具足身恶行等恶行的人,就是恶人。
愚人这个说法,是世间怙主、法主所宣说的。
Kāyaduccaritādīhi , sampanno pāpamānujo; Bāloti lokanāthena, kittito dhammasāminā.
既专想些坏念头,又专说些坏话;
还有做恶事的人,以及卑劣的愚人。
Ducintitacintī ceva, dubbhāsitabhāsīpi ca; Dukkaṭakammakārī ca, pāpako bālamānujo.
不应被过分喜爱,愚人制造喧闹。
即使是用头顶着走,也像半满的瓶子一样。
Atipiyo na kātabbo, khalo kotuhalaṃ karo; Sirasā vahamānopi, aḍḍhapūro ghaṭo yathā.
愤怒的蛇是恶的,愤怒的恶人也是恶的;蛇和恶人相比,恶人更加恶。
以咒语与药物可平息那条蛇,但恶人以何来平息呢?
Sappo duṭṭho khalo duṭṭho, sappā duṭṭhataro khalo; Mantosadhehi taṃ sappaṃ, khalaṃ kenupasammati.
愚人若认为自己是愚人,凭这一点他反倒算是有智慧的人;
愚人却自以为聪明,他就被称为愚人。
Yo bālo maññati bālyaṃ, paṇḍito vāpi tenaso; Bālo ca paṇḍitamānī, sa ve bāloti vuccati.
愚人认为恶业像蜂蜜一样甜,直到它成熟结果为止。
当恶业成熟时,就会遭受痛苦。
Madhūva maññati bālo, yāva pāpaṃ na paccati; Yadā ca paccati pāpaṃ, atha dukkhaṃ nigacchati.
愚人就算力气大,靠蛮干抢来财富,也算不上好事;
身坏命终后,无智者堕入地狱。
Na sādhu balavā bālo, sāhasā vindate dhanaṃ; Kāyassa bhedā duppañño, nirayaṃ sopapajjati.
家里有凶恶的老鼠,林中有凶恶的猴子;
鸟里面坏的是乌鸦,人里面坏的是婆罗门。
Ghare duṭṭho mūsiko ca, vane duṭṭho ca vānaro; Sakuṇe ca duṭṭho kāko, nareduṭṭho ca brāhmaṇo.
清醒的人觉得夜很长,疲惫的人觉得路很长;
愚人的轮回漫长,因为他们不懂正法。
Dīghā jāgarato ratti, dīghaṃ santassa yojanaṃ; Dīgho bālānasaṃsāro, saddhammaṃ avijānataṃ.
别人哪怕只有芝麻大的过失,他也看得清清楚楚;而自己的过失,哪怕再大,他也觉得微不足道。
即使椰子有缺陷,愚人也看不见。
Tilamattaṃ paresañca, appadosañca passati; Nāḷikerampi sadosaṃ, khalajāto na passati.
不要让别人知道自己的过失,但应当知晓别人的过失。
就像乌龟把四肢缩进壳里,也要留意别人的过失。
Nattadosaṃ pare jaññā, jaññā dosaṃ parassatu; Guyho kummāva aṅgāni, paradosañca lakkhaye.
对贪心的人,可以用利益来收服;对顽固的人,可以用合掌敬礼来软化。
当以顺从其意来摄受愚者,以真实来摄受智者。
Luddhaṃ atthena gaṇheyya, thaddhaṃ añjalikammunā; Chandānuvattiyā mūḷhaṃ, yathābhūtena paṇḍitaṃ.
就像成熟的优昙婆罗果,外表鲜红一样;
内心装满污秽,恶人的心就是这样。
Yathā udumbarapakkā, bahi rattakā eva ca; Antokimila sampuṇṇā, evaṃ dujjanahadayā.
愚人即使活一辈子,也会敬侍智者,
他并不真正了解法,就像汤匙尝不出汤的味道一样。
Yāvajīvampi ce bālo, paṇḍitaṃ payirupāsati; Na so dhammaṃ vijānāti, dabbī sūparasaṃ yathā.
如果找不到比自己更殊胜或同等的同伴,
应当坚定地独自修行,因为和愚人做伴毫无意义。
Carañce nādhigaccheyya, seyyaṃ sadisamattano; Ekacariyaṃ daḷhaṃ kayirā, natthi bāle sahāyatā.
对未生者、已死者、愚痴者来说,宁可取前两者而非后者。
一次带来痛苦的是言论,而最后者则步步带来痛苦。
Ajātamatamūḷhānaṃ , varamādayo na cantimo; Sakiṃ dukkhakarāvāda-yontimo tu pade pade.
不要和恶人结怨,也不要和他做朋友。
炽热的炭火会烧伤人,冷却的炭火则会弄黑手。
Dujjanena samaṃ veraṃ, sakhyañcāpi na kāraye; Uṇho dahati caṅgāro, sīto kaṇhāyate karaṃ.
