礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
小戒学根本戒学
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Khuddasikkhā-mūlasikkhā
小学根本学·小学
1619 段
从最初受具足戒开始,应当学的内容和戒条。
礼敬三宝之后,我要讲说《小学》。
Ādito upasampanna-sikkhitabbaṃ samātikaṃ; Khuddasikkhaṃ pavakkhāmi, vanditvā ratanattayaṃ.
这里就是论母。
Tatrāyaṃ mātikā –
四种波罗夷、九种重罪,以及衣。
染料、钵、碗和自恣。
Pārājikā ca cattāro, garukā nava cīvaraṃ; Rajanāni ca patto ca, thālakā ca pavāraṇā.
时限药和接受,以及肉类都属于非许可的。
舍堕与波逸提,以及沙门行法的诸地。
Kālikā ca paṭiggāho, maṃsesu ca akappiyaṃ; Nissaggiyāni pācitti, samaṇakappa bhūmiyo.
亲教师与轨范师的义务,以及大小便处的相关规定;
向人请假时不能裸身,沐浴有规定,对不该礼敬的人不应礼敬。
Upajjhācariyavattāni, vaccappassāvaṭhānikaṃ; Āpucchakaraṇaṃ naggo, nhānakappo avandiyo.
皮革、鞋子,还有未经观察而涂抹的眼药。
不如法的卧具,以及同座之行。
Cammaṃ upāhanā ceva, anolokiyamañjanī; Akappiyasayanāni, samānāsanikopi ca.
不住在一起,以及远离邪命的业。
行仪、净施、依止和腰带。
Asaṃvāsiko ca kammaṃ, micchājīvavivajjanā; Vattaṃ vikappanā ceva, nissayo kāyabandhanaṃ.
大地和资具,以及接受、损坏药品的事。
入雨安居,以及不可分物和杂项。
Pathavī ca parikkhāro, bhesajjuggahadūsanaṃ; Vassūpanāyikā cevāvebhaṅgiyaṃ pakiṇṇakaṃ.
开示、与欲等,布萨与自恣;
防护、清净、知足,以及四守护和观。
Desanā chandadānādi, uposathappavāraṇā; Saṃvaro suddhi santoso, caturakkhā vipassanāti.
波罗夷解释
1. Pārājikaniddeso
四条波罗夷——
Pārājikā ca cattāroti –
在三道中尚未舍弃学处的人,对于已铺展和未铺展的(境界)
在空旷没有遮蔽的地方,哪怕只有芝麻粒那么大的一个相,也已经铺展开了。
Maggattaye anikkhittasikkho santhatasanthate; Allokāse nimittaṃ saṃ, tilamattampi santhataṃ.
未铺展的、被执取的,正在进入,或者从那里离去;
正在进入、安住、拔出、已进入的刹那,他是领受其乐味者。
Asanthatamupādiṇṇaṃ, pavesanto cutotha vā; Pavesanaṭṭhituddhārapaviṭṭhakkhaṇasādako.
会拿取、会拿走、会带走他的行止威仪;
可能动摇他、让他离开原本的处境、越过约定的界限。
Ādiyeyya hareyyāvahareyya iriyāpathaṃ; Kopeyya ṭhānā cāveyya, saṅketaṃ vītināmaye.
以盗心取未给予之物,或于有中犯波罗夷者。
以盗心、暴力、偷藏、算计和取走的人,
在物品、时间、价值、处所这些方面,这里的受用判定就是这样。
Adinnaṃ theyyacittena, bhave pārājikotha vā; Theyyābalakusacchannaparikappāvahārako; Bhaṇḍakālagghadesehi, paribhogettha nicchayo.
故意把人杀死,或者夺走他的生命;
或者以杀心,给他放一把能夺命的刀。
Manussaviggahaṃ cicca, jīvitā vā viyojaye; Satthahārakaṃ vāssa maraṇacetano upanikkhipe.
会执取死亡的近因,也会赞叹死亡的功德;
以种种手段导致死亡:亲手、投掷、命令、固定。
Gāheyya maraṇūpāyaṃ, vadeyya maraṇe guṇaṃ; Cuto payogā sāhatthinissaggāṇattithāvarā.
由神通与明所成的时节、处所、武器和威仪路;
行为的差别、发生的场合,以及六种教令的决定。
Iddhivijjāmayā kālavatthāvudhiriyāpathā; Kriyāviseso okāso, cha āṇattiniyāmakā.
禅那等的种种区分,并不只是导向寂静与无我。
把每一个都分门别类整理好,并立足于当下这一世。
Jhānādibheda nosantamattanattupanāyikaṃ; Katvā koṭṭhāsamekekaṃ, paccuppannabhavassitaṃ.
不依赖他人的教导,自己照亮自己,非增上慢者。
以身体或言语,在表知的途径上被了知后,便从存在中死去;此即在动作表知途径被了知后,方才成就杀生罪业。
Aññāpadesarahitaṃ , dīpentonadhimāniko; Kāyena vācā viññatti-pathe ñāte cuto bhave.
这四种波罗夷,就像从前一样,不能共住。
他们不可能成为比丘,就像头被砍掉的人不可能活命一样。
Pārājikete cattāro, asaṃvāsā yathā pure; Abhabbā bhikkhubhāvāya, sīsacchinnova jīvituṃ.
而“方便”和“教令”,则在第三和第二个(问题)中。
在第二波罗夷中唯有教令,在其余波罗夷中这二者均不可得。
Pariyāyo ca āṇatti, tatiye dutiye pana; Āṇattiyeva sesesu, dvayametaṃ na labbhati.
想交往的心,在道上进入道;
智者说,这交媾行为有两个组成部分。
Sevetukāmatācittaṃ , magge maggappavesanaṃ; Imaṃ methunadhammassa, āhu aṅgadvayaṃ budhā.
对他人所有物这样想,并且对那件物品有偷盗的心;
重量和移动,都是不与取的因。
Manussasaṃ tathāsaññī, theyyacittañca vatthuno; Garutā avahāro ca, adinnādānahetuyo.
人的生命,被认知为生命,以及杀害的意图;
以加行为手段导致死亡,这五种就是杀害的原因。
Pāṇo mānussako pāṇa-saññitā ghātacetanā; Payogo tena maraṇaṃ, pañcete vadhahetuyo.
自身并无此法,却在自己身上贪求恶法——
对人劝说的前提,是对方生而为人这件事。
不是别的说法,而正是那本身的知。
在这里,有五个支分,用来表明“不存在”。
Asantatā attani pāpamicchatā- Yārocanā tassa manussajātitā; Nāññāpadeso ca tadeva jānanaṃ, Pañcettha aṅgāni asantadīpane.
比丘尼有四种不共的、不可能的事。
还有十一种散乱的情况,以及愚痴者。
Asādhāraṇā cattāro, bhikkhunīnamabhabbakā; Ekādasa ca vibbhantā, bhikkhunī mudupiṭṭhiko.
用嘴含住并吸吮,还去碰触他人的生殖器;
就在那里坐下去的人,有四种随顺法。
Lambī mukhena gaṇhanto, aṅgajātaṃ parassa ca; Tatthevābhinisīdanto, cattāro anulomikā.
所谓“道”中之“道”的插入,即是此处的淫欲行为。
Magge maggappavesanā, methunassa idhāgatā;
所谓“四”,就是二十四,总摄构成波罗夷。
Cattāroti catubbīsa, samodhānā parājikāti.
2. 僧残的解释
2. Saṅghādisesaniddeso
关于“重”的说明:
Garukānavāti –
想要射精,就以精勤努力来令其射出;
除了在梦中,沙门才会碰到重罪。
Mocetukāmatā sukka-ssupakkamma vimocayaṃ; Aññatra supinantena, samaṇo garukaṃ phuse.
他心里带着“这是女人”的认知,对人间女子有身体接触的贪欲;
沙门若刻意去触碰,就会碰到重罪。
Itthisaññī manussitthiṃ, kāyasaṃsaggarāgavā; Samphusanto upakkamma, samaṇo garukaṃ phuse.
同样地,对于有智慧者所听说的,或者以道(生殖器)为对象进行淫欲,
以贪著粗恶语之心,宣说后触碰了重罪。
Tathā suṇantiṃ viññuñca, maggaṃ vārabbha methunaṃ; Duṭṭhullavācārāgena, obhāsetvā garuṃ phuse.
说完渴望交媾者前来侍奉的赞美之词,
用带着交媾意图的言语,乞求交媾而犯重罪。
Vatvāttakāmupaṭṭhāna-vaṇṇaṃ methunarāgino; Vācā methunayuttena, garuṃ methunayācane.
接受了女人或男人的口信之后,
仔细考察之后,沙门若做媒人往返传话,就会触犯重罪。
Paṭiggahetvā sandesaṃ, itthiyā purisassa vā; Vīmaṃsitvā haraṃ paccā, samaṇo garukaṃ phuse.
