庄严长老譬喻经的注释
1. Sobhitattheraapadānavaṇṇanā
“名为莲华上的胜者……”这一段,是具寿庄严长老的譬喻故事。这位长老在过去诸佛在世时也曾积集善行,在一次次轮回投生中不断累积趋向解脱的福德。在莲华上世尊的时代,他出生在一户人家,长大后安顿好家庭生活。有一天,世尊说法时,他内心充满喜悦和净信,用种种方式赞叹世尊。他凭着这份喜悦心命终后,转生到天界,享受天界的快乐;也曾在人间享受人间的快乐。到了现在这尊佛出世的时代,他出生在舍卫城的一户人家,七岁就出家,不久便成为具足六种神通的阿罗汉。
Padumuttaronāma jinotiādikaṃ āyasmato sobhitattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā ekadivasaṃ satthārā dhamme desiyamāne somanassena pasannamānaso nānappakārehi thomesi. So teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasukhaṃ anubhavitvā manussesu ca manussasukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto sattavassikova pabbajitvā nacirasseva chaḷabhiñño arahā ahosi.
1后来,他回忆起自己过去所造的业,心生喜悦,为了说明往昔所行的事迹,说出了“名为莲华上的胜者……”等话。这些内容因为和前文所说的一样,所以很容易理解。
1. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttaro nāma jinotiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
善见长老譬喻的注解
2. Sudassanattheraapadānavaṇṇanā
“在宽广的河岸边……”这一段,是具寿善见长老的譬喻。
这位长老也在过去诸胜者那里积下了善行,在一次次轮回中不断累积福德。到了尸弃世尊的时代,他出生在一户人家,长大成人,安家过日子。他住在名叫“宽广”的恒河附近,有一次在寻找成熟的毕波罗果时,看见尸弃正自觉者坐在岸边,像燃烧的火焰一样闪耀,心里生起清净的信心。他把林投花连着花茎一起割下,供养佛陀,并说:“尊者,您凭什么样的智慧,成了这样有大威力的、了知一切的佛?我现在就供养那个智慧。”当时世尊随喜了他。他凭这份善业,转生到天界和人间,享受了两界的种种福报。到这一世佛陀出世时,他投生在一户人家,对世尊生起净信而出家,不久就证得了阿罗汉果。
Vitthatāya nadītīretiādikaṃ āyasmato sudassanattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave katapuññūpacayo sikhissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā vasanto vitthatāya nāma gaṅgāya samīpe pilakkhuphalitaṃ pariyesanto tassā tīre nisinnaṃ jalamānaaggisikhaṃ iva sikhiṃ sammāsambuddhaṃ disvā pasannamānaso ketakīpupphaṃ vaṇṭeneva chinditvā pūjento evamāha – ‘‘bhante, yena ñāṇena tvaṃ evaṃ mahānubhāvo sabbaññubuddho jāto, taṃ ñāṇaṃ ahaṃ pūjemī’’ti. Atha bhagavā anumodanamakāsi. So tena puññena devamanussesu jāto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
10他回忆起自己曾做的善业,心生欢喜,于是开示前世的譬喻,说出“在宽广的河岸边……”等话。其中,“宽广”是指扩展、铺展、变得开阔,所以叫宽广。“河”是因为发出声响、流动,所以叫河;“岸”是因为渡过这条河就到了那边,所以叫岸。“在宽广的河岸边”意思是在河岸附近。“看到林投花绽放”:因为以不正当的方式去摘的人,手会被割伤、刺穿,所以叫keta;这种keta的花就是林投花。见到它之后,割下花茎——这是句法上的关联。
10. So attano katakusalaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vitthatāya nadītīretiādimāha. Tattha vitthatāyāti vittharati pattharati vitthiṇṇā hotīti vitthatā, nadanti saddaṃ karonti itā gatā pavattāti nadī, nadiṃ tarantā etaṃ patvā tiṇṇā nāma hontīti tīraṃ, tassā vitthatāya nadiyā tīre tīrasamīpeti attho. Ketakiṃ pupphitaṃ disvāti kucchitākārena gaṇhantānaṃ hatthaṃ kaṇḍako chindati vijjhatīti ketaṃ, ketassa esā ketakīpupphaṃ, taṃ disvā vaṇṭaṃ chinditvāti sambandho.
