石灰团长老的譬喻注释
1. Sudhāpiṇḍiyattheraapadānavaṇṇanā
应当被供养者,供养之……”等语,是具寿石灰团长老的譬喻。
这位长老也在过去诸佛那里积集过善根,在生生世世中不断积累作为出离之依托的种种福业。在悉达多世尊的时代,他没能在世尊还在世时修福;等到世尊般涅槃后,人们安放佛舍利、兴建塔庙时,他供养了一团石灰。
凭着这份福业,从九十四劫以来,他在这期间不曾堕入四恶趣,一直享受天界和人间的种种福报。如今在这位佛陀出世的时代,他出生在某户人家,长大后对导师生起信心,于是出家,不久就证得了阿罗汉。
Pūjārahepūjayatotiādikaṃ āyasmato sudhāpiṇḍiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle bhagavati dharamāne puññaṃ kātumasakkonto parinibbute bhagavati tassa dhātuṃ nidahitvā cetiye karīyamāne sudhāpiṇḍamadāsi. So tena puññena catunnavutikappato paṭṭhāya etthantare caturāpāyamadisvā devamanussasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto viññutaṃ patvā satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
1-2后来,他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,宣说自己过去行持与阿波陀那(功德),便说了“于应供养者……”等话。这里所说的“应供养者”,是指佛陀、独觉佛、圣弟子、阿阇梨、亲教师、父母、尊长等人。对这些应供养者,用花鬘、莲花、衣物、装饰品、四种资具等来供养,这个供养的人所获得的福德,即使是有大神力的人,也无法用千、十万等数字来计算——这就是这段话的意思。不只是对在世的佛陀等人供养是这样,对已经般涅槃的世尊,在塔庙、佛像、菩提树等处供养,功德也是一样的。
1-2. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ pakāsento pūjārahetiādimāha. Tattha pūjārahā nāma buddhapaccekabuddhaariyasāvakācariyupajjhāyamātāpitugaruādayo, tesu pūjārahesu mālādipadumavatthābharaṇacatupaccayādīhi pūjayato pūjayantassa puggalassa puññakoṭṭhāsaṃ sahassasatasahassādivasena saṅkhyaṃ kātuṃ kenaci mahānubhāvenāpi na sakkāti attho. Na kevalameva dharamāne buddhādayo pūjayato, parinibbutassāpi bhagavato cetiyapaṭimābodhiādīsupi eseva nayo.
3为了说明这一点,他接着说了“即使四大洲……”等话。这里说的“四大洲”,是指赡部洲、西牛货洲、北俱卢洲和东胜身洲这四大洲,再加上附属于它们的两千个小洲,把它们合在一起,在整个轮围界中做转轮王、行使统治权,这就是这句话的意思。所谓“一次供养”,是指在存放舍利的塔庙中做的一次供养。整个赡部洲中七宝等一切财富加起来,也比不上这一次供养功德的十六分之一。也就是说,对塔庙所做供养的功德,即使分成十六份,这全部财富也抵不上其中的一份。
3. Taṃ dīpetuṃ catunnamapi dīpānantiādimāha. Tattha catunnamapi dīpānanti jambudīpaaparagoyānauttarakurupubbavidehasaṅkhātānaṃ catunnaṃ dīpānaṃ tadanugatānaṃ dvisahassaparittadīpānañca ekato katvā sakalacakkavāḷagabbhe issaraṃ cakkavattirajjaṃ kareyyāti attho. Ekissā pūjanāyetanti dhātugabbhe cetiye katāya ekissā pūjāya etaṃ sakalajambudīpe sattaratanādikaṃ sakalaṃ dhanaṃ. Kalaṃ nāgghati soḷasinti cetiye katapūjāya soḷasakkhattuṃ vibhattassa soḷasamakoṭṭhāsassa na agghatīti attho.
