(十一)1. 沙门想品
(11) 1. Samaṇasaññāvaggo
1.《沙门想经》注释
1. Samaṇasaññāsuttavaṇṇanā
101101. 第三集第一经里,“沙门想”是指对沙门生起的想。“持续作者”是指不间断的作者。“无害”就是没有痛苦。“这成为他的利益”意思是:这些是此利益的因缘,如此对于他在生活资具方面,就是经过省察之后才受用。第二经的意思很清楚,不用多解释。
101. Tatiyassa paṭhame samaṇasaññāti samaṇānaṃ uppajjanakasaññā. Santatakārīti nirantarakārī. Abyāpajjhoti niddukkho. Idamatthaṃtissa hotīti idamatthaṃ ime paccayāti evamassa jīvitaparikkhāresu hoti, paccavekkhitaparibhogaṃ paribhuñjatīti attho. Dutiyaṃ uttānatthameva.
3. 邪见经的注释
3. Micchattasuttavaṇṇanā
103在第三经中,“失败”是指从天界和道中退失。“非成就”是指没有达成、没有圆满。“能够”是指持续运作。
103. Tatiye virādhanā hotīti saggato maggato ca virajjhanaṃ hoti. No ārādhanāti na sampādanā na paripūrakāritā hoti. Pahotīti pavattati.
4-5. 种子经等的注释
4-5. Bījasuttādivaṇṇanā
104-105104-105. 在第四项中,“如所见而圆满受持”是指随顺自己的见解而圆满地受持,完整地执取。“思”是指在三门中生起的思。“愿求”是指“愿我成为这样”的愿求。“誓愿”是指“我将成为天人,或成为某位天人”这样在心中确立目标。“行”是指与心相应的行。在第五项中,以在前引导之义而称为“前导”。“随行”是指紧随其后而跟随。
104-105. Catutthe yathādiṭṭhi samattaṃ samādinnanti diṭṭhānurūpena paripuṇṇaṃ samādinnaṃ sakalaṃ gahitaṃ. Cetanāti tīsu dvāresu nibbattitacetanāva gahitā. Patthanāti ‘‘evarūpo siya’’nti evaṃ patthanā. Paṇidhīti ‘‘devo vā bhavissāmi devaññataro vā’’ti cittaṭṭhapanā. Saṅkhārāti sampayuttakasaṅkhārā. Pañcame purecārikaṭṭhena pubbaṅgamā. Anvadevāti taṃ anubandhamānameva.
第六部《损减经》的注释
6. Nijjarasuttavaṇṇanā
106106. 第六经的“耗尽处”,意思是导致耗尽的原因。“邪见被耗尽”:这个邪见在之前的观修阶段就已经被耗尽、被舍断了。为什么还要再提一次?因为它还没有被彻底断除。因为在观修阶段,邪见虽然已经被耗尽,但并没有被彻底断除。只有道心生起之后,才能彻底断除它,不再让它重新生起。所以这里再次提到它。对所有相关的文句,都应该这样理解。在这里,以正解脱为缘,有六十四种法达到修行圆满。哪六十四种?在入流道的刹那,以胜解的作用,信根圆满;以策励的作用,精进根圆满;以住持的作用,念根圆满;以不散乱的作用,定根圆满;以见的作用,慧根圆满;以了知的作用,意根圆满;以欣悦的作用,喜根圆满;以维持生命延续和主导的作用,命根圆满……中间省略……在阿罗汉果的刹那,以胜解的作用,信根圆满……中间省略……以维持生命延续和主导的作用,命根圆满。这样,在四种道和四种果中,各有八根圆满,合起来就是六十四种法达到圆满。
