第十一 施食者品
11. Bhikkhadāyivaggo
施食者长老譬喻的注释
1. Bhikkhādāyakattheraapadānavaṇṇanā
“金色身相的正自觉者”等偈颂,是施食长老的譬喻故事。这位长老在过去诸佛那里也积集过善根,在一次次投生中不断累积能导向解脱的福德。在悉达多世尊的时代,他出生在一户人家,长大后富有财产,生起了信心,看见悉达多世尊从住处出来、入城乞食,心里清净欢喜,就把食物供养出去。世尊接受后,说了随喜的话便离开了。他凭这一善业,活到寿命尽头后投生天界,在那里享受了六欲天的种种福报,也在人间享受了人间的福报。到了现在这位佛陀出世的时代,他又出生在一户人家,长大后生起信心,出家不久就证得了阿罗汉果。
Suvaṇṇavaṇṇaṃsambuddhantiādikaṃ āyasmato bhikkhādāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya vibhavasampanno saddhājāto vihārato nikkhamitvā piṇḍāya caramānaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso āhāramadāsi. Bhagavā taṃ paṭiggahetvā anumodanaṃ vatvā pakkāmi. So teneva kusalena yāvatāyukaṃ ṭhatvā āyupariyosāne devaloke nibbatto tattha cha kāmāvacarasampattiyo anubhavitvā manussesu ca manussasampattimanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
1他后来回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明过去所修的善行,便说出“金色容颜的正觉者……”等偈颂。这些内容都和后面所讲的一样。“殊胜出离”的意思是:应当被仰慕、被希求的,就叫殊胜;从悦意之处、从远离之处、从自己的住处特别超出而去,这就是出离的意思。“从渴爱到达涅槃”:渴爱就叫vāna,因为从它出离,所以叫涅槃;意思是以名为渴爱的烦恼为首,舍弃一切烦恼而到达涅槃。
1. So aparabhāge attano pubbakammaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhantiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayameva. Pavarā abhinikkhantanti pakārena varitabbaṃ patthetabbanti pavaraṃ, rammabhūtato vivekabhūtato sakavihārato abhi visesena nikkhantanti attho. Vānā nibbānamāgatanti vānaṃ vuccati taṇhā, tato nikkhantattā nibbānaṃ, vānanāmaṃ taṇhaṃ padhānaṃ katvā sabbakilese pahāya nibbānaṃ pattanti attho.
2把一勺食物布施出去:能用手掌拿起来的勺子,叫作“勺”;被乞求、被请求而得的东西,叫作“乞食”;或者,特别可以吃、可以享用的东西,也叫“乞食”。用勺子取得的食物,就是“一勺之食”。意思是说,用勺子布施饭食。其余各处,意思都很清楚。
2.Kaṭacchubhikkhaṃ datvānāti karatalena gahetabbā dabbi kaṭacchu, bhikkhīyati āyācīyatīti bhikkhā, abhi visesena khāditabbā bhakkhitabbāti vā bhikkhā, kaṭacchunā gahetabbā bhikkhā kaṭacchubhikkhā, dabbiyā bhattaṃ datvāti attho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
第二 智想长老譬喻的注释
2. Ñāṇasaññikattheraapadānavaṇṇanā
“金色正觉者……”这一段,是具寿智想长老的阿波陀那。他的来历是怎样的呢?这位长老过去在诸佛那里也积攒过善根,一世又一世地积累能促成解脱的福德。在悉达多世尊的时代,他出生在一个家庭里,长大后生起信心,恭敬而专注地听闻正法。他顺着世尊说法的教导,把心投向智慧,因以音声为量而对世尊的智慧生起净信,以五支与八支礼敬的方式顶礼之后离开了。他从那里死后,投生到天界,在那里享受了六欲天的天界福报;从那里死后,又转生到人间,享受了转轮王等最胜的福报。在现在这位佛陀出世的时代,他出生在一个具大财富的家庭里,长大后对导师生起信心,出家不久就证得了阿罗汉果。
