第三 战士品
(8) 3. Yodhājīvavaggo
第一 心解脱果经的注释
1. Paṭhamacetovimuttiphalasuttavaṇṇanā
7171. 在第三品第一经里,“诸位比丘,从……时起”这一段,是在按前面所说的方式修满观智、证得阿罗汉果之后,为了赞叹那位比丘而开始说的。其中,“从……时起”就是“当……的时候”。“已拔除门闩”:指拔掉无明的门闩,把它移开而安住。“已摧毁壕沟”:指把轮回的壕沟彻底破坏、消灭而安住。“已拔出柱子”:指把称为渴爱的柱桩拔出、拔掉而安住。“已无门闩”:指打开诸盖的门板而安住。“已降下旗帜、已卸下重担”:指把已将慢的旗帜与由蕴的造作、烦恼所成之重担拍落、卸下而安住。“已离系”:已从轮回流转中脱离。其余依巴利文法当知。至此,世尊阐明了以道断尽烦恼、进入殊胜寂灭之卧处、专注于以涅槃为所缘的果定而住的漏尽者之时限。
71. Tatiyassa paṭhame yato kho, bhikkhaveti heṭṭhā vuttanayena vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pattassa bhikkhuno idāni vaṇṇabhaṇanatthaṃ idaṃ āraddhaṃ. Tattha yato khoti yadā kho. Ukkhittapalighoti avijjāpalighaṃ ukkhipitvā apanetvā ṭhito. Saṃkiṇṇaparikhoti saṃsāraparikhaṃ saṃkiritvā vināsetvā ṭhito. Abbūḷhesikoti taṇhāsaṅkhātaṃ esikāthambhaṃ abbuyha luñcitvā ṭhito. Niraggaḷoti nīvaraṇakavāṭaṃ ugghāṭetvā ṭhito. Pannaddhajo pannabhāroti mānaddhajañca khandhābhisaṅkhārakilesabhārañca pātetvā otāretvā ṭhito. Visaṃyuttoti vaṭṭena visaṃyutto. Sesaṃ pāḷinayeneva veditabbaṃ. Ettāvatā bhagavatā maggena kilese khepetvā nirodhasayanavaragatassa nibbānārammaṇaṃ phalasamāpattiṃ appetvā viharato khīṇāsavassa kālo dassito.
就像有两座城,一座是贼城,一座是安稳城。这时,一位大勇士可能会这样想:只要这座贼城还在,安稳城就摆脱不了威胁。我要把贼城彻底消灭。于是他披上铠甲,拿起剑,来到贼城,砍断城门口竖立的柱桩,连门扇带门框一起砸毁,拔掉门闩,推倒城墙,填平壕沟,把为了装饰城市而竖起的旗帜全部放倒,然后放火烧掉整座城,再进入安稳城,登上宫殿,在亲族眷属的围绕下享用美味饮食。同样,贼城好比有身,安稳城好比涅槃,大勇士好比瑜伽行者。他这样想:只要这有身之轮还在运转,就摆脱不了三十二种业行、九十八种疾病和二十五大怖畏。于是,那位大勇士像披上铠甲一样披上戒的铠甲,拿起慧剑,用剑砍断柱桩,就像以阿拉汉道断除渴爱之柱;那位勇士连门框一起砸毁城门,就像打开五下分结的门闩;那位勇士拔掉门闩,就像拔掉无明的门闩;那位勇士推倒城墙、填平壕沟,就像破坏业的造作、填平生与轮回的壕沟;那位勇士放倒为了装饰城市而竖起的旗帜,就像放倒慢的旗帜;烧掉有身之城,就像进入烦恼般涅槃之城;那位勇士进入安稳城上方的宫殿享用美食,就像体验不死、以涅槃为所缘的果定之乐,如此度过时光。