106. Chaṭṭhe nijjaravatthūnīti nijjarakāraṇāni. Micchādiṭṭhi nijjiṇṇā hotīti ayaṃ heṭṭhā vipassanāyapi nijjiṇṇā eva pahīnā. Kasmā puna gahitāti? Asamucchinnattā. Vipassanāya hi kiñcāpi nijjiṇṇā, na pana samucchinnā. Maggo pana uppajjitvā taṃ samucchindati, na puna vuṭṭhātuṃ deti. Tasmā puna gahitā. Evaṃ sabbapadesu yojetabbo. Ettha ca sammāvimuttipaccayā catusaṭṭhi dhammā bhāvanāpāripūriṃ gacchanti. Katame catusaṭṭhi? Sotāpattimaggakkhaṇe adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ paripūrati, paggahaṭṭhena vīriyindriyaṃ, upaṭṭhānaṭṭhena satindriyaṃ, avikkhepaṭṭhena samādhindriyaṃ, dassanaṭṭhena paññindriyaṃ paripūreti, vijānanaṭṭhena manindriyaṃ, abhinandanaṭṭhena somanassindriyaṃ, pavattasantatiādhipateyyaṭṭhena jīvitindriyaṃ paripūrati…pe… arahattaphalakkhaṇe adhimokkhaṭṭhena saddhindriyaṃ…pe… pavattasantatiādhipateyyaṭṭhena jīvitindriyaṃ paripūratīti evaṃ catūsu ca maggesu catūsu ca phalesu aṭṭhaṭṭha hutvā catusaṭṭhi dhammā pāripūriṃ gacchanti.
第7经《洗涤经》的注释
7. Dhovanāsuttavaṇṇanā
107第七经里说的“清洗”,就是洗骨头。在那个地方,人们不火化死去的亲人,而是挖个坑埋到地里。然后,等那些尸体腐烂后,他们把骨头取出来洗干净,依次竖立起来,用香和花鬘供养,然后放在那里。到了星宿节那天,他们拿起那些骨头哭泣、哀叹,之后就开始庆祝星宿节。
107. Sattame dhovananti aṭṭhidhovanaṃ. Tasmiñhi janapade manussā ñātake mate na jhāpenti, āvāṭaṃ pana khaṇitvā bhūmiyaṃ nidahanti. Atha nesaṃ pūtibhūtānaṃ aṭṭhīni nīharitvā dhovitvā paṭipāṭiyā ussāpetvā gandhamālehi pūjetvā ṭhapenti. Nakkhatte patte tāni aṭṭhīni gahetvā rodanti paridevanti, tato nakkhattaṃ kīḷanti.
8-10. 医师经等的注释
8-10. Tikicchakasuttādivaṇṇanā
108-110108-110. 第八经中,“下泻药”是指排除病素的药。“已泻下”就是已经排掉、已经清除。第九经中,“催吐药”是指引起呕吐的药。第十经中,“应被驱除”是指应当被驱除。“已驱除”就是已经被驱除。
108-110. Aṭṭhame virecananti dosanīharaṇabhesajjaṃ. Virittā hotīti nīhaṭā hoti panuditā. Navame vamananti vamanakaraṇabhesajjaṃ. Dasame niddhamanīyāti niddhamitabbā. Niddhantāti niddhamitā.
第11段 第一无学经的注释
11. Paṭhamaasekhasuttavaṇṇanā
111在第十一经里,为了说明支分圆满,就直接把正见说成正智。这样一来,所有这些属于阿罗汉果的法都是无学法,因为它们是无学圣者所生起的,所以连省察智也被说成是无学的。
111. Ekādasame aṅgaparipūraṇatthaṃ sammādiṭṭhiyeva sammāñāṇanti vuttā. Evamete sabbepi arahattaphaladhammā asekhā, asekhassa pavattattā paccavekkhaṇañāṇampi asekhanti vuttaṃ.
第十二 第二无学经注释
12. Dutiyaasekhasuttavaṇṇanā
112第十二经里说的“无学的”,就是指无学本身,或者属于无学的东西。通过这部经,说的正是漏尽者。
112. Dvādasame asekhiyāti asekhāyeva, asekhasantakā vā. Iminā suttena khīṇāsavova kathitoti.