第十八章
Aṭṭhārasama pariccheda
大菩提树的迎请
Mahābodhiggahaṇo
国王为了迎请大菩提树和那位长老尼;
长老在自己的家中,回忆着他说过的话。
Mahābodhiñca theriñca, āṇāpetuṃ mahīpati; Therena vuttavacanaṃ, saramāno sake ghare.
在雨安居期间的一天,他坐在长老身边;
和大臣们商量之后,亲自处理自己外甥的事。
Antovasse’ka divasaṃ, nisinno therasantike; Sahā’maccehi mantetvā, bhāgineyyaṃ sayaṃ sakaṃ.
为了把名叫阿利咤的大臣安排去办那件事;
商量之后把人叫来,说了这番话。
Ariṭṭhanāmakā’maccaṃ , tasmiṃ kamme niyojituṃ; Mantvā āmantayitvāna, idaṃ vacanamabravi.
你将能够从法阿育王那里……
为了把大菩提树和僧伽蜜多长老尼迎请到这里。
Tā sakkhissasi....., dhammāsokassa santikā; Mahābodhiṃ saṅghamittaṃ, theriṃ ānayituṃ idha.
陛下,我能从那里把他们两位带来。
如果我来这里是为了出家,若我能获得机会,尊敬的人。
Sakkhissāmi ahaṃ deva, ānetuṃ taṃ duve tato; Idhā’gato pabbajituṃ, sace lacchāmi mānada.
国王说完“但愿如此”,就把他派到了那里。
他接过长老和国王的教令,然后顶礼。
Evaṃ hotūti vatvāna, rājā taṃ tattha pesayi; So therassa ca rañño ca, sāsanaṃ gayha vandiya.
在阿沙尤迦月的白分第二天,他离开了。
他带着随从,在阎浮拘罗的码头登上船。
Assayujasukkapakkhe, nikkhanto dutiye’hani; Sānuyutto jambukole, nāvamāruyha paṭṭane.
将大海造作之后,凭借长老的决意之力;
就在他出发的那天,他就来到了令人心生欢喜的华氏城。
Mahodamiṃ karitvāna, therādhiṭṭhānayogato; Nikkhantadivaseyeva, rammaṃ pupphapuraṃ agā.
那时,阿努拉王妃和五百名少女一起;
和五百名后宫女子一起。
Tadā tu anulādevī, pañcakaññāsatehi ca; Antepurikaitthīnaṃ, saddhiṃ pañcasatehi ca.
受持十戒,穿着袈裟,清净无染。
想出家但还没受具足戒的女众,正盼着长老尼的到来。
Dasasīlaṃ samādāya, kāsāya vasanā suci; Pabbajjāpekkhi nisekhā, pekkhanti theriyā’gamaṃ.
在城里一个让人欢喜的地方,在比丘尼的住处;
国王下令建好后,这位持戒严谨的修行者就住了进去。
Nagarasse’kadesamhi, ramme bhikkhunupassaye; Kārāpite narindena, vāsaṃ kappesi subbatā.
女居士们把这里称作比丘尼住处。
这座精舍名为“近事女寺”,由此在楞伽岛上闻名。
Upāsikāhi tāhe’sa, vutto bhikkhunupassayo; Upāsikā vihāroti, tena laṃkāya vissuto.
法阿育王的外甥,名叫大阿利吒;
他简要地传达了国王的口信和长老的口信。
Bhāgineyyo mahā’riṭṭho, dhammāsokassa rājino; Appetvā rājasandesaṃ, therasandesa’mabravi.
大王(王中之象)啊,你朋友国王的弟妇;
渴望出家的人,始终安住在自我约束中。
Bhātujayā sahāyassa, rañño te rājakuñjara; Ākaṅkhamānā pabbajjaṃ, niccaṃ vasati saññatā.
派那位僧伽蜜多比丘尼去,让她度人出家。
与她一起的,还有大菩提树的南枝。
Saṅghamittaṃ bhikkhuniṃ taṃ, pabbājetuṃ visajjaya; Tāya saddhiṃ mahābodhi-dakkhiṇasākhameva ca.
长老尼Theriya也说了那件事本身,也就是长老说过的话。
她走到父亲身边,这位长老尼把长老说过的话告诉了他。
Theriyā ca tamevatthaṃ, abravi therabhāsitaṃ; Gantvā pitusamīpaṃ sā, therī theramataṃ bravī.
国王说:女儿啊,我见不到你,我该怎么办?
我要消除因与儿子和自我分离而生起的悲伤。
Āha rājā tuvaṃ amma, apassanto kathaṃ ahaṃ; Sokaṃ vinodayissāmi, puttanattaviyogajaṃ.