1111.“尸弃世间亲属”中,“尸弃”指的是火;他有像火焰一样蓝、黄等各种颜色、燃烧着的浓密六色光焰,所以叫“尸弃”。他是世间的——也就是整个三界一切世间的——亲属、亲人,所以叫“世间亲属”。对这位尸弃世间亲属,把林投花连花梗一起割下来作供养——这是句法上的关联。其余部分的意思很容易明白。
11.Sikhino lokabandhunoti sikhī vuccati aggi, sikhīsadisā nīlapītādibhedā jalamānā chabbaṇṇaghanaraṃsiyo yassa so sikhī, lokassa sakalalokattayassa bandhu ñātakoti lokabandhu, tassa sikhino lokabandhuno ketakīpupphaṃ vaṇṭe chinditvā pūjesinti sambandho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
3. 栴檀供养长老譬喻的注释
3. Candanapūjanakattheraapadānavaṇṇanā
“在月分河岸”等偈颂,是具寿栴檀供养长老的譬喻。
这位长老也在过去诸佛那里积集了善行,在一次次投生中积聚导向解脱的福德。在见义佛的时代,他投生在雪山的月分河附近,出生于紧那罗族,以花为食,以花为衣,用栴檀、沉香等香料装饰身体,就像雪山的地居天一样,享受园林嬉戏、水中嬉戏等种种快乐,就这样住着。
那时,见义佛出于悲悯,来到雪山,从空中降下,铺好僧伽梨衣,坐了下来。那位紧那罗看见世尊坐在那里,光芒闪耀,心中生起净信,就用妙香栴檀来供养。世尊为此作了随喜。
Candabhāgānadītīretiādikaṃ āyasmato candanapūjanakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle himavante candabhāgānadiyā samīpe kinnarayoniyaṃ nibbatto pupphabhakkho pupphanivasano candanaagaruādīsu gandhavibhūsito himavante bhummadevatā viya uyyānakīḷajalakīḷādianekasukhaṃ anubhavanto vāsaṃ kappesi. Tadā atthadassī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ gantvā ākāsato oruyha saṅghāṭiṃ paññāpetvā nisīdi. So kinnaro taṃ bhagavantaṃ vijjotamānaṃ tattha nisinnaṃ disvā pasannamānaso sugandhacandanena pūjesi. Tassa bhagavā anumodanaṃ akāsi.
17他靠着那份福德和那份喜悦,活满了一生的寿数,死后投生到天界,一次又一次享受了六种欲界的福报;又在人间享受了转轮王位和地方王位的富贵。在这个佛陀出世的时代,他出生在好人家,长大后出家,不久就证得了阿罗汉果。他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,于是宣说自己往昔行迹的譬喻,说出了“在月分河岸”等偈颂。其中,“月”(canda):就像能随顺心意、喜好和意乐而示现一样出生,所以叫月。因为月轮有清净无浊的水,两岸又有像珍珠铺散一样的雪白沙滩,所以与月相似的,就叫“月分”(candabhāgā),意思就是那条月分河的岸边、附近。其余的一切,因为前面已经讲过,很容易就能明白。
17. So tena puññena tena somanassena yāvatāyukaṃ ṭhatvā tato cuto devaloke nibbatto aparāparaṃ cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu cakkavattirajjapadesarajjasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pabbajitvā nacirasseva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento candabhāgānadītīretiādimāha. Tattha candaṃ manaṃ ruciṃ ajjhāsayaṃ ñatvā viya jātoti cando. Candamaṇḍalena pasannanimmalodakena ubhosu passesu muttādalasadisasantharadhavalapulinatalena ca samannāgatattā candena bhāgā sadisāti candabhāgā, tassā candabhāgāya nadiyā tīre samīpeti attho. Sesaṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
覆花长老譬喻的注释
4. Pupphacchadaniyattheraapadānavaṇṇanā
“名为善名”等偈颂,是具寿覆花长老的譬喻。
这位长老同样在过去诸佛那里积集过善根,在无数次生命轮回中不断积累能导向解脱的福德。在莲华上佛的时代,他出生在一个婆罗门家庭,长大后精通本族的各种技艺,拥有庞大的财富和极高的名望,并且喜欢布施。
有一天,他心想:“我要让整个赡部洲的乞求者都找不到机会说‘我没得到布施’。”于是筹办了一场盛大的布施。
那时,莲华上佛正带着弟子们从空中经过。这位婆罗门看见后,心中生起清净的信心,便叫来自己的弟子,让他们取来花朵,然后向空中抛撒,以此供养佛陀。那些花朵覆盖了整座城市,持续了七天。
Sunando nāma nāmenātiādikaṃ āyasmato pupphacchadaniyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu bhavesu vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto viññutaṃ patvā sakasippesu nipphattiṃ patto mahābhogo mahāyaso dānābhirato ahosi. Ekadivasaṃ so ‘‘sakalajambudīpe ime yācakā nāma ‘ahaṃ dānaṃ na laddhosmī’ti vattuṃ mā labhantū’’ti mahādānaṃ sajjesi. Tadā padumuttaro bhagavā saparivāro ākāsena gacchati. Brāhmaṇo taṃ disvā pasannacitto sakasisse pakkosāpetvā pupphāni āharāpetvā ākāse ukkhipitvā pūjesi. Tāni sakalanagaraṃ chādetvā satta divasāni aṭṭhaṃsu.
