农夫、商人、大臣,
沙门多闻且持戒;
当他们繁荣昌盛时,
国土也可以很辽阔。
Kassako vāṇijomacco, Samaṇo sutasīlavā; Tesu vipulajātesu, Raṭṭhaṃpi vipulaṃ siyā.
当他们衰弱时,
国家也会变得衰弱。
所以,国家也要广阔。
国邦精英应当护持。
Tesu dubbalajātesu, Raṭṭhaṃpi dubbalaṃ siyā; Tasmā raṭṭhaṃpi vipulaṃ, Dhāraye raṭṭhasāravā.
那棵结满果实的大树,
有人砍下未熟的果实,
他也不知道味道。
他的种子也随之毁坏。
Mahārukkhassa phalino, Āmaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa najānāti, Bījañcassa vinassati.
就像一棵大树一样的国家,
谁以非法来统治,
他连味道都尝不出来,
国家也会灭亡。
Mahārukkhupamaṃ raṭṭhaṃ, Yo adhammena sāsati; Rasañcassa najānāti, Raṭṭhañcāpi vinassati.
一棵结满果实的大树,
有人摘取成熟的果子,
他还能尝出味道,
他的种子也不毁坏。
Mahārukkhassa phalino, Pakkaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa vijānāti, Bījañcassa nanassati.
就像一棵大树一样的国家,
他以如法来治理。
他也能尝出味道,
国土也不会灭亡。
Mahārukkhupamaṃ raṭṭhaṃ, Dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, Raṭṭhañcāpi nanassati.
国家的国王,
他不用正法来治理。
那位拥有一切药草的国王
那位刹帝利与之为敌。
Janappadañca yorājā, Adhammena pasāsati; Sabbo sadhihi sorājā, Viruddho hoti khattiyo.
同样地,在村镇里伤害(众生),
凡是参与买卖交易的人
以捐税和贡赋的形式
他跟国库合不来。
Tatheva nigame hiṃsaṃ, Ye yuttā kayavikkaye; Suṅkadānabalīkāre, Sa kosena virujjhati.
在大片最上等的田地里,
在战场上历练有素者
国王伤害了已得势的人,
与自己的军队相背离。
Mahāravarakhettesu, Saṅga, me katanissame; Ussite hiṃsayaṃ rājā, Sabalena virujjhati.
同样地,伤害者伤害了仙人们,
持守戒律的梵行者;
刹帝利行非法之事,
他就与天界相违。
Tatheva isayo hiṃso, Saṃyame brahmacāriyo; Adhammacāri khattīyo, So saggena virujjhati.
是自己造的,不是别人造的,
伟大的人群与青年;
以自在主即国王如是
海上的统治权。
Sayaṃkatā naparena, Mahānajjo juvakatā; Issarena tathā raññā, Saraṭṭhe adhipaccatā.
无论是恶还是善,
如果领袖做什么
世间也正是这样做。
智者应当明白这一点。
Pāpaṃvāpi hi puññaṃvā, Padhāno yaṃ karotice; Lokopevaṃ karotyeva, Taṃ vijāneyya paṇḍito.
还有乌龟和鱼,
还有母鸡和母牛;
就像母鸡和母牛对幼崽的养育一样,
同样地,在人间的国王们当中也是如此。
Kacchapīnañca macchīnaṃ, Kukkuṭīnañca dhenūnaṃ; Puttaposā yathāhoti, Tathā maccesu rājūnaṃ.
没有领导者,就会走向毁灭,
许多统领也会灭亡;
懒惰的首领,会灭亡,
以年幼者为领袖的会灭亡。
Anāyakā vinassanti, Nassanti bahunāyakā; Thīnāyakā vinassanti, Nassanti susunāyakā.
那里有许多引导者,
所有自认为聪明的人,
所有人都想成为大人物,
他们所做的,终将坏灭。
Bahuvo yattha netāro, Sabbe paṇḍitamānino; Sabbe mahattamicchanti, Kataṃ nesaṃ vinassati.
并非为了兴盛,而是为了毁灭,
多领袖状态极为严重。
他们不溶解,他们不消亡,
莲花被蛇与众生摧毁。
Nodayāya vināsāya, Bahunāyakatā bhūsaṃ; Nomilanti vinassanti, Padmā nyakkehisattahi.
不满足的修行人,已经完了。
知足的国王陛下;
无耻的妓女已经消失了,
无羞耻的良家女子。
Asantuṭṭho yatī naṭṭho, Santuṭṭhoca mahīpati; Salajjā gaṇikā naṭṭhā, Nilajjātu kulaṅganā.
不要跟着群众一起走,
业已成熟时,果报是相应的。
如果业遭破坏,
爱说话的人就在那里被打击。
Na gaṇassa ggato gacche, Siddhe kamme samaṃphalaṃ; Kammavippatti cehoti, Mukharo tatra haññate.