4在为人中最尊贵、最殊胜的悉达多世尊的塔庙、安放舍利的殿堂里做抹灰工程时,我在两个界隔之间的正中位置,或者在各处献花的地方之间的空隙里,施与并涂抹了一团灰泥——整句话的语脉关联就是这样。其余各处的内容都很浅显易懂。
4.Siddhatthassa…pe…phalitantareti narānaṃ aggassa seṭṭhassa siddhatthassa bhagavato cetiye dhātugabbhamhi sudhākamme karīyamāne paricchedānaṃ ubhinnamantare vemajjhe, atha vā pupphadānaṭṭhānānaṃ antare phalantiyā mayā sudhāpiṇḍo dinno makkhitoti sambandho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
2. 善思长老譬喻的注释
2. Sucintikattheraapadānavaṇṇanā
“提舍世间主……”这一段,是具寿善思长老的譬喻。
这位长老在过去诸佛那里也积集过善根,在多生多世中为了证得涅槃而累积福德。提舍世尊住世时,他出生在一个家庭里,长大后对世尊生起信心,为了给世尊准备座位,供养了一张清净、光滑、无价的木制坐凳。因为这一善业,他享受了善趣的快乐,在各处流转生死。到了现在这尊佛出世的时代,他又出生在一个家庭里,长大后对世尊生起信心,出家不久就证得了应供果。
Tissassa lokanāthassātiādikaṃ āyasmato sucintikattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro anekāsu jātīsu nibbānādhigamāya puññaṃ upacinitvā tissassa bhagavato kāle ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā satthu nisīdanatthāya parisuddhaṃ siliṭṭhaṃ kaṭṭhamayamanagghapīṭhamadāsi. So tena puññakammena sugatisukhamanubhavitvā tattha tattha saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
8这位长老证得阿罗汉果之后,回忆起过去的业,心中生起欢喜,于是开示自己过去世的修行事迹,说出了“提舍世间主……”等偈颂。这些内容的意思都很明白易懂。
8. So pattaarahattaphalo pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tissassa lokanāthassātiādimāha. Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
3. 半布长老譬喻注
3. Aḍḍhaceḷakattheraapadānavaṇṇanā
“我对提舍世尊……”这一段,是具寿半布长老的譬喻。这位长老在过去诸佛那里也积过善根,在一次次投生中不断积累能导向解脱的福德。到了提舍佛住世的时候,他因为某个不善业,投生在一个贫苦家庭。长大后,他听闻了正法教导,心生净信,为了做袈裟,供养了半块布。他凭着这份欢喜信受之心,命终后生到天界,享受了六种欲界天的福报。从那里死后,又转生人间,享受了人中最高等的转轮王福报。到了现在这位佛出世的时代,他生在一个富贵家族里,长大后听了导师说法,心生净信,出家不久就证得了阿罗汉果。
Tissassāhaṃbhagavatotiādikaṃ āyasmato aḍḍhaceḷakattherassa apadānaṃ. Ayampi thero purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto tissassa bhagavato kāle ekenākusalena kammena duggatakulagehe nibbatto vuddhimanvāya saddhammadesanaṃ ñatvā pasannamānaso cīvaratthāya aḍḍhabhāgaṃ ekaṃ dussamadāsi. So teneva pītisomanassena kālaṃ katvā sagge nibbatto cha kāmāvacarasampattimanubhavitvā tato cuto manussesu manussasampattīnaṃ aggabhūtaṃ cakkavattisampattiṃ anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ addhakule nibbatto vuddhippatto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
14后来,他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明过去所修的福行,说出了“我对提舍佛世尊……”等话。这一切的意思都很浅显易懂。
14. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento tissassāhaṃ bhagavatotiādimāha. Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
4. 施针长老譬喻注
4. Sūcidāyakattheraapadānavaṇṇanā
“我过去世曾是铁匠……”这一段,是具寿施针长老的譬喻。
这位长老也在过去诸佛那里积下了功德,在一次次转生之间不断圆满善根种子。到了毗婆尸世尊的时代,他因为过去某一世留下的业力间隙,投生在铁匠家里。长大以后,他在自己的手艺上有所成就。有一次听到世尊说法,心里生起清净的信心,为了缝制袈裟而布施了针。靠着这份功德,他先享受了天界的福报,后来又在人间转生,享受转轮王等种种富贵。在一次次投生的过程中,他智慧锐利,拥有像金刚一样坚固的智慧。就这样经过一段段轮回,到这一劫佛陀出世时,他又投生为人,长大后成为大富之人,生起了信心,智慧也很敏锐。有一天,他听完世尊说法,顺着法的义理运用智慧观察,就在自己坐的位置上证得了阿罗汉。
Kammārohaṃ pure āsintiādikaṃ āyasmato sūcidāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro antarantarā kusalabījāni pūrento vipassissa bhagavato kāle antarantarā katena ekena kammacchiddena kammārakule nibbatto vuddhimanvāya sakasippesu nipphattiṃ patto satthu dhammadesanaṃ sutvā pasannamānaso cīvarasibbanatthāya sūcidānamadāsi, tena puññena dibbasampattiṃ anubhavitvā aparabhāge manussesu uppanno cakkavattādayo sampattiyo ca anubhavanto uppannuppannabhave tikkhapañño vajīrañāṇo ahosi. So kamena imasmiṃ buddhuppāde nibbatto vuddhippatto mahaddhano saddhājāto tikkhapañño ahosi. So ekadivasaṃ satthu dhammadesanaṃ sutvā dhammānusārena ñāṇaṃ pesetvā nisinnāsaneyeva arahā ahosi.
