关于“一切存在”的讨论巴利
5. Sabbamatthītikathā
论辩方法的解释巴利
1. Vādayuttivaṇṇanā
282 282. 现在说的是“一切存在论”这一段。其中,有些人依据“凡是色,无论是过去、未来、现在……这称为色蕴”这类经文(《分别论》2),持有这样的主张:“一切属于过去等的法,都不舍弃蕴的自性,所以一切确实存在。”就像现在的一切有论者那样。为了澄清他们的主张,自宗论师问“一切存在吗?”,他宗论师就站在上述主张的立场上加以认可。“一切处”是问:在一切身体中,一切存在吗?“一切时”是问:在一切时间中,一切存在吗?“以一切方式”是问:以一切方式,一切存在吗?“在一切中”是问:在一切法中,一切存在吗?“不合”,就是不合理。因为只有不同自性的东西才能结合,单一自性的东西不能结合。这样,在这个问题中,他是把色和受,或者受和色,当成没有差别、同一特征,然后问“一切存在”。“那不存在的也存在吗?”是问:比如第六蕴之类、兔角之类,那些已被认定不存在的东西,你也认为它们存在吗?“一切存在”这种见解,这种见解是邪见;“这种见解是正见”,你是不是也这样认为?他用这句话来问:“你那个‘一切存在’的见解,因为不符合真实,是邪见;同样,我们的见解,因为符合真实,是正见——在你的宗义里是这样吗?”对方在这些问法中都因为上述那种存在性不成立而否认。不过,在这些问法里,从“你承认过失吧”开始,整个论议分支的种种差别,应当详细理解。以上就是这里论辩方法的说明。巴利
282. Idāni sabbamatthītivādakathā nāma hoti. Tattha yesaṃ ‘‘yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ…pe… ayaṃ vuccati rūpakkhandho’’tiādivacanato (vibha. 2) ‘‘sabbepi atītādibhedā dhammā khandhasabhāvaṃ na vijahanti, tasmā sabbaṃ atthiyeva nāmā’’ti laddhi, seyyathāpi etarahi sabbamatthivādānaṃ, tesaṃ laddhivisodhanatthaṃ sabbamatthīti pucchā sakavādissa, vuttappakārāya laddhiyā ṭhatvā paṭiññā itarassa. Sabbathāti sabbasmiṃ sarīre sabbamatthīti pucchati. Sabbadāti sabbasmiṃ kāle sabbamatthīti pucchati. Sabbena sabbanti sabbenākārena sabbamatthīti pucchati. Sabbesūti sabbesu dhammesu sabbamatthīti pucchati. Ayoganti ayuttaṃ. Nānāsabhāvānañhi yogo hoti, na ekasabhāvassa. Iti imasmiṃ pañhe rūpaṃ vedanāya, vedanaṃ vā rūpena anānaṃ ekalakkhaṇameva katvā sabbamatthīti pucchati. Yampi natthi tampatthīti yampi chaṭṭhakhandhādikaṃ sasavisāṇādikaṃ vā kiñci natthīti siddhaṃ, tampi te atthīti pucchati. Sabbamatthīti yā diṭṭhi sā diṭṭhi micchādiṭṭhīti, yā diṭṭhi sā diṭṭhi sammādiṭṭhīti hevamatthīti iminā idaṃ pucchati – yā te esā sabbamatthīti diṭṭhi, sā diṭṭhi ayāthāvakattā micchādiṭṭhīti evaṃ yā amhākaṃ diṭṭhi, sā diṭṭhi yāthāvakattā sammādiṭṭhīti evaṃ tava samaye atthīti pucchati. Itaro sabbesupi etesu nayesu vuttappakārāya atthitāya abhāvato paṭikkhipati. Imesu pana sabbesupi nayesu ‘‘ājānāhi niggaha’’nti ādiṃ katvā sabbo kathāmaggabhedo vitthārato veditabboti ayaṃ tāvettha vādayutti.
2. 时间关联的解释巴利
2. Kālasaṃsandanavaṇṇanā
283-284 283-284. 现在接下来是“过去存在”这种时间上的关联。其中,“过去存在”等说法只是单纯的时间关联。“过去色存在”等说法则是按蕴来作的时间关联。巴利
283-284. Idāni atītaṃ atthīti kālasaṃsandanaṃ hoti. Tattha atītaṃ atthītiādikaṃ suddhikasaṃsandanaṃ. Atītaṃ rūpaṃ atthītiādikaṃ khandhavasena kālasaṃsandanaṃ.
