第21品 金毗罗品
(21) 1. Kimilavaggo
金毗罗经的注释
1. Kimilasuttavaṇṇanā
201第五集第一经里说的“金毗罗”,是一座叫这个名字的城市。“尼拘律林”就是目支邻陀林。“他这样说”:据说这位长老就在那座城里,是商主的儿子,在世尊身边出家后,得到了宿住智。他回忆自己过去世相续的五蕴,发现迦叶十力佛的教法衰落时,自己曾出家;后来四众弟子对教法不再恭敬,他就绑好梯子爬上山,在那里修沙门法,见到了自己曾在那里住过的情况。他想:“我去拜见世尊,问问这件事的原因。”于是说出了“尊者,是什么……”这番话。
201. Pañcamassa paṭhame kimilāyanti evaṃnāmake nagare. Niculavaneti mucalindavane. Etadavocāti ayaṃ kira thero tasmiṃyeva nagare seṭṭhiputto satthu santike pabbajitvā pubbenivāsañāṇaṃ paṭilabhi. So attanā nivutthaṃ khandhasantānaṃ anussaranto kassapadasabalassa sāsanosakkanakāle pabbajitvā catūsu parisāsu sāsane agāravaṃ karontīsu nisseṇiṃ bandhitvā pabbataṃ āruyha tattha samaṇadhammaṃ katvā attano nivutthabhāvaṃ addasa. So ‘‘satthāraṃ upasaṅkamitvā taṃ kāraṇaṃ pucchissāmī’’ti etaṃ ‘‘ko nu kho, bhante’’tiādivacanaṃ avoca.
他们住在对导师不恭敬、不尊重之中,意思是说:没有对导师建立起恭敬和尊长之心而住。对法、僧、学处,也是同样的道理。
其中,在塔庙庭院等地方撑着伞、穿着鞋到处走动,又说各种没有意义的话,这就叫对导师不恭敬而住。在听法的集会中坐下来后打瞌睡,又说各种没有意义的话,这就叫对法不恭敬而住。在僧众中间挥动手臂、说各种杂话,对长老、新学、中等比丘都不表示尊重,这就叫对僧不恭敬而住。不圆满修学学处,这就叫对学处不恭敬而住。彼此之间争吵、斗嘴等,这就叫相互不恭敬而住。
第二句意思很浅显。
Satthari agāravā viharanti appatissāti satthari gāravañceva jeṭṭhakabhāvañca anupaṭṭhapetvā viharanti. Sesesupi eseva nayo. Tattha cetiyaṅgaṇādīsu chattaṃ dhāretvā upāhanā āruyha vicaranto nānappakārañca niratthakakathaṃ kathento satthari agāravo viharati nāma. Dhammassavanagge pana nisīditvā niddāyanto ceva nānappakārañca niratthakakathaṃ kathento dhamme agāravo viharati nāma. Saṅghamajjhe bāhāvikkhepakaṃ nānattakathaṃ kathento theranavamajjhimesu ca cittīkāraṃ akaronto saṅghe agāravo viharati nāma. Sikkhaṃ aparipūrento sikkhāya agāravo viharati nāma. Aññamaññaṃ kalahabhaṇḍanādīni karonto aññamaññaṃ agāravo viharati nāma. Dutiyaṃ uttānatthameva.
3. 良马经的注释
3. Assājānīyasuttavaṇṇanā
203-204203-204. 在第三经中,“以正直”是指以端正的方式,不歪不曲地行进。“以速疾”是指步伐迅速。“以柔和”是指身体的柔软。“以忍耐”是指安忍的忍耐。“以柔善”是指清净的戒行。在比丘的部分,“正直”是指智慧正直地行进。“速疾”是指成为勇猛之后,智慧行进的状态。“柔和”是指戒行的柔和。“忍耐”就是安忍的忍耐。“柔善”就是清净的戒行。在第四经中,所说的五力是混合在一起的。
203-204. Tatiye ajjavenāti ujubhāvena avaṅkagamanena. Javenāti padajavena. Maddavenāti sarīramudutāya. Khantiyāti adhivāsanakkhantiyā. Soraccenāti sucisīlatāya. Bhikkhuvāre ajjavanti ñāṇassa ujukagamanaṃ. Javoti sūraṃ hutvā ñāṇassa gamanabhāvo. Maddavanti sīlamaddavaṃ. Khantīti adhivāsanakkhantiyeva. Soraccaṃ sucisīlatāyeva. Catutthe pañca balāni missakāni kathitāni.