Yathā hi dve nagarāni ekaṃ coranagaraṃ ekaṃ khemanagaraṃ. Atha ekassa mahāyodhassa evaṃ bhaveyya – ‘‘yāvimaṃ coranagaraṃ tiṭṭhati, tāva khemanagaraṃ bhayato na muccati, coranagaraṃ anagaraṃ karissāmī’’ti sannāhaṃ katvā khaggaṃ gahetvā coranagaraṃ upasaṅkamitvā nagaradvāre ussāpite esikāthambhe khaggena chinditvā saddhiṃ dvārabāhāhi kavāṭaṃ bhinditvā palighaṃ ukkhipitvā pākāraṃ bhinditvā parikhaṃ vikiritvā nagarasobhatthāya ussite dhaje pātetvā nagaraṃ agginā jhāpetvā khemanagaraṃ pavisitvā pāsādaṃ āruyha ñātigaṇaparivuto surasabhojanaṃ bhuñjeyya. Evaṃ coranagaraṃ viya sakkāyo, khemanagaraṃ viya nibbānaṃ, mahāyodho viya yogāvacaro. Tassevaṃ hoti – ‘‘yāva sakkāyavaṭṭaṃ vaṭṭati, tāva dvattiṃsakammakāraṇāaṭṭhanavutirogapañcavīsatimahābhayehi parimuccanaṃ natthī’’ti. So mahāyodho sannāhaṃ viya sīlasannāhaṃ katvā paññākhaggaṃ gahetvā khaggena esikāthambhe viya arahattamaggena taṇhesikaṃ luñcitvā, so yodho sadvārabāhakaṃ nagarakavāṭaṃ viya pañcorambhāgiyasaṃyojanaaggaḷaṃ ugghāṭetvā, so yodho palighaṃ viya avijjāpalighaṃ ukkhipitvā, so yodho pākāraṃ bhindanto parikhaṃ viya kammābhisaṅkhāraṃ bhindanto jātisaṃsāraparikhaṃ vikiritvā, so yodho nagaraṃ sobhatthāya ussāpitaddhaje viya mānaddhaje pātetvā sakkāyanagaraṃ jhāpetvā, so yodho khemanagare uparipāsāde subhojanaṃ viya kilesaparinibbānanagaraṃ pavisitvā amataṃ nirodhārammaṇaṃ phalasamāpattisukhaṃ anubhavamāno kālaṃ vītināmeti.
第二 心解脱果经的注释
2. Dutiyacetovimuttiphalasuttavaṇṇanā
7272. 第二经中,“无常想”是指对五蕴整体,以它已生起而必将坏灭的方式生起的“无常”之想。“于无常中苦想”是指对无常的事物,以它被逼迫压迫的方式生起的“苦”之想。“于苦中无我想”是指对苦的事物,以它不能自主控制的方式生起的“无我”之想。其余内容与前面所说相同。不过,在这两部经里,所说的就是“观果”。
72. Dutiye aniccasaññāti khandhapañcakaṃ hutvā abhāvākārena aniccanti uppajjanakasaññā. Anicce dukkhasaññāti yadaniccaṃ, taṃ paṭipīḷanākārena dukkhanti uppajjanakasaññā. Dukkhe anattasaññāti yaṃ dukkhaṃ, taṃ avasavattanākārena anattāti uppajjanakasaññā. Sesaṃ heṭṭhā vuttanayameva. Imesu pana dvīsupi suttesu vipassanāphalaṃ nāma kathitanti.