285 把现在的色当作不可爱的,意思是舍弃过去和未来的色,只把现在的色当作不可爱的、不加分别的。在“舍弃色性”这个问难中,他加以否定,因为即使是已经灭去的色,也仍然属于色蕴。在“不舍弃色性”的反问难中,他加以肯定,同样是因为属于色蕴。关于“把白布当作不可爱的”:这里虽然说并非所有的布都是白色的,但当他不说“布”而说“把白布当作不可爱的”时,自宗论师就承认了二者所指相同。在“舍弃白色性”的问难中,自宗论师是针对颜色的消失而加以肯定。在“舍弃布性”这一点上,因为假名还没有消失,所以他加以否定。反过来问难时,道理也是一样的。巴利
285.Paccuppannaṃ rūpaṃ appiyaṃ karitvāti atītānāgataṃ pahāya paccuppannarūpameva appiyaṃ avibhajitabbaṃ karitvā. Rūpabhāvaṃ jahatītipañhe niruddhassāpi rūpassa rūpakkhandhasaṅgahitattā paṭikkhipati. Rūpabhāvaṃ na jahatīti paṭilomapañhepi rūpakkhandhena saṅgahitattāva paṭijānāti. Odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvāti ettha kiñcāpi na sabbaṃ vatthaṃ odātaṃ, iminā pana vatthanti avatvā ‘‘odātaṃ vatthaṃ appiyaṃ karitvā’’ti vutte sakavādinā ekatthatā anuññātā. Odātabhāvaṃ jahatīti pañhe vaṇṇavigamaṃ sandhāya paṭiññā sakavādissa. Vatthabhāvaṃ jahatīti ettha pana paññattiyā avigatattā paṭikkhepo tasseva. Paṭilomepi eseva nayo.
286 有人问“过去不舍弃过去性”时,他心想:“如果舍弃了,就会变成未来或现在”,于是承认。有人问“未来不舍弃未来性”时,他心想:“如果不舍弃,它就还是未来,不能变成现在”,于是否认。在关于现在的问题上,他也否认,因为那样会有不成为过去性的过失。在随顺问难中,也应依照同样的方式理解其含义。巴利
286.Atītaṃ atītabhāvaṃ na jahatīti puṭṭho ‘‘yadi jaheyya, anāgataṃ vā paccuppannaṃ vā siyā’’ti maññamāno paṭijānāti. Anāgataṃ anāgatabhāvaṃ na jahatīti puṭṭho pana ‘‘yadi na jaheyya, anāgatamevassa , paccuppannabhāvaṃ na pāpuṇeyyā’’ti maññamāno paṭikkhipati. Paccuppannapañhepi atītabhāvaṃ anāpajjanadoso siyāti paṭikkhipati. Anulomapañhesupi imināva nayena attho veditabbo.
287 287. 这样讲完纯粹的方法之后,为了再依蕴来显示,便说了“过去色”等。所有这些,只要依照巴利圣典本身就能了解。巴利
287. Evaṃ suddhikanayaṃ vatvā puna khandhavasena dassetuṃ atītaṃ rūpantiādi vuttaṃ. Taṃ sabbaṃ pāḷianusāreneva sakkā jānituṃ.
语句的净化解说巴利
Vacanasodhanavaṇṇanā
288 现在开始澄清“过去不存在”这类说法。其中,“如果过去不存在”的意思就是“如果过去没有”。“过去存在是邪见”,意思是认为“那既是过去又存在”,这本身就是邪见。当被问“那既是未来又是现在”时,他是针对未来那个刹那并没有现在性这一点,按时间的不同来否定。巴利
288. Idāni ‘‘atītaṃ nvatthī’’tiādi vacanasodhanā hoti. Tattha hañci atītaṃ nvatthīti yadi atītaṃ no atthīti attho. Atītaṃatthīti micchāti atītañca taṃ atthi cāti micchā eva. Taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti puṭṭho anāgatakkhaṇeyevassa paccuppannatāya abhāvaṃ sandhāya kālanānattena paṭikkhipati.