第5经 心荒芜经的注释
5. Cetokhilasuttavaṇṇanā
205205. 第五种是“心荒芜”,意思是心变得僵硬、像垃圾一样污秽、像树桩一样麻木。
“对导师有疑惑”,就是对导师的身体或功德有疑惑。如果对导师的身体有疑惑,就会想:“所谓具足三十二种大人相、庄严无比的身体,到底是有还是没有?”如果对导师的功德有疑惑,就会想:“所谓能了知过去、未来、现在一切的全知智慧,到底是有还是没有?”
“犹豫”,就是反复琢磨,心里难受,没办法做出决断。
“不能决信”,就是没办法生起“事情就是这样”的确定信念。
“不能信净”,就是没办法深入功德,以毫无疑惑的状态生起信心、变得清净。
“为了热忱”,就是为了让精进像火一样烧掉烦恼。
“为了专修”,就是为了反复不断地用功。
“为了恒常”,就是为了持续不断地去做。
“为了勤行”,就是为了努力精进。
这就是第一种心荒芜:也就是对导师的疑惑,这是心的第一种僵硬状态。对这样的比丘来说,它还没有被断除。
205. Pañcame cetokhilāti cittassa thaddhabhāvā, kacavarabhāvā, khāṇukabhāvā. Satthari kaṅkhatīti satthu sarīre vā guṇe vā kaṅkhati. Sarīre kaṅkhamāno ‘‘dvattiṃsavarapurisalakkhaṇapaṭimaṇḍitaṃ nāma sarīraṃ atthi nu kho natthī’’ti kaṅkhati, guṇe kaṅkhamāno ‘‘atītānāgatapaccuppannajānanasamatthaṃ sabbaññutaññāṇaṃ atthi nu kho natthī’’ti kaṅkhati. Vicikicchatīti vicinanto kicchati, dukkhaṃ āpajjati, vinicchetuṃ na sakkoti. Nādhimuccatīti evametanti adhimokkhaṃ na paṭilabhati. Na sampasīdatīti guṇesu otaritvā nibbicikicchabhāvena pasīdituṃ anāvilo bhavituṃ na sakkoti. Ātappāyāti kilesasantāpakavīriyakaraṇatthāya. Anuyogāyāti punappunaṃ yogāya. Sātaccāyāti satatakiriyāya. Padhānāyāti padahanatthāya. Ayaṃ paṭhamo cetokhiloti ayaṃ satthari vicikicchāsaṅkhāto paṭhamo cittassa thaddhabhāvo evametassa bhikkhuno appahīno hoti.
“法”是指教理之法和证悟之法。对教理之法有疑惑时,他会想:“他们说三藏佛语有八万四千法蕴,这到底是有还是没有呢?”对证悟之法有疑惑时,他会想:“他们说观修的结果是道,道的结果是果,一切行蕴的彻底舍离是涅槃,那到底是有还是没有呢?”对僧伽有疑惑时,他依据“正直行道”等词句,会想:“具足这种行道的有四道行者、四果行者,由这八种人集合而成的僧伽,到底是有还是没有呢?”对学有疑惑时,他会想:“他们说增上戒学、增上心学、增上慧学,那到底是有还是没有呢?”这是第五,即由于对同梵行者愤恨而造成的第五种心的僵硬状态、污秽状态、树桩状态。
Dhammeti pariyattidhamme ca paṭivedhadhamme ca. Pariyattidhamme kaṅkhamāno ‘‘tepiṭakaṃ buddhavacanaṃ caturāsītidhammakkhandhasahassānīti vadanti, atthi nu kho etaṃ natthī’’ti kaṅkhati. Paṭivedhadhamme kaṅkhamāno ‘‘vipassanānissando maggo nāma, magganissandaṃ phalaṃ nāma, sabbasaṅkhārapaṭinissaggo nibbānaṃ nāmāti vadanti, taṃ atthi nu kho natthī’’ti kaṅkhati. Saṅghe kaṅkhatīti ‘‘ujuppaṭipanno’’tiādīnaṃ padānaṃ vasena ‘‘evarūpaṃ paṭipadaṃ paṭipanno cattāro maggaṭṭhā cattāro phalaṭṭhāti aṭṭhannaṃ puggalānaṃ samūhabhūto saṅgho nāma atthi nu kho natthī’’ti kaṅkhati. Sikkhāya kaṅkhamāno ‘‘adhisīlasikkhā nāma adhicittaadhipaññāsikkhā nāmāti vadanti, sā atthi nu kho natthī’’ti kaṅkhati. Ayaṃ pañcamoti ayaṃ sabrahmacārīsu kopasaṅkhāto pañcamo cittassa thaddhabhāvo kacavarabhāvo khāṇukabhāvo.
