居家之行虽苦亦善。
分享食物也是一种善行。
不因贪求利益而欢喜,
于利益丧失时不动摇。
Dukkhaṃ gahabbataṃ sādhu, Saṃvibhajjañca bhojanaṃ; A-hāso attha-lobhesu, Attha-byāpatti abyatho.
勇士不惧寒冷与炎热,
他不把(寒暑)看得比草更重。
做男人该做的事,
他不退失乐。
Yodha sītañca uṇhañca, Tiṇā bhiyyo na maññati; Karaṃ purisa-kiccāni, So sukhā na vihāyati.
有智慧的人具备戒行,
柔和又富有辩才;
谦卑度日,傲慢自大,
像这样的人能得到名声。
Paṇḍito sīla-sampanno, Saṇhā ca paṭibhānavā; Nivāta-vutti atthaddho, Tādiso labhate yasaṃ.
一个肯努力、不偷懒的人,
遇到灾难时,内心毫不动摇;
行为始终清净无缺的智者,
像这样的人就能得到名声。
Uṭṭhānako analaso, Āpadāsu na vedhati; Acchinnavutti medhāvī, Tādiso labhate yasaṃ.
善于摄受众人、结交朋友的人,
乐善好施,远离悭吝;
能引导人,是训导者,是劝导者。
像这样的人就能得到名声。
Saṅgāhako mitta-karo, Vadaññū vītta-maccharo; Netā vi-netā anu-netā, Tādiso labhate yasaṃ.
勤奋努力且具足正念的人,
行为清净、做事之前先仔细观察的人,
对已调伏、依法而活的人,
不放逸的人,名声不断增长。
Uṭṭhānavako satīmato, Suci-kammassa nisammakārino; Saññatassa dhamma-jīvino, A-ppamattassa yasobhi-vaḍḍhati.
亲爱的孩子,只有两种句。
一切都在那里建立。
获得未得之物。
对已获得之物的守护。
Dveva tāta padākāni, Yattha sabbaṃ patiṭṭhitaṃ; A-laddhassa ca yo lābho, Laddhassa anurakkhaṇā.
把财富分成四份。
智者住在家里;
以其中一份享用财富,
用两种方式去经营事业。
把第四种也存放起来,
在遭遇灾难时,它将成为依靠。
Catudhā vibhaje bhoge, Paṇḍito gharamāvasaṃ; Ekena bhogaṃ bhuñjeyya, Dvīhi kammaṃ payojaye; Catutthañca nidhāpeyya, Āpadāsu bhavissati.
看见眼药膏灭尽,
还有白蚁的堆积,
蜂蜜和收集,
智者应当住在家里。
Añjanānaṃ khayaṃ disvā, Upacikānañca ācayaṃ; Madhūnañca samāhāraṃ, Paṇḍitto gharamāvase.
守护者所获得的财富,
退失并不存在;
在守护缺失时,
得到多少,就失去多少。
Vibhavaṃ rakkhato laddhaṃ, Parihāni na vijjati; Ārakkhamhi a-santamhi, Laddhaṃ laddhaṃ vinassati.
没有慧,也没有财富,
在世间,他找不到
儿子和妻子都不喜爱(他),
他的朋友带来快乐。
Paññā natthi dhanaṃ natthi, Yassa loke na vindati; Putta-dārā na pīyanti, Tassa mittaṃ sukhāvahaṃ.
还有四种应当被知道,
既是朋友,也是善友;
即使是有帮助的人,也胜过真心对你好的人,
同甘共苦者;
宣说利益、心怀怜悯的人,
同样地,应当知道这是朋友。
Cattāro ca veditabbā, Mittā ceva suhadā ca; Upakāro suhadopi, Samāna-sukha-dukkho ca; Atthakkhāyīnukampako, Tathā mitto veditabbo.
财富被毁掉、人已衰老时,
不计量地受用饮食;
见到后不能长久存留,
那位智者应在家中安住。
Bhogā naṭṭhena jiṇṇena, A-mitena ca bhojane; Na tiṭṭhanti ciraṃ disvā, Taṃ paṇḍito ghare vase.
