第十九章
Ekūnavīsatima pariccheda
为了守护大菩提树,在十八辆战车上,sabho。
把贵族家族和八位大臣的家族都布施出去之后,
Mahābodhirakkhaṇatthaṃ , aṭṭhārasa rathe sabho; Devakulāni datvāna, aṭṭhāmaccā kulāni ca.
八个婆罗门家族,还有八个雨家族;
还有牧牛人的家族、鬣狗的家族,以及鹧鸪鸟的族群。
Aṭṭha brāhmaṇakulāni, aṭṭha vassakulāni ca; Gopakānaṃ taracchānaṃ, kuliṅgānaṃ kulāni ca.
同样地,还有织工和陶匠这些人。
所有军队和军团,以及龙、夜叉甚至它们的名称。
Tatheva pesakārānaṃ, kumbhakārānameva ca; Sabbe sañcāpi senīnaṃ, nāgayakkhānameva ca.
怀着敬意,把金瓶和银瓶各八个都布施出去;
把大菩提树安放在装饰好的恒河船上。
Hemasajjughaṭeceva, datvā aṭṭhaṭṭha mānado; Āropetvā mahābodhiṃ, nāvaṃ gaṅgāya bhūsitaṃ.
僧伽蜜多长老尼,和十一位比丘尼一起;
同样地,也让以阿利咤为首的那些人上了船。
Saṅghamitta mahātherī, sahe kadasa bhikkhuniṃ; Tathevā’ropayitvāna, ariṭṭhapamukhepi ca.
离开城市之后,穿过文陀耶森林;
到了多摩梨帝,那位国王只用了七天。
Nagarā nikkhamitvāna, viñjāṭavimaticcaso; Tāmalitthiṃ anuppatto, sattāhene’va bhūpati.
他以极盛大的供养供养,天神、龙、人也同样供养;
他们礼敬大菩提树,七天后就到达了。
Accuḷā rāhi pūjāyi, devānāgānarāpi ca; Mahābodhiṃ pūjayantā, sattāhena’vupāgamuṃ.
国王在大海岸边,把那棵大菩提树
他先安顿好之后,又用盛大的王权来供养。
Mahāsamuddatīramhi, mahābodhiṃ mahīpati; Ṭhapāpetvāna pūjesi, mahārajjena so puna.
他如愿以偿地在大王国中为大菩提树举行了灌顶仪式。
在白半月的阿耆沙罗星宿,初一那天,从那时起。
Mahābodhiṃ mahārajje, abhisiñcīyakāmado; Aggasira sukkapakkhe, dine pāṭipade tato.
为了用那些同样的八乘八把大菩提树抬起来,
在娑罗树根处,由已施与的、属于舍利族的人,他。
Uccāretuṃ mahābodhiṃ, tehiyeva’ṭṭha aṭṭhahi; Sālamūlamhi dinnehi, dhātuggatakulehi so.
他把大菩提树举起来,那里的水只到脖子那么深。
他涉入水中后,把(菩提树)稳稳地安置在船上。
Ukkhipitvā mahābodhiṃ, galamattaṃ jalaṃ tahiṃ; Ogāhetvā sanāvāya, patiṭṭhāpayi sādhukaṃ.
把那位大长老尼连同她的弟子们一起安置到船上之后,
他对大臣摩诃利吒说了这番话。
Nāvaṃ āropayitvā taṃ, mahātheriṃ satherikaṃ; Mahāriṭṭhaṃ mahāmaccaṃ, idaṃ vacanamabravi.
我曾以王位,三次供养大菩提树;
愿我的国王朋友也以王位这样供养它。
‘‘Ahaṃ rajjena tikkhattuṃ, mahābodhimapūjayiṃ; Eva mevā’bhi pūjetu, rājā rajjena me sakhā’’.