Suvaṇṇavaṇṇaṃsambuddhantiādikaṃ āyasmato ñāṇasaññikattherassa apadānaṃ. Kā uppatti? Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto saddhammassavane sādaro sālayo bhagavato dhammadesanānusārena ñāṇaṃ pesetvā ghosapamāṇattā bhagavato ñāṇe pasanno pañcaṅgaaṭṭhaṅganamakkāravasena paṇāmaṃ katvā pakkāmi. So tato cuto devalokesu uppanno tattha cha kāmāvacare dibbasampattimanubhavanto tato cavitvā manussaloke jāto tatthaggabhūtā cakkavattisampadādayo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
7后来,他忆念起自己过去所造的业,心生欢喜,为了宣说过去所修的因行,便说出“金色正觉者……”等偈颂。这些内容的意思前面已经讲过了。“如牛王良骏”中,“牛王”是指十万头牛中最尊胜的那头牛;它既是牛王,又是良骏——最殊胜、最无上,所以叫“牛王良骏”。就像牛王良骏一样,世尊也是如此。这只是依世间共许的概念来这样说的,因为世尊确实无法比拟。其余各处,意思都很明白。
7. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhantiādimāha. Taṃ vuttatthameva. Nisabhājāniyaṃ yathāti gavasatasahassajeṭṭho nisabho, nisabho ca so ājāniyo seṭṭho uttamo ceti nisabhājāniyo. Yathā nisabhājāniyo, tatheva bhagavāti attho. Lokavisayasaññātaṃ paññattivasena evaṃ vuttaṃ. Anupameyyo hi bhagavā. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
持青莲花长老譬喻注
3. Uppalahatthiyattheraapadānavaṇṇanā
“在提瓦罗城居住……”这一段,是持青莲花长老的譬喻故事。这位长老在过去诸佛那里种下善根,生生世世积累能导向解脱的福德。到悉达多世尊出世的时候,他出生在一个花鬘师家庭。长大后,他以做花鬘为生,靠卖各种鲜花过日子。有一天,他拿着花走在路上,看见世尊像无价宝珠一样在行走,就用一束红莲花供养了世尊。他从那里命终后,凭着这份福德,在善趣中享受福报;直到现在这尊佛出世,他又出生在好人家,长大后生起信心,出家不久就证得了阿罗汉。
Tivarāyaṃ nivāsīhantiādikaṃ āyasmato uppalahatthakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katakusalo tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle mālākārakule nibbatto vuddhimanvāya mālākārakammena anekāni pupphāni vikkiṇanto jīvati. Athekadivasaṃ pupphāni gahetvā caranto bhagavantaṃ ratanagghikamiva caramānaṃ disvā rattuppalakalāpena pūjesi. So tato cuto teneva puññena sugatīsu puññamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhājāto pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
13后来,他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明过去所修的善行,便说出“曾在提瓦罗城居住”等偈颂。其中,“提瓦罗”是指有三道城墙围绕、带有隐蔽回廊的城市;“曾在提瓦罗城居住”的意思是:他曾经住在提瓦罗城,或者住在城中的家里,习惯于在那里生活。“那时我是花鬘师”的意思是:当时,为了证得涅槃而积集福德资粮的时候,他就是一个花鬘师,靠买卖鲜花维持生活。
13. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tivarāyaṃ nivāsīhantiādimāha. Tattha tivarāti tīhi vārehi kāritaṃ sañcaritaṃ paṭicchannaṃ nagaraṃ, tassaṃ tivarāyaṃ nivāsī, vasanasīlo nivāsanaṭṭhānagehe vā vasanto ahanti attho. Ahosiṃ māliko tadāti tadā nibbānatthāya puññasambhārakaraṇasamaye māliko mālākārova pupphāni kayavikkayaṃ katvā jīvanto ahosinti attho.