恶人就算嘴上说得好听,也不能因此就信任他;
蜜在舌尖停留,毒却在心里。
Dujjano piyavādī ca, netaṃ vissāsakāraṇaṃ; Madhu tiṭṭhati jivhagge, hadaye halāhalaṃ visaṃ.
恶人即使满腹经纶,也应当被抛弃。
毒蛇就算用宝珠装饰起来,又怎么会不让人害怕呢?
Dujjano parihātabbo, vijjāyālaṅkatopi ca; Maṇinā bhūsito sappo, kimeso na bhayaṅkaro.
就像椰子一样,善良的人显现出来也是如此。
还有一些形状像枣子,外表看着很讨人喜欢。
就像熟菠萝蜜,外面却全是刺;
善人的心就像这样,里面装满了甘露。
就像熟透的无花果,外面只是红红的;
就像这样满是虫子的果实,恶人的心也是这样。
Nāḷikerasamākārā, dissantepi hi sajjanā; Aññe badarikākārā, bahireva manoharā. Yathāpi pana sapakkā, bahi kaṇṭakameva ca; Anto amatasampuṇṇā, evaṃ sujanahadayā. Yathā udumbarapakkā, bahi rattakameva ca; Evaṃ kimilasampuṇā, evaṃ dujjanahadayā.
因为害怕犯错就克制不妄为,这难道是男子汉的标志吗?
谁确实会因为害怕消化不良,就把饮食断掉呢?
Dosabhīto anārambho, taṃ kā purisalakkhaṇaṃ; Kohyajiṇṇabhayā nanu, bhojanaṃ parihīyate.
给蛇喝的奶水,只会让它们的毒更厉害;
给愚人讲道理,只会让他更暴躁,根本帮不了他得到安宁。
Payopānaṃ bhujaṅgānaṃ, kevalaṃ visavaḍḍhanaṃ; Upadeso hi mūḷhānaṃ, pakopāya na santiyā.
不要和恶人一起停留,也不要和他一起同行,任何地方都不该那样。
恶人确实只会给人带来苦,他从来不会带来乐。
Na ṭhātabbaṃ na gantabbaṃ, dujjanena samaṃ kvaci; Dujjano hi dukkhaṃ deti, na so sukhaṃ kadācipi.
那里,未被束缚者却被束缚,愚者们在那里光耀。
在那里,连已被束缚的人也能解脱——智者在那里光显。
Abaddhā tattha bajjhanti, yattha bālā pabhāsare; Baddhāpi tattha muccanti, yattha dhīrā pabhāsare.
就像爬上一条小小的木头,却沉没在大海里;
这样跟懈怠的人混在一起,善人的命也会跟着沉没。
因此,应当远离那懈怠、精进下劣之人。
Parittaṃ dārumāruyha, yathā sīde mahaṇṇave; Evaṃ kusitamāgamma, sādhu jīvipi sīdati; Tasmā taṃ parivajjeyya, kusītaṃ hīnavīriyaṃ.
具备信心、戒律等品质,是好朋友,也是善良的人。
应该亲近想求进步又有智慧这样的朋友。
Saddhāsīlādisampanno , sumitto sādhumānuso; Tādisaṃ mittaṃ seveyya, vuddhikāmo vicakkhaṇo.
对于具备布施等功德、最为殊胜的人,确实应该和他交朋友,因为这样的人才是真正的朋友。
智者应当用不歪曲的心去亲近这样的人。
Dānādiguṇaseṭṭhehi, miditabbo mitto hi kho; Tādisaṃ avaṅkeneva, manasā bhajeyya sudhī.
行善的外人是亲人,即使亲戚为害也是外人。
身生的病带来伤害,林中的草药带来利益。
Hitakkaro paro bandhu, bandhupi ahito paro; Ahito dehajo byādhi, hitaṃ araññamosadhaṃ.
当面说好话,背后却搞破坏。
要舍弃这种朋友,就像舍弃外表像奶、里面却是毒的毒罐一样。
Parokkhe kiccahantāraṃ, paccakkhe piyavādinaṃ; Vajjaye tādisaṃ mittaṃ, visakumbhaṃ payomukhaṃ.
钱财没了,朋友就会离开,连儿女和妻子、兄弟也一样。
人们只亲近有钱的人,在这世上,财富就是最亲密的朋友。
Dhanahīne caje mitto, puttadārā sahodarā; Dhanavanteva sevanti, dhanaṃ loke mahāsakhā.
应知在差遣使役时仆人、亲戚遭遇灾难时;
朋友在危难的时候,妻子在家财耗尽的时候。
Jāniyā pesane bhacce, bandhave byasanāgame; Mittañca āpadikāle, bhariyañca vibhavakkhaye.
在庆典时、在灾难时,在饥荒时、在敌乱时;
在王宫门口和坟场里,还能站在你身边的人,才是真正的亲人。
Ussave byasane ceva, dubbhikkhe sattuviggahe; Rājadvāre susāne ca, yo tiṭṭhati so bandhavā.
