不应与母亲或女儿。
姐妹方面的明智之人
勿在隐秘的座位上密谈,
女人难道不是会幻术的人吗?
Namātarā dhītuyā vāpi, Bhagīniyā vicakkhaṇo; Navivittāsane mante, Nārī māyāvinīnanu.
还有闪电般的飘忽不定,
刀剑与忍耐。
风与火的迅猛速度,
女人们也跟着照做。
Vijjutānañca lolattaṃ, Satthānañcatitikkhaṇaṃ; Sīghataṃ vāyutejānaṃ, Anukubbanti nāriyo.
两倍的懒惰食者。
智慧也是四倍。
有六种精进。
它变得像欲望一样具有八种特质。
Dviguṇo thīna māhāro, Buddhicāpi catugguṇo; Chaguṇo hoti vāyāmo, Kāmotva ṭṭha guṇobhave.
对每一位女人,
会有各八个主人。
勇士们和有力者们,
能带来一切欲乐的人
应当在第九生起欲求,
狂妄自大者确实无法满足。
Ekamekāyaitthīyā, Aṭṭhaṭṭhapatino siyuṃ; Sūrāca balavantoca, Sabbākāmarasāharā; Kareyya navame chandaṃ, Unnattā hi napūrati.
他们与另一人交谈,
以媚态注视,
心里想着另一件心念,
对女人来说,谁才是真正可爱的人?
Lapanti saddhimaññena, Passantaññaṃ savibbhamā; Cittakaṃ cintayantaññaṃ, Nārīnaṃnāma ko piyo.
拥有一千条舌头者
一个人活到一百岁;
因此,那位无业者这样说道:
女人的过患,怎样才算是走到了灭尽?
Jivhāsahassiko yo hi, Jīve vassasataṃ naro; Tena nikammuno vutto, Thīdoso kiṃkhayaṃgato.
火、水、女人、愚者,
蛇与王族;
应当避开努力。
夺命者,就是死神。
Aggi āpo thiyo muḷho, Sappo rājakulānica; Payatanāpagantabbo, Maccupāṇaharāniti.
不是女人也不是恶人
信心不生起。
二十者的病,有角者的病,
还有江河与王族。
Itthīnaṃ dujjanā nañca, Visāsonopapajjate; Vīsassa siṅgino roga, Nadīrājakulassaca.
即使是对武器已有明确决意的人,也应当反复思量。
即使已被竭诚侍奉,国王仍应被提防。
即便是已经到手的年轻女子,也应当好好守护。
商队、商人和年轻女子们,你们从何处来、住在何处?
Satthaṃ sunicchitamatīpi vicintanīyaṃ, Svārādhitopya vanipo parisaṅkanīyo; Hatthaṅgatāpi yuvatīparirakkhanīyā, Satthāvanīpayuvatīsu kutovasitthaṃ.
从事不当之事即是冲突,
僧团的战争和大力士们的战争;
信赖之业常在于放逸中,
智者们说,这[四者]是死神之门。
Ayuttakammāraddhanaṃ virodho, Saṅghassa yuddhañca mahābalehi; Vissāsakammaṃ pamādāsu niccaṃ, Dvārānimaccussa vadanti paññā.
人想用网去抓风,
有人想用一只手把大海舀干;
用自己的单手拍击发出声音,
谁会把全部身心都抛在女人身上。
Vātaṃ jālena naro parāmase, Osiñce sāgaraṃ ekapāṇinā; Sakenatālena janeyya ghosaṃ, Yo sabbabhāvaṃ pamadāsu osaje.
确实也有某一位女人,
牟尼已经宣说了最胜者。
女人是财物中最上者。
还有,她是火神的侍奉者。
Itthīpi hi ekacciyā, Seyyā vuttāva muninā; Bhaṇḍāna muttamaṃ itthī, Aggupaṭṭhāyikātica.
无论谁始终养育她,
始终热诚,不懈努力;
能满足一切欲望的男子,
她不轻视丈夫。
Yo naṃ bharati sabbadā, Niccaṃ ātāpi ussuko; Sabbakāmaharaṃ posaṃ, Bhattāraṃ nātimaññati.
她也不祝愿丈夫平安。
以嫉妒之行而恼怒;
对丈夫所敬重的人也都一样。
智者恭敬供养。
Nācāpi sotthi bhattāraṃ, Issācārena rosaye; Bhattuca garunosabbe, Paṭipūjeti paṇḍito.