第一 法住者经的注释
3. Paṭhamadhammavihārīsuttavaṇṇanā
73在第三则经文里,“度日”的意思是让日子过去。“他舍弃隐居”的意思是放弃独处的状态。“他宣说”的意思是讲述、阐明。“为了法的安立”是为了表达法。“他熟习法”是指他以九分教的方式学习、运用、讲说四谛法。“他不舍弃隐居”是指不放弃独处的状态。“他致力于内在的心寂止”是指在自己内心持续修习心定、修习止的业处,并投入其中、与之相应。
73. Tatiye divasaṃ atināmetīti divasaṃ atikkāmeti. Riñcati paṭisallānanti ekībhāvaṃ vissajjeti. Desetīti katheti pakāseti. Dhammapaññattiyāti dhammassa paññāpanāya. Dhammaṃpariyāpuṇātīti navaṅgavasena catusaccadhammaṃ pariyāpuṇāti vaḷañjeti katheti. Na riñcati paṭisallānanti ekībhāvaṃ na vissajjeti. Anuyuñjati ajjhattaṃ cetosamathanti niyakajjhatte cittasamādhiṃ āsevati bhāveti, samathakammaṭṭhāne yuttappayutto hoti.
“想利益他人的人”,就是寻求他人利益的人。“出于怜悯的人”,就是正在怜悯的人。“出于怜悯”,就是用怜悯的心去把握,也可以说成是“缘于”。所谓“我为你们做了这件事”,就是我通过为你们开示这五种人,算是为你们尽了力。因为一位有怜悯心的导师,他的职责就只是这个:开示不颠倒的法;从此以后,实践就是弟子们自己的事了。所以世尊说:“比丘们,这些树下……乃至……这就是我们对你们的教诫。”其中,“树下”指的是树下的住处。“空屋”指的是远离人群的地方。这两者合起来,是在指出适合修行的住处,也是在交付遗产。“你们要禅修”,是指以所缘专注的方式禅修三十八种所缘,并以观相的方式,从无常等角度去观察蕴、处等,也就是说,要增长止和观。“不要放逸”,就是不要疏忽懈怠。“不要以后追悔”:有些人从前在年轻、健康、具足各种顺缘、又能亲见导师的时候,没有如理作意,日夜像被捆住一样,沉溺于躺卧和睡眠的快乐,放逸度日;他们后来在年老、生病、临终、遭遇不幸,乃至导师般涅槃的时候,回想起从前放逸的生活,又看到结生时业的沉重,就心生追悔。你们不要变成那样。为了说明这个道理,所以说“不要以后追悔”。“这就是我们对你们的教诫”,意思是:这就是从我们这里得到的教诫——“要禅修,不要放逸”,也就是教诲和训示。
Hitesināti hitaṃ esantena. Anukampakenāti anukampamānena. Anukampaṃ upādāyāti anukampaṃ cittena pariggahetvā, paṭiccātipi vuttaṃ hoti. Kataṃ vo taṃ mayāti taṃ mayā ime pañca puggale desentena tumhākaṃ kataṃ. Ettakameva hi anukampakassa satthu kiccaṃ yadidaṃ aviparītadhammadesanā, ito paraṃ pana paṭipatti nāma sāvakānaṃ kiccaṃ. Tenāha – etāni bhikkhu rukkhamūlāni…pe… amhākaṃ anusāsanīti. Tattha ca rukkhamūlānīti iminā rukkhamūlasenāsanaṃ dasseti. Suññāgārānīti iminā janavivittaṭṭhānaṃ. Ubhayenāpi ca yogānurūpaṃ senāsanamācikkhati, dāyajjaṃ niyyāteti. Jhāyathāti ārammaṇūpanijjhānena aṭṭhatiṃsārammaṇāni, lakkhaṇūpanijjhānena ca aniccādito khandhāyatanādīni upanijjhāyatha, samathañca vipassanañca vaḍḍhethāti vuttaṃ hoti. Mā pamādatthāti mā pamajjittha. Mā pacchā vippaṭisārino ahuvatthāti ye hi pubbe daharakāle ārogyakāle sattasappāyādisampattikāle satthu sammukhībhāvakāle ca yonisomanasikāravirahitā rattindivaṃ maṅkulabhattā hutvā seyyasukhamiddhasukhamanuyuttā pamajjanti, te pacchā jarākāle rogakāle maraṇakāle vipattikāle satthu parinibbānakāle ca taṃ pubbe pamādavihāraṃ anussarantā sappaṭisandhikālakiriyañca bhāriyaṃ sampassamānā vippaṭisārino honti. Tumhe pana tādisā mā ahuvatthāti etamatthaṃ dassento āha – ‘‘mā pacchā vippaṭisārino ahuvatthā’’ti. Ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanīti ayaṃ amhākaṃ santikā ‘‘jhāyatha mā pamādatthā’’ti tumhākaṃ anusāsanī, ovādoti vuttaṃ hoti.