把乞求来的资具,做成未经指定用途的物品;
他触碰了超出规定尺寸、为自己而建的小房,这是重罪。
Saṃyācitaparikkhāraṃ, katvādesitavatthukaṃ; Kuṭiṃ pamāṇātikkantaṃ, attuddesaṃ garuṃ phuse.
或者建了一座大精舍,却是在未指示地基的情况下建的;
为了自己住,沙门碰到了重罪。
Mahallakaṃ vihāraṃ vā, katvādesitavatthukaṃ; Attano vasanatthāya, samaṇo garukaṃ phuse.
用无根据的事来指责别人,或者教唆别人用这件事去指责。
即使以波罗夷罪想令他退堕,只要他听了之后触犯重罪。
Amūlakena codento, codāpentova vatthunā; Antimena ca cāvetuṃ, suṇamānaṃ garuṃ phuse.
看到别人做了某事,就抓住这一点来指责他;
以波罗夷罪事令他人退堕,就会碰上重罪。
Aññassa kiriyaṃ disvā, tena lesena codayaṃ; Vatthunā antimenāññaṃ, cāvetuṃ garukaṃ phuse.
明知犯了戒还加以隐瞒,就该按这段时间别住。
已接受别住的人,应当在僧团中行六夜摩那埵。
Chādeti jānamāpannaṃ, parivaseyya tāvatā; Careyya saṅghe mānattaṃ, parivuttho cha rattiyo.
已行忏悔的比丘,应由二十人僧团为其出罪。
Ciṇṇamānattamabbheyya, taṃ saṅgho vīsatīgaṇo.
未被堕罪举除者的无障碍
还有多种性,以及被称为“如是想”的状态。
想要掩盖,然后就是掩盖。
十种覆盖,在太阳升起时。
Āpattinukkhittamanantarāya Pahuttatāyo tathasaññitā ca; Chādetukāmo atha chādanāti, Channā dasaṅgehyaruṇuggamamhīti.
第三 衣的解释
3. Cīvaraniddeso
麻布、蚕丝布、棉布、粗麻布、碎布和毛毯;
这六种是允许的,从生来就随顺。
Khomakoseyyakappāsa-sāṇabhaṅgāni kambalaṃ; Kappiyāni chaḷetāni, sānulomāni jātito.
细布、毛织布、麻布,以及苏摩罗和中国产的布。
神通所生的和天神所赐的,都随各自的情况而相应。
Dukūlañceva paṭṭuṇṇa-paṭaṃ somāracīnajaṃ; Iddhijaṃ devadinnañca, tassa tassānulomikaṃ.
三衣、资具衣、雨浴衣;
应执取、不应分别:擦脸布和坐具。
Ticīvaraṃ parikkhāra-coḷaṃ vassikasāṭikaṃ; Adhiṭṭhe na vikappeyya, mukhapuñchananisīdanaṃ.
这里,三衣是铺具和疥疮覆布。
不应在离住处一夜之处停留,也不应在四个月期间坐卧。
Paccattharaṇakaṃ kaṇḍu-cchādimettha ticīvaraṃ; Na vaseyya vinekāhaṃ, cātumāsaṃ nisīdanaṃ.
我决意这件僧伽梨,应当决意僧伽梨。
“无手索等”这句话,在其余各项上也是同样的方法。
‘‘Imaṃ saṅghāṭiṃdhiṭṭhāmi’’, saṅghāṭimiccadhiṭṭhaye; Ahatthapāsametanti, sesesupi ayaṃ nayo.
决意僧伽梨等旧衣时;
先收回,再重新决意;对钵的决意也是如此。
Adhiṭṭhahanto saṅghāṭi-ppabhutiṃ pubbacīvaraṃ; Paccuddharitvādhiṭṭheyya, pattādhiṭṭhahane tathā.
我就这样把这件僧伽梨衣收回来。
智者这样把一切事物都按名称说出来之后,再把它们收摄回去。
Etaṃ imaṃ va saṅghāṭiṃ, saṃse paccuddharāmiti; Evaṃ sabbāni nāmena, vatvā paccuddhare vidū.
僧伽梨以最低限度,长五拳。
即使是在最大限度内,比善逝衣短(小)的也还是可以用的。
Saṅghāṭi pacchimantena, dīghaso muṭṭhipañcako; Uttamantena sugata-cīvarūnāpi vaṭṭati.
三拳量、横量,以及单肩衣的尺寸;
下衣也是这样,长五拳。
两肘半或者两肘,横着量也合适。
Muṭṭhittikañca tiriyaṃ, tathā ekaṃsikassapi; Antaravāsako cāpi, dīghaso muṭṭhipañcako; Aḍḍhateyyo dvihattho vā, tiriyantena vaṭṭati.
坐具长两拃,宽一拃半。
一拃半加十拃,按善逝的拃来算。
Nisīdanassa dīghena, vidatthi dve visālato; Diyaḍḍhaṃ dasā vidatthi, sugatassa vidatthiyā.
疥疮遮盖布,横量二拃。
善逝的一拃量,竖着算正好是四拃。
Kaṇḍuppaṭicchādikassa, tiriyaṃ dve vidatthiyo; Dīghantato catassova, sugatassa vidatthiyā.
雨浴衣也是,竖着量有六拃长;
横向也是二拃半,按善逝的一张手来算。
Vassikasāṭikāyāpi, dīghaso cha vidatthiyo; Tiriyaṃ aḍḍhateyyāva, sugatassa vidatthiyā.
在这里,裁剪衣物若超过那个尺寸,就犯波逸提罪。
敷具和擦脸布,按想要的大小来做。
Ettha chedanapācitti, karontassa taduttari; Paccattharaṇa mukhacoḷā, ākaṅkhitappamāṇikā.
对于资具布的计数或尺寸,都没有说明。
这样说了之后,应当决意把针线包等物品作为可分配的东西。
Parikkhāracoḷe gaṇanā, pamāṇaṃ vā na dīpitaṃ; Tathā vatvā adhiṭṭheyya, thavikādiṃ vikappiyaṃ.
用未捣过的布或似新布做僧伽梨时,应该做成双层的。
单层的上衣也是这样,下衣同样如此。
Ahatāhatakappānaṃ, saṅghāṭi diguṇā siyā; Ekacciyottarāsaṅgo, tathā antaravāsako.
旧布做的僧伽梨要叠成四层;
其余的应该做成两层,粪扫衣则随各人喜好。
Utuddhaṭāna dussānaṃ, saṅghāṭi ca catugguṇā; Bhaveyyuṃ diguṇā sesā, paṃsukūle yathāruci.
在三件衣中,如果能裁,可以裁成两件或一件;
当所有衣都不够用时,也可以另外借取。
没有裁剪过、也没有正式接受过来的三衣,不应该持有。
Tīsu dve vāpi ekaṃ vā, chinditabbaṃ pahoti yaṃ; Sabbesu appahontesu, anvādhimādiyeyya vā; Acchinnañca anādiṇṇaṃ, na dhāreyya ticīvaraṃ.
在村落、住处、高楼、殿堂、楼阁
在船、码头、凉亭、园林、商队、田地、打谷场、树下
Gāme nivesane uddo-sitapāsādahammiye; Nāvāṭṭamāḷaārāme, satthakhettakhale dume.
在露天处或精舍里,放下三衣之后,
除非得到比丘僧团的认可,否则不可以离开衣而住。
Ajjhokāse vihāre vā, nikkhipitvā ticīvaraṃ; Bhikkhusammutiyāññatra, vippavatthuṃ na vaṭṭati.
病衣和雨衣是有期限的,疥疮衣等覆盖布也是。
从那之后应当再作区分,其余的则没有期限。
Rogavassānapariyantā, kaṇḍucchādikasāṭikā; Tato paraṃ vikappeyya, sesā apariyantikā.
铺具、资具和擦脸布;
衣缘未染色等所施与的坐具,是允许接受的。
Paccattharaṇa parikkhāra-mukhapuñchanacoḷakaṃ; Dasaṃ pyarattanādiṇṇakappaṃ labbhaṃ nisīdanaṃ.
无衣缘的,只是染了色,其余五种衣也是如此。
就像已经洗净、已经施舍过的坐具,也有带贴边的。
Adasaṃ rajitaṃyeva, sesacīvarapañcakaṃ; Kappatādiṇṇakappaṃva, sadasaṃva nisīdanaṃ.
把没有正式确定归属、也还没有舍弃的东西,先如法处理过之后,再拿来受用。
长一搩手,宽半搩手,应当作净。
Anadhiṭṭhitanissaṭṭhaṃ, kappetvā paribhuñjaye; Hatthadīghaṃ tatopaḍḍha-vitthārañca vikappiyaṃ.
对持三衣的比丘来说,这一切都已经讲清楚了。
穿资具布的人对一切这样说了之后,就决意受持。
Ticīvarassa bhikkhussa, sabbametaṃ pakāsitaṃ; Parikkhāracoḷiyo sabbaṃ, tathā vatvā adhiṭṭhati.