第二次被问到时,他承认:那在生起之前属于未来的东西,在它生起的那一刻就是现在。所谓“成为之后存在,成为之后存在”,意思是:你用“未来成为之后,变成现在”这种说法时,正是基于把那同一个未来认定为现在,才说“未来或现在,成为之后存在”。那么,那个东西也是成为之后才存在的吗?对方论师否定说:不是。因为已经成为、已经存在的东西,不会再一次“成为之后存在”。巴利
Dutiyaṃ puṭṭho yaṃ uppādato pubbe anāgataṃ ahosi, tassa uppannakāle paccuppannattā paṭijānāti. Hutvā hoti hutvā hotīti yadetaṃ tayā ‘‘anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hotī’’ti vadatā taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti laddhivasena ‘‘anāgataṃ vā paccuppannaṃ vā hutvā hotī’’ti vuttaṃ. Kiṃ te tampi hutvā hotīti? Itaro hutvā bhūtassa puna hutvā abhāvato na hevanti paṭikkhipati.
第二次被问到时,因为那未来法在成为现在之后,被称作“成为之后存在”,所以他承认。于是自宗论师带着这样的意图问他:“如果那未来法成为现在之后,被称作‘成为之后存在’,那么它再次成为之后存在吗?那未来法不曾成为现在、如同兔角一样,被称作‘不曾成为之后不存在’,它是否也再次不曾成为之后不存在呢?”便这样问“不曾成为之后不存在,不曾成为之后不存在”这个问题。对方心想:“不存在的东西,就因为它不存在,未来法不曾成为现在,暂时可以叫‘不曾成为之后不存在’,但它怎么还会有再次‘不曾成为之后不存在’的状态呢?”于是加以否定。在“那现在就是那过去”这个问难中,他也同样着眼于现在刹那中并没有过去性,依据时间的不同而加以否定。巴利
Dutiyaṃ puṭṭho yasmā taṃ anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hontaṃ ‘‘hutvā hotī’’ti saṅkhaṃ gataṃ, tasmā paṭijānāti. Atha naṃ sakavādī ‘‘yadi te taṃ anāgataṃ hutvā paccuppannaṃ hontaṃ ‘hutvā hotī’ti saṅkhaṃ gataṃ, puna hutvā hoti, yaṃ anāgataṃ na hutvā paccuppannaṃ na hontaṃ ‘na hutvā na hotī’ti saṅkhaṃ gataṃ sasavisāṇaṃ, kiṃ te tampi puna na hutvā na hotī’’tiadhippāyena na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pañhaṃ pucchati. Itaro ‘‘yaṃ natthi, taṃ natthitāya, eva anāgataṃ na hutvā paccuppannaṃ na hotīti nahutvānahoti nāma tāva hotu, puna nahutvānahotibhāvo panassa kuto’’ti maññamāno paṭikkhipati. Taññeva paccuppannaṃ taṃ atītanti pañhepi paccuppannakkhaṇeyevassa atītatāya abhāvaṃ sandhāya kālanānattā paṭikkhipati.
在第二个问题里,被问到的时候,他承认:由于属于过去的状态,先前是现在的那个东西,正因为它就是过去,所以成立。你说“现在是变成过去之后才存在的”,又根据“那个现在就是那个过去”这个说法,而说“无论现在还是过去,都是变成之后才存在的”——那么,那个也是变成之后才存在的吗?对方回答:不是。因为已经变成那样的东西,不可能在已经存在之后又再次变成不存在。巴利
Dutiyapañhe puṭṭho yaṃ atītabhāvato pubbe paccuppannaṃ ahosi, tasseva atītattā paṭijānāti. Hutvā hoti hutvā hotīti yadetaṃ tayā ‘‘paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hotī’’ti vadatā ‘‘taññeva paccuppannaṃ taṃ atīta’’nti laddhivasena ‘‘paccuppannaṃ vā atītaṃ vā hutvā hotī’’ti vuttaṃ, kiṃ te tampi hutvā hotīti? Itaro hutvā bhūtassa puna hutvā abhāvato na hevanti paṭikkhipati.