2626. 他凭着这份福德业,在天界和人间享受了快乐之后,在这个佛陀出世的时代,投生在舍卫城的一户人家。生起信心后出家,就在剃刀落下的那一刻证得阿罗汉果。他忆起自己过去的业,心生欢喜,宣说着往昔所行的本行,说出了“名为须难陀”等偈颂。这段内容因为前面已经讲过,所以很容易理解。
26. So tena puññakammena devamanussesu sukhaṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde sāvatthiyaṃ ekasmiṃ kulagehe nibbatto saddhājāto pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sunando nāma nāmenātiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyamevāti.
5. 独处想长老譬喻的注释
5. Rahosaññakattheraapadānavaṇṇanā
“在雪山不远处”等偈颂,是具寿独处想长老的譬喻。
这位长老同样在过去诸佛那里积下了功德,在一次次轮回中不断积累能导向解脱的善业。后来在一个没有佛出世的空劫里,他投生到中印度一个婆罗门家庭。长大后,他精通了自家的各种技艺,却发现这些并没有什么真正的价值,只看到人们为了填饱肚子,生起嗔怒、骄慢等种种不善法。于是他舍弃在家生活,进入雪山,依仙人法出家。他带着数百名苦行弟子,在最胜山附近建了一座修行道场,就这样在雪山中住了三千年。
他心想:“我被这么多弟子尊为导师,受他们恭敬、尊重、礼拜,可我自己却没有老师。”想到这里,他心中充满忧愁。于是他把所有弟子召集起来,向他们说明:没有佛出世,就不可能证得涅槃。之后,他独自一人在僻静之处坐下,就像坐在佛陀面前一样,作意佛的形象,以佛陀为所缘生起喜悦。最后,他在一间厅堂里结跏趺坐,命终之后投生到了梵天世界。
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato rahosaññakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto ekasmiṃ buddhasuññakāle majjhimadese brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto kevalaṃ udaraṃ pūretvā kodhamadamānādayo akusaleyeva disvā gharāvāsaṃ pahāya himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā anekatāpasasataparivāro vasabhapabbatasamīpe assamaṃ māpetvā tīṇi vassasahassāni himavanteyeva vasamāno ‘‘ahaṃ ettakānaṃ sissānaṃ ācariyoti sammato garuṭṭhāniyo garukātabbo vandanīyo, ācariyo me natthī’’ti domanassappatto te sabbe sisse sannipātetvā buddhānaṃ abhāve nibbānādhigamābhāvaṃ pakāsetvā sayaṃ ekako raho vivekaṭṭhāneva nisinno buddhassa sammukhā nisinno viya buddhasaññaṃ manasi karitvā buddhārammaṇaṃ pītiṃ uppādetvā sālāyaṃ pallaṅkaṃ ābhujitvā nisinno kālaṃ katvā brahmaloke nibbatti.
