谁用四种事亦或令大众欢喜,
世间把他称为王,智者应当这样清楚地观察。巴利
Mahājanaṃ yo rañjeti, catūhipi vatthūhi vā; Rājāti vuccate loke, iti sallakkhaye vidvā.
布施、利行、爱语、视人如己。
这四种摄受,是牟尼王所宣说的。
布施、利行、爱语、同事。
凭借不朽的功德,行持利他之行并摄受众人,得以往生天界。
布施、爱语,以及在这世间所做的利行,
于诸法中行同事,处处随宜而行;
这些确实是世间的摄事,就像马车行进时的车轴销一样。巴利
Dānañca atthacariyā, piyavācā attasamaṃ; Saṅgahā caturo ime, munindena pakāsitā. Dānampi atthacariyatañca, piyavāditañca samānattatañca; Kariyacariyasusaṅgahaṃ bahūnaṃ, anavamatena guṇena yāti saggaṃ; Dānañca peyyavajjañca, atthacariyā ca yā idha; Samānattatā ca dhammesu, tattha tattha yathārahaṃ; Ete kho saṅgahā loke, rathassāṇīva yāyato.
布施、持戒、舍离、正直、柔和、苦行,
不愤怒、不伤害,还有忍耐和不对抗;
这十种法,国王们应当以不放逸来持守。巴利
Dānaṃ sīlaṃ pariccāgaṃ, ajjavaṃ maddavaṃ tapaṃ; Akkodhaṃ avihiṃsañca, khantī ca avirodhanaṃ; Dasete dhamme rājāno, appamattena dhārayyuṃ.
国王睡一更,智者只睡二更;
在家生活者睡三更,乞食者则睡四更。巴利
Ekayāmaṃ saye rājā, dviyā maññeva paṇḍito; Gharāvāso tiyāmova, catuyāmo tu yācako.
没有儿子的家是空的,没有国王的国土也是空的。
没本事的人,嘴巴是空的;贫穷则一切皆空。巴利
Aputtakaṃ gharaṃ suññaṃ, raṭṭhaṃ suññaṃ arājakaṃ; Asippassa mukhaṃ suññaṃ, sabbasuññaṃ daliddattaṃ.
想求财富就去经商,想求学问就去亲近听闻。
想求子嗣的人会想要年轻女子,想要国王大臣的人会去追求。巴利
Dhanamicche vāṇijeyya, vijjamicche bhaje sutaṃ; Puttamicche taruṇitthiṃ, rājāmaccaṃ icchāgate.
鸟的力量是天空,鱼的力量是水;
国王是弱者的力量,哭声是幼童的力量。巴利
Pakkhīnaṃ balamākāso, macchānamudakaṃ balaṃ; Dubbalassa balaṃ rājā, kumārānaṃ rudaṃ balaṃ.
安忍、警寤精进、分享、慈视;
导师的这些德行,永远值得善人们希求。巴利
Khamā jāgariyuṭṭhānaṃ, saṃvibhāgo dayikkhaṇā; Nāyakassa guṇā ete, icchitabbā sataṃ sadā.
国王们只说一次,沙门婆罗门也只说一次;
善士在世间只说一次,这就是亘古不变的法。巴利
Sakiṃ vadanti rājāno, sakiṃ samaṇabrāhmaṇā; Sakiṃ sappurisā loke, esa dhammo sanantano.
懒惰的居士沉迷于欲乐,不好。
无觉的出家比丘,不好。
国王不审察就行事,不好。
一个易怒的智者,这样不好。巴利
Alaso gīhi kāmabhogī na sādhu, Asaññato pabbajito na sādhu; Rājā na sādhu anisammakārī, Yo paṇḍito kodhano taṃ na sādhu.
应当自己了知收益与灭尽,应当自己了知已作与未作。
该责备的就责备,该鼓励的就鼓励。巴利
Āyaṃ khayaṃ sayaṃ jaññā, katākataṃ sayaṃ jaññā; Niggahe niggahārahaṃ, paggahe paggahārahaṃ.
母亲(承受)儿子所作的恶,老师(承受)学生所作的恶也同样如此;
国王因为国土而造恶,国师因为国王而造恶。巴利
Mātā puttakataṃ pāpaṃ, sissakataṃ guru tathā; Rājā raṭṭhakataṃ pāpaṃ, rājakataṃ purohito.