在第二个问题里,因为那个现在是存在的,后来变成过去,就被称为“曾是”,所以他承认了。于是自宗论者问他说:“如果你把那个确实是现在、后来变成过去的称为‘曾是’,那么它后来又成为‘曾是’;而那个不是现在、后来也不是过去的,被称为‘不曾是、不是’,就像兔角一样,它又怎么会‘不曾是、不是’呢?”他带着这个意图,问出“不曾是、不是,不曾是、不是”这个问题。另一方心想:“不存在的东西,正因为不存在,所以就是不是现在、后来也不是过去,这暂且可以叫‘不曾是、不是’。但它又怎么能再次成为‘不曾是、不是’的状态呢?”于是加以否定。把这两方面合在一起看,到了第三个问题时,也应当用同样的方法来贯通理解。巴利
Dutiyapañhe yasmā taṃ paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hontaṃ ‘‘hutvā hotī’’ti saṅkhaṃ gataṃ, tasmā paṭijānāti . Atha naṃ sakavādī ‘‘yadi te taññeva paccuppannaṃ hutvā atītaṃ hontaṃ ‘hutvā hotī’ti saṅkhaṃ gataṃ, puna hutvā hoti, yaṃ paccuppannaṃ na hutvā atītaṃ na hontaṃ ‘na hutvā na hotī’ti saṅkhaṃ gataṃ sasavisāṇaṃ, kiṃ te tampi puna na hutvā na hotī’’ti adhippāyena na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pañhaṃ pucchati. Itaro ‘‘yaṃ natthi, taṃ natthitāya eva paccuppannaṃ na hutvā atītaṃ na hotīti nahutvānahoti nāma tāva hotu. Puna nahutvānahotibhāvo panassa kuto’’ti maññamāno paṭikkhipati. Ubhayaṃ ekato katvā āgate tatiyapañhepi imināvupāyena yojanā kātabbā.
另一种论证方式:如果那个未来就是那个现在,那么对未来来说,就成了“存在”,对现在来说,就成了“曾经存在”。这样一来,未来也叫做“曾经存在”,现在也叫做“曾经存在”。于是我们问他:“在你看来,这些当中每一个都是‘曾经存在’吗?”对方回答:“那个未来就是那个现在。”他在第一个问题上用之前被否定的方式加以否定,但再次被问到时,在第二个问题上却用之前被认可的方式加以认可。这时,自宗论者针对他既然认可“那个未来就是那个现在”,就等于认可在这些当中每一个都是“曾经存在”,于是把先前已被否定的问题反过来问他:“是不是‘不存在、不存在’?”这句话的意思是:难道你先前否定第一个问题、说“那个未来就是那个现在”时,不就已经否定了未来有“存在”、现在有“曾经存在”吗?因此,未来就叫做“不存在”,现在就叫做“不曾存在”。巴利
Aparo nayo – yadi taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ, anāgatassa paccuppanne vutto hotibhāvo, paccuppannassa ca anāgate vutto hutvābhāvo āpajjati. Evaṃ sante anāgatampi hutvāhoti nāma. Paccuppannampi hutvāhotiyeva nāma. Tena taṃ pucchāma – ‘‘kiṃ te etesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotī’’ti? Itaro – ‘‘taññeva anāgataṃ taṃ paccuppanna’’nti pañhe paṭikkhittanayeneva paṭikkhipitvā puna puṭṭho dutiye pañhe paṭiññātanayeneva paṭijānāti. Atha naṃ sakavādī ‘‘taññeva anāgataṃ taṃ paccuppanna’’nti pañhāvasena tesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotīti paṭijānantaṃ purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattitvā pucchanto na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pucchati. Tassattho – nanu ‘‘tayā taññeva anāgataṃ taṃ paccuppanna’’nti vutte paṭhamapañhaṃ paṭikkhipantena anāgatassa hotibhāvo paccuppannassa ca hutvābhāvo paṭikkhittoti. Tena anāgataṃ na hoti nāma, paccuppannaṃ na hutvā nāma.
在第二个问题里,他也承认“那未来就是那现在”。这样一来,未来也就成了“不是先不存在而后存在”。现在也同样成了“不是先不存在而后存在”。因此我们问他:“在你们所说的这些当中,每一个都是‘不是先不存在而后存在’吗?”对方论者就像被黑暗从四面八方完全罩住,看不到它们那种“不是先不存在而后存在”的状态,所以以“绝非如此”而加以否认。巴利
Dutiyapañhe ca taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannanti paṭiññātaṃ. Evaṃ sante anāgatampi na hutvā na hoti nāma. Paccuppannampi na hutvā na hotiyeva nāma. Tena taṃ pucchāma – ‘‘kiṃ te etesu ekekaṃ na hutvā na hoti na hutvā na hotī’’ti? Paravādī sabbato andhakārena pariyonaddho viya tesaṃ nahutvānahotibhāvaṃ apassanto na hevanti paṭikkhipati.