大王,我兄长的话对我而言至关重要。
许多应被出家者,因此我必须到那里去。
Āha sā me mahārāja, bhātuno vacanaṃ garu; Pabbājanīyā ca bahū, gantabbaṃ tattha tena me.
大菩提树不应以刀斧砍伐。
国王心里琢磨:“我该怎么把树枝弄下来呢?”
‘‘Satthaghātamanārahā, mahābodhimahīruhā; Kathannu sākhaṃ gaṇissaṃ’’, iti rājā vicintayī.
他因为那位名叫大天的大臣去世而……
邀请比丘僧团并供养饮食之后,他问国王。
Amaccassa mahādeva-nāmakassa matena so; Bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā, bhojetvā pucchi bhūpatiṃ.
尊者,是否应该把大菩提树送到兰卡呢?
那位目犍连子长老说道:“应当派遣。”
Bhante laṃkaṃ mahābodhi, pesetabbā nu kho iti; Thero moggaliputto so, pesetabbāti bhāsiya.
已用五眼完成五种大决意。
他向国王说了话,国王听了那话后,心生欢喜。
Kataṃ mahāadhiṭṭhāna-pañcakaṃ pañcacakkhunā; Ābhāsi rañño taṃ sutvā, tussitvā dharaṇīpati.
他一条七由旬长的路,通往大菩提树;
认真清扫之后,又用种种方式装饰起来。
Sattayojanikaṃ maggaṃ, so mahābodhigāminaṃ; Sodhāpetvāna sakkaccaṃ, bhūsāpeti anekadhā.
他让人把黄金取出来,用来打造钵盂;
毗首羯磨也来了,手里拿着秤杆和秤盘。
Suvaṇṇaṃ nīharāpesi, kaṭāhakaraṇāya ca; Vissakammo ca āgantvā, satulādhārarūpavā.
“这钵该做多大尺寸呢?”——他问道。
你既然已经知道了尺寸,那就自己动手做吧——他是这样说的。
‘‘Kaṭāhaṃ kiṃ pamāṇaṃ nu, karomī’ti apucchitaṃ; ‘‘Ñatvā pamāṇaṃ tvaṃyeva, karohi’’ iti bhāsiya.
拿起黄金,用手擦拭;
就在那个当下化现出钵,然后离开了。
Suvaṇṇā gahetvāna, hatthena parimajjiya; Kaṭāhaṃ taṅkhaṇaṃyeva, nimminitvāna pakkami.
Navahatthaparikkhepaṃ, pañcahatthaṃ gabhīrato; Tihatthavikkhambhayutaṃ, aṭṭhaṅgulaghanaṃ subhaṃ.
口周如幼象鼻之量。
国王命人取来它,那如朝日般光彩。
Yuvassa hatthino soṇḍa-pamāṇamukhavaṭṭikaṃ; Gāhā petvāna taṃ rājā, bālasurasamappakaṃ.
长七由旬,宽一由旬;
带着四支军队和大比丘僧团。
Sattayojanadīghāya, vitthatāyati yojanaṃ; Senāya caturaṅginyā, mahābhikkhugaṇena ca.
来到大菩提树前,它装饰着种种华丽的饰物;
那菩提树点缀着各种宝石,挂满了五彩缤纷的旗帜和花环。
Upagamma mahābodhiṃ, nānālaṅkārabhūsitaṃ; Nānāratanacittaṃ taṃ, vividhaddhajamāliniṃ.
各种花朵散落交织,各种乐器奏出乐声;
用军队团团围住,又用布幔围了起来。
Nānākusumasaṃkiṇṇaṃ , nānāturiyaghositaṃ; Senāya parivāretvā, parikkhipiya sāṇiyā.
以一千位大长老为首的广大僧团;
还有一千多位已经完成灌顶仪式的国王。
Mahātherasahassena, pamukhena mahāgaṇe; Raññaṃ pattābhisekānaṃ, sahassenā’dhikena ca.
围绕自己身边安排随从,也好好守护大菩提树;
他抬头凝望大菩提树,双手合掌举起来致敬。
Attānaṃ parivāretvā, mahābodhiñca sādhukaṃ; Olokesi mahābodhiṃ, paggahetvāna añjaliṃ.
在其南边那根树枝上,有四肘长的东西。
除去了树墩和树干,其余的枝条都消失不见了。
Tassā dakkhiṇasākhāya, catuhatthapamāṇakaṃ; Ṭhānaṃ khandhañca vajjetvā, sākhā antaradhāyisuṃ.