她勤于起身精进,从不懈怠,
善待、照顾眷属的女子。
「Saṅgahitaparijjanā」:摄受圆满,具足周济与守护之义,即深切护持诸所依之法
她对待丈夫体贴顺从,一举一动都让丈夫欢喜。
她守护丈夫的财物。
Uṭṭhāyikā anālāsā, Saṅgahitaparijjanā; Bhattu manāpaṃ carati, Bhattakaṃ anurakkhati.
凡是这样行持的女人
跟着丈夫的心意走;
那些天神确实就叫作“可意者”。
她投生到那里。
Evaṃ vattati yānārī, Bhattuchandavasānugā; Manāpānāma tedevā, Yattha sā upapajjati.
杜鹃的声音即是色相,
顺从丈夫的女子之美。
明是无形者的色相,
安忍是苦行者的色。
Kokilānaṃ saro rūpaṃ, Nārīrūpaṃ patibbataṃ; Vijjā rūpa marūpānaṃ, Khamā rūpaṃ tapassīnaṃ.
Āneya,名门出身者,智者。
即使容貌丑陋的少女,
即使身形低劣,仍属美丽,
应缔结相称的婚姻。
Āneya kulajaṃ pañño, Virūpamapi kaññakaṃ; Hīnāyapi surūpāya, Vivāhaṃsadisaṃ kare.
应从毒物中摄取甘露
从不净物中亦应拾取黄金;
从卑贱者处亦当求取上等明。
宝女也是卑贱家族出身。
Visamhāmatamādeyya , Amajjamhāpikañcanaṃ; Nicamhāpyuttamāvijjā, Ratanitthīpidukulā.
愚妇的苍蝇口器,
还有仙人用的水罐;
白花、果实和槟榔叶,
非残食而自然生起。
Bālitthī makkhikātuṇḍaṃ, Isīnañca kamaṇḍaluṃ; Setambu phalaṃ tambulaṃ, Nocchiṭṭhamupajāyate.
朝阳与叶烟,
老妇与洼水;
永远都在让寿命耗尽。
夜里也吃凝乳食物。
Bālakko paṇṇadhūmoca, Vuddhitthī pallalodakaṃ; Āyukkhayakaraṃ niccaṃ, Rattoca dadhibhojanaṃ.
与女人亲近不应过度,
吃可口的东西,但不吃无益有害之物。
应当供养、恭敬年长者,
不要用虚伪欺骗的方式亲近师长。
Thiyo seveyya naccantaṃ, Sāduṃ bhuñjeyyanāhitaṃ; Pūjaye mānaye vuddhe, Guruṃ māyāya nobhaje.
行为举止能说明一个人出身于什么样的家族,
地区不宣说所言。
交往显现爱意,
饮食显明身体。
Ācāro kula mākhyāti, Desa mākhyāti bhāsitaṃ; Sambhavo pema mākhyāti, Deha mākhyātibhojanaṃ.
从说出「我给」这句话起
住在身体里的五位天神
智者与称誉皆被引走。
惭、吉祥与慧。
Dehītivacanādvārā , Dehaṭṭhāpañcadevatā; Sajja niyanti dhī kitti, Hirī sirī matīpica.
说“给”是苦。
“没有”一词的三种形式,同样如此。
说“给我”与“没有”这两句话。
不要在每一生每一生中再形成存在。
Dehītivacanaṃ dukkhaṃ, Natthītivacanaṃ tathā; Vākyaṃdehītinatthīti, Mābhaveyya bhavebhave.
他们让人觉悟,他们不索要。
下劣之人说“给我”。
看吧,对财产的傲慢。
不要有这样的存在状态。
Bodhayanti nayācanti, Dehīti pacchimājanā; Passa vatthumadānassa, Mābhavatūti īdiso.
大者变得极小,
没德行的人身上,也有德行显现;
因为处于不可能存在的位置状态,
就像象王身处草丛中一样。
Mahā atyappakaṃ yāti, Niguṇe guṇavāpiha; Aṭṭhānaṭṭheyyabhāvena, Gajindoiva dabbake.
把重大的依靠建立起来后,
即使微小,也还是会变为极大;
到达金山,
据说鸟儿们是金色的。
Mahantaṃ nissayaṃkatvā, Khuddopyatimahā bhave; Hemapabbatamāpajja, Sovaṇṇākira pakkhino.