截断、舍弃、执取与迷乱,
取消对死亡征相受持的训练;
对于一切依止处,都是导致分离的原因,
还有三衣上的穿孔和破洞。
Acchedavissajjanagāhavibbhamā , Paccuddharo māraṇaliṅgasikkhā; Sabbesvadhiṭṭhānaviyogakāraṇā, Vinividdhachiddañca ticīvarassa.
吉祥草做的垫子、毛毯、毛发织成的衣物;
持有粗劣羊毛毯、羽毛衣、皮革衣的人,犯粗罪(Thullaccaya)。
Kusavākaphalakāni, kambalaṃ kesavālajaṃ; Thullaccayaṃ dhārayatolūkapakkhājinakkhipe.
在芭蕉布、树皮布以及书页布上,犯恶作。
一切青、黄、赤、黑、褐色的。
Kadalerakakkadusse, potthake cāpi dukkaṭaṃ; Sabbanīlakamañjeṭṭha-pītalohitakaṇhake.
大染、大名染、染、红、条纹色;
未割截的长边十件,以及果衣十件、花衣十件,同样地;
一切外套和缠头布,都可以获得割截衣。
Mahāraṅgamahānāma-raṅgaratte tirīṭake; Acchinnadīghadasake, phalapupphadase tathā; Kañcuke veṭhane sabbaṃ, labhaticchinnacīvaroti.
第四章 染料部分说明
4. Rajananiddeso
所谓“染料”是指——
Rajanāni cāti –
按照根、茎、树皮、叶、果、花来分类;
有六种染料,是导师所允许的。
Mūlakkhandhatacapatta-phalapupphappabhedato; Rajanā chappakārāni, anuññātāni satthunā.
在树根处有姜黄,在树干处有茜草,还有栋伽诃罗迦;
叶子里有阿离和蓝靛,树皮里有洛陀和甘杜罗;
红花和金苏迦花应舍弃,其余一切花皆可取用。
Mūle haliddiṃ khandhe ca, mañjeṭṭha tuṅgahārake; Alliṃ nīlañca pattesu, tace loddañca kaṇḍulaṃ; Kusumbhaṃ kiṃsukaṃ pupphe, sabbaṃ labbhaṃ vivajjiyāti.
铁钵和土钵,这两种从材质来源来说都是如法的。
从量上来说,有上等、中等和下等。
Ayopatto bhūmipatto, jātiyā kappiyā duve; Ukkaṭṭho majjhimo ceva, omako ca pamāṇato.
最上等的,是用摩揭陀国两那利量的米煮成的饭,
他取来饭、菜,还有与之相配的副食。
Ukkaṭṭho magadhe nāḷi-dvayataṇḍulasādhitaṃ; Gaṇhāti odanaṃ sūpaṃ, byañjanañca tadūpiyaṃ.
中等的人,只有他的一半;比那再少一半的,就是下等。
超过大钵的以及小于小钵的,都是非钵。
Majjhimo tassupaḍḍhova, tatopaḍḍhova omako; Ukkaṭṭhato ca ukkaṭṭho, apatto omakomako.
多出来的钵可以留着,最多十天,算作自己的。
过了那个时限,钵就成为应舍的。
Atirekapatto dhāreyyo, dasāhaparamaṃ sako; Kappo nissaggiyo hoti, tasmiṃ kāletināmite.
因被剥夺、布施、拿取,或因还俗、死亡、被驱逐。
因为破坏相、破坏学处,就会失去对钵的决意。
Acchedadānagāhehi, vibbhamā maraṇuddhaṭā; Liṅgasikkhāhi chiddena, pattādhiṭṭhānamujjhati.
不要把湿的钵收起来,也不要在火上烤。
在炎热处、在太阳下、在地上,都不应放置,也不应悬挂。
Pattaṃ na paṭisāmeyya, sodakaṃ na ca otape; Uṇhe na nidahe bhumyā, na ṭhape no ca laggaye.
在揉搓时、在捶打时,在膝上或在遮阳伞下;
不能把钵放在脚上、床上或椅子上。
Miḍḍhante paribhaṇḍante, aṅke vā ātapattake; Pādesu mañcapīṭhe vā, ṭhapetuṃ na ca kappati.
不应把吃剩的食物、水和嚼过的齿木带出去。
手里拿着钵,就不该用钵去推门。
Na nīhareyya ucchiṭṭho-dakañca calakaṭṭhikaṃ; Pattena pattahattho vā, kavāṭaṃ na paṇāmaye.
在地面上架好、用木棍支好、仔细摆正之后,
把两个钵放好,将其中一个倒扣在地上。
Bhūmiādhārake dārudaṇḍādhāre susajjite; Duve patte ṭhapeyyekaṃ, nikkujjitvāna bhūmiyaṃ.
用木、银、金、宝石、琉璃做成的;
由铜、青铜、锡、铅、玻璃、水晶、赤铜、黄铜所制成。
Dārurūpiyasovaṇṇa-maṇiveḷuriyāmayā ; Kaṃsakācatipusīsaphalikātambalohajā.
还有由死人头骨、葫芦、瓠瓜和锅所制成的东西;
所有不如法的钵,已说为恶作事的依据。
Chavasīsamayo cāpi, ghaṭītumbakaṭāhajā; Pattā akappiyā sabbe, vuttā dukkaṭavatthukāti.
6. 盘子部分的说明
6. Thālakaniddeso
可允许的碗有三种,由铜、铁、陶土制成;
木、金、银、宝石、琉璃所制成的。
Kappiyā thālakā tisso, tambāyomattikāmayā; Dārusovaṇṇarajatamaṇiveḷuriyāmayā.
水晶、玻璃、黄铜做的东西,以及俗人拥有的物品,都是不允许的。
属于僧团的、适合出家人用的、葫芦做的、瓦罐做的,以及限时持有的,都是许可的。
Akappā phalikākācakaṃsajā gihisantakā; Saṅghikā kappiyā tumbaghaṭijā tāvakālikāti.
7. 自恣品解说
7. Pavāraṇāniddeso
这人正在进食时,无论以哪种行住坐卧的姿势,只要已经表示吃饱拒绝再吃,
从那里之后,如果以其他(姿势)食用非剩余食,就犯波逸提罪。
Yenīriyāpathenāyaṃ, bhuñjamāno pavārito; Tato aññena bhuñjeyya, pācittinatirittakaṃ.
座位、食物,以及献上近前之物;
身业和语业的遮止,以及具足五支的自恣。
Asanaṃ bhojanañceva, abhihāro samīpatā; Kāyavācāpaṭikkhepo, pañcaaṅgā pavāraṇā.
米饭、炒麦粉、豆粥、鱼和肉,这些都是食物;
稻米、稻谷、大麦、黍、稗子、瓦拉豆、小麦,
这七种谷物做成的米饭和可以吃的粥。
Odano sattu kummāso, maccho maṃsañca bhojanaṃ; Sāli vīhi yavo kaṅgu, kudrūsavaragodhumā; Sattannamesaṃ dhaññānaṃ, odano bhojjayāgu ca.
沙玛咖草、帝那草、稗子、瓦拉卡草和粗米;
瓦拉咖米和稻米,以及野生稻,都算在这一类里。
Sāmākāditiṇaṃ kudrūsake varakacorako; Varake sāliyañceva, nīvāro saṅgahaṃ gato.
炒谷粉做成的干粮,以及大麦做成的粗麦糊;
肉被说成是允许的,鱼则生于水中。
Bhaṭṭhadhaññamayo sattu, kummāso yavasambhavo; Maṃso ca kappiyo vutto, maccho udakasambhavo.
吃着食物时,无论如法还是不如法,都要加以拒绝;
对已允许而带来的食物,以“这个”之名而说,可尽如法受用。
Bhuñjanto bhojanaṃ kappa-makappaṃ vā nisedhayaṃ; Pavāreyyābhihaṭaṃ kappaṃ, tannāmena imanti vā.
炒米、炒麦粉和彼炒麦粉饭,牛奶,纯净的硬食;
米粒、炒米粉,以及竹笋之类的嫩芽。
Lājā taṃsattubhattāni, goraso suddhakhajjako; Taṇḍulā bhaṭṭhapiṭṭhañca, puthukā veḷuādinaṃ.
饭、其余所说的食物、味粥和味汤;
纯粥、果等,不能使人满足而举行自恣。
Bhattaṃ vuttāvasesānaṃ, rasayāgu rasopi ca; Suddhayāguphalādīni, na janenti pavāraṇaṃ.
已经受请用餐的人起身之后,把食物给还没吃的人。
已经吃过的,就不该再做成余食;无论先前是谁、对什么做过的。
Pavāritena vuṭṭhāya, abhuttena ca bhojanaṃ; Atirittaṃ na kātabbaṃ, yena yaṃ vā pure kataṃ.