3434. 他在那里以禅那之乐长久安住,后来在这尊佛出世的时代,投生到一个良善的家庭。他对诸欲毫不执著,七岁时就出家了,刚剃完头就证得阿罗汉果,成为具足六神通的圣者。他用宿命智回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了宣说往昔所行的本行,便说出“在雪山不远处”等偈颂。“名为最胜山”的意思是:这座山除了雪山之外,比其他一切山都更高、更殊胜,因此被称为“最胜山”。其余各处的内容都很容易理解。
34. So tattha jhānasukhena ciraṃ vasitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto kāmesu anallīno sattavassiko pabbajitvā khuraggeyeva arahattaṃ patvā chaḷabhiñño hutvā pubbenivāsañāṇena attano pubbakammaṃ saritvā sañjātasomanasso pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Vasabho nāma pabbatoti himavantapabbataṃ vinā sesapabbatānaṃ uccatarabhāvena seṭṭhatarabhāvena vasabhoti saṅkhaṃ gato pabbatoti attho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
6. 占巴花供养长老譬喻的注释
6. Campakapupphiyattheraapadānavaṇṇanā
“犹如灿烂的翅子树”等偈颂,是尊者占巴花供养长老的譬喻经。这位长老也在过去诸佛那里积下了善行,在生生世世中不断积集能导向解脱的福德。在毗舍婆佛世尊的时代,他出生在一个婆罗门家庭,长大后精通自己的技艺,却在那里看不到任何真实的价值,于是舍弃在家生活,出家成为苦行者,住在森林里。他为了毗舍婆佛世尊,用弟子们送来的占巴花作了供养,世尊作了随喜。他凭着这一善业,在人天之间轮回,享受了两方面的福报,到如今这尊佛出世时,出生在良家,长大知事后,因宿世习气的力量,对在家生活毫不留恋,出家不久就证得了应供果。
Kaṇikāraṃvajotantantiādikaṃ āyasmato campakapupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vessabhussa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhippatto sakasippesu nipphattiṃ patvā tattha sāraṃ apassanto gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vanantare vasanto vessabhuṃ bhagavantaṃ uddissa sissehi ānītehi campakapupphehi pūjesi. Bhagavā anumodanaṃ akāsi. So teneva kusalena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ pāpuṇitvā pubbavāsanābalena gharāvāse anallīno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
4141. 后来,他想起自己过去所修的善业,心生欢喜,为了说明过去的行为事迹,便说出“像盛开的翅子树一样闪耀”等偈颂。其中,“翅子树”的意思是:到了开花时节,所有叶子都掉落,花簇聚成耳环的形状,因为花苞聚成像耳环一样的形态而得名。原本应该说“kaṇṇikāra”,但按照语言习惯,省略了前面一个ṇ音,就说成“kaṇikāra”,应当这样理解。这句话的意思是,他看见佛陀就像盛开的翅子树一样闪耀光明。其余内容意思都很清楚。
41. So aparabhāge attano pubbapuññakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kaṇikāraṃva jotantantiādimāha. Tattha kaṇikāranti sakalapattapalāsāni paribhajja pātetvā pupphagahaṇasamaye kaṇṇikābaddho hutvā pupphamakuḷānaṃ gahaṇato kaṇṇikākārena pakatoti kaṇikāro, ‘‘kaṇṇikāro’’ti vattabbe niruttinayena ekassa pubba ṇa-kārassa lopaṃ katvā ‘‘kaṇikāra’’nti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Taṃ pupphitaṃ kaṇikārarukkhaṃ iva jotantaṃ buddhaṃ addasanti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
义开示长老譬喻的注释
7. Atthasandassakattheraapadānavaṇṇanā
“坐在宽广的楼阁中”等语,是义开示长老的譬喻故事。这位长老也在过去诸佛那里积下了善根,在许多生中累积了福德。莲华上佛在世时,他出生在一个婆罗门家庭,长大后精通自己的各种技艺,但在那里看不到什么真实价值,就舍弃家庭,前往雪山,在一个宜人的地方搭了间叶屋住下。那时,他看见出于悲悯众生而来到雪山的莲华上佛,心生净信,以五体投地礼敬佛陀,并用赞颂的话语来赞叹。他凭这份福德,尽形寿修行,命终后投生到梵天界。后来,在现在这尊佛出世的时代,他出生在一个良家,到了懂事的年纪,听闻佛陀说法,生起信心,出家后证得了阿罗汉果。
Visālamāḷe āsīnotiādikaṃ āyasmato atthasandassakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekesu attabhāvesu katapuññūpacayo padumuttarassa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patto tattha sāraṃ apassanto gehaṃ pahāya himavantaṃ gantvā ramaṇīye ṭhāne paṇṇasālaṃ katvā paṭivasati, tadā sattānukampāya himavantamāgataṃ padumuttarabhagavantaṃ disvā pasannamānaso pañcaṅgasamannāgato vanditvā thutivacanehi thomesi. So tena puññena yāvatāyukaṃ katvā kālaṅkatvā brahmalokūpago ahosi. So aparabhāge imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā arahattaṃ pāpuṇi.