不要信任敌人,对朋友也不要信任。
有时候朋友一旦发怒,就会把他的所有过错都抖出来。
Na 2 vissase amittassa, mittañcāpi na vissase; Kadāci kupite mitte, sabbadosaṃ pakāsati.
母亲是朋友,父亲也是朋友,他们天生就是对我们有益的人。
其他人怀着善意,则是由于办事的缘故。
Mātā mittaṃ pitā ceti, sabhāvā taṃ tayaṃ hitaṃ; Kammakaraṇato caññe, bhavanti hitabuddhiyo.
在灾难中才能看清谁是朋友,在战场上才能看出谁是勇士,在欠债时才能看出谁讲信用。
妻子要在钱财耗尽时才能看清,亲属要在遭遇患难时才能认清。
Āpadāsu mittaṃ jaññā, yuddhe sūraṃ iṇe suciṃ; Bhariyaṃ khīṇesu vittesu, byasanesu ca bandhavaṃ.
有人想与一度恼怒的朋友重新和好,
他抓住死亡,就像母骡怀胎一样。
Sakiṃ duṭṭhañca yo mittaṃ, puna sandhātumicchati; Sa maccumupagaṇhāti, gabbhaṃ assatarī yathā.
就像欠债的残余、火的残余、病的残余一样,也是如此。
它们会一次又一次地增长,所以不要做剩余之事。
Iṇaseso aggiseso, rogaseso tatheva ca; Punappunaṃ vivaḍḍhanti, tasmā sesaṃ na kāraye.
他的脸就像红莲花,话语像檀香一样清凉;
像这样的人我们不该亲近,他心里却藏着能立刻要命的剧毒。
Padumaṃva mukhaṃ yassa, vācā candanasītalā; Tādisaṃ no paseveyya, hadaye tu halāhalaṃ.
不要去亲近粗暴的主人,也不要去亲近吝啬的主人。
那就别抓住那位主人不放,也不要再被他压住。
Na seve pharusaṃ sāmiṃ, na ca seveyya macchariṃ; Tato apaggaṇha sāmiṃ, neva niggahitaṃ tato.
恶地方、恶朋友、恶家庭、恶亲戚,
要像躲瘟疫一样,远远避开坏妻子和坏仆人。
Kudesañca kumittañca, kukulañca kubandhavaṃ; Kudārañca kudāsañca, dūrato parivajjaye.
说话温和的人朋友多,说话粗暴的人没什么朋友。
在这里应当用太阳和月亮两位王者的譬喻来理解。
Sītavāco bahumitto, pharuso appamittako; Upamā ettha ñātabbā, sūriyacandarājūnaṃ.
阻止无益的事,并且去做有益的事;
在朋友落难时不抛弃,这就是朋友的特征。
Ahitā paṭisedho ca, hitesu ca payojanaṃ; Byasane apariccāgo, itidaṃ mittalakkhaṇaṃ.
他可爱、可敬、值得尊崇,是劝告者又能接受别人的话;
他能讲说深奥的道理,却不会在不当的场合强加督促。
想求福报的聪明人,就该亲近这样的朋友。
可爱、可敬、值得亲近,善于言谈,也能接受别人的话。
能讲说深奥的道理,却不会把人引到不该去的地方。
在此人身上存在这些状态
这样的朋友,是想要结交善友、真心为对方着想并心怀悲悯的人应当亲近的。
即使被驱赶,也应当亲近那样的人。
Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhīrañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako; Tādisaṃ mittaṃ seveyya, bhūtikāmo vicakkhaṇo. Piyo garu bhāva nīyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhirañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako. Yamhi etāni ṭhānāni, saṃvijjantidha puggale; So mitto mittakāmena, atthakāmānukampato; Api nāsiyamānena, bhajitabbo tathāvidho.
亲生的、结成关系的,以及同样由家族世系传承而来的。
在灾难中能保护你的,是四种可认清的朋友。
Orasaṃ katasambandhaṃ, tathā vaṃsakkamāgataṃ; Rakkhako byasanehi, mittaṃ ñeyyaṃ catubbidhaṃ.
可爱、可敬、值得修习,是说话者且能忍受言语。
说话有深度,也不在不当的场合劝人去做。
欲求朋友的人,哪怕尽此一生,也应亲近交往那位朋友。
值得敬爱、值得尊重、值得恭敬,还能发言、听得进话;
能讲说深奥的道理,却不把人引到不该去的地方;
想求福报的聪明人,就该亲近这样的朋友。
Piyo garu bhāvaniyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhirañca kathaṃ kattā, na caṭṭhāne niyojako; Taṃ mittaṃ mittakāmena, yāvajīvampi seviyaṃ. Piyo garu bhāvanīyo, vattā ca vacanakkhamo; Gambhirañca kathaṃ kattā, no caṭṭhāne niyojako; Tādisaṃ mittaṃ seveyya, bhūtikāmo vicakkhaṇo.