已经拿了允许的食物,也念诵过,还在手臂能够到的范围内;
正在做剩余食物时,应该这样说:“已经够了。”
Kappiyaṃ gahitañcevu-ccāritaṃ hatthapāsagaṃ; Atirittaṃ karontevaṃ, ‘‘alameta’’nti bhāsatu.
即使派未受具足戒者把东西送去,
一切人都可以被差遣去做,但未做者也能享用。
Na karenupasampanna-hatthagaṃ pesayitvāpi; Kāretuṃ labbhate sabbo, bhuñjituṃ tamakārakoti.
已接受四种,按时分的和直到时限的;
夜分药、七日药、尽形寿药。
Paṭiggahitā cattāro, kālikā yāvakālikaṃ; Yāmakālikaṃ sattāha-kālikaṃ yāvajīvikaṃ.
饼、根、果、嚼食、乳制品、谷物食品;
粥、汤之类,这些属于时分食。
Piṭṭhaṃ mūlaṃ phalaṃ khajjaṃ, goraso dhaññabhojanaṃ; Yāgusūpappabhutayo, hontete yāvakālikā.
蜜味葡萄、莲藕、可可、摩可、芒果、阎浮果;
粗恶的、未经火加热的、饮料,以及夜分药。
Madhumuddikasālūka-cocamocambajambujaṃ; Phārusaṃ naggisantattaṃ, pānakaṃ yāmakālikaṃ.
除了随顺的谷物,还有果实所生的味道;
除了蜜花以外,一切花汁也都是这样。
Sānulomāni dhaññāni, ṭhapetvā phalajo raso; Madhūkapupphamaññatra, sabbo puppharasopi ca.
一切叶汁,除了熟无花果所生的那种。
由冷却、压榨、日晒或煮熟而成的,属于七日药。
Sabbapattaraso ceva, ṭhapetvā pakkaḍākajaṃ; Sītodamadditodicca-pāko vā yāmakāliko.
酥油、熟酥油和油,还有蜂蜜和糖浆。
对于禁食肉的人来说,酥油属于七日药。
Sappinonītatelāni , madhuphāṇitameva ca; Sattāhakālikā sappi, yesaṃ maṃsamavāritaṃ.
由芝麻、亚麻、蓖麻和芥子制成的油。
蜜,是由小蜂、大蜂和蜜蜂所酿成的。
糖类是甘蔗等汁液做成的加工品,有煮过和没煮过的两种。
Telaṃ tilavaseraṇḍa-madhusāsapasambhavaṃ; Khuddābhamaramadhukari-makkhikāhi kataṃ madhu; Rasādiucchuvikati, pakkāpakkā ca phāṇitaṃ.
自己煮的、别人煮的、非人油脂,还有适时而非人的。
不应为他人煮食,也不应为时限因缘煮食。
Savatthupakkā sāmaṃ vā, vasā kāle amānusā; Aññesaṃ na pace vatthuṃ, yāvakālikavatthunaṃ.
姜黄、生姜、菖蒲、大蒜、白菖蒲;
香根草、黄姜、阿提毗舍、迦咤罗醯尼;
还有五根等,这些根是尽形寿(终生)可用的药。
Haliddiṃ siṅgiverañca, vacattaṃ lasuṇaṃ vacā; Usīraṃ bhaddamuttañcātivisā kaṭurohiṇī; Pañcamūlādikañcāpi, mūlaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
荜茇、胡椒、牛栏果、长胡椒、白芥子;
提帕勒兰达咖等果,是尽形寿药。
Biḷaṅgaṃ maricaṃ goṭṭha-phalaṃ pipphali rājikā; Tiphaleraṇḍakādīnaṃ, phalaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
咖巴萨、宁巴、库塔迦、巴多拉、苏拉萨等。
把可以煮成汤的叶子排除掉,那种叶子就是尽形寿药。
Kappāsanimbakuṭajapaṭolasulasādinaṃ; Sūpeyyapaṇṇaṃ vajjetvā, paṇṇaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
除了甘蔗汁以外,
带着汁液的甘蔗和皮。
还有一切树脂和皮肤,
盐、铜、石头,也是这样。
Ṭhapetvā ucchuniyyāsaṃ, Sarasaṃ ucchujaṃ tacaṃ; Niyyāso ca taco sabbo, Loṇaṃ lohaṃ silā tathā.
纯净的蜡、苔藓,以及任何被充分煅烧的东西;
维卡塔等各类别,应当知道是尽形寿药。
Suddhasitthañca sevālo, yañca kiñci sujhāpitaṃ; Vikaṭādippabhedañca, ñātabbaṃ yāvajīvikaṃ.
根、心材、皮肤、边材、叶、花、果、藤蔓;
凡是不为了食物(滋养身体)而受用的,那一切都属于尽形寿药。
Mūlaṃ sāraṃ taco pheggu, paṇṇaṃ pupphaṃ phalaṃ latā; Āhārattha masādhentaṃ, sabbaṃ taṃ yāvajīvikaṃ.
一切时都能受用,在适当的时候对一切人都适合。
如果有适当的条件支持,即使不在正午之前的那段时间,三种时间也都算可以。
Sabbakālikasambhogo, kāle sabbassa kappati; Sati paccaye vikāle, kappate kālikattayaṃ.
过了规定的时间,两者都犯波逸提。
这两者都会产生内宿和蓄积的问题。
Kālayāmamatikkantā , pācittiṃ janayantubho; Janayanti ubhopete, antovutthañca sannidhiṃ.
七日药,过了七天之后;
已入巴利律典的波逸提,在酥油等物上犯恶作。
Sattāhakālike satta, ahāni atināmite; Pācitti pāḷināruḷhe, sappiādimhi dukkaṭaṃ.
舍弃后所得的,可以涂抹;但不应吞服。
沙弥决意后,在七天内分配。
涂抹等等行为不算犯戒,即使把它布施给别人也一样。
Nissaṭṭhaladdhaṃ makkheyya, naṅgaṃ najjhohareyya ca; Vikappentassa sattāhe, sāmaṇerassadhiṭṭhato; Makkhanādiñca nāpatti, aññassa dadatopi ca.
凡是时限药等,用手混合在一起。
他们让人执取整体,因此才这样说。
Yāvakālikaādīni, saṃsaṭṭhāni sahattanā; Gāhāpayanti sabbhāvaṃ, tasmā evamudīritaṃ.
先前已接受的七日药和终生药,
受用混杂了其他时限药的人,犯波逸提。
Pure paṭiggahitañca, sattāhaṃ yāvajīvikaṃ; Sesakālikasammissaṃ, pācitti paribhuñjato.
与短暂混合的,则是另外三种时药;
接受了之后,就在当天吃。
Yāvakālikasammissaṃ, itaraṃ kālikattayaṃ; Paṭiggahitaṃ tadahu, tadaheva ca bhuñjaye.
与夜分药混合的,其余也应同样理解。
与七日药混合的,则可在七日内受用。
Yāmakālikasammissaṃ, sesamevaṃ vijāniyaṃ; Sattāhakālikamissañca, sattāhaṃ kappatetaranti.
9. 接受方式的说明
9. Paṭiggāhaniddeso
想要布施的人拿过来,以及手能伸到、能抛掷的范围。
布施时有三种情况,执取有两种,领受则具备五种。
Dātukāmābhihāro ca, hatthapāseraṇakkhamaṃ; Tidhā dente dvidhā gāho, pañcaṅgevaṃ paṭiggaho.
对于不可动摇的、在那里出生的、微细的,以及真吉咖等,
在叶子上、在无法承受的重物上,接受供养是行不通的。
Asaṃhāriye tatthajāte, sukhume ciñcaādinaṃ; Paṇṇe vāsayhabhāre ca, paṭiggāho na rūhati.
以学、死亡与形相,由无所顾恋而舍离;
布施具备不截断(持续不断)的特质,在家人的执取因此止息。
Sikkhāmaraṇaliṅgehi, anapekkhavisaggato; Acchedānupasampanna-dānā gāhopasammati.
所有未接受过的东西,如果拿来受用,就犯波逸提。
清净而且不太浓的水,也是可以用的。
Appaṭiggahitaṃ sabbaṃ, pācitti paribhuñjato; Suddhañca nātibahalaṃ, kappate udakaṃ tathā.
附着于身体未脱落的污垢、牙垢、眼屎、耳垢、粪便;
盐、泪、唾液、鼻涕、痰、尿、粪。
Aṅgalaggamavicchinnaṃ, dantakkhikaṇṇagūthakaṃ; Loṇassukheḷasiṅghāṇi-semhamuttakarīsakaṃ.
粪便、泥土、尿、灰这类东西;
若没有净施者,就自己拿来用。
Gūthamattikamuttāni, chārikañca tathāvidhe; Sāmaṃ gahetvā seveyya, asante kappakārake.