第四 第二法住者经的注释
4. Dutiyadhammavihārīsuttavaṇṇanā
7474. 在第四句中,“他更以慧不能了知其义”的意思是:从那教法学习之后,他不能以伴随观的道慧了知那法义,也就是不见、不证悟四圣谛。其余各句也是同样的解释方式。应当知道,在这两部经中,多闻比丘、修观者、入流者、一来者、不还者、漏尽者——这六种人被称为“法住者”。
74. Catutthe uttari cassa paññāya atthaṃ nappajānātīti tato pariyattito uttari tassa dhammassa sahavipassanāya maggapaññāya atthaṃ nappajānāti , cattāri saccāni na passati nappaṭivijjhatīti attho. Sesavāresupi eseva nayo. Evametesu dvīsupi suttesu bahussutabhikkhu vipassanākammiko sotāpanno sakadāgāmī anāgāmī khīṇāsavoti cha janā dhammavihārino nāmāti veditabbā.
第五 第一战士经的注释
5. Paṭhamayodhājīvasuttavaṇṇanā
7575. 在第五种比喻中,“以战斗为生的人”指靠打仗活命的人。“尘土堆”指象、马等踩碎地面后扬起的成片尘土。“站不稳”指没法稳住脚跟站着。“能忍受尘土”指即使看见漫天尘土,也能忍得住。“幢顶”指插在象背、马背或战车上的旗帜最高处。“呐喊”指象群、马群、战车和军队发出的巨大喧闹声。“交战”指双方碰上时,哪怕只是很小的攻击。“被打”指受到伤害、遭到打击。“受损”指遇到伤害,失去正常状态。“能忍受攻击”指即使挨了两三下打,也能忍住、能扛住。“那同一个战场前线”指那个取胜的阵地。“住下来”指征服之后,大约在那里停留七天。为什么呢?为了看清挨过打的人身上伤口的变化,为了知道做过的事有什么特别之处,为了安排合适的职位,也为了享受掌控一方的快乐。
75. Pañcame yodhājīvāti yuddhūpajīvino. Rajagganti hatthiassādīnaṃ pādappahārabhinnāya bhūmiyā uggataṃ rajakkhandhaṃ. Na santhambhatīti santhambhitvā ṭhātuṃ na sakkoti. Sahati rajagganti rajakkhandhaṃ disvāpi adhivāseti. Dhajagganti hatthiassadīnaṃ piṭṭhesu vā rathesu vā ussāpitānaṃ dhajānaṃ aggaṃ. Ussāraṇanti hatthiassarathānañceva balakāyassa ca uccāsaddamahāsaddaṃ. Sampahāreti samāgate appamattakepi pahāre. Haññatīti vihaññati vighātaṃ āpajjati. Byāpajjatīti vipattiṃ āpajjati, pakatibhāvaṃ jahati. Sahati sampahāranti dve tayo pahāre patvāpi sahati adhivāseti. Tamevasaṅgāmasīsanti taṃyeva jayakkhandhāvāraṭṭhānaṃ. Ajjhāvasatīti sattāhamattaṃ abhibhavitvā āvasati. Kiṃ kāraṇā ? Laddhapahārānaṃ pahārajagganatthañceva katakammānaṃ visesaṃ ñatvā ṭhānantaradānatthañca issariyasukhānubhavanatthañca.
