什么是无间缘?在紧邻的前一刹那灭去的心与心所法的集合,就是无间缘。
Katamo anantarapaccayo. Anantare khaṇe niruddho citta cetasikadhammasamūho anantarapaccayo.
什么是无间缘的缘生法?在紧接的下一刹那生起的心与心所法的集合,就是那个缘的缘生法。
Katamo dhammo anantarapaccayassa paccayuppanno. Pacchime anantare eva khaṇe uppanno cittacetasikadhammasamūho tassa paccayassa paccayuppanno.
在一期生命里,结生心是第一个有分心的无间缘,第一个有分心是第二个有分心的无间缘,这样依次类推应当说明。
Ekasmiṃ bhave paṭisandhicittaṃ paṭhamabhavaṅgacittassa anantara paccayo, paṭhama bhavaṅgacittaṃ dutiyabhavaṅgacittassa anantarapaccayotiādinā vattabbo.
当净居天的有情在《法双论》所说的第二种不善心正在生起时,按照前面所说的方式,这个有情缘取自己新一期的生命体,生起与渴爱相应、贪恋生命的心,执取“这是我的,这是我,这是我的自我”。那时,先是有分心波动两次,接着生起意门转向心,随后生起七个贪恋生命的速行心,之后又落入有分阶段。
Yadā pana dhammayamake suddhāvāsānaṃ dutiye akusale citte vattamāneti vuttanayena tassa sattassa attano abhinavaṃ attabhāvaṃ ārabbha etaṃ mama esohamasmi eso me attāti pavattaṃ bhavanikantika taṇhāsahagatacittaṃ uppajjati. Tadā paṭhamaṃ dvikkhattuṃ bhavaṅgaṃ calati. Tato manodvārāvajjanacittaṃ uppajjati. Tato satta bhavanikantikajavanāni uppajjanti. Tato paraṃ bhavaṅgavāro.
此外,那时这个众生在当下这一生中一无所知,只是安住于回忆自己过去生中亲身经历过的所缘。但由于依处极其微弱,那个所缘也显现得不清楚。缘取它的时候,大多数情况下生起的只是与掉举相应的心。
Api ca so satto tadā paccuppannabhave kiñci na jānāti, pubbabhave attanā anubhūtaṃ ārammaṇaṃ anussaramāno acchati. Vatthussa pana atidubbalattā tañca ārammaṇaṃ aparibyattameva hoti. Taṃ ārabbha uddhaccasahagatacittameva bahulaṃ pavattati.
当胎儿逐渐长大、到了超过两个月的时候,眼等诸根就已经完备了。即使如此,由于母胎中没有光明等条件的缘故,眼识等四种识并不会生起,只有身识和意识在生起。这个有情在母亲转身、变换姿势等时候,会经历许多痛苦和忧愁。到了分娩的时候,更是要遭受剧烈的苦。出生之后,只要依处色还是柔软的、没有达到成熟,他就极为柔弱,仰面躺着。他不能辨认任何现前的所缘,他的识大多数只是随顺着过去生。如果他是从地狱投生来的,就会面容丑陋。由于缘取过去的地狱所缘,刹那刹那之间,他的面容显得丑陋。如果他是从天界投生来的,由于缘取天界的所缘,就会面容明净,刹那刹那之间,他的面容显现出微笑。
Yadā gabbho thokaṃ vaḍḍhamāno hoti atirekadvemāsaṃ gato, tadā cakkhādīni indriyāni paripuṇṇāni honti. Evaṃ santepi mātugabbhe ālokādīnaṃ paccayānaṃ abhāvato cakkhuviññāṇādīni cattāri viññāṇāni nuppajjanti, kāyaviññāṇamanoviññāṇāni eva uppajjanti. So satto mātuyā iriyāpathaparivattanādīsu bahūni dukkhadomanassāni paccanubhoti. Vijāyanakāle pana bhusaṃ dukkhaṃ nigacchatiyeva. Vijāyitvāpi yāva vatthurūpāni mudūni honti, paripākaṃ na gacchanti, tāva so atimandarūpo uttānaseyyako hutvā acchati. Na kiñci paccuppannaṃ ārammaṇaṃ sallakkheti. Yebhuyyena purima bhavānusārī eva tassa viññāṇaṃ hoti. Sace so niraya bhavato āgato hoti, so virūpamukhabahulo hoti. Purimāni nirayārammaṇāni ārabbha khaṇe khaṇe virūpamukhamassa paññāyati. Atha devalokato āgato hoti, dibbāni ārammaṇāni ārabbha vippasannamukhabahulo hoti, khaṇe khaṇe mihitamukhamassa paññāyati.