1919. 他成为阿罗汉之后,回忆起自己过去的业,心生欢喜,为了说明过去所修的福行,说出了“我过去曾是铁匠”等话。其中“铁匠”是指靠铁工、金属工等手艺维持生活、求得成长和发达的人,所以叫铁匠。意思是,过去我修福的时候,曾是个铁匠。其余各处都很容易理解。
19. So arahā samāno attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento kammārohaṃ pure āsintiādimāha. Tattha kammāroti ayokammalohakammādinā kammena jīvati ruhati vuddhiṃ virūḷhiṃ āpajjatīti kammāro, pubbe puññakaraṇakāle kammāro āsiṃ ahosinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
5. 香鬘长老譬喻的注疏
5. Gandhamāliyattheraapadānavaṇṇanā
“在悉达多世尊……”等句,是具寿香鬘长老的譬喻。
这位长老也在过去诸佛那里积集过善根。在悉达多世尊的时代,他出生在一个俗家,拥有大财大富。他对导师生起净信,把旃檀、沉香、樟脑、番红花等许多上好香料聚集起来,为导师造了一座香塔,又在上面用善意花覆盖,并对佛陀作了八支礼敬。由于这一善业,他在天界和人间享受种种福报。到了现在这位佛陀出世的时候,他出生在一个富足丰裕的家庭,长大后对导师生起净信,出家为比丘,不久就证得了应供。
Siddhatthassabhagavatotiādikaṃ āyasmato gandhamāliyattherassa apadāna. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto mahaddhano mahābhogo ahosi. So satthari pasīditvā candanāgarukappūrakassaturādīni anekāni sugandhāni vaḍḍhetvā satthu gandhathūpaṃ kāresi. Tassupari sumanapupphehi chādesi, buddhañca aṭṭhaṅganamakkāraṃ akāsi. So tena puññakammena devamanussesu sampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde vibhavasampanne ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
24后来,他忆念起自己过去所造的业,心生欢喜,为了开示过去所行的前世事迹,说出了“悉达多世尊……”等话。这一切都是浅显易懂的。
24. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento siddhatthassa bhagavatotiādimāha. Taṃ sabbaṃ uttānatthamevāti.
6. 三花长老譬喻注
6. Tipupphiyattheraapadānavaṇṇanā
“从前我是猎鹿者……”这一段,是具寿三花长老的譬喻。
这位长老也在过去诸佛那里积集过善业,但中间因为某种不善业的障碍,在毗婆尸世尊的时代,出生在猎户家庭,成了猎鹿人,住在森林里。那时,他看见毗婆尸世尊的喇叭花菩提树,枝叶完整茂盛,颜色翠绿,泛着青光,令人心生欢喜,就用三朵花供养,又把枯叶清掉,像面对世尊本人一样,向那棵大喇叭花菩提树礼拜。
凭着这份功德,他死后生到天界,在天界一再享受天界的福报;从那里死后又生到人间,享受转轮王等福报。到了现在这位佛陀出世的时代,他出生在一个家庭里,长大后听了佛陀说法,心里生起欢喜,就舍家出家,不久便证得了阿罗汉。
Migaluddo pure āsintiādikaṃ āyasmato tipupphiyattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro antarā kenaci akusalacchiddena vipassissa bhagavato kāle nesādakule nibbatto migaluddo hutvā araññe viharati. Tadā vipassissa bhagavato pāṭalibodhiṃ sampuṇṇapattapallavaṃ haritavaṇṇaṃ nīlobhāsaṃ manoramaṃ disvā tīhi pupphehi pūjetvā purāṇapattaṃ chaḍḍetvā bhagavato sammukhā viya pāṭalimahābodhiṃ vandi. So tena puññena tato cuto devaloke uppanno tattha dibbasampattiṃ aparāparaṃ anubhavitvā tato cuto manussesu jāto tattha cakkavattisampattiādayo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ kulagehe nibbatto vuddhimanvāya satthu dhammadesanaṃ sutvā paṭiladdhasomanassahadayo gehaṃ pahāya pabbajitvā nacirasseva arahā ahosi.