现在,因为导师并不需要战士为他做什么,但为了在这套教法里指出这五种人,才引用了这个比喻。所以,在指出这五种人的时候,就说了“正是如此”等话。其中,“沉没”是指沉没在邪思惟里,陷进去出不来。“不能护持梵行”是指不能守护梵行生活,使它不中断。“表现出修学的羸弱”是指把修学上的软弱状态显露出来。“他眼中的尘土”是在说什么呢?是说这个人所面对的“尘土”,也就是美貌女人之类。“美貌”是指容貌端丽。“美丽”是指看起来赏心悦目。“令人净信”是指光是见到就能让人心生净信。“以最殊胜的肤色之美”是指身体的肤色和体态之美都无与伦比。“嘲笑”是指发出讥笑。“说话”是指开口搭话。“大笑”是指拍着手哈哈大笑。“戏弄”是指说戏弄人的话。“逼近坐下”是指压过对方,坐到近处或同一座位上。第二句也是同样的道理。“覆盖”是指盖住、压住。“挣脱并脱开”是指从被抓住的地方把她的手扭开并挣脱出来。这里剩下的部分意思都很浅显。在这部经里,讲的是轮回与还灭。
Idāni yasmā satthu yodhājīvehi kiccaṃ natthi, imasmiṃ pana sāsane tathārūpe pañca puggale dassetuṃ idaṃ opammaṃ ābhataṃ. Tasmā te puggale dassento evameva khotiādimāha. Tattha saṃsīdatīti micchāvitakkasmiṃ saṃsīdati anuppavisati. Na sakkoti brahmacariyaṃ sandhāretunti brahmacariyavāsaṃ anupacchijjamānaṃ gopetuṃ na sakkoti. Sikkhādubbalyaṃ āvikatvāti sikkhāya dubbalabhāvaṃ pakāsetvā. Kimassa rajaggasminti kiṃ tassa puggalassa rajaggaṃ nāmāti vadati. Abhirūpāti abhirūpavatī. Dassanīyāti dassanayoggā. Pāsādikāti dassaneneva cittappasādāvahā. Paramāyāti uttamāya. Vaṇṇapokkharatāyāti sarīravaṇṇena ceva aṅgasaṇṭhānena ca. Ūhasatīti avahasati. Ullapatīti katheti. Ujjhagghatīti pāṇiṃ paharitvā mahāhasitaṃ hasati. Uppaṇḍetīti uppaṇḍanakathaṃ katheti. Abhinisīdatīti abhibhavitvā santike vā ekāsane vā nisīdati. Dutiyapadepi eseva nayo. Ajjhottharatīti avattharati. Viniveṭhetvā vinimocetvāti gahitaṭṭhānato tassā hatthaṃ vinibbeṭhetvā ceva mocetvā ca. Sesamettha uttānatthamevāti. Imasmiṃ sutte vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitaṃ.
第六篇 第二战士经的注释
6. Dutiyayodhājīvasuttavaṇṇanā
76第六项中,“拿了剑和盾”是指拿了剑与盾。“备好弓和箭囊”是指备好弓与箭囊。“列阵”是指以作战部署的阵型站立。“进入战场”是指投入大战。“努力”是指付出努力和精进。“杀”是指杀害。“剿灭”是指彻底消灭。“射伤”是指射穿。“带走”是指带着自己的军队离开。“带走后送到亲属那里”是指带着自己的军队离开后,再从那里送到亲属身边。“被带走时”是指正被带往自己家或其余亲属那里时。“侍奉照料”是指做清洗伤口、敷药等事,守护、看护他。
76. Chaṭṭhe asicammaṃ gahetvāti asiñca cammañca gahetvā. Dhanukalāpaṃ sannayhitvāti dhanuñca sarakalāpañca sannayhitvā. Viyūḷhanti yuddhasannivesavesena ṭhitaṃ. Saṅgāmaṃ otaratīti mahāyuddhaṃ otarati. Ussahati vāyamatīti ussāhañca vāyāmañca karoti. Hanantīti ghātenti. Pariyāpādentīti pariyāpādayanti. Upalikkhantīti vijjhanti. Apanentīti sakasenaṃ gahetvā gacchanti. Apanetvā ñātakānaṃ nentīti sakasenaṃ netvā tato ñātakānaṃ santikaṃ nenti. Nīyamānoti attano gehaṃ vā sesañātisantikaṃ vā niyyamāno. Upaṭṭhahanti paricarantīti pahārasodhanavaṇakappanādīni karontā jagganti gopayanti.