难以妥善受用、被尘垢沾染,又在拿起与接受时。
在内宿的、自煮的、内煮的,都犯恶作。
Durūpaciṇṇe rajokiṇṇe, athuggahappaṭiggahe; Antovutthe sayaṃpakke, antopakke ca dukkaṭanti.
10. 不合宜肉的解释
10. Akappiyamaṃsaniddeso
关于肉,还有不可用的——
Maṃsesu ca akappiyanti –
人肉、象肉、马肉、狗肉、豹肉;
狮子、老虎、鬣狗、熊和蛇的肉。
Manussahatthiassānaṃ, maṃsaṃ sunakhadīpinaṃ; Sīhabyagghataracchānaṃ, acchassa uragassa ca.
指定为自己杀的肉,以及没有经过观察的肉;
吃人肉犯偷兰遮;吃其余的肉犯恶作。
Uddissakatamaṃsañca, yañca appaṭivekkhitaṃ; Thullaccayaṃ manussānaṃ, maṃse sesesu dukkaṭaṃ.
骨头、血、皮和毛,这些都不允许用。
属于有心犯的,就像专门为(某人)所杀的一样;其余的则属于无心犯的。
Aṭṭhīpi lohitaṃ cammaṃ, lomamesaṃ na kappati; Sacittakaṃva uddissa-kataṃ sesā acittakāti.
11. 舍堕的说明
11. Nissaggiyaniddeso
所谓“舍堕”,就是……
Nissaggiyānīti –
用非金属换金属,或者用金属换别的东西;
把银钱拿来交换,在这里,银钱就是舍堕。
Arūpiyaṃ rūpiyena, rūpiyaṃ itarena ca; Rūpiyaṃ parivatteyya, nissaggi idha rūpiyaṃ.
卡哈帕那币、白银、金块,以及可流通的摩萨迦币;
衣服、珍珠等其他物品,以及如法的和恶作之事。
Kahāpaṇo sajjhu siṅgī, vohārūpagamāsakaṃ; Vatthamuttādi itaraṃ, kappaṃ dukkaṭavatthu ca.
拿了这个来吃,或者“把这个给他,拿去用”;
说“我给”而交易达成,就在买卖中犯舍堕。
‘‘Imaṃ gahetvā bhutvā vā, imaṃ dehi karānaya; Demi vā’’ti samāpanne, nissaggi kayavikkaye.
无论是自己的、别人的,还是僧团的利得,都已倾向。
把(属于自己、他人或僧团的利得)转让他人,就犯舍堕,还有波逸提和恶作。
Attano aññato lābhaṃ, saṅghassaññassa vā nataṃ; Pariṇāmeyya nissaggi, pācitti cāpi dukkaṭaṃ.
没有舍弃应舍之物,就拿来用,或者不可拿去送人。
把已经舍弃的东西当成自己的想,犯恶作;当成别人的想,也一样。
Anissajjitvā nissaggiṃ, paribhuñje na deyya vā; Nissaṭṭhaṃ sakasaññāya, dukkaṭaṃ aññathetaranti.
12. 波逸提的解说
12. Pācittiyaniddeso
妄语和粗恶语,以及离间语的搬弄,同样如此;
在逐句诵法的集会场所,指责与抱怨。
Musāvādomasāvāde, pesuññaharaṇe tathā; Padasodhammasāgāre, ujjhāpanakakhīyane.
在手掌拍击、刀剑、不敬以及生起追悔这些情形中;
进村不先问一声,在吃饭这件事上也展转食。
Talasattianādarakukkuccuppādanesu ca; Gāmappavesanāpucchā, bhojane ca paramparā.
没收拾好卧具或床座就出门;
和女人一起走远路,和女人单独坐在一起。
Anuddharitvā gamane, seyyaṃ senāsanāni vā; Itthiyāddhānagamane, ekekāya nisīdane.
在恐吓、戳刺和异说中,
在恼害、粗恶、公开、隐瞒中;
在嬉水、擦拭身体等行为中,
已说波逸提为躺卧于未受用之床座。
Bhīsāpanākoṭanaaññavāde, Vihesaduṭṭhullapakāsachāde; Hāsodake nicchubhane vihārā, Pācitti vuttānupakhajjasayaneti.
13. 沙门行仪的说明
13. Samaṇakappaniddeso
涉及草木类众生的伤害,属于波逸提罪中的已作净相。
用指甲或箭刀,在生命存在中弄成沙门净相。
Bhūtagāmasamārambhe, pācitti katakappiyaṃ; Nakhena vāggisatthehi, bhave samaṇakappiyaṃ.
由根种、茎种、节种、枝种、果种所生起。
刚开始动手时,若种子已从草木聚落中分离出来,就犯了恶作。
Sa mūlakhandhabījagga-phaḷubījappabhāvito; Ārambhe dukkaṭaṃ bījaṃ, bhūtagāmaviyojitaṃ.
已经去掉种皮的种子、非种子所成之物,也都可以用。
把结成连块状的种子,也可以让人在外面种下。
Nibbaṭṭabījaṃ nobīja-makatañcāpi kappati; Kaṭāhabaddhabījāni, bahiddhā vāpi kāraye.
种子连成一整块,不管是在容器里,还是在地上;
只要在一个地方做成合乎戒律的净法,就等于在一切处都做成了。
Ekābaddhesu bījesu, bhājane vāpi bhūmiyaṃ; Kate ca kappiyekasmiṃ, sabbesveva kataṃ bhave.
将根叶弃置后作成净物,根和叶却生长了起来。
那时他应该重新做净,因为当时那还是属于有生命的东西。
Nikkhitte kappiyaṃ katvā, mūlapaṇṇāni jāyaruṃ; Kappiyaṃ puna kāreyya, bhūtagāmo hi so tadā.
有叶也好,无叶也好,都是苔藓和水生出来的。
在塔庙等地方生长的苔藓,以及已经发芽长叶的两叶或三叶。
就像生物村和种子,根与叶已经长出。
Sapaṇṇo vā apaṇṇo vā, sevālodakasambhavo; Cetiyādīsu sevālo, nibbaṭṭadvattipattako; Bhūtagāmova bījampi, mūlapaṇṇe viniggate.
瓶座等器物上的苔藓、花苞、蛇伞菌,
恶作这一类的事物,就是开花的东西和非交易性的东西。
Ghaṭādipiṭṭhe sevālo, makuḷaṃ ahichattakaṃ; Dukkaṭasseva vatthūni, phullamabyavahārikaṃ.
把湿树上的紫胶、树脂和伞菌都破坏掉,
抓取的人犯波逸提,砍断伤痕的人也一样。
Lākhāniyyāsachattāni, allarukkhe vikopiya; Gaṇhato tattha pācitti, chindato vāpi akkharaṃ.
用木槌之类的工具去压榨椰子等,
为了割断或打结而拿草等来用,也是不允许的。
Pīḷetuṃ nāḷikerādiṃ, dārumakkaṭakādinā; Chindituṃ gaṇṭhikaṃ kātuṃ, tiṇādiṃ na ca kappati.
不管是草木还是种子,都不要砍断、破坏或伤害。
用犁尖去刺、去煮,或者去伤害,限制之后就不该再说。
Bhūtagāmaṃ va bījaṃ vā, chinda bhindocināhi vā; Phālehi vijjha paca vā, niyametvā na bhāsaye.
请把这件事做成合律的,请拿这个,请把这个带来;
把这个给他,把这个弄干净,这样说才合适。
Imaṃ karohi kappiyaṃ, imaṃ gaṇhedamāhara; Imaṃ dehi imaṃ sodhehevaṃ vaṭṭati bhāsitunti.
第十四 地的解说
14. Bhūminiddeso
还有共同认可地和听许地,以及牛卧处、居士地;
哪些地方是合法的,在那里居住和煮食都允许。
Sammutussāvanantā ca, gonisādī gahāpati; Kappiyā bhūmiyo yāsu, vutthaṃ pakkañca kappati.
为居住而造的房舍,无论属于僧团还是属于个人;
可以接受的小屋应该得到,能容得下一起住。
Vāsatthāya kate gehe, saṅghike vekasantake; Kappiyā kuṭi laddhabbā, sahaseyyappahonake.
在家人为僧团或个人建房时,应这样说:
安放第一块砖、柱子等,直到宣告净屋。
我们造合法的小屋,我们造合法的小屋。
Gehe saṅghassa vekassa, karamānevamīrayaṃ; Paṭhamiṭṭhakathambhādiṃ, ṭhapeyyussāvanantikā; ‘‘Kappiyakuṭiṃ karoma, kappiyakuṭiṃ karomā’’ti.
大多数情况下,如果没有围墙围住,或者整座园林也是如此;
人们称它为“牛卧处”,这是僧团共同认可的认许净地。
Yebhuyyenāparikkhitto, ārāmo sakalopi vā; Vuccate ‘‘gonisādī’’ti, sammutī saṅghasammatā.
