他者供养的注释
1. Parūpahāravaṇṇanā
307接下来是“他者所诱论”。其中,有些人自称证得阿罗汉果,其实并未证得却自以为证得,属于增上慢者;或者有些诡诈之人自称证得阿罗汉果。人们看到他们泄精后,就以为“是魔身天众把不净之物施加到阿罗汉身上”,就像现在的东山住部和西山住部那样。针对他们,自宗论师问“阿罗汉有(不净)吗”,他宗论师承认有。接着,因为泄精确实是由贪欲引起的,所以开始追问“阿罗汉有贪欲吗”。这全部内容的意思都很浅显易懂。
307. Idāni parūpahārakathā nāma hoti. Tattha ye arahattaṃ paṭijānantānaṃ appatte pattasaññīnaṃ adhimānikānaṃ kuhakānaṃ vā arahattaṃ paṭijānantānaṃ sukkavissaṭṭhiṃ disvā ‘‘mārakāyikā devatā arahato asuciṃ upasaṃharantī’’ti maññanti; seyyathāpi etarahi pubbaseliyā ca aparaseliyā ca; te sandhāya atthi arahatoti pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Idāni yasmā sukkavissaṭṭhi nāma rāgasamuṭṭhānā hoti, tasmā atthi arahato rāgoti anuyogo āraddho. So sabbopi uttānatthoyeva.
对于“魔身天众自身”等问,因为那些天神并没有所谓泄精这回事,也不会取了别人的精液去施加;而阿拉汉则根本没有精液,所以用“不然”来否定。
Mārakāyikā devatā attanotiādipañhe yasmā tāsaṃ devatānaṃ sukkavissaṭṭhi nāma natthi, aññesampi sukkaṃ gahetvā na upasaṃharanti, arahato pana sukkameva natthi, tasmā na hevanti paṭikkhipati.
在“不是自身”这类问题里,他承认自己是依据“(天人)变化之后再加到身上”这种见解。在“从毛孔”这类问题里,他看到像酥油之类的东西并不会从毛孔加进去,所以就否定了。
Neva attanotipañhe pana nimminitvā upasaṃharantīti laddhiyā paṭijānāti. Lomakūpehītipañhe sappitelānaṃ viya lomakūpehi upasaṃharaṇābhāvaṃ disvā paṭikkhipati.
308Handahīti(Handa hi)中的不变词意为“以言语”。意思是:以“我是否是应供者?不是”这样的方式令其生起疑惑,作此言语后而施加。当被问到“应供者有疑惑吗?”时,他针对八事疑而否定;第二次被问时,他针对在男女、姓名、族姓等方面没有确定而承认。
308.Handahīti vacasāyatthe nipāto. ‘‘Arahā nu kho ahaṃ, no’’ti evaṃ vimatiṃ gāhayissāmāti evaṃ vacasāyaṃ katvā upasaṃharantīti attho. Atthi arahato vimatīti puṭṭho aṭṭhavatthukaṃ vicikicchaṃ sandhāya paṭikkhipati, dutiyaṃ puṭṭho itthipurisānaṃ nāmagottādīsu sanniṭṭhānābhāvaṃ sandhāya paṭijānāti.
309有人问:它有住处吗?他问的是:就像大小便有排泄的地方,那精液也有住处吗?
309.Atthi tassa āsayoti tassa sukkassa uccārapassāvānaṃ viya patiṭṭhānokāso atthīti pucchati.
312“于自法善巧”是指只对自己证得阿罗汉的法善巧,这是针对慧解脱者说的。“于他法善巧”是指对自法之外的八等至法也善巧,这是针对俱分解脱者说的。这里其余的内容,应按照巴利原文本身来理解。
312.Sadhammakusalassāti attano arahattadhammamatteyeva kusalassa. Paññāvimuttaṃ sandhāyevaṃ vadati. Paradhammakusalassāti sadhammato parasmiṃ aṭṭhasamāpattidhammepi kusalassa. Ubhatobhāgavimuttaṃ sandhāyevaṃ vadati. Sesamettha pāḷianusāreneva veditabbanti.