以没有守护的身,也就是没有守护的身门。以没有守护的语,也就是没有守护的语门。以没有守护的心,也就是没有守护的意门。以没有现起的念,也就是没有把正念好好建立起来。以没有收摄的诸根,也就是以心为第六的六根没有关闭、没有守护。贪毁坏心,意思是贪一旦生起,就会毁坏止观的心,把它抛得远远的。我被贪缠住了,贤友,我被贪控制住了,意思是,贤友,我被贪染着了,被贪跟随着了。
Arakkhiteneva kāyenāti arakkhitena kāyadvārena. Arakkhitāya vācāyāti arakkhitena vacīdvārena. Arakkhitena cittenāti arakkhitena manodvārena. Anupaṭṭhitāya satiyāti satiṃ supaṭṭhitaṃ akatvā. Asaṃvutehiindriyehīti manacchaṭṭhehi indriyehi apihitehi agopitehi. Rāgo cittaṃ anuddhaṃsetīti rāgo uppajjamānova samathavipassanācittaṃ dhaṃseti, dūre khipati. Rāgapariyuṭṭhitomhi, āvuso, rāgaparetoti ahaṃ, āvuso, rāgena ratto, rāgena anugato.
在“骸骨喻”等譬喻中:骸骨喻,是从少乐味的角度说的;肉块喻,是从众人共享的角度说的;草炬喻,是从不断燃烧的角度说的;火坑喻,是从极大灼烧的角度说的;梦喻,是从短暂显现的角度说的;借用品喻,是从暂时存在的角度说的;树果喻,是从摧坏一切肢节的角度说的;屠刀砧板喻,是从宰割的角度说的;矛枪喻,是从刺穿的角度说的;蛇头喻,是从危险恐怖的角度说的。“我将努力”——就是我要付出努力。“我将持守”——就是我要保持沙门的身份。“我将欢喜”——就是我要生起欢喜,不会厌倦。这里剩下的内容都很容易理解。这部经讲的是轮回与还灭。
Aṭṭhikaṅkalūpamātiādīsu aṭṭhikaṅkalūpamā appassādaṭṭhena. Maṃsapesūpamā bahusādhāraṇaṭṭhena. Tiṇukkūpamā anudahanaṭṭhena. Aṅgārakāsūpamā mahābhitāpaṭṭhena. Supinakūpamā ittarapaccupaṭṭhānaṭṭhena. Yācitakūpamā tāvakālikaṭṭhena. Rukkhaphalūpamā sabbaṅgapaccaṅgapalibhañjanaṭṭhena. Asisūnūpamā adhikuṭṭanaṭṭhena. Sattisūlūpamā vinivijjhanaṭṭhena. Sappasirūpamā sāsaṅkasappaṭibhayaṭṭhena . Ussahissāmīti ussāhaṃ karissāmi. Dhārayissāmīti samaṇabhāvaṃ dhārayissāmi. Abhiramissāmīti abhiratiṃ uppādessāmi na ukkaṇṭhissāmi. Sesamettha uttānatthameva. Imasmiṃ sutte vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitanti.