47他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明自己前世所行的本行,便说出了“坐在宽广的楼阁中”等偈颂。这里说的“宽广的楼阁”,是指宽阔、开阔、高大的楼阁。整句的关联是:我坐在那座宽广的楼阁中,见到了世间的导师。这些内容都很容易理解。
47. So attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento visālamāḷe āsīnotiādimāha. Tattha visālamāḷeti visālaṃ patthaṭaṃ vitthiṇṇaṃ mahantaṃ māḷaṃ visālamāḷaṃ, tasmiṃ visālamāḷe āsīno nisinno ahaṃ lokanāyakaṃ addasanti sambandho. Tesaṃ suviññeyyamevāti.
第八篇 一念净信长老譬喻注
8. Ekapasādaniyattheraapadānavaṇṇanā
“那罗陀是我之名”这一段,是具寿一念净信长老的譬喻。
这位长老也在过去诸佛那里积下了善根功德,在多生多世中修过种种善行。在见义佛世尊的时代,他出生在一个婆罗门家庭,名叫凯瑟瓦,为人所知。长大后,他舍弃在家生活,出家修行。有一天,他听了导师说法,心生净信,合掌致敬,满怀强烈的喜悦之情离开了。他就这样在那种喜悦中度过余生,命终之后投生天界,享受天上的种种福报。后来他又转生人间,享有人间的种种福报。到了现在这尊佛出世的时候,他出生在某个家庭,长大成人后,对导师生起净信而出家,不久就证得了阿罗汉果。
Nārado iti me nāmantiādikaṃ āyasmato ekapasādaniyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu katakusalo atthadassissa bhagavato kāle brāhmaṇakule nibbatto kesavoti pākaṭo hutvā viññutaṃ patvā gharāvāsaṃ pahāya pabbajitvā vasanto ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso añjaliṃ paggayha ativiya pītisomanassajāto pakkāmi. So yāvatāyukaṃ ṭhatvā teneva somanassena kālaṃ katvā devesu nibbatto tattha dibbasampattiṃ anubhavitvā manussesu uppanno tattha sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde aññatarasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
5555. 后来,他回忆起自己造过的善业,心生喜悦,为了说明自己过去生所修的行迹,便说出“那罗陀是我之名”等语。其中,“那罗陀”:因为他从出生起身体就极为清净,没有尘垢、灰尘和污秽,所以叫“那罗陀”;这是把“ja”音变成“da”音之后,形成的家族惯用名“那罗陀”。“凯瑟瓦”:因为他出生在“瘦牛”族姓中,所以叫“凯瑟瓦”。整句意思是:众人认识我、了解我,知道我是“那罗陀凯瑟瓦”。其余部分意思都很清楚。
55. So aparabhāge attano katakusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento nārado iti me nāmantiādimāha. Tattha nāradoti jātivasena suddhasarīrattā natthi rajo dhūli malaṃ etassāti nārado, ja-kārassa da-kāraṃ katvā nāradoti kuladattikaṃ nāmaṃ. Kesavoti kisavacchagotte jātattā kesavo nāradakesavo iti maṃ janā vidū jānantīti attho. Sesaṃ pākaṭamevāti.
娑罗花布施长老譬喻注
9. Sālapupphadāyakattheraapadānavaṇṇanā
“兽王时我曾是”这一段,是具寿娑罗花供养长老的譬喻。这位长老也在过去诸佛那里积下了善根,在一次次生命里累积善业,因为某种业力的牵绊,投生在雪山,成了狮子,被许多狮子围绕。那时,尸弃佛世尊为了怜悯他,来到雪山。狮子看见世尊走来,心里生起清净的信心,折下一枝带着花蕊的娑罗花,拿来供养。世尊为他作了随喜。
Migarājātadā āsintiādikaṃ āyasmato sālapupphadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave katakusalasañcayo kenaci kammacchiddena himavante sīhayoniyaṃ nibbatto anekasīhaparivāro vihāsi. Tadā sikhī bhagavā tassānukampāya himavantaṃ agamāsi. Sīho taṃ upagataṃ disvā pasannamānaso sākhābhaṅgena sakaṇṇikasālapupphaṃ gahetvā pūjesi. Bhagavā tassa anumodanaṃ akāsi.