在第二回合中,如果那现前本身就是那过去,那么现前在过去时就被说成是“存在”,过去在现前时就被说成是“曾经存在而后存在”。这样一来,现前也成了“曾经存在而后存在”,过去也同样是“曾经存在而后存在”。因此我们问他:“在你们看来,这些当中,每一个都是曾经存在而后存在、曾经存在而后存在吗?”对方用否定“那现前本身就是那过去”这个问题的同样方式加以否定,再被问到时,又用第二个问题中承认的方式加以承认。于是主张自宗的人,以“那现前本身就是那过去”这一问的方式,针对他承认这些当中每一个都是曾经存在而后存在这一点,把先前已否定的问题翻转过来问他:“不是曾经存在而后不存在吗?不是曾经存在而后不存在吗?”这句话的意思是:你用“那现前本身就是那过去”这一说法时,既然否定了第一个问题,那就已经否定了现前的“存在”和过去的“曾经存在而后存在”。因此,现前就叫作“不存在”,过去就叫作“不是曾经存在而后存在”。巴利
Dutiyavārepi yadi taññeva paccuppannaṃ taṃ atītaṃ, paccuppannassa atīte vutto hotibhāvo, atītassa ca paccuppanne vutto hutvābhāvo āpajjati, evaṃ sante paccuppannampi hutvāhoti nāma, atītampi hutvāhotiyeva nāma. Tena taṃ pucchāma – ‘‘kiṃ te etesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotī’’ti? Itaro taññeva paccuppannaṃ taṃ atītantipañhe paṭikkhittanayeneva paṭikkhipitvā puna puṭṭho dutiyapañhe paṭiññātanayeneva paṭijānāti. Atha naṃ sakavādī ‘‘taññeva paccuppannaṃ taṃ atīta’’nti pañhāvasena tesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotīti paṭijānantaṃ purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattitvā pucchanto na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pucchati. Tassattho – nanu tayā taññeva paccuppannaṃ taṃ atītanti vutte paṭhamapañhaṃ paṭikkhipantena paccuppannassa hotibhāvo, atītassa ca hutvābhāvo paṭikkhittoti. Tena paccuppannaṃ nahoti nāma. Atītaṃ nahutvā nāma.
在第二个问题里,你们承认“那现前就是那过去”。如果这样,那么现前也不能说是“不存在”,过去也同样不能说是“不存在”。因此我们问:“在它们每一个当中,什么是不存在,什么是不存在?”对方辩者像被彻底的黑暗笼罩一样,看不到它们那种不存在,所以以“绝非如此”而加以否定。巴利
Dutiyapañhe ca te ‘‘taññeva paccuppannaṃ taṃ atīta’’nti paṭiññātaṃ. Evaṃ sante paccuppannampi na hutvā na hoti nāma, atītampi na hutvā na hotiyeva nāma. Tena taṃ pucchāma – ‘‘kiṃ te etesu ekekaṃ na hutvā na hoti, na hutvā na hotī’’ti. Paravādī sabbato andhakārena pariyonaddho viya tesaṃ nahutvānahotibhāvaṃ apassanto na hevanti paṭikkhipati.