第七、第一未来怖畏经的注释
7. Paṭhamaanāgatabhayasuttavaṇṇanā
7777. 在第七经中,“林居者”指住在森林里的人。“未获得”指尚未得到禅那、观、道、果等种种殊胜功德。其余词句也应按同样方式理解。“他将成为我的障碍”:他可能成为我活命的障碍和梵行的障碍;对于正在做凡夫之死那类事的人来说,还可能成为往生天界的障碍和证得道果的障碍。“来吧”是表示决断的语气词。“我要发起精进”:我做身和心两方面的精进。“如刀”:像刀一样能切断关节和连接处的风。“凶暴的”:粗暴的。“盗贼”:贼人。“已作罪或未作罪的”:在这里,做了贼事之后离开的,叫“已作罪”;正要去行贼的,叫“未作罪”。其中,已作罪的人因为事情已经办成,会取众生的喉血来供养天神;未作罪的人则想“愿我们的事能办成”,所以先做供养。针对这一点,才说“他们可能夺走我的命”。“凶暴的非人”:粗暴、凶恶的夜叉等非人。
77. Sattame āraññakenāti araññavāsinā. Appattassāti asampattassa jhānavipassanāmaggaphalappabhedassa visesassa pattiyā. Sesapadesupi eseva nayo. So mamassa antarāyoti so mama jīvitantarāyo ca brahmacariyantarāyo ca, puthujjanakālakiriyaṃ karontassa saggantarāyo ca maggantarāyo ca bhaveyya. Handāti vavassaggatthe nipāto. Vīriyaṃ ārabhāmīti duvidhampi vīriyaṃ karomi. Satthakāti satthaṃ viya sandhibandhanacchedakavātā. Vāḷehīti kakkhaḷehi. Māṇavehīti corehi. Katakammehi vā akatakammehi vāti ettha corikaṃ katvā nikkhantā katakammā nāma, corikaṃ kātuṃ gacchantā akatakammā nāma. Tattha katakammā kammassa nipphannattā sattānaṃ galalohitaṃ gahetvā devatānaṃ baliṃ karonti, akatakammā ‘‘evaṃ no kammaṃ nipphajjissatī’’ti paṭhamataraṃ karonti. Idaṃ sandhāya te maṃ jīvitā voropeyyunti vuttaṃ. Vāḷā amanussāti kakkhaḷā duṭṭhā yakkhādayo amanussā.
第八 第二未来怖畏经的注释
8. Dutiyaanāgatabhayasuttavaṇṇanā
78第八经的“在那种法来到我之前”:意思是,在那种法还没有降临到我身上之前,我就已经提前把精进发动起来了。“如乳水交融”:就像牛奶和水混在一起,变成一体。“以可爱的眼”:就是以慈爱的眼。
78. Aṭṭhame purā maṃ so dhammo āgacchatīti yāva so dhammo maṃ na upagacchati, tāva ahaṃ puretarameva vīriyaṃ ārabhāmīti attho. Khīrodakībhūtāti khīrodakaṃ viya bhūtā ekībhāvaṃ upagatā. Piyacakkhūhīti mettacakkhūhi.
第九 第三未来怖畏经的注释
9. Tatiyaanāgatabhayasuttavaṇṇanā
7979. 第九经里说“由法败坏而有律的败坏”,意思是:法的败坏导致律的败坏。那么,当法败坏的时候,律怎么算是败坏了呢?当止与观这些法不能孕育成长时,五种律就无法成立;这样,法败坏时律也就败坏了。再者,对破戒的人来说,根本谈不上防护律;没有防护律,止与观就无法孕育成长。因此,从律的败坏也能知道法的败坏。“阿毗达摩论说”,是指以戒等为最上法的论说。“吠陀罗论”,是指与明相联、夹杂智慧的论议。“进入黑法”,是指以挑剔、寻找过失的方式进入黑法。此外,以嗔恨之心去触恼他人,或者自己染着于那黑法,或者为了利养和恭敬而宣说,这些也都是在进入黑法。
79. Navame dhammasandosā vinayasandosoti dhammasandosena vinayasandoso hoti. Kathaṃ pana dhammasmiṃ dussante vinayo dussati nāma? Samathavipassanādhammesu gabbhaṃ aggaṇhantesu pañcavidho vinayo na hoti , evaṃ dhamme dussante vinayo dussati. Dussīlassa pana saṃvaravinayo nāma na hoti, tasmiṃ asati samathavipassanā gabbhaṃ na gaṇhāti. Evaṃ vinayasandosenapi dhammasandoso veditabbo. Abhidhammakathanti sīlādiuttamadhammakathaṃ. Vedallakathanti vedapaṭisaṃyuttaṃ ñāṇamissakakathaṃ. Kaṇhadhammaṃ okkamamānāti randhagavesitāya upārambhapariyesanavasena kāḷakadhammaṃ okkamamānā. Apica duṭṭhacittena puggalaṃ ghaṭṭentāpi taṃ kaṇhadhammaṃ attano dahantāpi lābhasakkāratthaṃ kathentāpi kaṇhadhammaṃ okkamantiyeva.
