3. 梵行论
3. Brahmacariyakathā
纯净梵行论的注释
1. Suddhabrahmacariyakathāvaṇṇanā
269269. 现在要讨论梵行生活了。这里面有两种梵行生活:修道和出家。出家在一切天界都没有。修道除了无想天以外,在其余诸天中都不被禁止。有些部派像正量部,不承认从化乐天以上的诸天能有修道,自宗论师就针对他们问:天界没有梵行生活吗?他宗论师依据这段经文——“比丘们,阎浮洲人以三种特质胜过北俱卢洲人和三十三天人。哪三种?勇敢、有正念、在这里有梵行生活”——依据由此产生的见解,承认天界两种梵行生活都没有。接着,他宗论师又针对两种梵行生活的障碍法,问自宗论师:一切天众都是愚钝的吗?那里所谓“以手示意者”,就像哑巴一样用手势表达。他宗论师接着问:天界有吗?自宗论师针对修道而承认。他宗论师没有领会承认的意趣,便以出家方面来追问。
269. Idāni brahmacariyakathā hoti. Tattha dve brahmacariyavāsā, maggabhāvanā ca pabbajjā ca. Pabbajjā sabbadevesu natthi. Maggabhāvanā ṭhapetvā asaññasatte sesesu appaṭisiddhā. Tattha ye paranimmitavasavattideve upādāya taduparidevesu maggabhāvanampi na icchanti seyyathāpi sammitiyā, te sandhāya natthi devesūti pucchā sakavādissa. ‘‘Tīhi, bhikkhave, ṭhānehi jambudīpakā manussā uttarakuruke ca manusse adhiggaṇhanti deve ca tāvatiṃse. Katamehi tīhi? Sūrā satimanto idha brahmacariyavāso’’ti (a. ni. 9.21) idaṃ suttaṃ nissāya dvepi brahmacariyavāsā natthi devesūti uppannaladdhivasena paṭiññā paravādissa. Puna dvinnampi brahmacariyānaṃ antarāyikadhammavaseneva sabbe devā jaḷāti pucchā sakavādissa. Tattha hatthasaṃvācikāti mūgā viya hatthamuddhāya vattāro. Parato atthi devesūti pucchā paravādissa, maggabhāvanaṃ sandhāya paṭiññā sakavādissa. Paṭiññāya adhippāyaṃ asallakkhetvā pabbajjāvasena anuyogo paravādissa.
270在“无出家处”这个问题上,否定的是在家人和某些天众能获得道果,这是自宗论师的说法。再次被问到时,肯定的是边地居民和无想有情,这也是自宗论师的说法。在“谁出家”等问句中,也是同样的道理。另外,在“天中有吗”这个问题上,自宗论师针对修习道而肯定;说到“一切天中”时,则针对无想有情而否定,同样是自宗论师的说法。
270.Yattha natthi pabbajjāti pañhe gihīnañceva ekaccānañca devānaṃ maggapaṭilābhaṃ sandhāya paṭikkhepo tasseva. Puna puṭṭho paccantavāsino ceva asaññasatte ca sandhāya paṭiññā tasseva. Yo pabbajatītiādīsu pucchāsupi eseva nayo. Puna ‘‘atthi devesū’’ti pañhepi maggabhāvanaṃ sandhāyeva paṭiññā sakavādissa, ‘‘sabbadevesū’’ti vutte asaññasatte sandhāya paṭikkhepo tasseva.
271关于“人间”的两个问题:如果是针对阎浮提洲的人,就加以承认;如果是针对边地居住的众生,就应当理解为否定。
271.Manussesūti pañhadvaye jambudīpake sandhāya paṭiññā. Paccantavāsino sandhāya paṭikkhepo veditabbo.
自宗论师回答“有、哪里有”时,是以“有那些天,或者有那个地方,哪里有”这样区分有情与处所的方式来作答。按照这个方法,应当理解所有隔一问答。
Atthi yattha atthīti atthi te devā, atthi vā so padeso, yattha atthīti evaṃ sattapadesavibhāgamukhena vissajjanaṃ sakavādissa. Iminā nayena sabbe ekantarikapañhā veditabbā.
272272. 在经教的审问中,“果证在哪里生起?”这是自宗论师提出的问题:那位不来者的阿拉汉果证在哪里生起?“就在那里”的意思是在净居天。
272. Suttānuyoge kuhiṃ phaluppattīti tassa anāgāmino arahattaphaluppatti kuhinti pucchā sakavādissa. Tatthevāti suddhāvāsesūti attho.
“那么”是表示原因的语气词。这里说的是:因为不来者在此世间通过所修的道,在净居天那里亲证果位,而不是在那里另修别的道,所以天界没有梵行生活。
Handa hīti kāraṇatthe nipāto. Idaṃ vuttaṃ hoti – yasmā anāgāmipuggalo idha loke bhāvitena maggena tattha suddhāvāsesu phalaṃ sacchikaroti, na tattha aññaṃ maggaṃ bhāveti, tasmā natthi devesu brahmacariyavāsoti.