在第三轮里也是一样:如果那未来就是那现在,那现在就是那过去,那么对未来和现在来说,就成立“成为过去”的说法;对现在和过去来说,也就落得“成为已发生”的说法。这样一来,未来也成了“已发生”,现在和过去也都成了“已发生”。于是我们问他:“这三者当中,是不是每一个都‘成为已发生’、‘成为已发生’?”对方用先前否定“那未来就是那现在、那现在就是那过去”这个问题的同样方式加以否定之后,再被追问第二个问题时,又用先前承认的方式承认下来。接着,自宗论者就针对他承认“那未来就是那现在、那现在就是那过去”这一问式下,三者中每一个都“成为已发生、成为已发生”,把先前被否定的问题反过来问他:“是不是不成为已发生,就不成为已发生?”这句话的意思是:你先前否定“那未来就是那现在、那现在就是那过去”这个问题时,不就已经否定了未来和现在的“成为已发生”,以及现在和过去的“成为已发生”吗?因此,未来和现在就不成为“已发生”,现在和过去也就不成为“已发生”。巴利
Tatiyavārepi yadi taññeva anāgataṃ taṃ paccuppannaṃ taṃ atītaṃ; anāgatapaccuppannānaṃ paccuppannātītesu vutto hotibhāvo, paccuppannātītānañca anāgatapaccuppannesu vutto hutvābhāvo āpajjati. Evaṃ sante anāgatampi hutvāhoti nāma. Paccuppannampi atītampi hutvā hotiyeva nāma. Tena taṃ pucchāma – ‘‘kiṃ te tīsupi etesu ekekaṃ hutvā hoti hutvā hotī’’ti? Itaro ‘‘taññeva anāgataṃ, taṃ paccuppannaṃ, taṃ atīta’’ntipañhe paṭikkhittanayeneva paṭikkhipitvā puna puṭṭho dutiyapañhe paṭiññātanayeneva paṭijānāti. Atha naṃ sakavādī ‘‘taññeva anāgataṃ, taṃ paccuppannaṃ, taṃ atīta’’nti pañhāvasena tesu ekekaṃ hutvā hoti, hutvā hotīti paṭijānantaṃ purimaṃ paṭikkhittapañhaṃ parivattitvā pucchanto na hutvā na hoti na hutvā na hotīti pucchati. Tassattho – nanu tayā taññeva anāgataṃ, taṃ paccuppannaṃ, taṃ atītanti vutte paṭhamapañhaṃ paṭikkhipantena anāgatapaccuppannānaṃ hotibhāvo; paccuppannātītānañca hutvābhāvo paṭikkhittoti? Tena anāgataṃ paccuppannañca na hoti nāma. Paccuppannañca atītañca na hutvā nāma.
在第二个问题里,他也承认了“那正是未来,那也是现在,那也是过去”。既然如此,未来也是“不存在而存在”,现在和过去也同样是不存在而存在。所以我们问他:“这三者中,每一个都是‘不存在而存在’吗?”对方辩者就像被黑暗从四面八方笼罩,看不到它们“不存在而存在”的状态,就否认它们。至于这里的驳斥等方法,应当按前面所说的方式连接运用。巴利
Dutiyapañhe ca te ‘‘taññeva anāgataṃ, taṃ paccuppannaṃ, taṃ atīta’’nti paṭiññātaṃ. Evaṃ sante anāgatampi na hutvā na hoti nāma, paccuppannampi atītampi na hutvā na hotiyeva nāma. Tena taṃ pucchāma – ‘‘kiṃ te etesu ekekaṃ na hutvā na hoti na hutvā na hotī’’ti? Paravādī sabbato andhakārena pariyonaddho viya tesaṃ na hutvā na hotibhāvaṃ apassanto na hevanti paṭikkhipatīti. Niggahādīni panettha heṭṭhā vuttanayeneva yojetabbāni.
过去眼、色等的讨论注释巴利
Atītacakkhurūpādikathāvaṇṇanā
289 在“过去眼存在”这类说法里,他是就眼等本身没有失去眼等的状态这一点,而承认它存在。但被问到“看见”等作用时,他就根据那些识的作用已经不存在,而加以否定。巴利
289.Atītaṃcakkhu atthītiādīsupi cakkhādibhāvāvijahaneneva atthitaṃ paṭijānāti. Passatītiādīni puṭṭho pana tesaṃ viññāṇānaṃ kiccābhāvavasena paṭikkhipati.