14看见悉达多世尊后,我献上青莲花束作供养,这就是“手持鲜花我供养”这句偈颂的意思。其余各处的内容,意思都很浅显易懂。
14.Pupphahatthamadāsahanti siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā uppalakalāpaṃ adāsiṃ pūjesinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
4. 供足长老譬喻注
4. Padapūjakattheraapadānavaṇṇanā
以“对悉达多世尊……”开头的那一段,是供足长老的譬喻传记。这位长老也在过去诸佛那里积攒过善根。在悉达多世尊住世的时代,他出生在一个良家,长大后对佛师生起净信,用善意花供养在佛的脚下。他靠着这份福德,在天界和人间流转受生,享受过帝释天的福报。到了现在这位佛陀出世的时代,他又出生在一个良家,长大后对佛师生起净信,随后出家。他修习观法并使之增长,最终证得了阿拉汉果。
Siddhatthassabhagavatotiādikaṃ āyasmato padapūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno sumanapupphena pādamūle pūjesi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sakkasampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaphale patiṭṭhāsi.
1919. 后来,他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明自己过去所修的事迹,便说出以“悉达多世尊”等开头的偈颂。“我供养了天生花”这句,意思是“我供养了天生的善意花”。本来应该说“我供养了天生的善意花”,但为了偈颂音节顺口,把“善意”这个词省略了。在这里,“天生”是指依其种类而生的;“善意花”是说这种花开放时,能让人心生喜悦,所以叫“善意”;从开花、绽放的意义上说,它就是“花”;既是善意又是花,所以叫“善意花”。意思是:我曾把这些善意花供养给悉达多世尊。其余各处都很浅显易懂。
19. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa bhagavatotiādimāha. Jātipupphamadāsahanti jātisumanapupphaṃ adāsiṃ ahanti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ sumanasaddassa lopaṃ katvā vuttaṃ. Tattha jātiyā nibbatto vikasamānoyeva sumanaṃ janānaṃ somanassaṃ karotīti sumanaṃ, pupphanaṭṭhena vikasanaṭṭhena pupphaṃ, sumanañca taṃ pupphañcāti sumanapupphaṃ, tāni sumanapupphāni siddhatthassa bhagavato ahaṃ pūjesinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
5. 掬花长老譬喻注
5. Muṭṭhipupphiyattheraapadānavaṇṇanā
“名为善见者……”这一段,是尊者掬花长老的譬喻经。这位尊者也曾在过去诸佛那里积集善行,在一次次投生中不断积累能导向解脱的福德。在莲华上佛世尊的时代,他出生在一个花鬘师家庭,长大后精通了自己的手艺。有一天,他见到世尊,心里生起清净的信心,就用双手捧起善意花,撒在世尊脚下作供养。他凭着这份善业,在天界和人间流转,享受了天界与人间两种福报。到了现在这尊佛出世的时代,他出生在良家,长大后,由于过去世的习气之力,对导师生起净信,于是出家,不久就证得了应供果。
Sudassanonāma nāmenātiādikaṃ āyasmato muṭṭhipupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle mālākārakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippe nipphattiṃ patto ekadivasaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso jātisumanapupphāni ubhohi hatthehi bhagavato pādamūle okiritvā pūjesi. So tena kusalasambhārena devamanussesu saṃsaranto ubho sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto pubbavāsanāvasena satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
14-25他后来回忆起自己过去所做的业,心生欢喜,在说明自己前世所行的事迹时,说出了“名为善见者……”等偈颂。其中,“善见”是指因为身材匀称、体态端正、青春美好而容貌端正,所以叫“善见”。偈颂里说“名为善见”,意思是:他那时投生为一个名叫善见的花鬘师,用阇提苏摩那花供养了莲华上佛世尊。其余各处的内容都很浅显易懂。
14-25. So aparabhāge attano pubbakammaṃ anussaritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento sudassano nāma nāmenātiādimāha. Tattha sudassanoti ārohapariṇāharūpasaṇṭhānayobbaññasobhanena sundaro dassanoti sudassano, nāmena sudassano nāma mālākāro hutvā jātisumanapupphehi padumuttaraṃ bhagavantaṃ pūjesinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
6. 供水长老譬喻注
6. Udakapūjakattheraapadānavaṇṇanā
“金色正觉者”等偈颂,是供水长老尊者的譬喻经。这位长老也在过去诸胜者那里积集了善业,在一次次生命中圆满那些能助成转生的福德。在莲华上佛世尊的时代,他出生在一户良家,长大后能分辨善与不善。他看见莲华上佛世尊在空中行走,放出六色佛光,心生净信,就用双手捧水供养。他所供养的水像银色水泡一样停在空中。他满怀净信,凭这份欢喜心投生到兜率天等处,享受天界的福报,后来又享受人间的福报。到了现在这尊佛出世时,他出生在良家,成年后对世尊生起信心,出家不久就证得了应供。