无知等论的注释
2-3-4. Aññāṇādikathāvaṇṇanā
314314. 现在有“无知、疑、他度”这三种论。其中,有些人持有这样的主张:“阿罗汉对于男女、姓名、族姓等,因为没有智慧生起,所以有无知;对于这些事没有决断,所以有疑。又因为别人为他们开示、说明、告知这些事,所以他们有他度。”就像现在的东山住部等一样。为了破除他们的这些主张,在这三种论中,由自宗论师发问,他宗论师则认可或否定。其中,在所有问题和回答中,都应该随顺巴利原文本身来了知其义。
314. Idāni aññāṇaṃ, kaṅkhā, paravitaraṇāti tisso kathā nāma honti. Tattha yesaṃ ‘‘arahato itthipurisādīnaṃ nāmagottādīsu ñāṇappavattiyā abhāvena atthi aññāṇaṃ, tattheva sanniṭṭhānābhāvena atthi kaṅkhā. Yasmā ca nesaṃ tāni vatthūni pare vitaranti pakāsenti ācikkhanti, tasmā nesaṃ atthi paravitaraṇā’’ti imā laddhiyo, seyyathāpi etarahi pubbaseliyādīnaṃ; tesaṃ tā laddhiyo bhindituṃ tīsupi kathāsu pucchā sakavādissa, paṭiññā ca paṭikkhepo ca itarassa. Tattha sabbesupi pañhesu ceva vissajjanesu ca pāḷiṃ anugantvāva attho veditabboti.
第五章 语破论的注释
5. Vacībhedakathāvaṇṇanā
326326. 现在要讲的是“语破论”。其中,有些人持有这样的主张:“在入流道的刹那,入初禅的人会说出‘苦’这样的话。”就像现在的东山住部等一样。针对他们,自宗论师问:“入定的人有语破吗?”他宗论师站在自己的主张上承认了。接着问“于一切处吗?”——这是就三有而问的,他宗论师就无色界这一点加以否定。问“于一切时吗?”——这是就时间而问的,他宗论师除了入流道刹那的初禅定之外,对其他一切入定的时间都加以否定。问“于一切入定者吗?”——他宗论师就入世间定的人加以否定。问“于一切定中吗?”——他宗论师就第二禅等出世间定以及一切世间定加以否定。
326. Idāni vacībhedakathā nāma hoti. Tattha yesaṃ ‘‘sotāpattimaggakkhaṇe paṭhamaṃ jhānaṃ samāpannassa dukkhanti vācā bhijjatī’’ti laddhi, seyyathāpi etarahi pubbaseliyādīnaṃ; te sandhāya samāpannassa atthi vacībhedoti pucchā sakavādissa, laddhiyaṃ ṭhatvā paṭiññā paravādissa. Puna sabbatthāti tayo bhave sandhāya puṭṭho arūpaṃ sandhāya paṭikkhipati. Sabbadāti kālavasena puṭṭho paṭhamamaggakkhaṇe paṭhamajjhānikasamāpattito aññaṃ sabbaṃ samāpattikālaṃ sandhāya paṭikkhipati. Sabbesaṃ samāpannānanti puṭṭho lokiyasamāpattiyo samāpanne sandhāya paṭikkhipati. Sabbasamāpattīsūti puṭṭho dutiyajjhānādikaṃ lokuttaraṃ sabbañca lokiyasamāpattiṃ sandhāya paṭikkhipati.