那位大地之主看见这个神通变化后,满心欢喜;
说了“我要用王位来供养大菩提树”之后。
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, patīto puthavīpati; ‘‘Pūjema’haṃ mahābodhiṃ, rajjenā’hi udīriya.
国王在大王位上为大菩提树举行了灌顶。
用各种花等物品供养大菩提树之后,再向右绕行致敬。
Abhisiñci mahābodhīṃ, mahārajje mahīpati; Pupphādīhi mahābodhiṃ, pūjetvāna padakkhiṇaṃ.
在八个地方做完礼敬,礼拜之后合掌,
在镶嵌黄金、以各种宝石装饰的座椅上。
Katvā aṭṭhasu ṭhānesu, vanditvāna katañjalī; Suvaṇṇakhacite pīṭhe, nānāratanamaṇḍite.
在其高度便于攀登之处,一直到纯净的地方,那个金盆;
安置好之后,就爬上树去摘那最好的枝干。
Svārohe yāva sāucce, taṃ suvaṇṇakaṭāhakaṃ; Ṭhapāpetvāna āruyha, gahetuṃ sākhamuttamaṃ.
用金刷蘸取雄黄后,
用树枝画线后,就这样发了真实誓言。
Ādiyitvāna sovaṇṇa tulikāya manosilaṃ; Lekhaṃ datvāna sākhāya, saccakriyamakā iti.
如果大菩提树要从这里去兰卡岛,
如果我对佛陀的教法已没有疑惑。
‘‘Laṃkādīpaṃ yadi ito, gantabbaṃ urubodhiyā; Nibbematiko buddhassa, sāsanamhi sace ahaṃ.
大菩提树南边的枝条本身就很庄严美好;
切断之后,就让它立在这金盆里。
Sayaṃyeva mahābodhi-sākhāyaṃ dakkhiṇā subhā; Chijjitvāna patiṭṭhātu, idha hemakaṭāhake.
在书写处,大菩提自己断了。
立在盛满香泥的锅上。
Lekhaṭhāne mahābodhi, chijjitvā sayameva sā; Gandhakaddamapūrassa, kaṭāhasso’pariṭṭhitā.
在根部铭文的上方,每隔三指宽。
人主用雄黄画了图案,并把它围了起来。
Mūlalekhāya upari, tiyaṅgulatiyaṅgule; Dadaṃ manosilā lekhā, parikkhipi narissaro.
从第一条线长出粗根,从其余各线则长出细根。
出去之后,十个十个地化作网状,纷纷落下。
Ādiyā thūlamūlāni, khuddakāni’tarāhi tu; Nikkhamitvā dasa dasa, jālībhūtā niotaruṃ.
看到这个神通变化后,国王欢喜得不得了;
国王就在那里发出欢呼,周围的大众也跟着欢呼。
Taṃ pāṭihāriyaṃ disvā, rājā’tīva pamodito; Tatthevā’kāsi ukkuṭṭhiṃ, samantā parisāpi ca.
比丘僧团满心欢喜,发出赞叹,感到喜悦。
成千上万次挥动衣角,从四面八方纷纷扬起。
Bhikkhusaṅgho sādhukāraṃ, tuṭṭhacitto pamodayi; Celukkhepasahassāni, pavattiṃsu samantato.
就这样,以百根,她在那香泥中;
大菩提树稳稳地立在那里,让大众心生清净的信心。
Evaṃ satena mūlānaṃ, tattha sā gandhakaddame; Patiṭṭhāsi mahābodhi, pasādentī mahājanaṃ.
它的树干有十肘高,五条枝干令人愉悦;
四手高,四手高,装饰着五个果实。
Tassā khandho dasahattho, pañcasākhā manoramā; Catuhatthā catuhatthā, dasaḍḍhaphalamaṇḍitā.
有一千条旁枝,那些枝条也有一千;
这棵大菩提树就是这样,以令人欢喜的方式承载着斯里女神。
Sahassantu pasākhānaṃ, sākhānaṃ tāsamāsi ca; Evaṃ āsi mahābodhi, manoharasiridharā.
我造成大菩提树安立于大地的那一刹那,大地
种种神通变化也震动了,并且各式各样。
Kaṭāhamhi mahābodhi-patiṭṭhitakkhaṇe mahī; Akampi pāṭihīrāni, ahesuṃ vividhāni ca.
天界和人间的一切乐器,自己就发出声响;
他对天众与梵众也发出赞叹的欢呼声。
Sayaṃ nādehi tūriyānaṃ, devesu mānusesu ca; Sādhukāraninādeti, devabrahmagaṇassa ca.