大王说完这话,就合掌站在岸边。
看着正在远去的大菩提树,他流下了眼泪。
Idaṃ vatvā mahārājā, tīre pañjaliko ṭhito; Gacchamānaṃ mahābodhiṃ, passaṃ assūnivattayi.
因为与大菩提树分离,
法阿育王怀着忧愁;
哭过、哀叹过之后,
他回到了自己的城里。
Mahābodhi viyogena, Dhammā soko sasokavā; Kannitvā paridevitvā, Agamāsi sakaṃ puraṃ.
大菩提树被装载上船,船驶入了海洋;
四周一由旬内的海浪,在大海中平息了下来。
Mahābodhi samāruḷhā, nāvāpakkhandhī toyadhiṃ; Samantā yojane vicī, sannisīdi mahaṇṇave.
五种颜色的莲花在四周盛开了。
天空中,种种乐器一齐奏响。
Pupphiṃsu pañcavaṇṇāni, padumāni samantato; Antalikkhe pavajjiṃsu, aneka tūriyāni ca.
众多天神献上了种种供养。
为了迎取大菩提树,龙众们施展了神通变化。
Devatāhi anekāhi, pūjā’nekā pavattitā; Gahetuñca mahābodhi, nāgā’kāsuṃ vikubbanaṃ.
僧伽蜜多是大长老尼,已到达神通力之彼岸。
她变成金翅鸟的样子,把那些大龙吓住了。
Saṅghamittā mahātheri, abhiññābalapāragā; Supaṇṇarūpā hutvāna, te tāsesi mahorage.
那些大龙惊吓了大长老尼,恳求之后,
于是将大菩提树带往龙宫,随后到了龙住的地方。
Te tāsitā mahātheriṃ, yācitvāna mahoragā; Nayitvāna mahābemadhiṃ, bhujaṅgabhavanaṃ tato.
以龙王的威权,用种种供养,整整七日;
他们供养之后,就把它带到船上安放好了。
Sattāhaṃ nāgarajjena, pūjāhi vividhāhi ca; Pūjayitvāna ānetvā, nāvāyaṃ ṭhapayiṃsu te.
就在同一天,大菩提树来到了这里阎浮拘罗。
而天爱帝须王,则乐于为世间谋福祉。
Tadaheva mahābodhi, jambukolamidhagamā; Devānaṃpiyatisso tu, rājā lokahite rato.
先前从苏摩那沙弥处听闻其到来,
从末伽始罗月等日子(即斋日)开始,就一直对言语保持恭敬。
Sumanā sāmaṇeramhā, pubbe sutatadāgamo; Maggasirādidinagho, pabhuti vacasādaro.
从北门一直到阎浮拘罗的大道,
把整条路都装饰得庄严华丽,心里只想着大菩提。
Uttaradvārato yāva, jambukolaṃ mahāpathaṃ; Vibhūsayitvā sakalaṃ, mahābodhigatāsayo.
站在大海边观海的厅堂里,立于那处,面向浩瀚的大海。
由于大长老(摩哂陀)的神通力,他看见大菩提树正朝自己这边过来。
Samuddāsanasālāya, ṭhāne ṭhatvā mahaṇṇave; Āgacchantaṃ mahābodhiṃ, mahātheriddhiyā’ddasa.
在那个地方建了一座会堂,并建了那座奇妙的桥。
名叫“海座堂”,以此名号曾在这里广为人知。
Tasmiṃṭhāne katā sālā, pakā setuṃ tamabbhutaṃ; Samuddāsanasālāti, nāmenā‘si’dha pākaṭā.
凭借大长老的威德,以及和那些长老们一起;
就在当天,国王带着军队抵达了阎浮拘罗。
Mahātherānubhāvena, saddhiṃ therehi tehi ca; Tadaheva’gamā rājā, jambukolaṃ sa senako.
于大菩提树到来之际,因喜悦之力而振奋,他发出了感叹。
潜入齐颈深的水中,奋力向前游。
Mahābodhā gamepīti-vegenu’nno udānayaṃ; Galappamāṇaṃ salilaṃ, vigāhetvā suviggaho.
