《未曾闻经》的注释
1. Ananussutasuttavaṇṇanā
1111. 在第二品的第一经中,“诸比丘,我于过去,于未曾闻之法”——意思是:比丘们,我过去对于未曾听闻过的四谛之法。“我自称已到达究竟智的彼岸”——意思是:在四谛上,通过四种道完成十六种作用,以证知彻见之后,由于一切应作之事都已圆满完成,达到所作已办的境地,到达彼岸,所以我在大菩提座上,显示自己本应获得的功德,宣称已经证得。“如来的”——以八种原因称为如来。“如来力”——那些智慧之力已经按照应当到达之处到达、运转。“无上处”——最殊胜的境地。“狮子吼”——无所畏惧的宣言。“梵轮”——最殊胜的法轮。“转起”——宣说开示。
11. Dutiyassa paṭhame pubbāhaṃ, bhikkhave, ananussutesu dhammesūti ahaṃ, bhikkhave, pubbe ananussutesu catūsu saccadhammesu. Abhiññāvosānapāramippatto paṭijānāmīti catūsu saccesu catūhi maggehi soḷasavidhassa kiccassa karaṇena abhijānitvā vosānapāramiṃ sabbesaṃ kiccānaṃ niṭṭhitattā katakiccabhāvaṃ pāraṃ patto paṭijānāmīti mahābodhipallaṅke attano āgamanīyaguṇaṃ dasseti. Tathāgatassāti aṭṭhahi kāraṇehi tathāgatassa. Tathāgatabalānīti yathā tehi gantabbaṃ, tatheva gatāni pavattāni ñāṇabalāni. Āsabhaṃ ṭhānanti seṭṭhaṭṭhānaṃ. Sīhanādanti abhītanādaṃ. Brahmacakkanti seṭṭhacakkaṃ. Pavattetīti katheti.
第二 尖顶经的注释
2. Kūṭasuttavaṇṇanā
12第十二经里说的“有学力”,就是指有学圣者的智慧之力。“上首”是指最高的。它能像屋顶的尖顶收拢椽子一样,把其余各种力都统摄起来,所以叫“能摄”。它又能使这些力本身聚合在一起,所以叫“能合”。
12. Dutiye sekhabalānīti sekhānaṃ ñāṇabalāni. Agganti uttamaṃ. Sesabalāni gopānasiyo kūṭaṃ viya saṅgaṇhātīti saṅgāhikaṃ. Tāneva balāni saṃhatāni karotīti saṅghātaniyaṃ.
第三 略说经的注释
3. Saṃkhittasuttavaṇṇanā
13在第三经中,面对失念而不动摇,就是念力;面对掉举而不动摇,就是定力。
13. Tatiye tattha muṭṭhassacce na kampatīti satibalaṃ. Uddhacce na kampatīti samādhibalaṃ.
第四 广说经的注释
4. Vitthatasuttavaṇṇanā
14在第四项(第四经的注释)中,“以念与审慎”这句话里,“审慎”指的就是慧,这里是从慧能帮助念的角度来说的。
14. Catutthe satinepakkenāti ettha nepakkaṃ vuccati paññā, sā satiyā upakārakabhāvena gahitā.
第五《应见经》的注释
5. Daṭṭhabbasuttavaṇṇanā
15第十五经的注释。在第五经里,为了只就它们各自的领域来说明世间法和出世间法,世尊才说:“比丘们,信力应该在哪里见到?”等等。
这就好比四位富商之子,加上国王共五位朋友,他们说“我们去庆祝星宿节吧”,一起走上街头。当他们到了第一位富商之子的家时,另外四个人都安静地坐着,只有这家的主人一个人在屋里张罗:“给他们吃的、喝的,给他们香、花鬘、装饰品等等。”到了第二家、第三家、第四家的时候,也是同样,另外四个人安静地坐着,只有那家的主人一个人在屋里张罗:“给他们吃的、喝的,给他们香、花鬘、装饰品等等。”最后到了国王的家时,虽然国王在哪里都是主宰,但这时候也是国王在自己家里张罗:“给他们吃的、喝的,给他们香、花鬘、装饰品等等。”
同样地,在信等五力中,就像这些朋友一起走上街头,虽然它们是在同一个所缘上生起的:正如到第一家时,其余四人默坐,只有家主在张罗,同样,到达预流支时,以胜解为特征的信力就成为最上首、走在最前面,其余诸力都跟随它。正如到第二家时,其余四人默坐,只有家主在张罗,同样,到达正勤时,以策励为特征的精进力就成为最上首、走在最前面,其余诸力都跟随它。正如到第三家时,其余四人默坐,只有家主在张罗,同样,到达念处时,以现起为特征的念力就成为最上首、走在最前面,其余诸力都跟随它。正如到第四家时,其余四人默坐,只有家主在张罗,同样,到达禅那与解脱时,以不散乱为特征的定力就成为最上首、走在最前面,其余诸力都跟随它。最后到国王家时,正如其余四人默坐,只有国王在屋里张罗,同样,到达圣谛时,以了知为特征的慧力就成为最上首、走在最前面,其余诸力都跟随它。这样,这里就把五力混合在一起讲述了。
第六经的意思很浅显。如此,在前一品和这里的八部经中,讲的都只是有学力。不过,住在卡兰达科拉的大达塔长老说:“下面四部经中讲的是有学力,上面四部经中讲的是无学力。”