还有云、兽、鸟、夜叉等发出的叫声;
随着那些叫声和大地震动,响起了一片巨大的喧哗。
Meghānaṃ migapakkhinaṃ, yakkhādīnaṃ ravehi ca; Ravehicamahīkampe, ekakolāhalaṃ ahu.
菩提树的叶子和果实,散发出美丽的六色光芒;
从轮围世界出来后,把一切装点得无比庄严。
Bodhiyā phalapattehi, chabbaṇṇarasmiyo subhā; Nikkhamitvā cakkavāḷaṃ, sakalā sobhayiṃsu ca.
大菩提从车上腾起,升入空中;
他站在雪山的胎藏中,七天没有出现。
Sakaṭāhā mahābodhi, uggantvāna tato nabhaṃ; Aṭṭhāsi himagabbhamhi, sattāhāni adassanā.
国王从座榻上下来,在那里住了七天。
他常常以各种方式做大菩提供养。
Rājā oruyha pīṭhamhā, taṃ sattāhaṃ tahiṃ vasaṃ; Niccaṃ mahābodhipūjaṃ, akāsi ca anekadhā.
在过去的那七天里,所有雪山的人;
他们进入了大菩提,一切光芒也随之显现。
Atīte tamhi sattāhe, sabbe himavalāvakā; Pavisiṃsu mahābodhiṃ, sabbākā raṃsiyopi ca.
以纯净的星宿安立,住立于车上;
对一切大众来说,大菩提是令人心生喜悦的。
Suddhenakadisissittha, sākaṭāhe pattiṭṭhitā; Mahājanassa sabbassa, mahābodhi manoramā.
在大菩提出现种种神变的时候,
降到地面,让大众惊叹。
Pavattamhi mahābodhi, vividhe pāṭihāriye; Vimhāpayanti janataṃ, pathavītalamoruhi.
他再次被那些各种各样的神通变化所满足。
大王用盛大的王权仪式供养大菩提。
Pāṭihirehi’nekehi , tehi so pīṇito puna; Mahārājā mahābodhiṃ, mahārajjena pūjayi.
用盛大的王权灌顶仪式礼敬大菩提树,并作供养;
他用种种供养,在那里又住了整整七天。
Mahābodhiṃ mahārajje-nābhisiñciya pūjayaṃ; Nānāpūjāhi sattāhaṃ, puna tattheva so vasi.
在阿沙尤迦月的白分,第十五布萨日;
他迎取了大菩提树,过了两周(十四天)之后,从那时起。
Assayujasukkapakkhe, pannarasauposathe; Aggahesi mahābodhiṃ, dvisattāhamaccaye tato.
在阿沙尤阇月的黑分十四日布萨日,
这位车中之王把大菩提安放在庄严的车上。
Assayujakāḷapakkhe, catuddasauposathe; Rathe subhe ṭhapetvāna, mahābodhiṃ rathesabho.
就在当天供养之后,把他迎请到自己的城里;
用各种方式装饰好,又让人搭起了一座漂亮的亭子。
Pūjento taṃ dinaṃyeva, upanetvā sakaṃ puraṃ; Alaṅkaritvā bahudhā, kāretvā maṇḍapaṃ subhaṃ.
在羯提迦月白分的第一天,就在那里;
在大娑罗树根旁,向着东方,那庄严吉祥的地方,安置大菩提树苗。
Kattikasukkapakkhassa, dine pāṭipade tahiṃ; Mahābodhiṃ mahāsāla-mūle pācinate subhe.
让人妥善安置之后,他每天都献上种种供养。
从取后第十七日,在异地则有九日。
Ṭhapāpetvāna kāresi, pūjā’nekā dine dine; Gāhato sattarasame, vivase tu navaṅkirā.
萨迦族诞生了,而那人成了许多国家的君主;
他满心欢喜,再次用王位来供养大菩提树。
Sakiṃ yevaajāyiṃsu, tassā’nekanarādhipo; Tuṭṭhacitto mahābodhiṃ, puna rajjena pūjayi.
大王在登基灌顶之后,大菩提树,大主;
他还让人用各种方式对大菩提树作了供养。
Mahārajje’bhi siñcitvā, mahābodhiṃ mahissaro; Kāresi ca mahābodhi-pūjā nānappakārakaṃ.
就这样,在库苏玛城里,带着风声的。
以种种美丽旗帜装饰、宽广辽阔的
对具殊胜美丽大腿者的菩提供养,
使人与魔罗的心欢喜绽放。
Iti kusumapure saresaraṃsā, Bahuvidhacārudhajākulāvisālā; Surucirapavaroru bodhipūjā, Marunaracittavikāsinī ahosīti.