他用头顶着大菩提树,连同十六个家族一起。
拿起并安置之后,在海滨的庄严亭阁中。
Mahābodhiṃ soḷasahi, kulehi saha muddhanā; Ādāyo’ropayitvāna, velāyaṃ maṇḍape subhe.
安置好之后,兰卡之主以兰卡的王权向他献供;
他把自己的王权交给了十六个家族。
Ṭhapayitvāna laṃkindo, laṃkārajjena pūjayi; Soḷasannaṃ samappetvā, kulānaṃ rajjamattano.
他亲自站在守门人的位置上,整整三天。
就在那里,人主举行了种种供养。
Sayaṃ dovārikaṭhāne, ṭhatvāna divase tayo; Tattheva pūjaṃ kāresi, vividhaṃ manujādhipo.
在第十日,把大菩提树抬上了华丽的车乘;
人主带来那树王,使其得以安立。
Mahābodhiṃ dasamiyaṃ, āropetvā rathesubhe; Ānayanto manussindo, dumindaṃ taṃ ṭhapāpayi.
善于分辨地点的人,在东部精舍的位置。
他为大众和僧团准备了早斋。
Pācinassa vihārassa, ṭhāne ṭhānavicakkhaṇo; Pātarāsaṃ pavattesi, sasaṅghassa janassa so.
那是十力者(佛陀)在此为大玛欣德长老所做的。
他向那位国王从头到尾讲说了调伏龙象的事。
Mahāmahindathere’ttha, kataṃ dasabalena taṃ; Kathesi nāgadamanaṃ, rañño tassa asesato.
长老听了之后,就让人在各个地方做了标记;
在世尊曾用过的那些地方,比如坐过、躺过之处,
Therassa sutvā kāretvā, saññāṇāni tahiṃ tahiṃ; Paribhuttesu ṭhānesu, nisajjādīhi satthunā.
在蒂瓦卡婆罗门的村门口,国王也在那里;
把大菩提树安置好之后,又在各处各处。
Tivakkassa brāhmaṇassa, gāmadvāre ca bhūpati; Ṭhapāpetvā mahābodhiṃ, ṭhānesu tesu tesu ca.
在洁净细沙铺成的床榻上,布满各色鲜花。
在插着旗帜的道路上,用花环装饰得庄严华丽。
Suddhavāluka santhāre, nānāpupphasamākule; Paggahitadhaje magge, pupphagghikavibhūsite.
供养大菩提树,日日夜夜不知疲倦;
把菩提树迎请到阿努拉达普拉城附近,在十四日那天。
Mahābodhiṃ pūjayanto, rattindiva matandito; Ānayitvā cuddasiyaṃ, anurādha purantikaṃ.
在日影渐长时,这座城被庄严地装饰得很美好。
又从北门供养着让他进入。
Vaḍḍhamānakacchāyāya, puraṃ sādhu vibhūsitaṃ; Uttarena ca dvārena, pūjayanto pavesiya.
从南门出去后进入;
大云林园,是四位佛陀曾经居住修行的地方。
Dakkhiṇena ca dvārena, nikkhamitvā pavesiya; Mahā meghavanārāmaṃ, catubuddhanisevitaṃ.
依须摩那之言,善加布置的地方;
把菩提树迎至前代诸佛菩提树所立的美妙之处。
Sumanasseva vacasā, padesaṃ sādhusaṅkhataṃ; Pubbabodhiṭhitaṭṭhānaṃ, upanetvā manoramaṃ.
国王被十六个装饰华丽的家族簇拥着,
把大菩提树放下来,安置好之后就放手舍弃。
Kulehi so soḷasahi, rājā laṅkāradhārihi; Oropetvā mahābodhiṃ, patiṭṭhā petu mossajji.