“身破”是指由前进等动作所引发的身表。那些生起语表的心,也同样生起身表。既然这样,为什么没有“身破”呢?这是为了提出责难而问的。对方依据自己的执见,既否定又承认。现在,如果他在道刹那说出“苦”这个词,那他也应该会说“集”等等。如果他不说那个,那他也不应该说这个——为了这样责难,才提出了“了知苦”等问题。而对方仅仅依据自己的执见来承认或否定。他的执见是:已获得出世间初禅的人,观照的是“苦苦”。
Kāyabhedoti abhikkamādivasena pavattakāyaviññatti. Idaṃ ‘‘yāni cittāni vacīviññattiṃ samuṭṭhāpenti, tāneva kāyaviññattiṃ. Evaṃ sante kasmā kāyabhedopi na hotī’’ti codanatthaṃ pucchati. Itaro laddhivasena paṭikkhipati ceva paṭijānāti ca. Idāni yadi so maggakkhaṇe ‘‘dukkha’’nti vācaṃ bhāsati, ‘‘samudayo’’tiādikampi bhāseyya. Yadi vā taṃ na bhāsati, itarampi na bhāseyyāti codanatthaṃ dukkhanti jānantotiādayo pañhā vuttā. Itaro pana attano laddhivaseneva paṭijānāti ceva paṭikkhipati ca. Lokuttaraṃ paṭhamajjhānaṃ samāpanno dukkhadukkhanti vipassatīti hissa laddhi.
328智,是指出世间的四圣谛智。耳,这里指的是耳识,也就是用它来听到那个声音的。二触,是指耳触和意触。
328.Ñāṇanti lokuttaraṃ catusaccañāṇaṃ. Sotanti sotaviññāṇaṃ adhippetaṃ, yena taṃ saddaṃ suṇāti. Dvinnaṃ phassānanti sotasamphassamanosamphassānaṃ.
329“确实不该那样说”的意思是:如果笼统地说任何入定的人都没有语破,那就不该笼统地说“入定的人有语破”。这里剩下的内容连同经文证明,意思都很清楚。不过,他在结尾引用的“阿难,尸弃世尊”那段经文里,那个引生语破的入定心,也同样引生身破,而那并不是出世间初禅心,所以不能拿来作证明。
329.No vata re vattabbeti yadi avisesena yaṃkiñci samāpannassa natthi vacībhedo, na avisesena vattabbaṃ ‘‘samāpannassa atthi vacībhedo’’ti. Sesamettha uttānatthameva saddhiṃ suttasādhanāya. Yaṃ panetena ‘‘sikhissa ānanda, bhagavato’’ti pariyosāne suttaṃ ābhataṃ, tattha yena samāpatticittena so vacībhedo samuṭṭhito, kāyabhedopi tena samuṭṭhātiyeva, na ca taṃ lokuttaraṃ paṭhamajjhānacittaṃ, tasmā asādhakanti.
6. 苦食论注释
6. Dukkhāhārakathāvaṇṇanā
334现在讲的是“苦食论”。其中,有些人持有这样的主张:“当口里说‘苦啊,苦啊’的时候,就能引生关于苦的智慧,这叫做‘苦食’。而且这也是道支,包含在道里面。”比如现在的东山住部就是这样。针对他们,自宗论师问“是苦食吗”,他宗论师承认。在第一个问题“凡是任何……”中,他宗论师是针对没有观智的人而否定;在第二个问题中,是针对有观智的人而承认,但这只是他自己的执见而已。因此,为了破除“所有这些人”的论点,他说了“愚痴凡夫”等话。这段话的意思很浅显易懂。
334. Idāni dukkhāhārakathā nāma hoti. Tattha ‘‘dukkhaṃ dukkhanti vācaṃ bhāsanto dukkhe ñāṇaṃ āharati, taṃ dukkhāhāro nāma vuccati . Tañca panetaṃ maggaṅgaṃ maggapariyāpanna’’nti yesaṃ laddhi, seyyathāpi etarahi pubbaseliyānaṃ; te sandhāya dukkhāhāroti pucchā sakavādissa, paṭiññā paravādissa. Ye kecīti paṭhamapañhe avipassake sandhāya paṭikkhipati, dutiyapañhe vipassake sandhāya paṭijānāti, taṃ panassa laddhimattameva. Tasmā ‘‘sabbe te’’ti vādassa bhindanatthaṃ bālaputhujjanātiādimāha. Taṃ uttānatthamevāti.