3131. 他这样达到成就之后,回忆起自己过去的业,心中生起喜悦,开示过去所行的譬喻,说出“从前是猎鹿者……”等句。其中,“鹿”(migo):因为它走向死亡、到达死亡,所以叫“鹿”;或者,因为猎鹿时努力活动,所以叫“鹿”。“猎鹿者”(migaluddo):对杀害鹿贪求、执着、沉迷的人。“从前,在我积福的时候,在名为林野的大森林中,我是猎鹿者”——这句连起来的意思是:过去我修福的时候,在一座叫“林野”的大森林里,我是猎鹿人。“见喇叭花绿”:在那里,因为那种树以某种方式具有红色,所以叫“喇叭花”;因为花是红色的,所以称作“喇叭花”;因为叶子是绿色的,所以说“见青色的喇叭花菩提树”。其余各处,意思都浅显易懂。
31. So evaṃ siddhippatto attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migaluddo pure āsintiādimāha. Tattha maraṇāya gacchati pāpuṇātīti migo, atha vā magayamāno ihati pavattatīti migo, migānaṃ māraṇe luddo lobhī gedhoti migaluddo, pure mayhaṃ puññakaraṇasamaye kānanasaṅkhāte mahāaraññe migaluddo āsinti sambandho. Pāṭaliṃ haritaṃ disvāti tattha pakārena talena rattavaṇṇena bhavatīti pāṭali , pupphānaṃ rattavaṇṇatāya pāṭalīti vohāro, pattānaṃ haritatāya haritaṃ nīlavaṇṇaṃ pāṭalibodhiṃ disvāti attho. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
第7品 蜜丸长老譬喻的注释
7. Madhupiṇḍikattheraapadānavaṇṇanā
“在空旷的林中看见……”这一段,是具寿蜜丸长老的譬喻。
这位长老也曾在过去诸佛那里积下善根,在一次次轮回生死中,不断积累能成为出离助缘的福德。在悉达多世尊住世的时代,他投生在猎户之家,住在大森林里。那时,他看见安住在远离之乐中的悉达多世尊,等世尊从定中起来后,就供养了非常甘美的蜜丸。他当时心生净信,礼敬世尊之后便离开了。他就凭着这份功德,在天界和人间中流转,享受种种福报;到了现在这尊佛出世的时代,他投生在一个家庭中,长大后对佛生起净信,出家修行,不久就证得了阿罗汉。
Vivane kānane disvātiādikaṃ āyasmato madhupiṇḍikattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle nesādayoniyaṃ nibbatto mahāaraññe paṭivasati. Tadā vivekābhiratiyā sampattaṃ siddhatthaṃ bhagavantaṃ disvā samādhito vuṭṭhitassa tassa sumadhuraṃ madhumadāsi. Tattha ca pasannamānaso vanditvā pakkāmi. So teneva puññena sampattiṃ anubhavanto devamanussesu saṃsaritvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
3737. 后来,他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明过去所修行的譬喻,说了“在旷野、林中见到……”等话。其中,“旷野”是指特别宽广的森林,远离、完全远离了象声、马声、车声、鼓声以及感官欲望和烦恼欲望,这就是它的意思。与名为“林野”的大森林相连,就是“在大森林中的旷野里”这个意思。“如药草般闪耀”:药草能实现增长有者众生心中所希望、所祈求的愿望,所以叫药草。因为能产生药力的原因,每当那颗星升起时,人们就把它取来、拿住,所以那颗星叫药星。本来应该说“如药星般闪耀”,但为了让偈颂组合顺畅,就说成了“如药草般闪耀”。其余各处都很容易理解。
37. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vivane kānane disvātiādimāha. Tattha vivaneti visesena vanaṃ patthaṭaṃ vivanaṃ, hatthiassarathasaddehi bherisaddehi ca vatthukāmakilesakāmehi ca vigataṃ byāpagatanti attho, kānanasaṅkhāte mahāaraññe vivaneti sambandho. Osadhiṃva virocantanti bhavavaḍḍhakijanānaṃ icchiticchitaṃ nipphādetīti osadhaṃ. Ojānibbattikāraṇaṃ paṭicca yāya tārakāya uggatāya uddharanti gaṇhantīti sā osadhi. Osadhitārakā iva virocantīti vattabbe gāthābandhasukhatthaṃ ‘‘osadhiṃva virocanta’’nti ca vuttaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.