当依处色变得锐利、达到成熟时,他的诸识就转起得非常清净明利。那时他不再迟钝,游戏、嬉戏、欢喜、愉悦地待着。他能识别现前的所缘,能识别母亲的语言。这时,他的识大多随顺这个世间而转起,前生就被忘掉了。
Yadā pana vatthurūpāni tikkhāni honti, paripākaṃ gacchanti. Viññāṇāni cassa suvisadāni pavattanti. Tadā amandarūpo hutvā kīḷanto līḷanto modanto pamodanto acchati. Paccuppanne ārammaṇāni sallakkheti. Mātubhāsaṃ sallakkheti. Idha lokānusārī viññāṇamassa bahulaṃ pavattati. Purimajātiṃ pamussati.
那么,是不是一切众生都只在这个阶段忘失前生呢?并不是一切众生都只在这个阶段忘失。有些众生被格外强烈的住胎之苦所逼迫,在母胎里就忘失了;有些在出生时忘失;有些在这个阶段忘失;有些在这之后直到幼年时仍未忘失,到了老年才忘失;有些甚至一辈子都不忘失。也有能忆念两生、三生的。这些就叫做“忆生者”。
Kiṃ pana sabbopi satto imasmiṃ ṭhāne eva purimaṃ jātiṃ pamussatīti ce. Na sabbopi satto imasmiṃ ṭhāne eva pamussati. Koci atirekataraṃ gambhavāsadukkhena paripīḷito gabbhe eva pamussati. Koci vijāyanakāle, koci imasmiṃ ṭhāne pamussati. Koci itoparampi daharakāle na pamussati. Vuḍḍhakāle eva pamussati. Koci yāvajīvaṃpi na pamussati. Dve tayo bhave anussarantopi atthiyeva. Ime jātissarasattā nāma honti.
在这里,从出生那一刻开始,六门心路过程就生起了。从能识别当下所缘的那一刻开始,六门心路过程就完整地生起了。无论在哪种情况下,每一个先前无间灭去的心,都是每一个随后无间生起的心生起的无间缘。而这个所谓的无间缘,在无始轮回中,只是同一个有情的单一相续。当有情证得阿拉汉道、入于蕴般涅槃时,那个相续才被切断。
Tattha vijāyanakālato paṭṭhāya chadvārikavīthicittāni pavattanti. Paccuppannārammaṇaṃ sallakkhaṇato paṭṭhāya chadvārikavīthi cittāni paripuṇṇāni pavattanti. Sabbatthapi purimaṃ purimaṃ anantare niruddhaṃ cittaṃ pacchimassa pacchimassa anantare uppannassa cittassa anantara paccayo hoti. Ayañca anantarapaccayo nāma anamatagge saṃsāre ekassa sattassa ekappabandho eva hoti. Yadā satto arahatta maggaṃ labhitvā khandhaparinibbānaṃ pāpuṇāti, tadā eva so pabandho chijjati.
问:以什么含义叫“无间”?以什么含义叫“缘”?前一个心灭去之后,后一个与自己同类的法紧接着生起,从这个含义叫“无间”;因为它能提供帮助,从这个含义叫“缘”。这里说的“与自己同类”,是指它和自己一样都有所缘对象。“有所缘”的意思是:凡是离开所缘对象就无法生起的法,就叫有所缘,这里就是从这个意义上说的。“令另一个法生起”的意思是:前一个心虽然已经灭去,但它那种思惟活动的冲力并没有平息,要等到让后一个心生起之后才平息下来,就是像这样,以后续之法生起的含义来说的。
Kenaṭṭhena anantaro, kenaṭṭhena paccayoti. Attano anantare attasadisassa dhammantarassa uppādanaṭṭhena anantaro, upakārakaṭṭhena paccayo. Tattha attasadisassāti sārammaṇa bhāvena attanā sadisassa. Sārammaṇabhāvenāti ca yo dhammo ārammaṇena vinā na pavattati, so sārammaṇo nāma, evaṃ sārammaṇabhāvena. Dhammantarassa uppādanaṭṭhenāti purimasmiṃ citte niruddhepi tassa cintanakiriyāvego na vūpasammati, pacchimaṃ cittaṃ uppādetvā eva vūpasammati, evaṃ pacchimassa dhammantarassa uppādanaṭṭhena.
在这里,应当把前前相续的无间缘,看作像母亲一代接一代的传承;把后后相续的缘所生法,看作像女儿一代接一代的传承。如果这样的话,阿罗汉最终般涅槃的心,难道还会让另一个叫作结生心的法生起吗?不会生起。为什么?因为那时业和烦恼的势力已经完全止息,那颗心处于彻底寂静的状态。无间缘的解说到此结束。
Tattha purimā purimā mātuparamparā viya anantarapaccayaparamparā daṭṭhabbā. Pacchimā pacchimā dhītuparamparā viya tassa paccayuppannaparamparā daṭṭhabbā. Evaṃ sante arahantānaṃ sabbapacchimaṃ parinibbānacittampi puna paṭisandhicittasaṅkhātaṃ dhammantaraṃ uppādeyyāti. Na uppādeyya. Kasmā, tadā kammakilesavegānaṃ sabbaso paṭippassaddhibhāvena accantasantatarattā tassa cittassāti. Anantarapaccaya dīpanā niṭṭhitā.