心住立论的注释
7. Cittaṭṭhitikathāvaṇṇanā
335现在讲的是“心住立论”。其中,有些人看到等至心和有分心无间相续地生起,就执著“只有一颗心长久住立”的见解,比如前面说过的那些案达迦派。为了澄清这种见解,自宗论师问:“心住立一整天吗?”他宗论师承认。接着问“半天”“生起刹那”等时,这里没有提到住立刹那,而是按照“诸行确实无常,是生灭之法”的教说方式,只从生与灭的角度来提问。
335. Idāni cittaṭṭhitikathā nāma hoti. Tattha yesaṃ samāpatticittañceva bhavaṅgacittañca anuppabandhena pavattamānaṃ disvā ‘‘ekameva cittaṃ ciraṃ tiṭṭhatī’’ti laddhi seyyathāpi etarahi heṭṭhā vuttappabhedānaṃ andhakānaṃ, taṃladdhivisodhanatthaṃ ekaṃ, cittaṃ divasaṃ tiṭṭhatīti pucchā sakavādissa, paṭiññā paravādissa. Upaḍḍhadivaso uppādakkhaṇoti ettha ṭhitikkhaṇaṃ anāmasitvā ‘‘aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino’’ti (saṃ. ni. 1.186; 2.143) desanānayena uppādavayavaseneva pucchā katā.
那些法比心更快生灭吗?被这样问时,他看不到有比心更快生灭的法,就否认了。第二次被问时,他是针对自己所主张的那个能长久住立的心,才承认的。在“住立尽寿量吗”这个问题上,他依据“诸天住立八万四千劫”等说法(《大义释》10),对无色界以外的情况否认,对无色界则承认。在“刹那刹那生起吗”这个问题上,他宗论师因为害怕和“是生灭法”等经文相违,就承认了。但他依自己的执见,仍然认为心能长久住立。这里其余的内容文义浅显。
Te dhammā cittena lahuparivattāti puṭṭho cittato lahutaraparivattino dhamme apassanto paṭikkhipati. Dutiyaṃ puṭṭho yassa cittassa dīghaṭṭhitiṃ icchati, taṃ sandhāya paṭijānāti. Yāvatāyukaṃ tiṭṭhatīti pañhe ‘‘cullāsītisahassāni, kappā tiṭṭhanti ye marū’’tiādivacanavasena (mahāni. 10) āruppato aññatra paṭikkhipati, āruppe paṭijānāti. Muhuttaṃ muhuttaṃ uppajjatīti pañhe paravādissa ‘‘uppādavayadhammino’’tiādisuttavirodhabhayena paṭijānāti. Ṭhitiṃ panassa laddhivasena icchati. Sesamettha uttānatthamevāti.
8. 火炭论注释
8. Kukkuḷakathāvaṇṇanā
338接下来是“火聚论”。其中,有些人把“比丘们,一切都在燃烧”“一切行都是苦”等经典作不如理的理解,持这样的见解:“一切行毫无例外都是火聚,是混杂着炽燃火炭的,就像灰烬地狱一样。”就像现在的苟库利迦派那样。自宗论师为了通过展示种种快乐来破除他们的这种见解而发问,他宗论师表示承认。其中,“不作区分”是指不设界限、不划范围、不立部分,意思就是无差别地涵盖一切。其余内容应结合经证,按照巴利圣典的方式来了知。
338. Idāni kukkuḷakathā nāma hoti. Tattha yesaṃ ‘‘sabbaṃ, bhikkhave, ādittaṃ (saṃ. ni. 4.28; mahāva. 54) sabbe saṅkhārā dukkhā’’tiādīni (dha. pa. 278) suttāni ayoniso gahetvā ‘‘nippariyāyeneva sabbe saṅkhārā kukkuḷā vītaccitaṅgārasammissā chārikanirayasadisā’’ti laddhi, seyyathāpi etarahi gokulikānaṃ; tesaṃ nānappakārasukhasandassanena taṃ laddhiṃ vivecetuṃ pucchā sakavādissa, paṭiññā paravādissa. Tattha anodhiṃ katvāti odhiṃ mariyādaṃ koṭṭhāsaṃ akaritvā, avisesena sabbeyevāti attho. Sesaṃ sabbaṃ pāḷinayeneva veditabbaṃ saddhiṃ suttasādhanāyāti.