2. 关于相互对照的梵行生活的解释
2. Saṃsandanabrahmacariyavaṇṇanā
273273. 现在,为了说明这一点:如果依靠在某个地方修成的道,能在另一个地方现证果,那么预流者等也可能如此——自宗论师再次就不来者等提出关联性的追问。其中,他宗论师承认不来者能现证果,但否定其余圣者能现证果。因为依靠在此世修成的道的不来者,被称为“在此世住下并在此世般涅槃者”。他依据“化生者、在彼处般涅槃”这一说法,持这样的见解:不再修习道,仅仅依靠化生就能现证阿拉汉果。而预流者和一来者则是在那里修习道,成为“在彼处化生者”,所以他们根本不会再回到此世。这样一来,当被问及不来者的果现证时,他承认;对其他人则加以否定。
273. Idāni yadi aññattha bhāvitena maggena aññattha phalasacchikiriyā hoti, sotāpannādīnampi siyāti etamatthaṃ dassetuṃ puna anāgāmītiādīnaṃ saṃsandanapucchā sakavādissa. Tattha anāgāmissa phalasacchikiriyāya paṭiññā, sesānaṃ phalasacchikiriyāya paṭikkhepo paravādissa. Idha bhāvitamaggo hi anāgāmī idhavihāyaniṭṭho nāma hoti. So idha anāgāmimaggaṃ bhāvetvā ‘‘opapātiko tatthaparinibbāyī’’ti vacanato ‘‘puna maggabhāvanaṃ vinā upapattivaseneva arahattaphalaṃ sacchikarotī’’ti tassa laddhi. Sotāpannasakadāgāmino pana tattha maggaṃ bhāvetvā tatrupapattikā nāma hontīti tesaṃ idhāgamanaññeva natthi. Iti so anāgāmissa phalasacchikiriyaṃ puṭṭho paṭijānāti. Itaresaṃ paṭikkhipati.
对“不来者以彼处所修之道”这一问,他依持“不来者在那里根本没有修道的修习”这一见解而加以否定。自宗论师问:“道被修习,而烦恼却未被断除吗?”另一方则针对色界道而承认。因为通过色界道,他被称为“此世舍离究竟者”。
Anāgāmī puggalo tattha bhāvitena maggenāti pañhe ‘‘anāgāmino tattha maggabhāvanāva natthī’’ti laddhiyā paṭikkhipati. Maggo ca bhāvīyati, na ca kilesā pahīyantīti pucchā sakavādissa , rūpāvacaramaggaṃ sandhāya paṭiññā itarassa. Rūpāvacaramaggena hi so idhavihāyaniṭṭho nāma jāto.
对“不来者已经做完该做的事了吗”这个问题,因为经中说“化生者在那里般涅槃”,所以他是就着“仅仅因为化生就已经做完该做的事”等含义来承认的。对“是阿拉汉吗”这个问题,他只就此世般涅槃的阿拉汉来否定。再被问到时,他就依于在那里般涅槃的情况来承认。
Anāgāmī puggalo katakaraṇīyoti pañhe ‘‘opapātiko tatthaparinibbāyī’’ti vacanato upapattiyāvassa katakaraṇīyādibhāvaṃ sandhāya paṭijānāti. Arahāti pañhe idhaparinibbāyino arahato vaseneva paṭikkhipati. Puna puṭṭho tatthaparinibbāyino vasena paṭijānāti.
在“阿罗汉有后有”等问题中,也应该按照“在那里般涅槃者”和“在这里般涅槃者”来理解其含义。当被问到“未证得不动法的人是否在那里般涅槃”时,他想要在此世就以所修之道证得那不动法,所以对此加以否定。
Atthi arahato punabbhavotiādīsupi tatthaparinibbāyī idhaparinibbāyīnaṃ vaseneva attho veditabbo. Appaṭividdhākuppova tatthaparinibbāyatīti puṭṭho idheva bhāvitena maggena tassa akuppapaṭivedhaṃ icchanto paṭikkhipati.
“如鹿”这个譬喻,第一个是对方论师的举例,第二个是自己一方的举例。其余各处,意思都很浅显易懂。
Yathā migoti paṭhamaṃ udāharaṇaṃ paravādissa, dutiyaṃ sakavādissa. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.
3. 界限论的注释
3. Odhisokathāvaṇṇanā
274274. 现在说的是“界限论”。在这里,有些人主张:预流者等依照不同的现观,通过见苦等途径,按界限、按部分、一分一分地断除烦恼,比如现在的正量部等。为了破除他们这种见解,自宗论师问“按界限吗”,他宗论师承认。接着,自宗论师再追问,他宗论师便以不存在一分一分的预流者等状态为理由而否定。按照这个方法,在每一轮问答中都应该这样理解其义。
274. Idāni odhisokathā nāma hoti. Tattha ye sotāpannādīnaṃ nānābhisamayavasena dukkhadassanādīhi odhiso odhiso ekadesena ekadesena kilesappahānaṃ icchanti seyyathāpi etarahi sammitiyādayo, tesaṃ taṃ laddhiṃ bhindituṃ odhisoti pucchā sakavādissa, paṭiññā paravādissa. Puna anuyogo sakavādissa, ekadesena sotāpannādibhāvassa abhāvato paṭikkhepo paravādissa. Iminā upāyena sabbavāresu attho veditabboti.