《何义经》的注释
1. Kimatthiyasuttavaṇṇanā
1在《十集》的第一经里,“善戒”是指没有过失的戒。“它们为了无愧和无悔而导向”,意思是它们能带来无悔。所谓“那是它们的功德”,是说这些戒以无悔为功德。在“为了如实知见”等说法中,“如实知见”指的是初期的观智,“厌离”指的是强有力的观智,“离贪”指的是道,“解脱”指的是阿拉汉果,“知见”指的是省察智。“导向最上”是说朝着阿拉汉果前进。
1. Dasakanipātassa paṭhame kusalāni sīlānīti anavajjasīlāni. Amaṅkubhāvassa avippaṭisārassa atthāya saṃvattantīti avippaṭisāratthāni. So nesaṃ ānisaṃsoti avippaṭisārānisaṃsāni. Yathābhūtañāṇadassanatthotiādīsu yathābhūtañāṇadassanaṃ nāma taruṇavipassanā, nibbidā nāma balavavipassanā, virāgo nāma maggo, vimutti nāma arahattaphalaṃ, ñāṇadassanaṃ nāma paccavekkhaṇañāṇaṃ. Aggāya parentīti arahattatthāya gacchanti.
《思应作经》的注释
2. Cetanākaraṇīyasuttavaṇṇanā
2在第二部经中,“不是靠思心所应当做的事”,意思是:不是先经过思考、筹划、安排之后才去做的事。“这是法性”,意思是:这是法的自性,是因缘的规律。“汇入”,意思是使它们流动、生起。“遍满”,意思是使它们完全充满。“从此岸到彼岸”,意思是:以三界轮回为此岸,为了到达涅槃彼岸。
2. Dutiye na cetanāya karaṇīyanti na cetetvā kappetvā pakappetvā kātabbaṃ. Dhammatā esāti dhammasabhāvo eso kāraṇaniyamo ayaṃ. Abhisandentīti pavattenti. Paripūrentīti paripuṇṇaṃ karonti. Apārā pāraṃ gamanāyāti orimatīrabhūtā tebhūmakavaṭṭā nibbānapāraṃ gamanatthāya.
三部《近因经》的注释
3-5. Upanisasuttattayavaṇṇanā
3-5在第三部经里,“失去近因”就是指失去了原因。第四部和第五部经的差别,只在于它们是由两位长老分别讲述的。
3-5. Tatiye hatūpanisoti hatakāraṇo. Catutthapañcamesu dvīhi therehi kathitabhāvova viseso.
第六《定经》的注释
6. Samādhisuttavaṇṇanā
6第六个经中,“不应于地而有地想”的意思是:以地为所缘,对“地、地”这样生起的想,不应成为有想者。对水等所缘也是这样。“不于此世界”的意思是:不对此世界所生起的四禅或五禅那之想而成为有想者。“不于他方世界”的意思是:不对他方世界所生起的四禅或五禅那之想而成为有想者。“但又成为有想者”是说:然而他的等至属于有寻的等至,所以称为有想者。“这是寂静,这是殊胜”的意思是:将“寂静、寂静”作为目标而安坐者,即使一整天心也持续以“寂静、寂静”生起;将“殊胜、殊胜”作为目标而安坐者,即使一整天心也持续以“殊胜、殊胜”生起。所谓“即此一切行之寂止”,是指将涅槃作为目标而安坐者,即使一整天心也持续以“涅槃、涅槃”生起——所有这些描述,都是就果等至定而言的
6. Chaṭṭhe neva pathaviyaṃ pathavīsaññī assāti pathaviṃ ārammaṇaṃ katvā pathavīti evaṃ uppannāya saññāya saññī na bhaveyya. Āpādīsupi eseva nayo. Na idhaloketi idhaloke uppajjanakacatukkapañcakajjhānasaññāya na saññī bhaveyya. Na paraloketi paraloke uppajjanakacatukkapañcakajjhānasaññāya na saññī bhaveyya. Saññī ca pana assāti atha ca panassa samāpatti savitakkasamāpattiyeva assāti vuccati. Etaṃ santaṃ etaṃ paṇītanti santaṃ santanti appetvā nisinnassa divasampi cittuppādo ‘‘santaṃ santa’’nteva pavattati, paṇītaṃ paṇītanti appetvā nisinnassa divasampi cittuppādo ‘‘paṇītaṃ paṇīta’’nteva pavattati. Yadidaṃ sabbasaṅkhārasamathoti nibbānaṃ nibbānanti appetvā nisinnassa divasampi cittuppādo ‘‘nibbānaṃ nibbāna’’nteva pavattatīti sabbampetaṃ phalasamāpattisamādhiṃ sandhāya vuttaṃ.
第7篇 舍利弗经的注释
7. Sāriputtasuttavaṇṇanā
7第七经中,“贤友,而且那时我是有想者”,意思是:贤友,那时我以“有的灭尽就是涅槃”这一果等至之想,而成为有想者。“我的那个等至是有心的”——这是省察。
7. Sattame saññī ca panāhaṃ, āvuso, tasmiṃ samaye ahosinti, āvuso, tasmiṃ samaye ahaṃ ‘‘bhavanirodho nibbāna’’nti imāya phalasamāpattisaññāya saññī ahosiṃ. Sacittakā me sā samāpatti ahosīti paccavekkhaṇā kathitā.
《禅那经》的注释
8. Jhānasuttavaṇṇanā
8第八部经的注释中,“一切善见”是指:因能带来净信的身业等之存在,故为周遍可悦。“一切行相圆满”是指:以一切因缘而圆满。
8. Aṭṭhame samantapāsādikoti pasādāvahānaṃyeva kāyakammādīnaṃ sabbhāvato samanto pāsādiko. Sabbākāraparipūroti sabbehi kāraṇehi paripuṇṇo.
第9经《寂静解脱经》的注释
9. Santavimokkhasuttavaṇṇanā
9第九经里说的“寂静”,是指由于所缘寂静、由于禅支寂静。“解脱”这个名字,是因为从敌对法中解脱出来,又因为对所缘毫无疑虑、彻底解脱,所以得到这样的名称。“超越诸色”,是说超越色界禅那之后而生起。其余各处,意思都很明白易懂。
9. Navame santāti ārammaṇasantatāyapi aṅgasantatāyapi santā. Vimokkhāti paccanīkadhammehi vimuttattā ārammaṇe ca nirāsaṅkabhāvena suṭṭhu muttattā evaṃladdhanāmā. Atikkamma rūpeti rūpajjhānāni atikkamitvā pavattā. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.