对众多力量微弱者
团结一致确实难以战胜。
用草搓成绳子。
凭它,连大象也会被捆住。
Bahūna mappasārānaṃ, Ekibhāvo hidujjayo; Tiṇena vaṭṭate rajju, Tāya nāgopi bandhate.
即使有能力却无同伴
具足光明者能做什么呢?
安住在无风处的火,
它自己就会平息下来。
Asahāyo samatthopi, Tejasi kiṃ karissati; Nivātasaṇṭhito aggi, Sayamevūpasammati.
能忍受灼热之苦。
可能不为种姓所生。
由国王等人所施加的惩罚。
[国王施罚]尚可忍受,仆役所生之辱则不可忍受。
Khantuṃ tapanajotejo, Sakkāhoti na vaṇṇajo; Bhūpādīhi katodaṇḍo, Sakkāhoti na bhaccajo.
跟女人接触,哪来的清净?
吃肉的,哪来的慈悲?
喝酒的人,哪来的真实?
对愤怒的人,哪来的苦行?
Thīsaṃsagge kutosuddho, Maṃsabhakkhe kutodayā; Surāpāṇe kutosaccaṃ, Pakodhamhi kutotapo.
不该把秘密告诉女人,
智者亦不该亲近非友/敌人;
如果有人也被这能诱惑人的东西所牵引,
如果有人表面装成朋友,实际上却是偷走你心的敌人。
Thīyā guyhaṃ nasaṃseyya, Amittassaca paṇḍito; Yocā missena saṃhīro, Hadayattheno yonaro.
隐秘的含义
令那人知晓。
因为害怕商议泄露,他……
他成了奴隶,只能忍受。
Guyhamattha Sambodhayati yonaro; Mantabhedabhayā tassa, Dāsabhūto titikkhati.
应以肩膀扛负怨敌。
在未来尚未到来之时;
而当那个时刻真正到来时,
打碎陶瓶,如石击陶瓶般粉碎。
Vahe amitta khandhena, Yāvakāle anāgate; Tamheva cāgate kāle, Bhinde ghaṭami vuppale.
打谷场、厅堂、牲畜、田地,
去了之后又经常去他那里;
应该把谷物适量地储存起来,
在家里要适量地做饭。
Khalaṃ sālaṃ pasuṃ khettaṃ, Gantvācassa abhikkhaṇaṃ; Mitaṃ dhaññaṃ nidhāpeyya, Mitañca pācaye ghare.
愤怒、贪欲、骄醉和我慢,
懈怠混杂放逸
傲慢、懒惰与覆藏
智者应当舍弃悭吝。
Kodhaṃ lobhaṃ madaṃ mānaṃ, Tandiṃ missaṃ pamattakaṃ; Soṇṭhaṃniddhālukaṃ makkhaṃ, Maccherañca jahe budho.
愤怒生在心里,
必定毁掉易怒的人;
这个装满布匹与饰物的
就像宝匣中的火焰那样毁灭他。
Kodho abbhantare jāto, Dhūvaṃ nāseti kodhanaṃ; Vatthālaṅkārapuṇṇāyaṃ, Mañjūsāyaṃ sikhīyathā.
如果愤怒真的生起;
应作意锯子譬喻。
如果对味道生起渴爱,
要记住子肉的比喻。
Uppajjate sace kodho; Āvajje kakacūpamaṃ; Uppajje ce rase taṇhā, Puttamaṃsūpamaṃ sare.
功德与增长平等对于覆藏者。
与他人发生争吵时。
显示成功与平等。
只有极微细的违犯。
Guṇa maddhisamaṃ makkhe, Parena kalahe sati; Addhisamaṃ pakāseti, Aṇumattaṃvavajjakaṃ.
他因此变得更坏,
如果有人对发怒的人还以愤怒,
对发怒的人不反过来发怒,
他打赢了那场很难打赢的仗。
Tasseva tena pāpīyo, Yo kuddhaṃ paṭikujjhati; Kuddha mapaṭikujjhanto, Saṅgāmaṃ jeti dujjayaṃ.
贪欲这支心上的刺
偷盗功德财宝之贼
罗睺遮蔽智慧明月
苦行之财被烧毁
Rāgonāma manosallaṃ, Guṇatthavaratakkaro; Rāhu vijjāsasaṅkassa, Tapodhanahutāsano.