刚从手中脱出,她便升到八十肘尺高的空中;
升上去停住之后,放出六种颜色的美妙光芒。
Hatthato muttamattasā, asītiratanaṃ nabhaṃ; Uggantvāna ṭhitā muñci, chabbaṇṇā rasmiyo subhā.
光芒铺满那座洲岛之后,便停在梵天界。
那些悦目的光芒一直持续到日落。
Dīpe patthariyā’hacca, brahmalokaṃ ṭhitā ahu; Sūriyatthaṅgamanāyāva, rasmiyo tā manoramā.
一万名男子对神通变化生起了净信;
他们修观之后,证得阿罗汉果,就在这里出家了。
Purisā dasasahassāni, pasannā pāṭihāriye; Vipassitvānā’rahatthaṃ, patvāna idha pabbajuṃ.
从大菩提树下来后,此后在日落时分;
在罗希尼星宿时分站立时,大地震动了。
Orohitvā mahābodhi, sūriyatthaṅgame tato; Rohiṇiyā patiṭṭhāsi, mahiyaṃ kampi medinī.
那些根从锅口边缘向上长出来,
那些(根)缠绕着那口锅,向下钻入了地面。
Mūlāni tāni uggantvā, kaṭāhamukhavaṭṭito; Vinandhantā kaṭāhaṃ taṃ, otariṃsu mahītalaṃ.
大菩提树稳稳地立在那里,所有的人都聚集到了一起;
人们用香、花等供品,从四面八方恭敬供养。
Patiṭṭhitaṃ mahābodhiṃ, janā sabbe samagatā; Gandhamālādi pūjāhi, pūjayiṃsu samantato.
大云降雨,到处是夹着冰雹的云。
浓密清凉的云层遮蔽了大菩提树。
Mahāmegho pavassittha, himagabbhā samantato; Mahābodhiṃ chādayiṃsu, sītalāni ghanāni ca.
整整七天,在那同一个地方,没有看见大菩提树。
在雪洞中坐下,令众人生起净信。
Sattāhāni mahābodhiṃ, tahiṃyeva adassanā; Himagabbhe sannisīdi, pasādajananī jane.
七天过去后,那些云全都散去了;
大菩提树也被见到了,还有六色光芒。
Sattāhā tikkame meghā, sabbe apagamiṃsu te; Mahābodhi ca dissittha, chabbaṇṇā raṃsiyopi ca.
大玛欣德长老和僧伽蜜多比丘尼,
他们到达了那里,国王与随从们亦然。
Mahāmahindattheroca, saṅghamittā ca bhikkhunī; Tatthā’gañchuṃsaparisā, rājā saparisopi ca.
刹帝利族的迦札村人,刹帝利族的檀陀村人;
提瓦卡婆罗门,以及岛上的居民们。
Khattiyā kājaraggāme, candanaggāma khattiyā; Tivakka brāhmaṇo ceva, dīpavāsī janāpi ca.
靠着天神的威力,他们来到了大菩提树,极其精勤努力。
在那场盛大的集会中,众人被神通变化所震撼。
Devānubhāvenā’gañchuṃ, mahābodhi mahussukkā; Mahāsamāgame tasmiṃ, pāṭihāriyavimhite.
在东边的树枝上,有一颗熟透了的果实,供人观看,它成熟且没有损伤。
长老接过那掉下来的果实,交给国王去栽种。
Pakkaṃ pācinasākhāya, pekkhataṃ pakka’makkhataṃ; Thero patantamādāya, ropetuṃ rājino adā.
金盆里装满了混着香粉的细沙,
在那大座之处,种植之主把它安放并栽种好了。
Paṃsūnaṃ gandhamissānaṃ, puṇṇe soṇṇa kaṭāhake; Mahāsanassa ṭhāne taṃ, ṭhapitaṃ ropa’yissaro.
就在所有人眼前,八根嫩芽腾空而出;
八株菩提幼树生了出来,都长到四肘高。
Pekkhataṃyeva sabbesaṃ, uggantvā aṭṭha aṅkurā; Jāyiṃsu bodhitaruṇā, aṭṭhaṃsu catuhatthakā.