除了比丘以外,别人布施给他的东西,就属于那些施主自己的财产。
为了作为净屋之用,那间房子被称为居士净屋。
Bhikkhuṃ ṭhapetvā aññehi, dinno tesaṃva santako; Atthāya kappakuṭiyā, geho gahapatī mato.
跟在不净住处宿存的熟酥等混在一起的东西
应避开前两种在内宿处存放过的东西。
Akappakuṭiyā vutthasappiādīhi missitaṃ; Vajeyya antovutthattaṃ, purimaṃ kālikadvayaṃ.
比丘自己煮过的,可以作为尽形寿药来用。
没有掺混别的东西的,就像整整七天那样;掺混了别的东西的,就是自煮性。
Teheva bhikkhunā pakkaṃ, kappate yāvajīvikaṃ; Nirāmisaṃva sattāhaṃ, sāmise sāmapākatā.
那些以柱子等物为依托而安立的宣告声所及之界,
即使它们已被移走,它仍然留在其他那些上面。
Ussāvanantikā yehi, thambhādīhi adhiṭṭhitā; Tesuyevāpanītesu, tadaññesupi tiṭṭhati.
当一切都已被去除,他们失去了存在的依托;
像牛座等围起来的地方,其余则是覆盖物的崩坏。
Sabbesu apanītesu, bhave jahitavatthukā; Gonisādī parikkhitte, sesā chadanavibbhamāti.
15. 亲教师与戒师的义务行持说明
15. Upajjhācariyavattaniddeso
关于亲教师和老师的义务——
Upajjhācariyavattānīti –
依靠亲教师和老师而住的人,非常贤善。
应常按时布施齿木、坐具、水和粥。
Nissāyupajjhācariye, vasamāno supesalo; Dantakaṭṭhāsanaṃ toyaṃ, yāguṃ kāle dade sadā.
在钵的事上要守规矩,进村和回村路上也要照做。
在座位上、洗脚凳上,还有草席、拖鞋和衣服。
Patte vattaṃ care gāma-ppavese gamanāgame; Āsane pādapīṭhe ca, kathalopāhanacīvare.
在可食用和饮用的水处、大小便处,
打扫住处时的义务,以及再次铺设时的义务,也是如此。
Paribhojanīyapānīya-vaccappassāvaṭhānisu ; Vihārasodhane vattaṃ, puna paññāpane tathā.
打扫的时候不要扬尘,也不要在逆风和人群聚集的地方扫。
比丘在精舍里、饮水处周围以及卧坐处,应当这样。
Na papphoṭeyya sodhento, paṭivāte ca saṅgaṇe; Vihāraṃ bhikkhu pānīya-sāmantā sayanāsanaṃ.
在沐浴的地方,已经洗好澡的人该做的事,以及染色的煮沸和清洗;
缝补和染衣时,不该在有人站着的地方走动。
Nhāne nhātassa kātabbe, raṅgapāke ca dhovane; Sibbane cīvare theve, rajanto na vaje ṭhite.
未请示某人,就把他的钵或袈裟拿走。
不应给予,也不应拿取任何资具。
Ekaccassa anāpucchā, pattaṃ vā cīvarāni vā; Na dadeyya na gaṇheyya, parikkhārañca kiñcanaṃ.
对某些人,不应置于身后,或者跟在他后面走;
把施食送出去,或者让人把它从自己身边拿走。
Ekaccaṃ pacchato kātuṃ, gantuṃ vā tassa pacchato; Piṇḍapātañca ninnetuṃ, nīharāpetumattano.
该做的事,或者准备工作,以及自己剃发;
不管是叫人去做还是自己动手,没有先问过就不该做。
Kiccayaṃ parikammaṃ vā, kesacchedañca attano; Kārāpetuṃ va kātuṃ vā, anāpucchā na vaṭṭati.
想前往村落、坟场、界外,或者想去别的方向,
就算是自己的事,不先请示也不可以。
Gāmaṃ susānaṃ nissīmaṃ, disaṃ vā gantumicchato; Attano kiccayaṃ vāpi, anāpucchā na vaṭṭati.
应当驱除已经生起的不乐、邪见或追悔。
或者,也应当在属于僧团的事务上努力。
Uppannaṃ aratiṃ diṭṭhiṃ, kukkuccaṃ vā vinodaye; Kareyya vāpi ussukkaṃ, saṅghāyattesu kammasu.
应当照顾病人,直到他们康复起身。
因破坏规矩,在任何地方皆犯恶作。
Gilānesu upaṭṭheyya, vuṭṭhānaṃ nesamāgame; Vattabhedena sabbattha, anādarena dukkaṭanti.
16. 大小便之处的解释
16. Vaccapassāvaṭṭhānikaniddeso
大小便处——
Vaccapassāvaṭṭhānikanti –
不应像长老那样,依次去大小便。
厕所、小便处和洗澡的渡口,都可以获得。
Na kareyya yathāvuḍḍhaṃ, vaccaṃ yātānupubbiyā; Vaccapassāvakuṭiyo, nhānatitthañca labbhati.
应该先示意再进去,不能贸然闯进去;
咳一声示意之后再进去,就站在鞋上。
Paviseyyubbhajitvā no, sahasā paviseyya ca; Ukkāsitvāvubbhajeyya, pādukāsveva saṇṭhito.
不该出声排便,也不该嚼齿木。
不应该在便槽和便池外面大小便。
Na kare nitthunaṃ vaccaṃ, dantakaṭṭhañca khādayaṃ; Vaccapassāvadoṇīnaṃ, na kareyyubhayaṃ bahi.
不要往井里扔木柴,不要往小便槽里吐痰;
不该在粗糙的地方刮擦,刮擦掉的地方也要清洗干净。
Kūpe kaṭṭhaṃ na pāteyya, kheḷaṃ passāvadoṇiyā; Nāvalekheyya pharuse-nuhatañcāpi dhovaye.
不要仓促地脱离而出,不要强行挤出去。
不要吧唧吧唧地嚼食,也要把漱口水清理干净。
Na nikkhameyya sahasā-vubbhajitvā na nikkhame; Capu capu nācameyya, uklāpañca visodhayeti.
17. 请求许可的做法释义
17. Āpucchakaraṇaniddeso
请求允许的做法——
Āpucchakaraṇanti –
没有受到长老劝请,就不应该诵波罗提木叉。
不应说法,不应提问,也不应作答。
Anajjhiṭṭhova therena, pātimokkhaṃ na uddise; Dhammaṃ na kathaye pañhaṃ, na pucche na ca vissaje.
得到允许之后还在说法,又来了更年长的长老;
在食堂随喜时,不需要再次请示允许。
Āpucchitvā kathentassa, puna vuḍḍhatarāgame; Puna āpucchanaṃ natthi, bhattagge cānumodato.
住在长老的住处却未经请示,
不应自己背诵教法,也不应把教法传授给别人。
Vasanto ca anāpucchā, vuḍḍhenekavihārake; Na sajjhāyeyya uddesaṃ, paripucchañca no dade.
不要说法,不应点灯,也不应灭灯。
应当打开或关上窗户和窗板。
Dhammaṃ na bhāsaye dīpaṃ, na kare na ca vijjhape; Vātapānaṃ kavāṭaṃ vā, vivareyya thakeyya ca.
在经行处经行时,也要跟着长老转身;
不应用自己的僧伽梨衣角碰到那位年长者。
Caṅkame caṅkamantopi, vuḍḍhena parivattaye; Yena vuḍḍho sa saṅghāṭi-kaṇṇenenaṃ na ghaṭṭayeti.
18. 裸形者的说明
18. Nagganiddeso
裸形者不应上路行走,不应吃,不应喝,不应咀嚼,不应品尝。
不拿取,不给予,不礼拜,也不让别人礼拜。
Naggo maggaṃ vaje bhuñje, pive khāde na sāyaye; Na gaṇhe na dade neva, vande vandāpayeyya vā.
不要做准备工作,也不要在遮挡物处行事;
准备时,两件衣覆盖全身,各处都允许。
Parikammaṃ na kāreyya, na kare paṭichādisu; Parikamme duve vattha-cchādi sabbattha kappiyāti.
19. 沐浴规定的说明
19. Nhānakappaniddeso
关于沐浴的规定——
Nhānakappoti –
也不该在长老前面或上方洗澡。
应当给要渡水的人让路,给正在上岸的人让路。
Na ca nhāyeyya therānaṃ, puratopari vā tathā; Dadeyya otarantānaṃ, maggamuttaramānako.
洗澡的时候,不该在木柱、树桩之类的地方蹭身体;
不应为了乾达婆手(木手摩身具)的目的,用库卢文达草线搓洗身体。
Kuṭṭatthambhataruṭṭāne, nhāyamāno na ghaṃsaye; Kāyaṃ gandhabbahatthena, kuruvindakasuttiyā.
不要用木块之类的东西互相摩擦,也不要用身体互相摩擦。
陶片碎片和布卷,是允许的。
Mallakenāññamaññaṃ vā, sarīrena na ghaṃsaye; Kapāliṭṭhakakhaṇḍāni, vatthavaṭṭi ca vaṭṭati.