极冷和极热,
这已经太晚了。
他这样把工作都放下了,
利益已从少年身边溜走。
Ati-sītaṃ ati-uṇhaṃ, Ati-sāyamidaṃ ahu; Iti vissaṭṭha-kammantte, Atthā accenti māṇave.
不以白天睡觉为习性,
夜间起身者;
总是以沉醉的嗜酒者,
可以住在家里。
Na divā suppa-sīlena, Rattinaṭṭhānadessinā; Niccaṃ mattena soṇḍena, Sakkā āvasituṃ gharaṃ.
财富不会伤害愚痴的人,
而不寻求彼岸者,
愚痴者因财物渴爱而
他杀害他人,却不杀害自己。
Hananti bhogā dummedhaṃ, No ce pāra-gavesino; Bhoga-taṇhāya dummedho, Hanti aññeva attanaṃ.
我们曾经过着糟糕的生活,
我们不对他们布施。
即使财富明明就在眼前,
我们未曾为自己造灯。
Dujjīvitamajīvimhā , Yesaṃ no na dadāmase; Vijjamānesu bhogesu, Dīpaṃ nā kamha mattano.
六万个年岁,
完全圆满具足。
在地狱里受苦的众生,
要到什么时候,才会结束?
Saṭṭhi-vassa-sahassāni , Paripuṇṇāni sabbaso; Niraye paccamānānaṃ, Kadā anto bhavissati.
没有尽头,哪来的尽头?
看不到尽头。
那时,恶业确实已经造下了,
我的,如果是你的,诸位贤友;
Natthi anto kuto anto, Na anto patidissati; Tadā hi pakataṃ pāpaṃ, Mama tuyhañce mārisā;
我如今确实要从这里离开了,
投生到人间、得到人身之后,
懂得感恩、具足戒行,
我要做很多善事。
Sohaṃ nūna ito gantā, Yoni laddhāna mānusaṃ; Vadaññū sīla-sampanno, Kāhāmi kusalaṃ bahuṃ.
世人不要贪著于各种外缘条件,
因为各种缘确实有很多过患。
行走时,以理则对诸缘而行,
在两方面也都增长。
Mā gijjhe paccaye macco, Bahu-dosā hi paccayā; Caranto paccaye ñāyā, Ubhayatthāpi vaḍḍhati.
没得到财富的人会痛苦煎熬,
过去没有积攒下来的;
以前我没有积攒过财富,
如是,事后就会追悔。
A-laddhā vittaṃ tappati, Pubbe a-samudānitaṃ; Na pubbe dhanamesissaṃ, Iti pacchānutappati.
过去生中,我曾是诡诈者,
挑拨离间,还在背后捅刀子;
又暴躁又粗鲁,
事后就这样追悔。
Kūṭavedī pure āsiṃ, Pisuṇo piṭṭhi-maṃsiko; Caṇḍo ca pharuso cāpi, Iti pacchānutappati.
过去我曾经是个杀生的人,
残暴又不像个圣者。
对众生没有悲悯,
他事后才后悔。
Pāṇātipātī pure āsiṃ, Luddo cāpi anariyo; Bhūtānaṃ nānukampiyaṃ, Iti pacchānutappati.
确实,当许多女人存在时,
对于没有灾患的女人,
我未曾亲近他人的妻子,
如是他事后后悔。
Bahūsu vata santīsu, Anāpādāsu itthisu; Para-dāraṃ asevissaṃ, Iti pacchānutappati.
当你现有的丰富时,
当食物和饮料摆在面前时
过去没有布施过。
因此事后才后悔。
Bahumhi tava santamhi, Anna-pāne upaṭṭhite; Na pubbe adadaṃ dānaṃ, Iti pacchānutappati.
母亲和父亲也,
衰老了,青春已经过去;
有能力者我将不供养,
就这样,事后追悔。
Mātaraṃ pitarañcāpi, Jiṇṇakaṃ gata-yobbanaṃ; Pahu santo na posissaṃ, Iti pacchānukappati.