15. Pañcame savisayasmiṃyeva lokiyalokuttaradhamme kathetuṃ kattha ca, bhikkhave, saddhābalaṃ daṭṭhabbantiādimāha. Yathā hi cattāro seṭṭhiputtā, rājāti rājapañcamesu sahāyesu ‘‘nakkhattaṃ kīḷissāmā’’ti vīthiṃ otiṇṇesu ekassa seṭṭhiputtassa gehaṃ gatakāle itare cattāro tuṇhī nisīdanti, gehasāmikova ‘‘imesaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ detha, gandhamālālaṅkārādīni dethā’’ti gehe vicāreti. Dutiyatatiyacatutthassa gehaṃ gatakāle itare cattāro tuṇhī nisīdanti, gehasāmikova ‘‘imesaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ detha, gandhamālālaṅkārādīni dethā’’ti gehe vicāreti. Atha sabbapacchā rañño gehaṃ gatakāle kiñcāpi rājā sabbattha issaro, imasmiṃ pana kāle attano geheyeva ‘‘imesaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ detha, gandhamālālaṅkārādīni dethā’’ti vicāreti, evamevaṃ saddhāpañcamesu balesu tesu sahāyesu ekato vīthiṃ otarantesu viya ekārammaṇe uppajjamānesupi yathā paṭhamassa gehe itare cattāro tuṇhī nisīdanti, gehasāmikova vicāreti, evaṃ sotāpattiyaṅgāni patvā adhimokkhalakkhaṇaṃ saddhābalameva jeṭṭhakaṃ hoti pubbaṅgamaṃ, sesāni tadanvayāni honti. Yathā dutiyassa gehe itare cattāro tuṇhī nisīdanti, gehasāmikova vicāreti, evaṃ sammappadhānāni patvā paggahalakkhaṇaṃ vīriyabalameva jeṭṭhakaṃ hoti pubbaṅgamaṃ , sesāni tadanvayāni honti. Yathā tatiyassa gehe itare cattāro tuṇhī nisīdanti, gehasāmikova vicāreti, evaṃ satipaṭṭhānāni patvā upaṭṭhānalakkhaṇaṃ satibalameva jeṭṭhakaṃ hoti pubbaṅgamaṃ, sesāni tadanvayāni honti. Yathā catutthassa gehe itare cattāro tuṇhī nisīdanti, gehasāmikova vicāreti, evaṃ jhānavimokkhe patvā avikkhepalakkhaṇaṃ samādhibalameva jeṭṭhakaṃ hoti pubbaṅgamaṃ, sesāni tadanvayāni honti. Sabbapacchā rañño gehaṃ gatakāle pana yathā itare cattāro tuṇhī nisīdanti, rājāva gehe vicāreti, evameva ariyasaccāni patvā pajānanalakkhaṇaṃ paññābalameva jeṭṭhakaṃ hoti pubbaṅgamaṃ, sesāni tadanvayāni hontīti evamidha pañca balāni missakāni kathitāni. Chaṭṭhaṃ uttānatthameva. Evaṃ purimavagge ca idha ca aṭṭhasu suttesu sekhabalāneva kathitāni. Karaṇḍakolavāsī mahādattatthero panāha – ‘‘heṭṭhā catūsu suttesu sekhabalāni kathitāni, upari catūsu asekhabalānī’’ti.
第七 第一利经注释
7. Paṭhamahitasuttavaṇṇanā
17在第七经里,戒等内容是混合在一起讲的。“解脱”就是指阿拉汉果的解脱。“解脱知见”是省察智,它属于世间法。
17. Sattame sīlādayo missakāva kathitā. Vimuttīti arahattaphalavimuttiyeva. Vimuttiñāṇadassanaṃ paccavekkhaṇañāṇaṃ, taṃ lokiyameva.
第八至第十经的注释:第二利益经等
8-10. Dutiyahitasuttādivaṇṇanā
18-20第八经说的是破戒但多闻的人,第九经说的是少闻且破戒的人,第十经说的是多闻且已漏尽的人。
18-20. Aṭṭhame dussīlo bahussuto kathito, navame appassuto dussīlo, dasame bahussuto khīṇāsavoti.