国王看见那些菩提幼树,心里感到惊奇;
他用白伞盖来供养,并举行了灌顶仪式。
Rājā te bodhitaruṇe, disvā vimhitamānaso; Setacchattena pūjesi, abhisekamadāsi ca.
在阎浮拘罗的帕塔纳,让八株菩提树苗安住下来。
那时,在大菩提树矗立的地方,船只靠岸登陆。
Patiṭṭhāpesi aṭṭhannaṃ, jambukolamhi paṭṭane; Mahābodhi ṭhita ṭhāne, nāvāyo rohane tadā.
在提瓦卡婆罗门村,以及在塔园,也同样如此;
在伊萨罗沙门园的第一座塔庙庭院里,
Tivakkabrāhmaṇagāme, thūpārāme tatheva ca; Issarasamaṇārāme, paṭhame cetiyaṅgaṇe.
在支提山园,以及迦阇罗村;
在旃檀村,每一处都安置了一棵菩提树苗。
Cetiya pabbatā rāme, tathā kājaragāmake; Candanagāmake cāti, ekekaṃ bodhilaṭṭhikaṃ.
剩下的四类幼苗,以及三十二株菩提树苗。
在周围一由旬的地方,在各地的寺院中。
Sesā catupakkajātā, dvattiṃsa bodhilaṭṭhiyo; Samantā yojanaṭhāne, vihāresu tahiṃ tahiṃ.
为了岛上居民们的利益而建立起来;
在大菩提树王之下,凭着正自觉者的威德力。
Dīpāvāsī janasseva, hitatthāya patiṭṭhite; Mahābodhi dumindamhi, sammāsambuddha tejasā.
阿努罗萨的集会,僧伽蜜多长老尼;
在面前出家后,证得了阿罗汉果。
Anulāsāsa parisā, saṅghamittāya theriyā; Santike pabbajitvāna, arahattamapāpuṇi.
那位阿利吒是刹帝利种姓,身边跟着五百个随从。
在长老跟前出家后,证得了阿罗汉果。
Ariṭṭho so pañcasata-parivāro ca khattiyo; Therantike pabbajitvā, arahattamapāpuṇi.
那些把大菩提树带到此处的八个富豪家族
那些带来菩提树的家族,因此被称为“迎菩提树家族”。
Yāni seṭṭhikulāna’ṭṭha-mahābodhimidhāharuṃ; Bodhāharakulānīti, tāni tena pavuccare.
有个叫“近事女寺”的地方,就是那处众所周知的比丘尼精舍。
僧伽蜜多长老尼和僧团一起住在那里的。
Upāsikā vihāroti, ñāte bhikkhunupassaye; Sasaṅghā saṅghamittā sā, mahātherī tahiṃ vasi.
他让人在那里建了以三类居所为主的住处。
他在那些十二座大宅当中,让人建造一座大宅。
Agārattayapāmokkhe , agāre tattha kārayi; Dvādasa tesu ekasmiṃ, mahāgāre ṭhapāpayi.
以具有大菩提的船,桅杆;
在一个喜爱的地方和一个不喜爱的地方,没有一处是空的,他们以三种方式存在。
Mahābodhisametāya, nāvāya kūpayaṭṭhikaṃ; Ekasmiṃ piya mekasmiṃ, arittaṃ tehi teviduṃ.
即使出生在其他部派中,他们的十二座在家房舍也……
比丘尼们总是享用象房。
Jāte aññanikāyepi, agārā dvādasāpi te; Hatthāḷaka bhikkhunīhi, vaḷañjayiṃsu sabbadā.
那头国王的吉祥象,正随心所欲地四处漫步。
在城池的一边,清凉的山涧里。
Rañño maṅgalahatthi so, vicaranto yathāsukhaṃ; Purassa ekapassamhi, kandarantamhi sītale.