Suvaṇṇavaṇṇaṃsambuddhantiādikaṃ āyasmato udakapūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu pūritakusalasañcayo tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni paripūriyamāno pudumuttarassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya kusalākusalaṃ jānanto padumuttarassa bhagavato ākāse gacchato nikkhantachabbaṇṇabuddharaṃsīsu pasanno ubhohi hatthehi udakaṃ gahetvā pūjesi. Tena pūjitaṃ udakaṃ rajatabubbulaṃ viya ākāse aṭṭhāsi. So abhippasanno teneva somanassena tusitādīsu nibbatto dibbasampattiyo anubhavitvā aparabhāge manussasampattiyo ca anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
2929. 后来,他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明前世所行的譬喻,说出了“金色正自觉者”等句子。这些在前面已经讲过了。“如燃烧的酥油之火”:酥油叫做ghata,酥油的容器或依托处就叫ghatāsana,也就是火;或者,因为它吞食酥油,所以叫ghatāsana,指的就是火。就像酥油倒进火里时,火焰极其猛烈地燃烧,同样,世尊像火堆一样炽燃,这就是意思。“如炽燃的祭火”:供养祭祀叫做huta,供养祭祀的容器就叫hutāsana,也是指火。世尊犹如燃烧的太阳,以三十二大人相和一寻光轮闪耀着,作为金色正自觉者,在天空、虚空中行走——我见到了这样的景象。这是上下文的关联。其余各处都很明白。
29. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhantiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttameva. Ghatāsanaṃva jalitanti ghataṃ vuccati sappi, ghatassa āsanaṃ ādhāranti ghatāsanaṃ, aggi, atha vā taṃ asati bhuñjatīti ghatāsanaṃ , aggiyeva. Yathā ghate āsitte aggimhi aggisikhā atīva jalati, evaṃ aggikkhandhaṃ iva jalamānaṃ bhagavantanti attho. Ādittaṃva hutāsananti hutaṃ vuccati pūjāsakkāre, hutassa pūjāsakkārassa āsananti hutāsanaṃ, jalamānaṃ sūriyaṃ iva dvattiṃsamahāpurisalakkhaṇehi byāmappabhāmaṇḍalehi vijjotamānaṃ suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhaṃ anilañjase ākāse gacchantaṃ addasanti sambandho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
竹鬘长老譬喻注释
7. Naḷamāliyattheraapadānavaṇṇanā
“对莲华上佛”等偈颂,是竹鬘长老的譬喻。这位长老也在过去诸胜者那里种下过善根,在许多生中积累导向解脱的善业。在莲华上佛世尊的时代,他出生在一个良家,长大后安立了在家生活,但看到对诸欲的过患,就舍弃家宅,出家做了苦行者,住在雪山。他在那里见到如来世尊,生起净信,礼拜之后铺好草垫,用竹鬘做成扇子,为坐在那里的世尊扇风供养。世尊出于对他的悲愍接受了,并作了随喜。他凭这一福业,在天界与人间流转,无论投生到哪里,都远离了热恼与灼烧,获得身体、心和心所法的快乐,享受种种安乐。到了现在这尊佛陀出世时,他出生在某户良家,长大后凭着过去串习的力量,对导师生起信心,出家不久就证得了应供。
Padumuttarabuddhassātiādikaṃ āyasmato naḷamāliyattherassa apadānaṃ. Esopi purimajinavaresu katādhikāro anekāsu jātīsu vivaṭṭūpanissayāni kusalakammāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya gharāvāsaṃ saṇṭhapetvā kāme ādīnavaṃ disvā gehaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto tatthāgataṃ bhagavantaṃ disvā pasanno vanditvā tiṇasantharaṃ santharitvā tattha nisinnassa bhagavato naḷamālehi bījaniṃ katvā bījetvā adāsi. Paṭiggahesi bhagavā tassānukampāya, anumodanañca akāsi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto uppannuppannabhave pariḷāhasantāpavivajjito kāyacittacetasikasukhappatto anekasukhamanubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya pubbavāsanābalena satthari pasanno pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
36后来,他回忆起自己过去所做的业,心生喜悦,在说明自己前世所行的譬喻时,说出了“莲华上佛”等句子。这些在前面已经讲过了。
36. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento padumuttarabuddhassātiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttameva.
