至的快乐过日子。那时候,莲华上佛出于悲悯,来到了他那里。这位苦行者见到世尊,因为精通相术,看到世尊相好庄严,就生起了清净的信心,顶礼之后合掌站着。由于世尊不是从空中降下来的,他还没来得及做供养礼敬,世尊就从空中离开了。于是,这位苦行者和弟子们采来龙花,用这些花供养世尊离去的方向、那条路上的方向。
Suvaccho nāma nāmenātiādikaṃ āyasmato nāgapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimajinanisabhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarabhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhippatto vedattayādīsu sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ adisvā himavantaṃ pavisitvā tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā jhānasamāpattisukhena vītināmesi. Tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā tassānukampāya tattha agamāsi. So tāpaso taṃ bhagavantaṃ disvā lakkhaṇasatthesu chekattā bhagavato lakkhaṇarūpasampattiyā pasanno vanditvā añjaliṃ paggayha aṭṭhāsi. Ākāsato anotiṇṇattā pūjāsakkāre akateyeva ākāseneva pakkāmi. Atha so tāpaso sasisso nāgapupphaṃ ocinitvā tena pupphena bhagavato gatadisābhāgamaggaṃ pūjesi.
3939. 他凭着这份善业在天界与人间流转,享受两种圆满,处处受人供养。在现在这尊佛出世的时代,他出生在舍卫城的一个家族中,长大后具足信心,出家修行,以持戒与行持庄严教法,不久就证得应供。他回想:“我到底是靠什么善业才得到这种出世间成就?”于是回顾过去的业,直接了知先前的业之后,心生欢喜,为了阐明自己过去所修的本行,便说出“名为善贤……”等偈颂。其中,因为生在婆蹉族,所以叫婆蹉;而这个婆蹉又长得端正美好,所以叫善贤。名叫善贤的婆罗门,通达真言,对三吠陀等一切真言学问都达到了顶点,这就是这句话的意思。其余部分因为和前面所说的一样,所以容易理解。
39. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavanto sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhāsampanno pabbajitvā vattapaṭipattiyā sāsanaṃ sobhayamāno nacirasseva arahā hutvā ‘‘kena nu kho kusalakammena mayā ayaṃ lokuttarasampatti laddhā’’ti atītakammaṃ saranto pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaccho nāma nāmenātiādimāha. Tattha vacchagotte jātattā vaccho, sundaro ca so vaccho ceti suvaccho. Nāmena suvaccho nāma brāhmaṇo mantapāragū vedattayādisakalamantasatthe koṭippattoti attho. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
《普那伽花长老譬喻经注》
9. Punnāgapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
“进入森林与丛林……”这一段,是尊者普那伽花长老的譬喻经。这位长老也曾在过去诸佛面前积下善行,在一次次投生中不断积累能导向解脱的福德。弗沙佛在世时,他出生在一个猎户家庭,走进大森林,在那里看见开得正盛的普那伽花。因为他善根具足,便以佛陀为所缘而生起喜悦,忆念起世尊,于是连花心一起采下那些花,用沙子堆成塔,作了供养。
Kānanaṃvanamogayhātiādikaṃ āyasmato punnāgapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto phussassa bhagavato kāle nesādakule nibbatto mahāvanaṃ paviṭṭho tattha supupphitapunnāgapupphaṃ disvā hetusampannattā buddhārammaṇapītivasena bhagavantaṃ saritvā taṃ pupphaṃ saha kaṇṇikāhi ocinitvā vālukāhi cetiyaṃ katvā pūjesi.
46他凭着这份善业,在九十二劫里不间断地只享受天界与人间的福报。在这次佛陀出世时,他出生在舍卫城一个富足的家庭里,长大后因为过去习气的影响,对教法生起信心,出家后精勤修行,不久就证得了阿罗汉。他回忆起过去所造的善业,心生欢喜,为了说明自己往昔所行的本行,说出了“进入森林与丛林……”等话。这些内容因为前面已经讲过,所以都很容易理解。
46. So tena puññena dvenavutikappe nirantaraṃ devamanussasampattiyoyeva anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ vibhavasampanne kule nibbatto vuddhimanvāya pubbavāsanābalena sāsane pasanno pabbajitvā vāyamanto nacirasseva arahā hutvā pubbe katakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kānanaṃ vanamogayhātiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttattā uttānatthamevāti.
10. 施莲花长老譬喻经注
10. Kumudadāyakattheraapadānavaṇṇanā
“在雪山不远处”等语,是具寿施莲花长老的《譬喻经》。这位长老也在过去诸佛那里积集了善行,在多生多世中不断积累能导向解脱的善业。在莲华上佛世尊的时代,他投生在雪山附近一座大天然湖里,成了一种名叫库库托的鸟。他虽然因为某种不善业而成了鸟,但凭着过去积集的善行,仍有智慧,能分辨善恶,具戒,不靠捕食活物为生。那时,莲华上佛世尊从空中飞来,在他附近经行。这只鸟见到世尊,心生净信,衔起一朵莲花,供养在世尊足前。世尊为了让他生起喜悦,接受了花,并为他作了随喜祝福。
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato kumudadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle himavantassa āsanne mahante jātassare kukuttho nāma pakkhī hutvā nibbatto kenaci akusalena pakkhī samānopi pubbe katasambhārena buddhisampanno puññāpuññesu cheko sīlavā pāṇagocarato paṭivirato ahosi. Tasmiṃ samaye padumuttaro bhagavā ākāsenāgantvā tassa samīpe caṅkamati. Atha so sakuṇo bhagavantaṃ disvā pasannacitto kumudapupphaṃ ḍaṃsitvā bhagavato pādamūle pūjesi. Bhagavā tassa somanassuppādanatthaṃ paṭiggahetvā anumodanamakāsi.
5151. 他凭着这份功德,在天界和人间享受了两种圆满的快乐。在现在这位佛陀出世的时代,他投生在舍卫城的一个家庭里。长大以后,他拥有大笔财富和丰厚的受用,对三宝怀着虔诚的信心。听了世尊说法之后,他生起了坚定的信仰,于是出家,不久就证得了阿罗汉。他以亲证之智直接看到了自己过去所造的业,心中充满喜悦,便开示自己前世所行的譬喻,说出“离雪山不远处”等偈颂。其中“覆以种种莲”是说:有百瓣的白莲花,还有青、红、白三种莲花,这些莲花覆盖着那座大湖,使它成为一座遍布花朵、充盈丰茂的大天然湖。所谓“遍满红莲花”,就是被红莲花完全覆盖、遍布充盈的意思。其余的文句都很容易理解。
51. So tena puññena devamanussesu ubhayasampattisukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ aññatarasmiṃ kule nibbatto vuddhimanvāya mahaddhano mahābhogo ratanattaye pasanno satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā nacirasseva arahā hutvā attano pubbakammaṃ paccakkhato ñatvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Padumuppalasañchannoti ettha satapattehi sampuṇṇo setapadumo ca tīṇi nīlarattasetuppalāni ca padumuppalāni tehi sañchanno gahanībhūto sampuṇṇo mahājātassaro ahūti sambandho. Puṇḍarīkasamotthaṭoti puṇḍarīkehi rattapadumehi otthaṭo sampuṇṇoti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.