它站在卡丹巴花丛中,一边在牧场游荡。
知道那头大象喜欢待在那里,他们就在那儿做了一个象桩。
Kadambapupphagumbante, aṭṭhāsi gocaraṃ caraṃ; Hatthiṃ tattharataṃ ñatvā, akaṃsu tattha āḷhakaṃ.
有一天,那头大象不肯吃东西了。
国王就向那位令洲岛清净的长老请教,问他的看法。
Atheka divasaṃ hatthī, nagaṇhi kabaḷāni so; Dīpappasādakaṃ theraṃ, rājā so pucchitaṃ mataṃ.
他在卡丹巴花丛中完成了建造佛塔的行为。
想要,大长老对大王说了。
Kadambapupphagumbasmiṃ, thūpassa karaṇaṃ karī; Icchatīti mahāthero, mahārājassa abravi.
在那里,有舍利塔,还有塔的殿堂;
国王迅速地做了,因为他总是热衷于众生的福祉。
Sadhātukaṃ tattha thūpaṃ, thūpassa gharameva ca; Khippaṃ rājā akāresi, niccaṃ janahiterato.
僧伽蜜多大长老尼,喜欢住在空寂的地方;
由于住处的拥挤,那是他所居住的。
Saṅghamittā mahātherī, suññāgārābhilāsinī; Ākiṇṇattā vihārassa, vussamānassa tassa sā.
她为了教法的兴盛,也为了比丘尼众的利益;
这位明察的比丘尼,想要另一处比丘尼的住处。
Vuddhatthinī sāsanassa, bhikkhunīnaṃ hitāya ca; Bhikkhunupassayaṃ aññaṃ, icchamānā vicakkhaṇā.
她去了那座塔寺之后,深深沉浸在远离尘嚣的快乐中。
她善巧地在日间住处度过,清净无垢。
Gantvā cetiyagehaṃ taṃ, pavivekasukhaṃ bhusaṃ; Divāvihāraṃ kappesi, vihārakusalā’malā.
国王为了礼敬那位长老尼,去了比丘尼的住处;
到了那里,听说她已经到了,就又前去那里礼敬。
Theriyā vandanatthāya, rājā bhikkhunupassayaṃ; Gantvā tattha gataṃ sutvā, gantvāna tattha vandiya.
和她互相问候之后,就问起她来这里的缘由。
他明白了她的心意,而那些善于洞察心意的人,也彻底看透了她的心思。
Sammoditvā tāya saddhiṃ, tatthāgamanakāraṇaṃ; Tassā ñatvā adhippāyaṃ, adhippāya vidū vidū.
在塔屋的四周,有一座令人愉悦的比丘尼住处。
那位天爱帝须大王兴建了它。
Samantā thūpagehassa, rammaṃ bhikkhunupassayaṃ; Devānaṃpiyatisso so, mahārājā akārayi.
在哈塔拉卡附近,建起了比丘尼的住处。
他因此以“象手寺”之名而闻名。
Hatthāḷhakasamīpamhi , kato bhikkhunupassayo; Hatthāḷhakavihāroti, vissuto āsi tena so.
善友与僧伽蜜多两位,皆是大长老尼,智慧广大。
她就在那座令人欢喜的比丘尼精舍里住了下来。
Sumittā saṅghamittā sā, mahātherī mahāmatī; Tasmiñhi vāsaṃ kappesi, ramme bhikkhunupassaye.
就这样,在楞迦,为了世间的利益,为了教法的增长,
净化这棵大菩提树王杜敏达的时候,
在美丽的楞伽岛上,在大云林里,
目的迅速,时间适合种种存在者。
Evaṃ laṃkā lokahitaṃ sāsanavuddhiṃ; Saṃsodhento esa mahābodhi dumindo; Laṃkādīpe ramme mahāmeghavanasmiṃ, Aṭṭhā sīghaṃ kālamanekabbhūtayuttoti.