从迷醉中生出放逸。
从放逸产生毁灭。
由于灭尽,诸过患便生起,
智者怎么会不舍弃沉醉呢?
Pamādo jāyate madā, Pamādā jāyate khayo; Khayā padosā jāyanti, Madaṃ kiṃ najahe budho.
果实累累的树木低头垂首,
有智慧的人都会低头敬礼。
干枯的木头和愚蠢的人,
他确实宁折不弯。
Namanti phalinorukkhā, Namanti vibudhājanā; Sukkhakaṭṭhañca muḷhoca, Bhijjateva nanamanti.
在长者所在之处,给予他们让座。
应敬奉长者。
难道多罗树不也是无生命的吗?
靠近它的人也会倾斜。
Ṭhāne vuddhāna mokāsaṃ, Dade vuddhāpacāyiko; Nanu tālo ajīvopi, Samīpa ññe paronato.
对值得敬重的人们
凡是坚持恒常行为的人;
那个已经断除常住状态的人,
安住在最胜的自我中。
Garukātabbaposesu, Niccavuttiṃ karoti yo; Nicattaṃ so pahantāna, Uttamatte patiṭṭhati.
在人们不认识那个人的地方,
或以出身或以戒律;
在那里不该摆架子。
不要住在陌生人当中。
Yattha posaṃ najānanti, Jātiyā vinayena vā; Na tattha mānaṃ kariyā, Vasa maññātakejane.
住在陌生住处时,
即使火神
有智慧的人应该忍耐,
就算是奴仆的威吓也该忍受。
Aññātavāsaṃ vasatā, Jātavedasamenāpi; Khamitabbaṃ sapaññena, Api dāsassa tajjitaṃ.
在财物和粮食的使用方面,
同样地,在明与成就方面也是如此;
在出使和交涉事务中,
应当始终抛弃羞怯,放得开。
Dhanadhaññāpayogesu, Tathā vijjāgamesuca; Dūteca byavahāreca, Cattalajjo sadā bhave.
没有谁能在事情做完之后
正确地顾念做事者。
因此,一切业行,
应当让事情留有余地。
Nahi koci kate kicce, Kattāraṃ sammapekkhate; Tasmā sabbānikammāni, Sāvasesāni kāraye.
债务残余,火残余,
此三者是怨敌的残余。
一次又一次地增长,
因此,不可留下残余。
Iṇaseso aggiseso, Sattuseso tayoime; Punappunaṃpi vaḍḍhanti, Tasmā sesaṃ nakāraye.
没有比智慧更珍贵的财富,
没有比疾病更厉害的敌人。
没有比爱自己更深的爱。
没有比业更强的力量。
Natthi vijjāsamaṃ vittaṃ, Natthi byādhisamo ripu; Natthi attasamaṃ pemaṃ, Natthi kammaparaṃ balaṃ.
人自己给自己招来福运,
不吉祥也是由自己带来的,
因为并非吉祥与不吉祥,
一个为另一个而做。
Attanā kurute lakkhī, Alakkhīcāpi attanā; Nahi lakkhī alakkhīca, Añño aññassa kurute.
国王亲自掌控着收支。
自己就能知道已做与未做的事。
只有自己才能审察。
已做的和没做的。
Sayaṃ āyaṃ vayaṃ raññā, Sayaṃ jaññā katākataṃ; Attanāva bhavakkheyya, Katāni akatānica.
确实通过利他而带来利益,
应以敌人除掉敌人。
脚被荆棘刺中
用刺拔刺。
Upakāraṃ hiteneva, Sattunā sattu muddhare; Pādalaggaṃ karaṭṭhena, Kaṇṭakena kaṇṭakaṃ.
应恭敬恭敬者,亲近亲近者;
对慈悲者,就该做他该做的事;
对不想求利益的人,不该为他谋求利益。
对不亲近的人,也不该去亲近。
Name namantassa bhaje bhajantaṃ, Kiccāni krupassa kareyya kiccaṃ; Nā natthakāmassa kareyya atthaṃ, Asambhajantaṃpi nasambhajeyya.
应当舍弃那正在舍弃的人,不应与他结交。
不要亲近心已背离的人。
鸟儿把树看作已经不再结果。
应当寻找另一处,因为世界广大。
Caje cajantaṃ navataṃ kariyā, Apetacittena nasambhajeyya; Dijo dumaṃ khīṇaphala mañatvā, Aññaṃ sapekkheyya mahāti loko.