第5品 布萨品
5. Uposathavaggo
4. 《婆悉咤经》的注释
4. Vāseṭṭhasuttavaṇṇanā
4444. 在第五品的第四经中，世尊指着站在前面的两棵娑罗树说“婆悉咤，纵使这些大娑罗树”，这是用假设来作比喻。这里说的是：这些大娑罗树本来没有心识。假如它们有心识，能受持具足八支的布萨，那么这布萨的安住也会给它们带来长远的利益和安乐。对于有心识的众生，就更不用说了。
44. Pañcamassa catutthe ime cepi, vāseṭṭha, mahāsālāti purato ṭhite dve sālarukkhe dassento parikappopamaṃ āha. Idaṃ vuttaṃ hoti – ime tāva mahāsālā acetanā. Sace etepi sacetanā hutvā aṭṭhaṅgasamannāgataṃ uposathaṃ upavaseyyuṃ, etesampi so uposathavāso dīgharattaṃ hitāya sukhāya assa. Bhūte pana vattabbameva natthīti.
第6篇 阿那律经的注释
6. Anuruddhasuttavaṇṇanā
46第六经中“具寿阿那律由之”这句话：据说那些天女观察自己的福报后，心里想：“我们到底是依靠什么才得到这样的福报？”这样思察时，她们看见了长老，就想：“从前我们的尊长还在做转轮王的时候，我们做他的贴身侍女，遵照他给的教导去做，因此才得到这样的福报。我们去把长老请来，一起享受这份福报吧。”于是她们白天就来到具寿阿那律那里。“于三处”指三种原因。“随处于刹那即得”指刹那间就得到。“忆念”指忆念说话的声音、歌声或饰品发出的声响。关于“变成黄色”等，先是变成青色，心想“不能变成黄色”等，这样思量、寻思。那些天女也想：“现在尊长希望我们变成黄色，现在希望变成红色。”于是她们就变成了那样。
46. Chaṭṭhe yenāyasmā anuruddhoti tā kira devatā attano sampattiṃ oloketvā ‘‘kiṃ nu kho nissāya ayaṃ sampatti amhehi laddhā’’ti āvajjamānā theraṃ disvā ‘‘mayaṃ amhākaṃ ayyassa pubbe cakkavattirajjaṃ karontassa pādaparicārikā hutvā tena dinnovāde ṭhatvā imaṃ sampattiṃ labhimha, gacchāma theraṃ ānetvā imaṃ sampattiṃ anubhavissāmā’’ti divā yenāyasmā anuruddho tenupasaṅkamiṃsu. Tīsu ṭhānesūti tīsu kāraṇesu. Ṭhānaso paṭilabhāmāti khaṇeneva labhāma. Saranti vacanasaddaṃ vā gītasaddaṃ vā ābharaṇasaddaṃ vā. Pītā assūtiādīni nīlā tāva jātā, pītā bhavituṃ na sakkhissantītiādinā nayena cintetvā vitakketi. Tāpi ‘‘idāni ayyo amhākaṃ pītabhāvaṃ icchati, idāni lohitabhāva’’nti tādisāva ahesuṃ.
