3. 二三法发趣解释
4 段
二法三法发趣的注释
3. Dukatikapaṭṭhānavaṇṇanā
在《二法三法发趣》里，只是按照提问的方式做了简略的开示，比如“依因缘，善的因法生起善的因法”。但如果要详细展开，就应该按“以善的无贪为缘，无嗔、无痴生起”这样的方式来广说。不过，即使没有广说，按照前面已经展示过的方法也能了解，所以连一个缘或一个分句都没有另外提出来。应当知道，这个简略的开示是这样做的：把善这个分句和因二法结合起来，在缘分别的部分里，按照顺和逆的方式，展示了所有能得到的缘；但没有展示顺逆、逆顺的次序，也没有展示俱生分等，只说了“和缘分别相似，应当这样广说”。在问分里，连问题都没有解答，只是提出了问题，然后按照顺和逆的方式展示了能得到的缘。就像善这个分句一样，不善和无记这两个分句也要和因二法结合起来，应当解说为因善二法三法。
Dukatikapaṭṭhāne hetuṃ kusalaṃ dhammaṃ paṭicca hetu kusalo dhammo uppajjati hetupaccayāti evaṃ pañhāmattuddhāravaseneva saṅkhepato desanā katā. ‘‘Kusalaṃ alobhaṃ paṭicca adoso amoho’’tiādinā pana nayena vitthāro vattabbo siyā, so heṭṭhā dassitanayena sakkā avuttopi jānitunti ekapadepi ekapaccayo vā na vutto. Yā panesā saṅkhepato desanā katā, sā evaṃ katāti veditabbā. Hetudukena hi saddhiṃ kusalapadaṃ yojetvā paṭiccavāre anulomassa ceva paccanīyassa ca vasena sabbe labbhamānakapaccayā dassitā, anulomapaccanīyapaccanīyānulomanayā ceva sahajātavārādayo ca na dassitā, kevalaṃ ‘‘paṭiccavārasadisaṃyeva vitthāretabba’’nti vuttaṃ. Pañhāvāre pañhampi avissajjetvā kevalaṃ pañhuddhāramattaṃ katvā anulomapaccanīyavaseneva labbhamānapaccayā dassitā. Yathā ca kusalapadaṃ, evaṃ akusalaabyākatapadānipi hetudukena saddhiṃ yojetvā hetukusaladukatikaṃ niddisitabbanti vuttaṃ.
从那以后，接着用“因、与乐受相应的法”等这样的方式，展示了因受二法三法等二十一种二法三法。可是，因为所谓“因”不可能是可见有对的，也不可能是不可见有对的，所以“可见有对”“不可见有对”这两个词就没有和“因”这个词搭配在一起。这样，把因二法和能够搭配的三法结合起来，组成二十二种三法之后，又把这些三法和有因二法等一直到有诤二法为止的一切二法结合起来。其中，凡是某个词不能和某个词搭配的情况，就说它在巴利圣典里根本找不到。这样一来，在这里先用一个二法和二十二种三法结合，再用另一个二法和二十二种三法结合，再用另一个二法和二十二种三法结合，依次把二十二种三法和一百种二法中可得的二法词项结合起来，也就是把二十二种三法取来放进一百种二法里，这就宣说了名为《二法三法发趣》的教法。其中，凡是在那些地方只显示了方法、在圣典里作了简略说的，在那些地方就应当依照所显示的方法，了知它的详细展开。
Tato paraṃ hetuṃ sukhāya vedanāya sampayuttaṃ dhammantiādinā nayena hetuvedanādukatikādīni ekavīsati dukatikāni dassitāni. Yasmā pana hetu nāma sanidassanasappaṭigho anidassanasappaṭigho vā natthi, tasmā hetupadena saddhiṃ sanidassanasappaṭighaanidassanasappaṭighapadāni na yojitāni. Evaṃ hetudukena saddhiṃ labbhamānakavasena dvāvīsati tike yojetvā puna te sahetukadukādīhi saraṇadukapariyosānehi sabbadukehi saddhiṃ yojitā. Tattha yaṃ yaṃ padaṃ yena yena padena saddhiṃ yojanaṃ na gacchati, taṃ taṃ pāḷiyaṃyeva na labbhatīti vuttaṃ. Evamettha ekena dukena saddhiṃ bāvīsati tike yojetvā puna aparena bāvīsati, aparena bāvīsatīti paṭipāṭiyā dukasate labbhamānadukapadehi saddhiṃ dvāvīsati tikā yojitāti dvāvīsati tike gahetvā dukasate pakkhipitvā dukatikapaṭṭhānaṃ nāma desitaṃ. Tattha yesu yesu ṭhānesu nayaṃ dassetvā pāḷiyā saṅkhepo kato, tesu tesu ṭhānesu dassitanayānurūpena tassā vitthāro veditabboti.
《二三发趣》的注释。