9. 次第现观论之解释
9. Anupubbābhisamayakathāvaṇṇanā
339339. 现在说的是次第证悟论。其中,对于哪些人——
339. Idāni anupubbābhisamayakathā nāma hoti. Tattha yesaṃ –
有智慧的人次第地、一点一点地、在每一个刹那中。
就像工匠锤炼银子那样,一点点去掉自己身上的污垢。
‘‘Anupubbena medhāvī, thokaṃ thokaṃ khaṇe khaṇe; Kammāro rajatasseva, niddhame malamattano’’ti. (dha. pa. 239) –
有些人错误地理解前面那些经,以为在为证得入流果而修行时,有些烦恼是靠见苦来断除,有些是靠见集、见灭、见道来断除,其余几种圣道也是如此;这样通过十六个部分逐渐断除烦恼之后,就证得阿罗汉果。持这种看法的人,比如现在的案达派、说一切有部、正量部和贤乘部。为了破斥他们的见解,自宗论师问:是渐次现观吗?对方承认。可是当被问“是渐次证得入流道吗”时,他因为害怕一个道会变成许多道,就否认了。第二次被问时,他又按见苦等说法承认。他承认那四种智就是同一个入流道,但只承许一个果,所以又否认。对一来道等,也是同样的道理。
Ādīni suttāni ayoniso gahetvā ‘‘sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanno ekacce kilese dukkhadassanena pajahati, ekacce samudayanirodhamaggadassanena, tathā sesāpīti evaṃ soḷasahi koṭṭhāsehi anupubbena kilesappahānaṃ katvā arahattapaṭilābho hotī’’ti evarūpā nānābhisamayaladdhi uppannā, seyyathāpi etarahi andhakasabbatthikasammitiyabhadrayānikānaṃ; tesaṃ laddhivivecanatthaṃ anupubbābhisamayoti pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Anupubbena sotāpattimagganti puṭṭho pana ekassa maggassa bahubhāvāpattibhayena paṭikkhipati. Dutiyaṃ puṭṭho dukkhadassanādivasena paṭijānāti. Tāni vā cattāripi ñāṇāni eko sotāpattimaggoyevāti paṭijānāti, phalaṃ pana ekameva icchati, tasmā paṭikkhipati. Sakadāgāmimaggādīsupi eseva nayo.
344344. 对于“见道时住立于果”这个问题,因为通过见苦等(方式)的见解还没有完成,而通过见道才算是完成,那时他才被称为住立于果,所以他承认。
344.Magge diṭṭhe phale ṭhitoti pañhe yasmā dukkhadassanādīhi dassanaṃ apariniṭṭhitaṃ, maggadassanena pariniṭṭhitaṃ nāma hoti, tadā so phale ṭhitoti saṅkhaṃ gacchati, tasmā paṭijānāti.
345“见苦的时候,四谛就都见到了吗?”这是外宗问的,自宗按“一次现观”来承认。再追问“苦谛就是四谛吗?”时,因为四谛各有不同的体性,他就否定了。
345.Dukkhediṭṭhe cattāri saccānīti pucchā paravādissa, ekābhisamayavasena paṭiññā sakavādissa. Puna dukkhasaccaṃ cattāri saccānīti anuyoge catunnampi nānāsabhāvattā paṭikkhepo tasseva.
自宗论师问:在色蕴上以无常观见时,是否就见到了一切?他宗根据自己的执见承认说:就像尝到大海中一滴水的味道,就等于尝到了其余所有水的味道一样;同样,在一法上以无常等相通达时,一切法也就都被通达了。
Rūpakkhandhe aniccato diṭṭheti pucchā sakavādissa, samuddato ekabindussa rase paṭividdhe sesaudakassa paṭivedho viya ekadhamme aniccādito paṭividdhe sabbepi paṭividdhā hontīti laddhiyā paṭiññā paravādissa.