第六 心缚经的注释
6. Vinibandhasuttavaṇṇanā
206206. 第六,“心缚”:因为把心缠缚住、像攥在拳头里一样抓住,所以叫心缚。“欲”:既指事物之欲,也指烦恼之欲。“身”:指自己的身体。“色”:指外在的色。“足量”:想要多少就取多少。“腹满”:就是填饱肚子;因为肚子不被撑破,所以叫腹满。“卧乐”:指床座之乐,或者时节之乐。“侧乐”:就像辗转翻身躺着时,右侧或左侧身体感到的舒适,这样生起的乐。“睡眠乐”:指睡觉时的舒适。“随行”:全心投入地生活。“愿”:指发愿希求。“戒”等中,“戒”指四遍清净戒。“誓戒”:指受持誓戒。“苦行”:指修习苦行。“梵行”:指远离淫欲。“我将成为天神”:指我将成为大势力天神。“或某位天神”:指或为少势力天神中的某一位。
206. Chaṭṭhe cetasovinibandhāti cittaṃ vinibandhitvā muṭṭhiyaṃ katvā viya gaṇhantīti cetasovinibandhā. Kāmeti vatthukāmepi kilesakāmepi. Kāyeti attano kāye. Rūpeti bahiddhārūpe. Yāvadatthanti yattakaṃ icchati, tattakaṃ. Udarāvadehakanti udarapūraṃ. Tañhi udaraṃ avadehanato udarāvadehakanti vuccati. Seyyasukhanti mañcapīṭhasukhaṃ, utusukhaṃ vā. Passasukhanti yathā samparivattakaṃ sayantassa dakkhiṇapassa vāmapassānaṃ sukhaṃ hoti, evaṃ uppannasukhaṃ. Middhasukhanti niddāsukhaṃ. Anuyuttoti yuttappayutto viharati. Paṇidhāyāti patthayitvā. Sīlenātiādīsu sīlanti catupārisuddhisīlaṃ. Vatanti vatasamādānaṃ. Tapoti tapacaraṇaṃ. Brahmacariyanti methunavirati. Devo vā bhavissāmīti mahesakkhadevo vā bhavissāmi. Devaññataro vāti appesakkhadevesu vā aññataroti.
第7至8节 粥经等的解说
7-8. Yāgusuttādivaṇṇanā
207-208第七项,“顺风”是指让风顺畅后把它排出去。“洗净膀胱”是指让脉管变干净。“消化残留的生食”是指如果还有没消化的生食残留,就把它消化掉。第八项,“损眼”是指对眼睛没有好处,不能让眼睛变清净。
207-208. Sattame vātaṃ anulometīti vātaṃ anulometvā harati. Vatthiṃ sodhetīti dhamaniyo suddhā karoti. Āmāvasesaṃ pācetīti sace āmāvasesakaṃ hoti, taṃ pāceti. Aṭṭhame acakkhussanti na cakkhūnaṃ hitaṃ, cakkhuṃ visuddhaṃ na karoti.
第九,歌声经的注释
9. Gītassarasuttavaṇṇanā
209第九,「以长引」:就是用拖长的声音,把完整的词句和偈颂的韵律破坏掉来诵。「乃至欲求歌调者」:是指想要这样发出歌唱的声音,也就是追求歌咏行为的人。于是就成了「定的破坏」,也就是止观之心的毁坏。
209. Navame āyatakenāti dīghena, paripuṇṇapadabyañjanakaṃ gāthāvattañca vināsetvā pavattena. Sarakuttimpi nikāmayamānassāti evaṃ gītassaro kātabboti sarakiriyaṃ patthayamānassa. Samādhissa bhaṅgo hotīti samathavipassanācittassa vināso hoti.
第十经《失念经》的注释
10. Muṭṭhassatisuttavaṇṇanā
210第十经的注释:所谓“苦睡”,就是做各种梦时睡得很痛苦。所谓“苦醒”,就是醒来时也是惊恐万分、汗毛直竖地醒来。在这部经里,讲的是念与正知两者结合。
210. Dasame dukkhaṃ supatīti nānāvidhaṃ supinaṃ passanto dukkhaṃ supati. Dukkhaṃ paṭibujjhatīti paṭibujjhantopi uttasitvā salomahaṃso paṭibujjhati. Imasmiṃ sutte satisampajaññaṃ missakaṃ kathitaṃ.