所有宽如手掌的东西,以及病人还没加工好的木搓板;
石头、泡沫、贝壳之类,可以用来蹭脚。
Sabbesaṃ puthupāṇī cā-kallassākatamallakaṃ; Pāsāṇapheṇakathalā, kappanti pādaghaṃsaneti.
20. 不应礼敬者的解说
20. Avandiyaniddeso
被举罪的、未受具足戒的、不同住的女人;
新受戒的比丘、犯重罪的人和般哒咖(阉人),都不该被礼敬。
Ukkhittānupasampanna-nānāsaṃvāsaitthiyo; Navo ca garukaṭṭho ca, paṇḍako ca avandiyāti.
21. 皮革分别
21. Cammaniddeso
鹿皮和羊皮,允许拿来使用;
赤鹿、羚羊和黑鹿,以及各种鹿类。
Migājeḷakacammāni, kappanti paribhuñjituṃ; Rohiteṇipasadā ca, kuruṅgā migajātikā.
除了已允许的三种皮革以外,其余的皮革都属于恶作罪的事例。
装东西的袋子和鞋子用的皮,这一切都是允许的,不是人皮。
Anuññātattayā aññaṃ, cammaṃ dukkaṭavatthukaṃ; Thavikopāhane cammaṃ, sabbaṃ kappatimānusanti.
22. 鞋履的说明
22. Upāhananiddeso
在中部地区,新的多层底鞋和有填塞的鞋都不允许。
一切开许的园林,以及一切病者的。
Majjhadese na kappanti, gaṇaṅgaṇūpāhanā navā; Sabbassa kappantārāme, sabbatthākallakassa ca.
一切青、白、黄、红、黑色;
用大染色和大名染色染成的鞋,此亦是鞋。
Sabbanīlakaodātapītalohitakaṇhakā ; Mahāraṅgamahānāma-raṅgarattā cupāhanā.
整体呈茜草色、杂色的,以及用青、黄等颜色做条纹的;
有鹧鸪斑纹,并以公羊角、山羊角增饰的。
Sabbamañjeṭṭhikā citrā, nīlapītādivaddhikā; Tittirapattikā meṇḍa-ajavisāṇavaddhikā.
用皮革绑成的、用布片绑成的,或者用棉花填充的鞋子;
边缘饰以帕利草结、用孔雀尾羽缝缀起来。
Khallabaddhā puṭabaddhā, tūlapuṇṇā cupāhanā; Pāliguṇṭhimakā mora-piñchena parisibbitā.
用蝎子装饰、狮子皮、老虎皮、水獭皮和豹皮制成;
还有用猫皮和黑猫头鹰皮包裹的;
有人若穿着鞋行走,就犯恶作。
Vicchikāḷikatā sīhabyagghuddājinadīpinaṃ; Majjārakāḷakolūkacammehi ca parikkhaṭā; Pādukā saṅkamanīyā, koci dhāreyya dukkaṭaṃ.
把青、黄等各种颜色全部擦掉,或者只擦掉一部分;
把鞋子的皮饰之类去掉之后,就可以穿了。
Nīlādivaṇṇaṃ sakalaṃ, puñchitvā vekadesakaṃ; Upāhanā vaḷañjeyya, hāretvā khallakādikanti.
23. 不看说明
23. Anolokiyaniddeso
贪染的人会贪恋女人的私处,或者盯着施食女人的脸看;
或者,心里认定别人的钵有毛病,却去看自己的脸;
在镜子或水钵里看,就犯恶作。
Sāratto itthiyā yoniṃ, mukhaṃ vā bhikkhadāyiyā; Parassa pattamujjhānasaññī vā attano mukhaṃ; Ādāsodakapatte vā, olokeyyassa dukkaṭanti.
24. 眼药盒的说明
24. Añjanīniddeso
圆形、八棱或十六棱,或者磨光的眼药器,都是允许的。
底部三道刻线,只在颈部用一条刻线绑起来。
Vaṭṭāṭṭhasoḷasaṃsā vā, maṭṭhā vaṭṭati añjanī; Tissopi mūle gīvāyaṃ, lekhā ekāva bandhituṃ.
无论是哪种图样,比如花环之类的装饰图案、鳄鱼牙形状的纹样,
牛尿形、半月形之类的变形,在这里都不适用。
Yaṃ kiñci rūpaṃ mālādikammaṃ makaradantakaṃ; Gomuttakaḍḍhacandādi-vikāraṃ nettha vaṭṭati.
用可行的单色线缝袋,同样地,
针盒、钥匙盒和筹签,也都是无彩绘、无雕饰的。
Labbhekavaṇṇasuttena, sibbituṃ thavikā tathā; Sipāṭi kuñcikākoso, salākāpi acittakā.
由海螺、象牙、骨、竹、树脂制成的,同样如此;
用木板、木头、竹子、紫胶或金属做成的,也是一样。
Saṅkhanābhivisāṇaṭṭhi-naḷadantamayā tathā; Phalakaṭṭhamayā veḷu-lākhālohamayāpi ca.
眼药罐、眼药棒和烟管都能得到;
同样地,刀柄、杖,以及由那种材料制成的鼻药管。
Añjaniyo salākāyo, dhūmanettā ca labbhare; Tathā satthakadaṇḍāni, natthudānā ca tammayāti.
不适宜使用的卧具说明
25. Akappiyasayananiddeso
不可用的卧具:
Akappiyasayanānīti –
卧床、棉褥、坐垫、兽皮垫、牛毛毯。
花纹毛毯、绣兽毛毯、双面起毛毛毯、单面毛织物、单侧毛织物。
Āsandī tūlī pallaṅko, paṭikaṃ gonacittakaṃ; Paṭalī vikatī udda-lomī ekantalomikā.
库塔布、蚕丝布、枭羽布,象、马、车乘的垫褥;
黑羚羊皮被、最上鹿皮垫。
Kuttaṃ koseyyaṃ kaṭṭissaṃ, hatthiassarathattharā; Jinappaveṇikadalī-migappavaraattharā.
以红色床幔为帐,以两头红色的枕头为枕;
这些是不合律制的,受用的人犯恶作罪。
Salohitavitānañcu-bhatorattūpadhānakaṃ ; Akappiyāni etāni, dukkaṭaṃ paribhuñjato.
除了高座等三种以外,其余情况下可以接受属于居士的东西。
在法座、斋堂,以及家中,也可以坐下。
在铺地面的材料上,也允许躺卧。
Āsandādittayā sese, labbhate gihisantake; Dhammāsane ca bhattagge, ghare cāpi nisīdituṃ; Bhūmattharaṇasaṅkhepe, sayituñcāpi kappati.
四方的凳子、七支的、五支的、高脚的。
垫着棉絮的床和凳子,只在家里才坐。
Caturaṃsapīṭhā sattaṅgā, pañcaṅgā uccapādakā; Tūlonaddhā ghareyeva, mañcapīṭhā nisīdituṃ.
用布片、树皮纤维、羊毛和树叶,还有草填满;
五种衣料,褥垫在所有地方都是允许的。
Coḷavākuṇṇapaṇṇānaṃ, tiṇānañceva pūritā; Cīvaracchaviyo pañca, bhisī sabbattha kappiyā.
三种棉花、兽毛和禽毛,是褥垫里的填充物;
在豆枕中,除了棉花以外是允许的。
Tūlattayaṃ bhisigabbho, lomāni migapakkhinaṃ; Bimbohane anuññātaṃ, tūlavajjā masūrake.
在人的毛发和剪下的毛发上,在莲叶上,在花上,以及多摩罗叶上。
即使是清净的座位,也不能不作观察就坐上去。
Manussalomamuṇṇāyaṃ, paṇṇe pupphaṃ tamālakaṃ; Suddhaṃ na āsanañceva, labbhamappaṭivekkhitanti.
26. 同座者释义
26. Samānāsanikaniddeso
关于“同座者”的解释——
Samānāsanikopicāti –
在三年之间,比丘们可以同坐一个座位。
七夏腊和五夏腊的人,可以坐在一起。
Tivassantarānuññātaṃ, bhikkhūnamekamāsanaṃ; Sattavassativassehi, pañcavasso nisīdituṃ.
除了黄门和女人,还有二根者,牟尼;
他允许所有人坐在长座上。
Ṭhapetvā paṇḍakaṃ itthiṃ, ubhatobyañjanaṃ muni; Dīghāsane anuññāsi, sabbeheva nisīdituṃ.
长座的标准是够三个人坐得下;
在小床或座椅上,可以坐得下两个人。
Antaṃ dīghāsanaṃ tiṇṇaṃ, yaṃ pahoti nisīdituṃ; Mañcake vāpi pīṭhe vā, dvinnaṃ labbhaṃ nisīditunti.