“以四智”是指对苦的智等。“以八智”是指声闻共通的谛智和无碍解智。“以十二智”是指十二支缘起智。“以四十四智”是指“对老死有智,对老死集有智”这样在《因缘品》中所说的智。“以七十七智”是指“比丘们,老死是无常、有为、缘生,是灭尽法、衰灭法、离贪法、灭法”,这样就在那里所说的智。其余内容,在这里应当连同经证,按照巴利圣典的方式来了知。
Catūhi ñāṇehīti dukkhe ñāṇādīhi. Aṭṭhahi ñāṇehīti sāvakānaṃ sādhāraṇehi saccañāṇehi ceva paṭisambhidāñāṇehi ca. Dvādasahi ñāṇehīti dvādasaṅgapaṭiccasamuppādañāṇehi. Catucattārīsāya ñāṇehīti ‘‘jarāmaraṇe ñāṇaṃ, jarāmaraṇasamudaye ñāṇa’’nti evaṃ nidānavagge vuttañāṇehi. Sattasattatiyā ñāṇehīti ‘‘jarāmaraṇaṃ, bhikkhave, aniccaṃ saṅkhataṃ paṭiccasamuppannaṃ khayadhammaṃ vayadhammaṃ virāgadhammaṃ nirodhadhamma’’nti (saṃ. ni. 2.20) evaṃ tattheva vuttañāṇehi. Sesamettha pāḷinayeneva veditabbaṃ saddhiṃ suttasādhanenāti.
第10章 言说论的注释
10. Vohārakathāvaṇṇanā
347347. 现在要讲的是“言说论”。在这个问题上有这样一种主张:佛陀、世尊是以出世间的言说来言说的,比如现在案达迦派就是这样认为的。针对他们,自宗论师提出问题,他宗论师则按照自己的执见加以承认。“以出世间耳”等话,是为了说明这种说法不合理而说的。这里的意思是:“你说的‘出世间’,到底只是指声处,还是也包括耳等?”
347. Idāni vohārakathā nāma hoti. Tattha buddho bhagavā lokuttarena vohārena voharatīti yesaṃ laddhi, seyyathāpi etarahi andhakānaṃ; te sandhāya pucchā sakavādissa, laddhivasena paṭiññā paravādissa. Lokuttare sotetiādīni tassa ayuttavādībhāvadīpanatthaṃ vuttāni. Ayañhettha adhippāyo – ‘‘saddāyatanameva te lokuttaraṃ, udāhu sotādīnipī’’ti.
如果说佛陀世尊的言说会在世间人的耳中产生冲突,那么这里的意思是:假如那言说会在出世间产生冲突,就不该接受“它可能是出世间的”这个说法。可是,当它在世间层面产生冲突时,根本就没有所谓的出世间性,这才是这里的核心意旨。在“以世间识”这一句里,意思也是“仅仅以世间识”。否则就会变成不确定,因为出世间法也能被世间智所了知。如此,一切都应按照相应的情况来理解。在“一切他们修习道者”这些问答中,对于没有证得道的人,他加以否定;对于已经证得道的人,他加以肯定。
Hañci buddhassa bhagavato vohāro lokiye sote paṭihaññatīti ettha yadi so lokuttare paṭihaññeyya. Lokuttaro siyāti evamattho na gahetabbo. Lokiye paṭihaññamānassa pana lokuttaratā nāma natthīti ayametthādhippāyo. Lokiyena viññāṇenāti etthāpi lokiyenevāti attho. Itarathā anekantatā siyā. Lokuttarañhi lokiyenapi ñāṇena ñāyatī. Evaṃ sabbaṃ yathānurūpato veditabbaṃ. Sabbe te maggaṃ bhāventīti pañhesu ye maggaṃ nappaṭilabhanti, te sandhāya paṭikkhipati. Ye paṭilabhanti, te sandhāya paṭijānāti.