过去智等论的解释巴利
Atītañāṇādikathāvaṇṇanā
290 290. 对于“他以那智做智所应做的事”这个问题,他因为那智已经灭去,看不到那智还有作用,就加以否定。再次被问时,他以现在智缘取过去的事物,因为能了知过去诸法,就方便地说那是“过去智”,把现在智本身说成“过去智”,并由于以那智能做智所应做的事确实存在,便承认了。于是,自宗论者不给他方便脱身的机会,说“他以那智遍知苦”等等。对方则因为以缘取过去的智并不具有这四种作用,所以加以否定。在未来智的问题上,也是同样的道理。现在智的问题和结问的问题,意思都很浅显。巴利
290. Tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyaṃ karotīti pañhe tassa ñāṇassa niruddhattā kiccabhāvamassa apassanto paṭikkhipati. Puna puṭṭho atītārammaṇaṃ paccuppannaṃ ñāṇaṃ atītānaṃ dhammānaṃ jānanato atītaṃ ñāṇanti lesena paccuppannameva ‘‘atītaṃ ñāṇa’’nti katvā tena ñāṇena ñāṇakaraṇīyassa atthitāya paṭijānāti. Athassa sakavādī lesokāsaṃ adatvā tena ñāṇena dukkhaṃ parijānātītiādimāha. Itaro atītārammaṇeneva ñāṇena imesaṃ catunnaṃ kiccānaṃ abhāvā paṭikkhipati. Anāgatapañhepi eseva nayo. Paccuppannapañho ceva saṃsandanapañho ca uttānatthāyeva.
阿拉汉等论的解释巴利
Arahantādikathāvaṇṇanā
291 对于“阿罗汉有过去的贪”等说法,他并不否认贪等的存在,就这样承认。对于“有贪者”等说法,他因为害怕违背经文、也害怕违背道理,就加以否定。巴利
291.Arahato atīto rāgo atthītiādīsupi rāgādibhāvāvijahanto evaṃ paṭijānāti. Sarāgotiādīsu suttavirodhabhayena ceva yuttivirodhabhayena ca paṭikkhipati.
词句净化论的注释巴利
Padasodhanakathāvaṇṇanā
295 295. 这样,把一切按照巴利圣典的脉络理解之后,接下来在“可能存在过去,可能非过去”这里,应当这样理解其含义:凡是仅仅作为过去而存在的,那就是过去;凡是现在和未来存在的,那就不存在,那不是过去。因此,“过去可能非过去,非过去可能是过去”,就是由于这个道理,过去不是过去,非过去才是过去。在未来和现在的问难中,也是同样的道理。巴利
295. Evaṃ sabbampi pāḷianusāreneva viditvā parato atthi siyā atītaṃ, siyā nvātītanti ettha evamattho veditabbo. Yaṃ atītameva atthi, taṃ atītaṃ. Yaṃ paccuppannānāgataṃ atthi, taṃ no atthi, taṃ no atītaṃ. Tenātītaṃ nvātītaṃ, nvātītaṃ atītanti tena kāraṇena atītaṃ no atītaṃ, no atītaṃ atītanti. Anāgatapaccuppannapucchāsupi eseva nayo.
《经证成》的解释巴利
Suttasādhanavaṇṇanā
296 不应说“过去存在、未来存在”,这是他方论者为了用经证来成立主张而提出的问题,自方论者则加以承认。其次,他方论者依据自己的见解,追问“诸比丘,凡任何色……”等等。在第二种方式里,提问属于自方论者,承认属于对方。如此,在一切处都应知道提问和承认分别属于哪一方。然而,他方论者为了成立未来存在,引用“诸比丘,若在段食……”等经文,并在经文末尾指出“在那里,有未来再生的生起”等等,这并不能成立未来存在。因为那是针对因缘已经圆满、必将生起的情况而说的。这就是这段经文的意旨。其余各处都很容易理解。巴利
296.Navattabbaṃ ‘‘atītaṃ atthi anāgataṃ atthī’’ti suttasādhanāya pucchā paravādissa, paṭiññā sakavādissa. Puna attano laddhiṃ nissāya yaṃkiñci, bhikkhave, rūpanti anuyogo paravādisseva. Dutiyanaye pucchā sakavādissa, paṭiññā itarassa. Evaṃ sabbattha pucchā ca paṭiññā ca veditabbā. Yaṃ panetaṃ paravādinā anāgatassa atthibhāvasādhanatthaṃ ‘‘nanu vuttaṃ bhagavatā kabaḷīkāre, ce, bhikkhave’’ti suttassa pariyosāne atthi tattha āyatiṃ punabbhavābhinibbattītiādi dassitaṃ na taṃ anāgatassa atthibhāvasādhakaṃ . Tañhi hetūnaṃ pariniṭṭhitattā avassaṃ bhāvitaṃ sandhāya tattha vuttaṃ. Ayaṃ suttādhippāyo. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.