14. 果报缘
14. Vipākapaccayo
三十六种作为果报的俱生心与心所法是果报缘。它们彼此之间,以及结生刹那的业生色、生命流转期间由果报心生起的心生色,都是依果报缘而生的。
Chattiṃsavidhā vipākabhūtā sahajātacittacetasikā dhammā vipāka paccayo. Teyeva aññamaññañca paṭisandhikkhaṇe kammajarūpāni ca pavattikkhaṇe vipāka cittajātāni cittajarūpāni ca vipākapaccayuppannā.
果报是以什么含义而称为果报?以成熟的含义而称为果报。所谓成熟,就是超越了柔软稚嫩的状态,达到成熟的状态。那么,什么是法的柔软稚嫩状态,什么是法的成熟状态?被称为异刹那业缘的过去业,是柔软稚嫩状态;而那个业本身,则是成熟状态。
Kenaṭṭhena vipākoti. Vipaccanaṭṭhena vipāko. Vipaccanaṃ nāma mudutaruṇabhāvaṃ atikkamma vipakkabhāvaṃ āpajjanaṃ. Kassa pana dhammassa mudutaruṇabhāvo, kassa vipakkabhāvoti. Nānākkhaṇikakammapaccaya saṅkhātassa atītakammassa mudutaruṇabhāvo, tasseva kammassa vipakkabhāvo.
在这里,一个业有四个阶段:思阶段、业阶段、相阶段、果报阶段。
Tattha ekassa kammassa catasso avatthāyo honti cetanā vatthā kammāvatthā nimittāvatthā vipākāvatthāti.
在这里,即使那个思已经灭去,它特有的作用也不会灭掉,仍然会跟着那心相续流下去。这就叫业阶段。
Tattha tāya cetanāya niruddhāyapi tassā kiriyā viseso na nirujjhati, taṃ cittasantānaṃ anugacchatiyeva. Ayaṃ kammāvatthā nāma.
相阶段是这样的:当那个业得到机会成熟时,在那人临死的时候,那个业本身就会现起,那时那个人就好像正在布施、正在持戒,或者正在杀生一样。或者业相现起,比如布施的物品等、刀枪等,或者其他过去曾作为那个业的辅助条件的所缘,那时就好像出现在那个人手里一样。或者趣相现起,比如天界的宫殿等、地狱的火网等,或者将在即将投生的生命中获得、感受的所缘,那时显现出来。这就叫相阶段。
Nimittāvatthāti taṃ kammaṃ yadā vipaccituṃ okāsaṃ labhati, tadā maraṇāsannakāle tassa puggalassa tameva kammaṃ vā paccupaṭṭhāti, so puggalo tadā dānaṃ dento viya sīlaṃ rakkhanto viya pāṇaghātaṃ vā karonto viya hoti. Kammanimittaṃ vā paccupaṭṭhāti, dāna vatthuādikaṃ vā satthādikaṃ vā aññaṃ vāpi pubbe tassa kammassa upakaraṇabhūtaṃ ārammaṇaṃ tadā tassa puggalassa hatthagataṃ viya hoti. Gatinimittaṃ vā paccupaṭṭhāti, dibbavimānādikaṃ vā nirayaggijālādikaṃ vā uppajjamānabhave upalabhitabbaṃ vā anubhavitabbaṃ vā ārammaṇaṃ tadā dissamānaṃ hoti. Ayaṃ nimittā vatthā nāma.
果报阶段是指:如果那个人在临终时,心一直抓着现前的业、业相或趣相这三种所缘中的某一个不放,那么那时这个业就在那一世中成熟,这个业在那一世中成为一个自体而显现出来。在这当中,前面三个阶段里,这个业还是柔软、稚嫩的状态;但到了最后的果报阶段,就成了成熟的状态。因此说:所谓成熟,就是超越了稚嫩的状态而达到成熟的状态。这样达到成熟状态的心与心所之聚,就叫做果报。
Vipākāvatthāti sace so puggalo tathā paccupaṭṭhitaṃ taṃ kammaṃ vā kammanimittaṃ vā gatinimittaṃ vā ekaṃ ārammaṇaṃ amuñcamāno marati, tadā taṃ kammaṃ tasmiṃbhave vipaccati, taṃ kammaṃ tasmiṃbhave eko attabhāvo hutvā pātubhavati . Tattha purimāsu tīsu avatthāsu taṃ kammaṃ mudutaruṇabhūtaṃ hoti, pacchimaṃ pana vipākāvatthaṃ patvā vipakkabhūtaṃ hoti. Tena vuttaṃ vipaccanaṃ nāma mudutaruṇabhāvaṃ atikkamma vipakkabhāvaṃ āpajjananti. Evaṃ vipakkabhāvaṃ āpanno citta cetasikadhammasamūho vipāko nāma.
在这里,就像芒果成熟时,会变得完全柔软润泽。同样地,所谓果报法,就是变得无勤作、无功用而完全寂静。正因为它们寂静,有分心的所缘才不明显,从有分出来的时候,他并不知道那个所缘。就像人在夜里睡觉时,缘取前世临终时所执取的业等所缘,有分流虽然持续生起,但那个有分流缘取那个所缘,并不能成为令“我在前世见过这个所缘”这种了知速行心生起的缘。那个人无论睡着还是醒来,都不知道前世所形成的那个相。如此,以无勤作、无功用、寂静的状态来资助,就叫作果报缘。果报缘的说明到此结束。
Tattha yathā ambapphalāni nāma yadā vipakkabhāvaṃ āpajjanti, tadā sabbaso siniddharūpāni honti. Evamevaṃ vipākadhammā nāma nirussāhā nibyāpārā hutvā sabbaso santarūpā honti. Tesaṃ santarūpattāyeva bhavaṅgacittānaṃ ārammaṇaṃ avibhūtaṃ hoti, bhavaṅgato vuṭṭhānakāle taṃ ārammaṇaṃ na jānāti. Tathāhi rattiyaṃ niddāyantassa purimabhave maraṇāsannakāle yathāgahitaṃ kammādikaṃ ārammaṇaṃ ārabbha bhavaṅgasotaṃ pavattamānaṃpi tassa bhavaṅgasotassa taṃ ārammaṇaṃ ārabbha idaṃ nāma me purimabhave ārammaṇaṃ diṭṭhanti kassaci jānanavīthicittassa uppattiyā paccayo na hoti. So puggalo niddāyanakālepi uṭṭhānakālepi purimabhavasiddhaṃ taṃ nimittaṃ na jānāti. Evaṃ nirussāhanibyāpārasantarūpa bhāvena upakārakatā vipākapaccayatā nāmāti. Vipāka paccayadīpanā niṭṭhitā.