弹指作响，就是弹响手掌。具五支的，就是具备皮覆、双面、全覆、实心、有孔这五支。其中，皮覆是指像鼓等蒙覆单面的乐器；双面是指两面都蒙皮的；全覆是指全面蒙覆的；有孔是指箫管之类；实心是指铙钹之类。善训练的，是指通过拉紧、放松等而调好的。善击奏的，是指为了检验是否合律而妥善击奏的。由善巧者善演奏的，是指由那些善于演奏、技艺娴熟的人来演奏的。悦耳，就是纯熟、美妙。能喜，就是有能力让人生起欢喜。可意，就是值得希求；或者读作可忍，意思是即使听上一整天也能忍受，不会生厌。令人沉醉，就是能让人生起骄慢、令人迷醉。收摄诸根，就是心想“这些天女在做不合宜的事”，便把诸根向下收摄，不睁眼去注视。尊长阿那律不享受：（天女们心想）“我们唱歌跳舞，可尊长阿那律却不享受，也不睁眼注视。我们唱歌跳舞又有什么用？”便就地隐没了。前往世尊处，就是见到那些天女的神通后，为了请教“具足哪些法的女人会投生到悦意的天界”这一义理，便前去拜见世尊。
Accharaṃ vādesīti pāṇitalaṃ vādesi. Pañcaṅgikassāti ātataṃ, vitataṃ, ātatavitataṃ, ghanaṃ, susiranti imehi pañcahi aṅgehi samannāgatassa. Tattha ātataṃ nāma cammapariyonaddhesu bheriādīsu ekatalatūriyaṃ, vitataṃ nāma ubhayatalaṃ, ātatavitataṃ nāma sabbaso pariyonaddhaṃ, susiraṃ vaṃsādi, ghanaṃ sammādi. Suvinītassāti ākaḍḍhanasithilakaraṇādīhi samucchitassa. Suppaṭipatāḷitassāti pamāṇe ṭhitabhāvajānanatthaṃ suṭṭhu paṭipatāḷitassa. Kusalehi susamannāhatassāti ye vādetuṃ kusalā chekā, tehi vāditassa. Vaggūti cheko sundaro. Rajanīyoti rañjetuṃ samattho. Kamanīyoti kāmetabbayutto. Khamanīyoti vā pāṭho, divasampi suyyamāno khamateva, na nibbindatīti attho. Madanīyoti mānamadapurisamadajanano. Indriyāni okkhipīti ‘‘asāruppaṃ imā devatā karontī’’ti indriyāni heṭṭhā khipi, na akkhīni ummīletvā olokesi. Na khvayyo anuruddho sādiyatīti ‘‘mayaṃ naccāma gāyāma, ayyo pana anuruddho na kho sādiyati, akkhīni ummīletvā na oloketi, kiṃ mayaṃ naccitvā vā gāyitvā vā karissāmā’’ti tattheva antaradhāyiṃsu. Yena bhagavā tenupasaṅkamīti tāsaṃ devatānaṃ ānubhāvaṃ disvā ‘‘katihi nu kho dhammehi samannāgato mātugāmo manāpakāyike devaloke nibbattatī’’ti imamatthaṃ pucchituṃ upasaṅkami.
9-10. 现世利益两经的注释
9-10. Idhalokikasuttadvayavaṇṇanā
49-5049-50. 在第九部经里说“此人于现世已经奋起”，意思是这个人的现世，单就他在现世所做的行为来说，因为已经奋起、已经圆满，所以就说他“已奋起、已圆满”。“具足十六行相”，是指在经中说的八种行相，加上偈颂中说的八种行相，以这十六种行相而具足；或者，自己具足八支，也劝导别人在那些方面具足，因此有些人说这样就是“具足十六行相”。不过在这里，信、戒、慧是混合在一起说的。第十部经是对比丘僧团说的。至于所有经中没有提到的内容，因为道理在前面已经讲过了，所以含义都很清楚明了。
49-50. Navame ayaṃ’sa loko āraddho hotīti ayamassa loko idhaloke karaṇamattāya āraddhattā paripuṇṇattā āraddho hoti paripuṇṇo. Soḷasākārasampannāti sutte vuttehi aṭṭhahi, gāthāsu aṭṭhahīti soḷasahi ākārehi samannāgatā, yāni vā aṭṭhaṅgāni parampi tesu samādapetīti evampi soḷasākārasampannāti eke. Saddhāsīlapaññā panettha missikā kathitā. Dasamaṃ bhikkhusaṅghassa kathitaṃ. Sabbasuttesu pana yaṃ na vuttaṃ, taṃ heṭṭhā āgatanayattā uttānatthamevāti.
第二五十经篇
2. Dutiyapaṇṇāsakaṃ
