17. 禅那缘
5 段
禅那缘
17. Jhānapaccayo
七种禅支是禅那缘,即:寻、伺、喜、悦、忧、舍、一境性。与这些禅支俱生、除开五识之外的心与心所法,以及色法,就是这禅那缘所生起的法。
Satta jhānaṅgāni jhānapaccayo, vitakko vicāro pīti somanassaṃ domanassaṃ upekkhā ekaggatā. Tehi sahajātā pañcaviññāṇavajjitā cittacetasikadhammā ca rūpadhammā ca tassa paccayuppannā.
“禅那”是以什么含义得名?是以“紧密观察”的含义称为禅那。所谓“紧密观察”,就是心靠近所缘之后,以观察、注视的含义去审视。就像射手站在远处,要把箭射进小小的靶心,先用手把箭调直、稳住,让靶心清清楚楚,再用眼睛专注审视着把箭射出去。同样,这个人通过这些禅支,把心调直、稳住,让所缘清清楚楚,这样观察,就称为“紧密观察”。这样紧密观察之后,无论做什么身业、语业或意业,都能不失误地去做。
Kenaṭṭhena jhānanti. Upanijjhāyanaṭṭhena jhānaṃ. Upanijjhāya naṭṭhenāti ca manasā ārammaṇaṃ upagantvā nijjhāyanaṭṭhena pekkhanaṭṭhena. Yathā hi issāso dūre ṭhatvā khuddake lakkhamaṇḍale saraṃ pavesento hatthehi saraṃ ujukañca niccalañca katvā maṇḍalañca vibhūtaṃ katvā cakkhunā nijjhāyanto paveseti. Evameva imehi aṅgehi cittaṃ ujukañca niccalañca katvā ārammaṇañca vibhūtaṃ katvā nijjhāyanto puggalo upanijjhāyatīti vuccati. Evaṃ upanijjhāyitvā yaṃkiñci kāyakammaṃ vā vacīkammaṃ vā manokammaṃ vā karonto avirajjhamāno karoti.
在这里,身业是指前进、后退等动作。语业是指字母和音韵都完整、能表达言语的说话。意业是指以心对任何所缘加以辨别。布施业或杀生业,如果没有相应的禅支,心就软弱无力,做不成。其余善业和不善业也是同样的道理。
Tattha kāyakammaṃ nāma abhikkamappaṭikkamādikaṃ vuccati. Vacīkammaṃ nāma akkharavaṇṇaparipuṇṇaṃ vacībhedakaraṇaṃ vuccati. Manokammaṃ nāma yaṃkiñci manasā ārammaṇavibhāvanaṃ vuccati. Dānakammaṃ vā pāṇātipāta kammaṃ vā anurūpehi jhānaṅgehi vinā dubbalena cittena kātuṃ na sakkā hoti. Esa nayo sesesu kusalākusala kammesūti.
这个含义还要通过寻等禅支各自的自性特相来分别说明。寻的特相是把相应的心所投向所缘,它让心牢牢地系在所缘上。伺的特相是反复审视所缘,它让心紧紧绑在所缘上。喜的特相是喜爱所缘,它让心对所缘感到满足。三种受的特相是体验所缘的滋味,它们也通过体验可爱、不可爱、中等的所缘滋味这一作用,让心牢牢地绑在所缘上。一境性的特相是等持,它也让心安定在所缘上,使心不动摇。禅那缘的说明到此结束。
Ayañca attho vitakkādīnaṃ jhānaṅgadhammānaṃ visuṃ visuṃ sabhāva lakkhaṇehi dīpetabbo. Sampayuttadhamme ārammaṇābhiniropana lakkhaṇo vitakko, so cittaṃ ārammaṇe daḷhaṃ niyojeti. Ārammaṇānumajjanalakkhaṇo vicāro, so cittaṃ ārammaṇe daḷhaṃ saṃyojeti. Ārammaṇasampiyāyanalakkhaṇāpīti, sā cittaṃ ārammaṇe parituṭṭhaṃ karoti. Tissopi vedanā ārammaṇarasānu bhavanalakkhaṇā, tāpi cittaṃ ārammaṇe iṭṭhāniṭṭhamajjhattarasānubhavana kiccena daḷhappaṭibaddhaṃ karonti. Samādhānalakkhaṇā ekaggatā, sāpi cittaṃ ārammaṇe niccalaṃ katvā ṭhapetīti. Jhānapaccayadīpanā niṭṭhitā.
