42. 天人品义注
8 段
第4品 天神品
4. Devatāvaggo
第一善友经的注释
5. Paṭhamamittasuttavaṇṇanā
3636. 在第四经的第五项里,“难与”是指难以施舍、极为贵重的东西。“作难作之事”就是做难以做到的事。“堪忍难忍”是为了朋友的利益,忍受难以忍受的事。“显露彼之秘密”就是把自己的秘密告诉他。“保守彼之秘密”就是不把他的秘密告诉别人。“不以衰败轻视”就是当他财富耗尽时,不因为这种衰败而轻视他,不对他生起轻蔑,也不对自己生起自大。
36. Catutthassa pañcame duddadanti duppariccajaṃ mahārahaṃ bhaṇḍakaṃ. Dukkaraṃ karotīti kātuṃ asukaraṃ kammaṃ karoti. Dukkhamaṃ khamatīti sahāyassa atthāya duradhivāsaṃ adhivāseti. Guyhamassa āvikarotīti attano guyhaṃ tassa āvikaroti. Guyhamassa pariguhatīti tassa guyhaṃ aññesaṃ nācikkhati. Khīṇena nātimaññatīti tassa bhoge khīṇe tena khayena taṃ nātimaññati, tasmiṃ omānaṃ attani ca atimānaṃ na karoti.
第二善友经的注释
6. Dutiyamittasuttavaṇṇanā
37第六项中,“善于言辞”指擅长说话。“能接受言语”指能接受别人的话,对给予的教导照着去做。“甚深”指隐秘、秘密,以及依于禅那、观、道、果、涅槃的。
37. Chaṭṭhe vattāti vacanakusalo. Vacanakkhamoti vacanaṃ khamati, dinnaṃ ovādaṃ karoti. Gambhīranti guyhaṃ rahassaṃ jhānanissitaṃ vipassanāmaggaphalanibbānanissitaṃ.
第七 第一无碍解经的注释
7. Paṭhamapaṭisambhidāsuttavaṇṇanā
3838. 在第七项中,“这是我内心的退缩”:当内心生起退缩时,他如实了知“这是我内心的退缩”。所谓“内敛的心”,是指被惛沉和睡眠所伴随的心。所谓“外散乱的心”,是指散乱在五种欲乐上的心。“受”等这些词,是就种种戏论的根本而说的。因为受是渴爱的根本,由乐受而产生渴爱;想是邪见的根本,因为所缘不明显而产生邪见;寻是慢的根本,因为不断寻思而产生“我是”的慢。关于“适合与不适合”,是指有益与无益。“相”就是原因。其余各处意义都很明了。
38. Sattame idaṃ me cetaso līnattanti uppanne cetaso līnatte ‘‘idaṃ me cetaso līnatta’’nti yathāsabhāvato jānāti. Ajjhattaṃ saṃkhittaṃ nāma thinamiddhānugataṃ. Bahiddhā vikkhittaṃ nāma pañcasu kāmaguṇesu vikkhittaṃ. Vedanātiādīni papañcamūlavasena gahitāni. Vedanā hi taṇhāya mūlaṃ sukhavasena taṇhuppattito, saññā diṭṭhiyā mūlaṃ avibhūtārammaṇe diṭṭhiuppattito, vitakko mānassa mūlaṃ vitakkavasena asmīti mānuppattito. Sappāyāsappāyesūti upakārānupakāresu. Nimittanti kāraṇaṃ. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
天神品第四。