37取了芦苇花环,意思是:芦苇没有实心、没有精髓,比竹子和藤条还细还轻,所以叫芦苇。芦苇的花环就是芦苇的花,也就是芦苇花环。用那个芦苇花环做了一把扇子,这是句子的关联。扇子,就是用它来生风、起风的东西。我把那把扇子供养给佛陀,佛陀接受了,这是这句话的意思。其余各处都很容易明白。
37.Naḷamālaṃ gahetvānāti naḷati asāro nissāro hutvā veḷuvaṃsatopi tanuko sallahuko jātoti naḷo, naḷassa mālā pupphaṃ naḷamālaṃ, tena naḷamālena bījaniṃ kāresinti sambandho . Bījissati janissati vāto anenāti bījanī, taṃ bījaniṃ buddhassa upanāmesiṃ, paṭiggahesinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
第8篇 奉座长老譬喻的注释
8. Āsanupaṭṭhāhakattheraapadānavaṇṇanā
“进入森林……”等偈颂,是具寿奉座长老的譬喻。
这位长老也曾在过去诸佛那里积下善根,在一次次投生中不断积累福德,这些福德成为趋向出离的助缘。在见义世尊的时代,他出生在一个良家,过着在家生活。后来他看到在家的过患,就舍弃了在家生活,出家做了苦行者,住在雪山。在那里,他见到前来的世尊,心生欢喜,供养了一张狮子座。世尊坐上之后,他拿起花环供养,右绕世尊,然后离去。
凭着这份福业,他在天界和人间流转,无论投生到哪里,都出身高贵、财富具足。后来,在这个佛陀出世的时代,他出生在一个良家。长大后,他对导师生起信心,出家不久就证得了阿罗汉。
Kānanaṃ vanamoggayhātiādikaṃ āyasmato āsanupaṭṭhāhakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto atthadassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto gharāvāsaṃ vasanto tattha dosaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto tattha sampattaṃ bhagavantaṃ disvā pasanno sīhāsanaṃ adāsi, tattha nisinnaṃ bhagavantaṃ mālākalāpaṃ gahetvā pūjetvā taṃ padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto nibbattanibbattabhave uccakuliko vibhavasampanno ahosi. So kālantarena imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
4747. 他已经是阿罗汉了,回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了开示过去所行的譬喻,说出了“进入森林……”等偈颂。这些内容全都是下面已经说过的含义。
47. So arahā samāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kānanaṃ vanamoggayhātiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttatthamevāti.