导师的教导
吞下一切欲乐滋味的人
我曾轻视父亲,
后来他为此后悔。
Ācariyamanusatthāraṃ , Sabba-kāma-rasāharaṃ; Pitaraṃ atimaññissaṃ, Iti pacchānutappati.
沙门和婆罗门亦,
持戒的人和多闻的人;
过去我没有亲近侍奉过
如是,他事后后悔。
Samaṇe brāhmaṇe cāpi, Sīlavante bahussute; Na pubbe payirupāsissaṃ, Iti pacchānutappati.
苦行修成了,就是好的。
还有,应当亲近已寂静的人;
过去并没有修过苦行,
就这样,事后才后悔。
Sādhu hoti tapo ciṇṇo, Santo ca payirupāsito; Na pubbeva tapociṇṇo, Iti pacchānutappati.
凡是这些情形
如理地实践。
做男人该做的事,
他事后不会后悔。
Yo ca etāni ṭhānāni, Yoniso paṭipajjati; Karaṃ purisa-kiccāni, Sa pacchā nānutappati.
不与他人共妻的人,
不应独自享用善妙之物。
不要亲近顺世论者,
这不是增长智慧的途径。
Na sādhāraṇa-dārassa, Na bhuñje sādhumekako; Na seve lokāyatikaṃ, Netaṃ paññāya vaḍḍhanaṃ.
具戒且行仪圆满,
不放逸且明察秋毫。
谦逊度日,不傲慢,
乐于交往,亲切友善,柔和温顺。
Sīlavā vatta-sampanno, A-ppamatto vicakkhaṇo; Nivātta-vutti atthaddho, Surato sakhito mudu.
是众友的摄受者,
乐于分享,善于安排。
用食物和饮品让他吃饱喝足,
总是对沙门和婆罗门。
Saṅgahetā ca mittānaṃ, Saṃvibhāgī vīdhānavā; Tappeyya anna-pānena, Sadā samaṇa-brāhmaṇe.
想要正法、又能记住听闻过的东西的人,
应当做一个善于提问的人。
应当恭敬地亲近侍奉。
应当亲近持戒且多闻的人。
Dhamma-kāmo sutā-dhāro, Bhaveyya paripucchako; Sakkaccaṃ payirupāseyya, Sīlavante bahussutte.
对于不住在家里的人,
在家人自己的家;
Khemā的生活方式应当如此,
他的摄受是这样吗?
Gharamāvasamānassa , Gahaṭṭhassa sakaṃ gharaṃ; Khemā vutti siyā evaṃ, Evaṃ nu assa saṅgaho.
他应当这样成为无害的。
这位年轻人也说真话;
从这个世间到另一个世间,
这样死后就不会悲伤。
A-byapajjo siyā evaṃ, Sacca-vādī ca māṇavo; Asmā lokā paraṃ lokaṃ, Evaṃ pecca na socati.
在世间,孝顺母亲是快乐的,
还有,孝顺父亲也是乐。
在世间,沙门身份是快乐的,
还有,婆罗门性是快乐的。
Sukhā matteyyatā loke, Atho petteyyatā sukhā; Sukhā sāmaññatā loke, Atho brahmaññatā sukhā.
大地像竹叶那么平坦,
轮围世界是针果;
须弥山就像一个小蚁丘,
大海就像钵一样。
Pathavī veḷukaṃ pattaṃ, Cakkavāḷaṃ sucipphalaṃ; Sineru vammiko khuddo, Samuddo pātiko yathā.
梵天就是你的父母,
他们被称为“先前的老师”。
父母以及子女们,
对众生怀有悲悯。
Brahmāti mātā-pitaro, Pubbācariyāti vuccare; Āhuneyyā ca puttānaṃ, Pajānamanukampakā.
所以,确实应该向他们礼敬,
智者应该受到恭敬,
用食物和饮品,
以衣服和卧具。
Tasmā hi ne namaseyya, Sakkareyya ca paṇḍito; Annena atho pānena, Vatthena sayanena ca.