8. 布施坐卧处长老譬喻注
8. Senāsanadāyakattheraapadānavaṇṇanā
“对悉达多世尊”等句,是施坐具长老的譬喻。这位长老在过去诸佛那里积集了善行,生生世世不断积聚能带来出离的福德。在悉达多世尊住世的时代,他出生在良家,长大后对世尊生起净信。世尊来到他居住的林间时,他礼敬世尊,铺好树叶座献上。他又在世尊所坐之处四周砌起围墙,并以鲜花供养。凭着这份福德,他在天界与人间流转,享受了两界的福报。到如今佛陀出世的时代,他又出生在良家,长大后对世尊生起净信而出家,不久就证得了阿罗汉果。
Siddhatthassa bhagavatotiādikaṃ āyasmato senāsanadāyakattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto siddhatthassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā attano vasanaṭṭhānaṃ vanantaraṃ sampattassa bhagavato paṇāmaṃ katvā paṇṇasantharaṃ santharitvā adāsi. Bhagavato nisinnaṭṭhānassa samantato bhittiparicchedaṃ katvā pupphapūjamakāsi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto ubhayasampattiyo anubhavitvā imasmiṃ buddhuppāde kulagehe nibbatto vuddhippatto satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi.
45后来,他回忆起自己过去所造的业,心生欢喜,为了说明自己过去世修行的本迹,便说出“对悉达多世尊”等偈颂。这些内容因为和前面所说的方式一样,所以意思都很清楚明白。
45. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto attano pubbacaritāpadānaṃ dassento siddhatthassa bhagavatotiādimāha. Taṃ sabbaṃ heṭṭhā vuttanayattā uttānatthamevāti.
9. 服务者长老譬喻的注释
9. Veyyāvaccakarattheraapadānavaṇṇanā
以毗婆尸世尊开头等句,是侍奉长老的譬喻(阿波陀那)。他的出生等事,应当依照前面所说的方式来看。
Vipassissa bhagavatotiādikaṃ āyasmato veyyāvaccakarattherassa apadānaṃ. Tassa uppattiādayo heṭṭhā vuttaniyāmeneva daṭṭhabbā.
10. 侍佛者长老譬喻注
10. Buddhupaṭṭhākattheraapadānavaṇṇanā
“对毗婆尸世尊……”这一段,是侍佛者长老的譬喻。
这位长老也在过去诸佛那里积集过善行,在一次次投生中不断累积能导向解脱的福德。在毗婆尸世尊的时代,他出生在一个吹螺号的人家,长大后精通了吹螺号的技艺,常常为世尊吹螺号,就以螺号的声音来作供养。凭着这份福德,他在天界和人间流转受生,无论生到哪里,都名声远扬,声音洪亮、清澈,而且甘甜悦耳。到了现在这一佛出世的时候,他出生在一个有名望的家族,长大后以“甘甜的声音”而为人所知。他对世尊生起净信,出家不久就证得了阿罗汉果,后来以“甘甜声长老”而广为人知。
Vipassissabhagavatotiādikaṃ āyasmato buddhupaṭṭhākattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto vipassissa bhagavato kāle saṅkhadhamakakule nibbatto vuddhimanvāya attano sippe saṅkhadhamane cheko ahosi, niccakālaṃ bhagavato saṅkhaṃ dhametvā saṅkhasaddeneva pūjesi. So tena puññena devamanussesu saṃsaranto sabbattha pākaṭo mahāghoso mahānādī madhurassaro ahosi, imasmiṃ buddhuppāde ekasmiṃ pākaṭakule nibbatto vuddhippatto madhurassaroti pākaṭo, satthari pasīditvā pabbajito nacirasseva arahā ahosi, aparabhāge madhurassarattheroti pākaṭo.
5151. 有一天,他回忆起自己过去的业,心生欢喜,为了开示前生的本行,便说出“对毗婆尸世尊……”等话。那段内容前面已经讲过。“我曾是螺号手”:螺号,就是能好好掘[沙]而前行的意思,也就是在大海边往来游行的意思。吹这个螺号、发出声音的人,就是螺号手;所以“我曾是螺号手”的意思就是:我就是那位螺号手。剩下的文句到处都很清楚。
51. So ekadivasaṃ attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento vipassissa bhagavatotiādimāha. Taṃ heṭṭhā vuttameva. Ahosiṃ saṅkhadhamakoti saṃ suṭṭhu khananto gacchatīti saṅkho, samuddajalapariyante caramāno gacchati vicaratīti attho. Taṃ saṅkhaṃ dhamati ghosaṃ karotīti saṅkhadhamako, sohaṃ saṅkhadhamakova ahosinti attho. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.