9. 《施块根者长老譬喻》的注疏
9. Biḷālidāyakattheraapadānavaṇṇanā
“在雪山不远处……”这一段,是具寿施块根者长老的譬喻。
这位长老也曾在过去诸胜者那里积集过善行,在一次次投生中不断积累能成为解脱助缘的福德。在莲华上世尊的时代,他出生在一户良家,长大后过着在家生活。他看到了在家生活的过患,就舍弃家庭,出家做了苦行者,住在雪山中。他极其少欲知足,靠甘薯之类的食物维持生活。
那时,莲华上世尊出于悲悯,来到了那座雪山。他见到世尊后生起信心,上前礼拜,然后拿来块根放进世尊的钵里。如来为了悲悯他、让他生起喜悦,就受用了这些食物。
他凭着这一善业,命终之后在天界和人间都享受了两种圆满。到了现在这位佛陀出世的时代,他出生在一户良家,长大后对导师生起信心,在教法中出家,不久就证得了应供。
Himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato biḷālidāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ vasanto tatthādīnavaṃ disvā gharāvāsaṃ pahāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto atīva appicchasantuṭṭho āluvādīhi yāpento vasati. Tadā padumuttaro bhagavā tassa anukampāya taṃ himavantaṃ agamāsi . Taṃ disvā pasanno vanditvā biḷāliyo gahetvā patte okiri. Taṃ tathāgato tassānukampāya somanassuppādayanto paribhuñji. So tena kammena tato cuto devamanussesu ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbattitvā vuddhimanvāya satthari pasanno sāsane pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
53他后来想起自己过去做的善业,心生欢喜,为了说明前世所修的行迹,就说了“离雪山不远……”等偈颂。这些内容因为前面已经讲过,所以意思很清楚。其中“阿卢瓦、卡拉姆巴”等,就是各种块茎类植物的名称。
53. So aparabhāge attano kusalakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento himavantassāvidūretiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthameva. Āluvakarambhādayo tesaṃ tesaṃ kandajātīnaṃ nāmānevāti.
10. 供花粉者长老譬喻的注释
10. Reṇupūjakattheraapadānavaṇṇanā
“金色正觉者”等偈颂,是尊者供花粉长老的譬喻。
这位长老也曾在过去诸胜者那里积集善行,在一次次投生中累积能导向解脱的福德。在毗婆尸世尊的时代,他出生在一个良家,长大后对导师生起净信,证得智慧。他看见世尊身如金色,光明炽盛犹如火聚,心中充满净信,便采来龙华花蕊供养世尊。于是世尊为他作了随喜。
Suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhantiādikaṃ āyasmato reṇupūjakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimajinavaresu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasanno viññutaṃ patto aggikkhandhaṃ viya vijjotamānaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso nāgapupphakesaraṃ gahetvā pūjesi. Atha bhagavā anumodanamakāsi.
62-3他靠着这份功德,从那一世死后,在天界和人间之间流转受生,享受了天上和人间两方面的福报,无论投生到哪里都受到尊敬。到了现在这尊佛出世的时代,他投生在一个好家庭里,长大成人后,凭着过去世留下的习气之力,对导师生起了清净的信心,在教法中出家,不久就证得了阿罗汉果。他用天眼看见了自己过去所造的业,心生欢喜,为了开示自己往昔所修的事迹,说出了“金色正觉者”等偈颂。这些偈颂的意思,前面已经讲过了。“百光者”:太阳光线有上百道之多,为了押韵方便,简称为“百光”,实际上是指具有数百乃至数十万道光芒。“光”称为光明,具有光明者即为“具光者”,意思是说,看见了如同被称为具光的太阳一般的毗婆尸世尊,便拿起自己的龙华花献上供养。其余内容则容易理解。
62-3. So tena puññena tato cuto devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā uppannuppannabhave sabbattha pūjito imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto viññutaṃ patto pubbavāsanābalena satthari pasanno sāsane pabbajito nacirasseva arahā hutvā dibbacakkhunā attano pubbakammaṃ disvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento suvaṇṇavaṇṇaṃ sambuddhantiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttatthameva. Sataraṃsiṃva bhāṇumanti satamattā satappamāṇā raṃsi pabhā yassa sūriyassa so sataraṃsi, gāthābandhasukhatthaṃ sataraṃsīti vuttaṃ, anekasatassa anekasatasahassaraṃsīti attho. Bhāṇu vuccati pabhā, bhāṇu pabhā yassa so bhāṇumā, bhāṇumasaṅkhātaṃ sūriyaṃ iva vipassiṃ bhagavantaṃ disvā sakesaraṃ nāgapupphaṃ gahetvā abhiropayiṃ pūjesinti attho. Sesaṃ uttānamevāti.