351“金制的”就是指由黄金做成的。这是对方宗派举出的例子。
351.Sovaṇṇamayāyāti suvaṇṇamayāya. Idaṃ paravādissa udāharaṇaṃ.
“蓖麻制的”就是指由蓖麻做成的。这是自宗举的例子。对随顺世间言说的人来说,它就是世间的——这也是一种见解。这种见解如今是某些暗伽部所执持的。这里剩下的内容,意思都很浅显易懂。
Eḷaṇḍiyāyāti eḷaṇḍamayāya. Idaṃ sakavādissa udāharaṇaṃ. Lokiyaṃ voharantassa lokiyoti ayampi ekā laddhi. Sā etarahi ekaccānaṃ andhakānaṃ laddhi. Sesamettha uttānatthamevāti.
第11章 灭论的注释
11. Nirodhakathāvaṇṇanā
353现在讲的是“灭论”。其中,有些人把非择灭和择灭这两种灭合在一起,承认为灭谛,就像现在的化地部和案达罗部那样。针对他们,自宗问:“有两种灭吗?”他宗承认。在问“有两种苦灭吗?”的时候,因为他不承认有两种苦谛,所以否定;因为承认苦以两种方式灭尽,所以肯定。在问“有两种灭谛吗?”的时候,因为不承认有两种苦谛的灭,所以否定;因为苦以两种方式灭尽,所以肯定。在“有两种救护”等问题上,也是同样的道理。
353. Idāni nirodhakathā nāma hoti. Tattha yesaṃ appaṭisaṅkhānirodhañca paṭisaṅkhānirodhañca dvepi ekato katvā nirodhasaccanti laddhi, seyyathāpi etarahi mahisāsakānañceva andhakānañca; te sandhāya dve nirodhāti pucchā sakavādissa, paṭiññā paravādissa . Dve dukkhanirodhāti pañhesu yasmā dve dukkhasaccāni na icchati, tasmā paṭikkhipati. Yasmā dvīhākārehi dukkhaṃ nirujjhatīti icchati, tasmā paṭijānāti. Dve nirodhasaccānītipañhesu dvinnaṃ dukkhasaccānaṃ nirodhavasenaanicchanto paṭikkhipati. Dvīhākārehi dukkhassa nirujjhanato paṭijānāti. Dve tāṇānītiādīsupi eseva nayo.
在“有两种涅槃吗?”这类问题中,他看不到有高下等差别,所以就否定了。
Atthi dvinnaṃ nibbānānantiādīsu pucchāsu uccanīcatādīni apassanto paṭikkhipati.
非择灭是指那些不是通过简择和出世间智而灭的诸行——或者因为其本性清净,或者因为没有以诵习、问答等方式现行,所以被称为“灭”。简择令它们灭。以出世间智令它们灭,使它们不再生起。敌宗问:诸行难道不是非择灭的吗?对此,自宗承认它们彻底坏灭:因为已经坏灭的不会再坏灭;或者说,非择灭的诸行在圣道生起时也同样灭去。这里剩下的内容意思都很清楚。
Appaṭisaṅkhāniruddheti ye paṭisaṅkhāya lokuttarena ñāṇena aniruddhā suddhapakatikattā vā uddesaparipucchādīnaṃ vā vasena na samudācaraṇato niruddhāti vuccanti, te saṅkhāre. Paṭisaṅkhā nirodhentīti. Lokuttarañāṇena nirodhenti anuppattibhāvaṃ gamenti. Nanu appaṭisaṅkhāniruddhā saṅkhārāti pucchā paravādissa . Tattha bhaggānaṃ puna abhañjanato appaṭisaṅkhāniruddhānaṃ vā ariyamagge uppanne tathā nirujjhanatova sakavādī accantabhaggataṃ paṭijānāti. Sesamettha uttānatthamevāti.