60这位长老凭着那份功德,在天界和人间流转轮回,享受了两种福报,后来在佛陀出世的时代,出生在一个家庭里,长大成人后对世尊生起净信,出家修行,证得了阿罗汉果。他回忆起自己过去的业行,心生欢喜,为了宣说自己过去生的行迹,便说出“兽王时我曾是”等偈颂。其中,“兽”是指终将走向死亡的有情;或者说,四处寻找食物、寻觅草料而食的,就叫“兽”。兽中之王就是“兽王”。虽然他实际上是一切四足众生的王,但为了偈颂韵律的顺畅,便以“兽”字开头,称作“兽王”。偈颂的意思是:当我见到世尊时,折下带花的娑罗树枝来供养,那时我正是一头兽王。这就是这段话的含义。
60. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasanno pabbajitvā arahattaṃ patto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migarājā tadā āsintiādimāha. Tattha maraṇaṃ gacchantīti migā, atha vā ghāsaṃ magganti gavesantīti migā, migānaṃ rājā migarājā. Sakalacatuppadānaṃ rājabhāve satipi gāthābandhasukhatthaṃ mige ādiṃ katvā migarājāti vuttaṃ. Yadā bhagavantaṃ disvā sapupphaṃ sālasākhaṃ bhañjitvā pūjesiṃ, tadā ahaṃ migarājā ahosinti attho.
62把带壳的花拿来,意思是:我拿来带蕊的娑罗花,用来供养。剩下的部分,意思很明白。
62.Sakosaṃ pupphamāharinti sakaṇṇikaṃ sālapupphaṃ āhariṃ pūjesinti attho. Sesaṃ uttānatthamevāti.
10. 毕耶罗果施主长老譬喻注疏
10. Piyālaphaladāyakattheraapadānavaṇṇanā
那时我是杀害者等语句,是具寿毕耶罗果施主长老的譬喻。这位长老同样在过去诸佛那里积集了善业,在一次次生命中积累能成为出离轮回之助缘的福德。在尸弃世尊的时代,他出生在尼沙陀族中,住在雪山的一座山岩上,靠猎杀鹿来维持生活。那时,他看到尸弃世尊来到那里,心生净信,早晚都去礼敬,却找不到任何可以布施的东西。于是采下甘甜的毕耶罗果,献了上去。世尊享用了那些果子。那位猎人因为以佛陀为所缘而生起的喜悦,全身持续地被喜悦浸透,对恶业心生厌离,以根茎果为食,不久之后命终,转生到了天界。
Parodhakotadā āsintiādikaṃ āyasmato piyālaphaladāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto sikhissa bhagavato kāle nesādakule nibbatto himavante ekasmiṃ pabbhāre mige vadhitvā jīvikaṃ kappetvā vasati. Tasmiṃ kāle tattha gataṃ sikhiṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso sāyaṃ pātaṃ namassamāno kañci deyyadhammaṃ apassanto madhurāni piyālaphalāni uccinitvā adāsi. Bhagavā tāni paribhuñji. So nesādo buddhārammaṇāya pītiyā nirantaraṃ phuṭṭhasarīro pāpakamme virattacitto mūlaphalāhāro nacirasseva kālaṃ katvā devaloke nibbatti.
66他在那里享受了天界的种种福报,又在人间享受了种种福报,在这位佛陀出世的时代,投生到居士家庭,长大成人后,虽然建立了家室,却对在家生活感到不满足,于是舍弃家庭,在世尊身边出家,修习观慧,不久就证得了阿罗汉果。他回忆起自己过去布施毕耶罗果之业,心生欢喜,为了说明往昔所修的行持,便说出“那时我是杀害者”等偈颂。这里的意思是:当我布施了毕耶罗果、令心清净时,那时我是杀害者。应当这样连接上下文。“Parodhako”是指杀害其他众生、伤害他人的人。本来应该说“Pararodhako”,但省略了前面那个“ra”的音,所以说成“parodhako”。
66. So tattha dibbasampattiyo anubhavitvā manussesu ca anekavidhasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde gahapatikule nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā tattha anabhirato gehaṃ pahāya satthu santike pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā nacirasseva arahattaṃ patto attano kataphaladānakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento parodhako tadā āsintiādimāha. Tattha yadā ahaṃ piyālaphalaṃ datvā cittaṃ pasādesiṃ, tadā ahaṃ parodhako āsinti sambandho. Parodhakoti parasattarodhako vihesako. ‘‘Pararodhako’’ti vattabbe pubbassa ra-kārassa lopaṃ katvā ‘‘parodhako’’ti vuttaṃ.
69我以“尊者,请享用这颗果实”这样的话,邀请并侍奉了那位引导人走向涅槃的导师,使他感到满意,这就是这段话的意思。剩下的部分很容易理解。
69.Paricāriṃ vināyakanti taṃ nibbānapāpakaṃ satthāraṃ, ‘‘bhante , imaṃ phalaṃ paribhuñjathā’’ti pavāriṃ nimantesiṃ ārādhesinti attho. Sesaṃ suviññeyyamevāti.