用不愤怒战胜愤怒,用善战胜恶。
以布施战胜悭吝,以真实战胜妄语者。巴利
Akkodhena jine kodhaṃ, asādhuṃ sādhunā jine; Jine kadariyaṃ dānena, saccenālikavādinaṃ.
布施能调伏难以调伏的人,布施能在一切处成就事情。
用布施和亲切的话语,人们会向你致敬,也会向你顶礼。
能调伏未调伏者的布施,不布施则会败坏已调伏者;
用布施和亲切的话语,人们会对你恭敬、也会向你低头。巴利
Adantadamanaṃ dānaṃ, dānaṃ sabbatthasādhakaṃ; Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca. Adantadamanaṃ dānaṃ, adānaṃ dantadūsakaṃ; Dānena piyavācāya, unnamanti namanti ca.
布施是慈爱的良药,悭吝是嗔恨的非药。
布施是带来声望的良药,悭吝是卑劣者的药。巴利
Dānaṃ sinehabhesajjaṃ, maccheraṃ dosanosadhaṃ; Dānaṃ yasassībhesajjaṃ, maccheraṃ kapaṇosadhaṃ.
任何时候都不该和国王一样平等地享用欲乐。
也不为了装扮自己而享用食物,不戴花环、不涂香、不抹香膏。
不打扮得和国王一模一样。巴利
Na raññā samakaṃ bhuñje, kāmabhogaṃ kudācanaṃ; Ākappaṃ rasabhuttaṃ vā, mālāgandhavilepanaṃ; Vatthasabbamalaṅkāraṃ, na raññā sadisaṃ kare.
国王不是我的朋友,国王也不跟我平起平坐。
我说这是我的主人,你要把心确立于终极。巴利
Na me rājā sakhā hoti, na rājā hoti samako; Eso sāmiko mayhanti, citte niṭṭhaṃ saṇṭhāpaye.
不要离国王太远地侍奉,也不要靠得太近,就像风口一样。
坐于平坦不过低之处,不坐高座。
侍者要避开六种过失,像受控的火焰一样自制而安住。
不在后面,不在前面,也不在近处或远处;
不在低洼处,也不在迎风处,也不在低或高之处;
避开这些过失后,他们站在一旁——巴利
Nātidūre bhaje rañño, naccāsanne pavātake; Ujuke nātininne ca, na bhaje uccamāsane; Cha dose vajje sevako, aggīva saṃyato tiṭṭhe. Na pacchato na purato, nāpi āsannadūrato; Na kacche nopi paṭivāte, na cāpi oṇatuṇṇate; Ime dose vivajjetvā, ekamantaṃ ṭhitā ahu –
以低语、以真言、以善说,
或者靠不给予,或者靠世代相传的惯例;
无论在哪里,以何种方式能得到利益,
便应如是在那里精勤努力。巴利
Jappena mantena subhāsitena, Anuppadānena paveṇiyā vā; Yathā yathā yattha labhetha atthaṃ, Tathā tathā tattha parakkameyya.
农夫、商人、凡人,或者沙门、多闻持戒的人;
当他们繁荣富足时,国土也会变得广大。巴利
Kassako vāṇijo macco, samaṇo sutasīla vā; Tesu vipulajātesu, raṭṭhampi vipulaṃ siyā.
在他们弱小的时候,国土也会变得弱小。
因此,肩负国家重任的人,应当守护国土,让它广大辽阔。巴利
Tesu dubbalajātesu, raṭṭhampi dubbalaṃ siyā; Tasmā saraṭṭhaṃ vipulaṃ, dhāraye raṭṭhabhāravā.
有人从结果累累的大树上砍下还没熟的果子,
他不知其味,其种子也会毁坏。巴利
Mahārukkhassa phalino, āmaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa na jānāti, bījañcassa vinassati.
他以非法治理像大树一样的国家;
他尝不出味道,他的国家也会灭亡。巴利
Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, adhammena pasāsati; Rasañcassa na jānāti, raṭṭhañcassa vinassati.
有人从结果累累的大树上砍下成熟的果实;
他了知其味,其种子不坏。巴利
Mahārukkhassa phalino, pakkaṃ chindati yo phalaṃ; Rasañcassa vijānāti, bījañjassa na nassati.
如同大树的国土,谁以法治理它;
他尝得出味道,国家也不会灭亡。巴利
Mahārukkhūpamaṃ raṭṭhaṃ, dhammena yo pasāsati; Rasañcassa vijānāti, raṭṭhañcassa na nassati.