甚深:指文句甚深。义甚深:指义理甚深。出世间:指开示出世间法。与空相应:指与蕴、界、处、缘起相应。不为了知而安立心:是说他们不会为了了知而把心安立起来。应受持、应通晓:即应受持并实行。诗作:是诗人们以偈颂等体裁写成的作品。诗歌:是它的同义词。外来的:指站在教法之外。声闻所说:指外道弟子所说。这里剩下的内容,因为前面已经讲过道理,又容易理解,所以文义很浅显。
Gambhīrāti pāḷigambhīrā. Gambhīratthāti atthagambhīrā. Lokuttarāti lokuttaradhammadīpakā. Suññatāpaṭisaṃyuttāti khandhadhātuāyatanapaccayākārapaṭisaṃyuttā. Na aññā cittaṃ upaṭṭhapessantīti jānanatthāya cittaṃ na ṭhapessanti. Uggahetabbaṃ pariyāpuṇitabbanti uggahetabbe ca vaḷañjetabbe ca. Kavitāti silokādibandhanavasena kavīhi katā. Kāveyyāti tasseva vevacanaṃ. Bāhirakāti sāsanato bahiddhā ṭhitā. Sāvakabhāsitāti bāhirasāvakehi bhāsitā. Sesamettha heṭṭhā vuttanayattā suviññeyyattā ca uttānatthameva.
第四部《未来怖畏经》的注释
10. Catutthaanāgatabhayasuttavaṇṇanā
80第十经中,“爱乐美好”是指喜爱美好的事物。“最上味”是指最上等的味道。“他们将相杂而住”是指他们将以五种相杂的方式相处而住。“蓄藏物的受用”是指对储存起来的东西的受用。“粗的相”——在这里,自己挖地,或者命令别人“挖!”,就是在土地上制造粗的相。自己砍伐草木、柴薪、枝叶,或者命令别人“砍!”,就是在绿色植物上制造粗的相。为了活命而让人拿取树叶、诱饵之类,或者让人摘取果实,或者让人去采摘,那就更不用说了。在这四部经里,导师已经讲说了教法的增长与衰败。
80. Dasame kalyāṇakāmāti sundarakāmā. Rasaggānīti uttamarasāni. Saṃsaṭṭhā viharissantīti pañcavidhena saṃsaggena saṃsaṭṭhā viharissanti. Sannidhikāraparibhoganti sannidhikatassa paribhogaṃ. Oḷārikampi nimittanti ettha pathaviṃ khaṇantopi khaṇāhīti āṇāpentopi pathaviyaṃ oḷārikaṃ nimittaṃ karoti nāma. Tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ chindantopi chindāti āṇāpentopi haritagge oḷārikaṃ nimittaṃ karoti nāma. Ājīvatthāya paṇṇanivāpaādīni gāhāpento phalāni ocinante vā ocināpentena vattabbameva natthi. Imesu catūsu suttesu satthārā sāsane vuddhiparihāni kathitāti.