聋子和苦行者,
勇猛者、战场伤者也是如此;
酗酒成性的国王,
我不相信这些人。
Padhiro ca tapassīni, Sūro raṇavaṇo tathā; Majjapo patithī rājā, Ete nasaddahāmahaṃ.
应该通过差遣来了知仆人,
危难来临时,亲友亦如此。
在遭遇灾祸时,朋友也是这样。
妻子,以及财产耗尽时。
Jāneyya pesane bhaccaṃ, Bandhavāpi bhayāgate; Āpadāsu tathā mittaṃ, Dārañca vibhavakkhaye.
从战场归来的勇士,
还有来到家里的财富。
应当称赞腐败的肉吗?
妻子已经年老色衰。
Raṇā paccāgataṃ sūraṃ, Dhanañca gharamāgataṃ; Jiṇṇa mannaṃ pasaṃseyya, Dārañca gatayobbanaṃ.
当有信仰与敬爱的人在场时,
不把百钱当作哪怕一钱来计较。
在那些平静者当中,确实有信。
即使是一钱,也当作一百钱来计较。
Saddhāpemesu santesu, Nagaṇe māsakaṃ sataṃ; Saddhāvemesva santesu, Māsakaṃpi sataṃ gaṇe.
能调伏未调伏者的布施,
布施能成就一切。
用布施和亲切的话语,
向上扬起又弯下。
Adantadamanaṃ dānaṃ, Dānaṃ sabbatthasādhakaṃ; Dānena piyavācena, Unnamanti namantica.
布施是带着温情的良药,
悭吝是败坏之药;
布施是带来名声的良药,
悭吝是贫穷的无药可救。
Dānaṃ sinehabhesajjaṃ, Maccheraṃ dussanosadhaṃ; Dānaṃ yasassabhosajjaṃ, Maccheraṃ kappanosadhaṃ.
在闹饥荒时布施食物的人,
好的施舍和黄金;
在危难时给予无畏的布施,
就算在天界,也被看得很重。
Dubbhikkhe annadātaṃca, Subhikkheca hiraññadaṃ; Bhayecābhayatādānaṃ, Saggepi bahu maññate.
有百眼、百耳,
导师的儿子们始终……
即便如此,他们还是像盲与聋一样。
这就是导师的法则。
Sataṃcakkhu sataṃkaṇṇā, Nāyakassa sutā sadā; Tathāpi andhapadhīro; Esā nāyakadhammatā.
安忍、清醒、状态,
分享与慈悲的观察;
导师的这些功德,
想要利益的人就该去追求它。
Khamā jāgariyu ṭṭhānaṃ, Saṃvibhāgo dayikkhaṇā; Nāyakassa guṇāete, Icchitabbā hitatthinā.
柔软者遭受轻视,
此仇恨比这更锋利。
明白了这两者之后,
应当奉行适中之道。
Paribhūto mudū hoti, Atitikkhoca veravā; Etañcaubhayaṃ ñatvā, Anumajjhaṃ samācare.
仅靠柔和就能成事,
或以极度严厉;
要把自我安立在崇高之中,
因此,两者都不要奉行。
Nekantamudunā sakkā, Ekantatikhiṇenavā; Attaṃ mahante ṭhapetuṃ, Tasmā ubhaya mācare.
应当背对着火取暖。
以腹部对着烤火。
以全然的身心归属于主人,
为了来世,不要欺骗。
Piṭṭhito kkaṃ niseveyya, Kucchinātu hutāsanaṃ; Sāmikaṃ sabbabhāvena, Paralokaṃ amāyāya.
不应亲近粗暴之人,
也不该亲近吝啬的人。
从那以后,应当亲近能激发人向上的人。
此后应当亲近压制者。
Naseve pharusaṃsāmiṃ, Taṃpi sevena macchariṃ; Tato paggaṇhakaṃseve, Seve niggaṇhakaṃ tato;
能征服无法征服之物的人,并不是真正的王。
真正的朋友,不会去征服自己的朋友。
违逆丈夫者非妻子,
那些不赡养老人的人,算不上是(真正的)人。
Na sā rājā yo ajeyyaṃ jināti, Na so sakhāyo sakhāraṃ jināti; Na sā bhariyā patino virodhati, Na te vuttā ye nabharanti jiṇṇakaṃ.
那不是集会,那里寂静者们不在。
那些不说正法的人,不是已寂静的人。
舍断贪与嗔之后,再舍断痴,
正在说法的人,他们就是寂静的圣者。
Na sā sabhā yattha nasanti santo, Na te santo ye navadanti dhammaṃ; Rāgañca dosañca pahāya mohaṃ, Dhammaṃ bhaṇantāva bhavanti santo.
守护所闻,持续精勤用功;
家族的传统职责,以及一个人的学问技艺。
国王的放逸,属于欢喜者的。
我知道,对女人而言从来就没有什么守护。
Sutassa rakkhā satatābhiyogo; Kulassa vattaṃ purisassa vijjā; Rañño pamādo pasamodhanassa, Thīnantu jānāmi na jātu rakkhaṃ.