业缘有两种:俱生业缘和异刹那业缘。
Duvidho kammapaccayo sahajātakammapaccayo nānākkhaṇika kammapaccayo.
其中,与三个刹那具足的善、不善、无记的一切思,是俱生业缘。与思相应的所有心和心所法,以及与结生心同时生起的业生色法,还有在生命活动期间一切心生色法,都是这个缘的缘生法。
Tattha khaṇattayasamaṅgi bhūtā sabbāpi kusalākusalā byākatacetanā sahajātakamma paccayo. Cetanāsampayuttā sabbepi cittacetasikā dhammāca paṭisandhicittena sahuppannā kammajarūpadhammā ca pavattikāle sabbepi cittajarūpadhammā ca tassa paccayassa paccayuppannā.
过去的善与不善思,是异刹那业缘。三十二种世间果报的心与心所法,以及一切业生色法,都是这个缘的缘生法。
Atītā kusalākusalacetanā nānākkhaṇikakamma paccayo. Bāttiṃsavidhā lokiyavipāka cittacetasikā dhammā ca sabbe kammajarūpadhammā ca tassa paccayassa paccayuppannā.
问:以什么含义称为业?以作用殊胜的含义,称为业。因为思就是作用的殊胜,它在一切业中最上首。当身、语、意诸业现前时,为了成就每一种业,思就策动、筹划、安排与它相应的诸法,让它们一起发动起来,所以它在一切业中最上首。这样,以作用殊胜的含义而称为业。或者,以“造作”的含义而称为业。造作什么?造作身的行为,也造作语的行为,也造作意的行为。其中,所谓身的行为,就是行走、站立、坐下等,前进、后退等,甚至眼皮的开合。所谓语的行为,就是发出言语的行为。所谓意的行为,就是善的思维或恶的思维的行为,甚至五识的看、听等作用。有情的一切这些行为,都是通过这个思来造作、来安排的,因此这个思就称为业。
Kenaṭṭhena kammanti. Kiriyāvisesaṭṭhena kammaṃ. Cetanā hi kiriyā viseso hoti sabbakammesu jeṭṭhakattā. Tā hi sabbesu kāyavacīmanokammesu paccupaṭṭhitesu tassa tassa kammassa nipphattatthāya sampayuttadhamme ceteti kappeti saṃvidahati, ekato uṭṭhāpeti, tasmā sabbakammesu jeṭṭhakā hoti. Iti kiriyāvisesaṭṭhena kammaṃ nāma. Karonti etenāti vā kammaṃ. Kiṃ karonti. Kāyikakiriyaṃpi karonti, vācasikakiriyaṃpi karonti, mānasikakiriyaṃpi karonti. Tattha kāyikakiriyā nāma gamanaṭhāna nisajjādayo abhikkamanapaṭikkamanādayo antamaso akkhidalānaṃ ukkhipananikkhipanānipi. Vācasikakiriyā nāma vācāpavattanakiriyā. Mānasikakiriyā nāma sucintita ducintitakiriyā, antamaso pañca viññāṇānaṃ dassanakiccasavanakiccādīnipi. Sabbāpi imā kiriyāyo etāya cetanāya sattā karonti, saṃvidahanti, tasmā sā cetanā kammaṃ nāma.
与自己的缘所生法一起生起,所以叫俱生。它既是俱生又是业,所以叫俱生业。以俱生业的身份成为缘,就是俱生业缘。也就是说,是就它以俱生业的状态作为缘而言的。
Attano paccayuppannena saha jāyatīti sahajātaṃ. Sahajātañca taṃ kammañcāti sahajātakammaṃ. Sahajātakammaṃ hutvā paccayo sahajātakamma paccayo. Sahajātakammabhāvena paccayoti vuttaṃ hoti.
业的生起是一个刹那,果报的生起是另一个刹那,像这样,它的生起刹那各不相同,所以叫“异刹那”。它既是异刹那又是业,所以叫“异刹那业”。异刹那业作为缘,就叫“异刹那业缘”。也就是说,是以异刹那业缘的状态作为缘。与圣道相应的思,在自己灭去之后的无间,就生起作为果报的圣果,这个也同样是异刹那的。
Añño kammassa uppattikkhaṇo añño vipākassa uppattikkhaṇoti evaṃ visuṃ visuṃ uppattikkhaṇo etassāti nānākkhaṇikaṃ. Nānākkhaṇikañca taṃ kammañcāti nānākkhaṇikakammaṃ. Nānākkhaṇikakammaṃ hutvā paccayo nānākkhaṇikakammapaccayo. Nānākkhaṇikakammapaccayabhāvena paccayoti vuttaṃ hoti. Ariyamaggasampayuttā cetanā attano niruddhānantare eva ariyaphalavipākaṃ janeti, sāpi nānākkhaṇikā eva hoti.
在这里,一个布施的善思,对于与它同时生起的心和心所,以及作为身行、语行的心生色法,是俱生业缘。这个思对于未来经过一段时间之后才生起的果报蕴和业生色蕴,是异刹那业缘。这样,一个达到业道程度的善行或恶行之思,在两个时间点上,以两种缘的力量,成为两组缘所生法的缘。
Ettha ca ekā dānakusalacetanā attanā sahajātānaṃ cittacetasikānañca kāyikavācasikakiriyābhūtānaṃ cittajarūpānañca sahajātakammapaccayo. Tāya cetanāya āyatiṃ kālantare uppajjamānassa vipākakkhandhassa ca kammajarūpakkhandhassa ca nānākkhaṇika kammapaccayo. Evaṃ ekā kammapathapattā sucaritaduccaritacetanā dvīsu kālesudvinnaṃ paccayuppannānaṃ dvīhi paccayasattīhi paccayo hotīti.
在这里,对于异刹那的业缘来说,“业”指的是一种特定的作用。这个作用即使在思已经灭去之后,也不会随之消灭,而是仍然跟随着那一条心相续。当它得到成熟的机会时,这个特定的作用就在死后紧接着的一个生命里,成为一个自体而成熟、显现。如果得不到机会,那它即使经过一百个生命、一千个生命、十万个生命,也仍然跟随着那条相续。而广大业如果得到了机会,就会在第二个生命里,在梵天界中成为一个梵天自体而成熟、显现。不过,由于业已经完全成熟,它就在第二个生命里耗尽,此后不再跟随。业缘的说明到此结束。
Ettha ca nānākkhaṇikakammapaccaye kammanti kiriyāviseso. So pana cetanāya niruddhāyapi anirujjhitvā taṃ cittasantānaṃ anugacchatiyeva. Yadā vipaccituṃ okāsaṃ labhati, tadā so kiriyā viseso cutinantare eko attabhāvo hutvā vipaccati pātubhavati. Okāsaṃ pana alabhamānā bhavasataṃpi bhavasahassaṃpi bhavasatasahassaṃpi taṃ santānaṃ anugacchatiyeva. Mahaggatakammaṃ pana laddhokāse sati dutiyabhave brahmaloke eko brahmattabhāvo hutvā vipaccati pātubhavati. Suparipakkakammattā pana dutiyabhaveyeva khīyati, tato paraṃ nānugacchatīti. Kammapaccayadīpanā niṭṭhitā.