《逼迫经》的注释
1. Sambādhasuttavaṇṇanā
4242. 第五品第一经里说的“优陀夷”,是指黑优陀夷长老。“不知”就是不了知。“大慧者”就是有大智慧的人。“他了悟禅那”就是他证知了禅那。“退隐如牛王”:因为安住独一而退隐,又因为最上的意义而称为牛王。“牟尼”就是佛陀牟尼。“以某种方式”:是以某一个原因。仅仅因为贪欲的逼迫不存在,初禅就可以叫作“得到了空间”,但并不是在一切方面都完全如此。“那里仍有逼迫”:在初禅里也还是有逼迫,还是有压制。也有人读作“那里仍有此”。“那么那里什么是逼迫呢?”:在初禅里,什么才是逼迫呢?“这就是那里的逼迫”:就是寻和伺还没有被灭除的状态,这叫作逼迫、压制。按照这个方法,所有段落的意思都应当这样理解。“不是以某种方式”:不是只靠一个原因,而是因为一切逼迫都已断除,所以漏尽才在一切方面完全叫作“得到了空间”。
42. Pañcamassa paṭhame udāyīti kāḷudāyitthero. Avidvāti aññāsi. Bhūrimedhasoti mahāpañño. Yo jhānamabujjhīti yo jhānaṃ abujjhi. Paṭilīnanisabhoti ekībhāvavasena paṭilīno ceva uttamaṭṭhena ca nisabho. Munīti buddhamuni. Pariyāyenāti ekena kāraṇena. Kāmasambādhassa hi abhāvamatteneva paṭhamajjhānaṃ okāsādhigamo nāma, na sabbathā sabbaṃ. Tatrāpatthi sambādhoti tasmimpi paṭhamajjhāne sambādho paṭipīḷanaṃ atthiyeva. Tatrāpitthītipi pāṭho. Kiñca tattha sambādhoti tasmiṃ pana jhāne kiṃ sambādho nāma. Ayamettha sambādhoti ayaṃ vitakkavicārānaṃ aniruddhabhāvo sambādho saṃpīḷā nāma. Iminā upāyena sabbavāresu attho veditabbo. Nippariyāyenāti na ekena kāraṇena, atha kho āsavakkhayo nāma sabbasambādhānaṃ pahīnattā sabbena sabbaṃ okāsādhigamo nāmāti.
第二部 身证者经的注释
2. Kāyasakkhisuttavaṇṇanā
4343. 在第二部经里,“当那处这样或那样成为时”,意思是:由于某种原因、以某种方式,那被称为初禅的处成为这样。“他以这样那样的方式,用身接触它之后而住”,意思是:由于那种原因、以那种方式,他用与那定境俱生的名身接触它之后而住,也就是进入那定境。世尊以某种方式说他是身证者,是因为他用那名身现证了初禅,所以从这个角度称他为身证者。而“不是只在某种方式上”,意思是:凡是一切应当用身现证的,他都已经成就了,所以他是真正意义上的身证者。
43. Dutiye yathā yathā ca tadāyatananti yena yena kāraṇena yena yenākārena taṃ paṭhamajjhānasaṅkhātaṃ āyatanaṃ hoti. Tathā tathā naṃ kāyena phusitvā viharatīti tena tena kāraṇena tena tenākārena taṃ samāpattiṃ sahajātanāmakāyena phusitvā viharati, samāpajjatīti attho. Kāyasakkhi vutto bhagavatā pariyāyenāti yasmā tena nāmākāyena paṭhamajjhānaṃ sacchikataṃ, tasmā iminā pariyāyena kāyasakkhi vutto. Nippariyāyenāti yattakaṃ kāyena sacchikātabbaṃ, sabbassa katattā ayaṃ nippariyāyena kāyasakkhi nāma.
3. 《慧解脱者经》的注释
3. Paññāvimuttasuttavaṇṇanā
44在第三中,“他以慧了知它”的意思是:他以与初禅相关的观慧而了知它。这里同样应按照前面的方式理解“以某种方式”和“不只以某种方式”。就像此经一样,此后的诸经也应这样理解。
44. Tatiye paññāya ca naṃ pajānātīti taṃ paṭhamajjhānavipassanāpaññāya jānāti. Idhāpi pariyāyanippariyāyā purimanayeneva veditabbā. Yathā ca idha, evaṃ ito paresupi.
4. 《俱分解脱者经》的注释
4. Ubhatobhāgavimuttasuttavaṇṇanā
45第四项应当从两方面来理解。这里,“俱分解脱”是指从与止和观相对立的烦恼中解脱出来。但最终来说,应当理解为:通过等至从色身解脱,通过圣道从名身解脱,这才是“俱分解脱”。
45. Catutthaṃ ubhayena veditabbaṃ. Ettha ca ubhatobhāgavimuttoti ubhatobhāgehi samathavipassanānaṃ paccanīkakilesehi vimutto. Pariyosāne pana samāpattiyā rūpakāyato, ariyamaggena nāmakāyato vimuttoyeva ubhatobhāgavimuttoti veditabbo.
5-10. 《现见法经》等经的注释
5-10. Sandiṭṭhikadhammasuttādivaṇṇanā
46-5146-51. 在第五品等当中,“现见”是指可以自己亲自见到的。“涅槃”是指烦恼的熄灭。“般涅槃”是它的同义词。“彼分涅槃”是指通过初禅等,以各个组成部分而达到的熄灭。“见法涅槃”是指就在这个生命体当中证得的涅槃。其余各处,意思都很浅显易懂。
46-51. Pañcamādīsu sandiṭṭhikoti sayaṃ passitabbako. Nibbānanti kilesanibbānaṃ. Parinibbānanti tasseva vevacanaṃ. Tadaṅganibbānanti paṭhamajjhānādinā tena tena aṅgena nibbānaṃ. Diṭṭhadhammanibbānanti ismiṃyeva attabhāve nibbānaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
第二分五十经的注释
2. Dutiyapaṇṇāsakavaṇṇanā
52从这以下,“安稳”的意思是没有灾祸。“达到安稳”就是已经到达安稳的状态。“令学衰弱”是指那些让学变得软弱无力的事。其余各处,义理都很浅显易懂。
52. Ito paresu khemanti nirupaddavaṃ. Khemappattoti khemabhāvaṃ patto. Sikkhādubbalyānīti sikkhāya dubbalabhāvakaraṇāni. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
《增支部》十集义注
Dasakanipāta-aṭṭhakathā
第一五十经
1. Paṭhamapaṇṇāsakaṃ