27. 不共住者的说明
27. Asaṃvāsikaniddeso
所谓“不共住者”——
Asaṃvāsiko cāti –
被举罪者、未受具足戒者、比丘尼、断根者;
以不同方式共住、住在界外、住在虚空中;
十一种不具备资格者,以及不共住,都已阐明。
Ukkhittonupasampanno, bhikkhunī chinnamūlako; Nānāsaṃvāsanissīma-ṭṭhitavehāyasaṇṭhitā; Ekādasa abhabbā ca, asaṃvāsāti dīpitāti.
28. 羯磨的总说
28. Kammaniddeso
分开的僧团做不合法的仪式,和合的僧团做不合法的仪式;
僧团分裂时做如法的羯磨,僧团和合时做如法的羯磨;
只有第四种是允许的,其余各种羯磨都犯恶作。
Vaggena adhammakammaṃ, samaggena adhammikaṃ; Vaggena dhammakammañca, samaggena ca dhammikaṃ; Catutthaṃyevānuññātaṃ, sesakammesu dukkaṭaṃ.
四众、五众、十众、二十众;
超过二十人的众,五种僧团已得到阐明。
Catuvaggo pañcavaggo, dasavīsativaggiko; Tirekavīsativaggo, pañca saṅghā vibhāvitā.
四众中,除了出罪、受具足戒和自恣之外。
五众则除了出罪和在中部地区受具足戒之外。
Catuvaggettha abbhānu-pasampadāpavāraṇā; Pañcavaggo ca abbhānaṃ, majjhadesupasampadaṃ.
十人僧团除了出罪羯磨之外,可以做其余一切羯磨。
后者在所有僧团事务中,被称为具足羯磨资格者。
Dasavaggo ca abbhānaṃ, ṭhapetvā sabbakammiko; Itaro sabbakammesu, kammappattoti dīpito.
四人僧团所应作的事,由四位清净比丘即可完成;
其他人属于羯磨成就者,应与欲者除外;其余情况也按这个道理类推。
Catuvaggena kattabbe, cattāro pakatattakā; Kammappattā pare chandā-rahā sesepyayaṃ nayo.
应由四人僧团等来做的,属于不共住羯磨所相应的事。
把任何一个重罪等类的人,作为凑僧数的人。
已作而变坏的别住业,以及恶作。
Catuvaggādikattabbaṃ, asaṃvāsakammāraha; Garukaṭṭhesvaññataraṃ, katvāna gaṇapūrakaṃ; Parivāsādikaṃ kammaṃ, kataṃ kuppañca dukkaṭaṃ.
非法羯磨应当遮止,障碍有两种或三种;
这些见解,每一种都只立足于一个立足处;能遮止它们的人,则超越于此。
Adhammakammaṃ vāreyya, antarāye duve tayo; Diṭṭhāvimekodhiṭṭhānaṃ, vārenteva tatodhikā.
应受驱摈的、不与僧团共住的、心散乱的、被苦逼恼的。
对这些人来说,在僧团中间提出反对是站不住脚的。
Kammārahā asaṃvāsā, khittacittadukhaṭṭitā; Etesaṃ saṅghamajjhamhi, paṭikkhepo na ruhati.
对于住在自然边界内的本态比丘、同一共住范围的比丘,
即使只是告诉紧挨着的那位,反对也照样成立。
Pakatattekasīmaṭṭha-samasaṃvāsabhikkhuno; Ārocentassantamaso-nantarassāpi rūhati.
想要破坏如法的僧团事务,当面提出反对;
不应在背后给与身和合与欲求,否则犯恶作。
Kopetuṃ dhammikaṃ kammaṃ, paṭikkoseyya sammukhā; Tirokkhā kāyasāmaggiṃ, chandaṃ no deyya dukkaṭanti.
第29节 远离邪命的解说
29. Micchājīvavivajjanāniddeso
远离邪命——
Micchājīvavivajjanāti –
木头、竹子、果实、花朵、粉末、洗澡水和漱口水;
为了拉拢在家人,不该把泥土、牙木等东西送给他们。
Dāruṃ veḷuṃ phalaṃ pupphaṃ, cuṇṇaṃ nhānamukhodakaṃ; Mattikādantakaṭṭhādiṃ, na dade kulasaṅgahā.
靠如仆从般侍候、如煮绿豆般的谄媚、看相来谋生;
靠替人送信跑腿,或者靠当跑腿差役过活。
Pāribhaṭakatāmugga-sūpyatāvatthuvijjayā; Paheṇadūtakammena, jaṅghapesaniyena vā.
或者靠顺给小惠、替人治病来活命;
不要用任何其他被正等正觉者所呵责的方式谋生。
Anuppadānappaṭipiṇḍa-vejjakammena vā pana; Nāññena vāpi sambuddhappaṭikuṭṭhena jīvaye.
通过示相、索求、暗示、讥讽、诈现威仪等方式;
应当避免因毁坏信众家庭之类的恶行所生起的资具供养。
Viññattinesanābhūtullapanākuhanādihi; Kuladūsādinuppannapaccaye parivajjayeti.
来客不应穿着鞋进入寺院。
不应把伞夹在头顶,或者用衣裹住头。
Āgantuko na ārāmaṃ, pavise saupāhano; Sachattoguṇṭhito sīse, karitvā vāpi cīvaraṃ.
不能用饮用水洗脚,亦应礼敬比自己年长的住寺比丘。
应当礼敬同住一处的人,并询问卧具与坐处。
Pānīyena na dhoveyya, pāde vuḍḍhatarepi ca; Āvāsikebhivādeyya, puccheyya sayanāsanaṃ.
要离开的比丘收拾好木制和陶制的器具,
把住处收拾好,告别床座之后再离开。
Gamiko paṭisāmetvā, dārumattikabhaṇḍakaṃ; Vihārañca thaketvāna, āpuccha sayanāsanaṃ.
如果没有需要告辞的对象,就应当把东西妥善收好。
如果不这样做,他的离开就不被允许。
Āpucchitabbe asati, saṃgopetvāna sādhukaṃ; Pakkameyyaññathā tassa, pakkantuṃ na ca kappati.
住寺的比丘应该给上座客比丘安排座位;
把洗脚水等和钵、袈裟放在一旁。
Āvāsiko paññāpeyya, vuḍḍhāgantussa āsanaṃ; Upanikkhipe pādoda-ppabhutiṃ pattacīvaraṃ.
迎上前去接住,再以饮水问候。
对来客应当礼敬,并为他安排坐卧的地方。
Paccuggantvāna gaṇheyya, pānīyena ca pucchaye; Āgantukebhivādeyya, paññape sayanāsanaṃ.
应当说明哪些是已住过的地方、哪些是没住过的地方,以及哪些是适合去的行乞处、哪些是不适合去的行乞处。
大小便的地方,以及共住规约和有学圣者的共许。
Ajjhāvutthamavutthaṃ vā, gocarāgocaraṃ vade; Vaccapassāvaṭhānāni, katikaṃ sekkhasammutiṃ.
要说明进入和离开的时间,以及洗用生活用水与饮用水。
他坐着的时候,就能对新来的年少比丘把这一切都说明清楚。
Pavesanikkhame kālaṃ, paribhojiyapāniyaṃ; Nisinnova navakassa, etaṃ sabbaṃ samuddiseti.
31. 净施的解说
31. Vikappanāniddeso
也就是“净施”的意思——
Vikappanācevāti –
当面与背后,说的是两种净施的区分方式。
在一位聪明人面前,当面作净施时;
我要把这件衣净施给你。
Sammukhā parammukhāti, duve vuttā vikappanā; Sammukhāya vikappento, byattassekassa santike; ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ, vikappemī’’ti bhāsaye.
到这一步,适宜储藏,而不适宜(受用等);
因为还没有正式接收过来,所以还不能受用等。
223你可以随意享用、送人,或者随你怎么处理我的东西。
唯在已被其撤销时,拿来用等等才算合法。
Ettāvatā nidhetuṃva, kappatī na ca kappati; Paribhogādikaṃ tena, appaccuddhaṭabhāvato. 223. ‘‘Mayhaṃ santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti – Tena paccuddhaṭeyeva, paribhogādi kappati.
另一种当面净施,是在一位比丘面前进行;
取了其中一位的名字,即五位同法者中的一位。
Aparā sammukhāvekā, bhikkhussekassa santike; Gahetvā nāmamekassa, pañcannaṃ sahadhamminaṃ.
225应该这样说:我把这件衣净施给提萨比丘、提萨比丘尼、提萨沙弥、提萨沙弥尼、提萨在学尼。
225. ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya vikappemī’’ti vattabbaṃ.
那位比丘应当这样说:提舍比丘、提舍比丘尼、提舍沙弥、提舍沙弥尼、提舍式叉摩那的东西,你拿去用也好,送掉也好,或者随你怎么处理都好。
Tena bhikkhunā ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa , tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti vattabbaṃ.
不在场而作净施时,应在对方跟前这样说:
我把这件衣给你,用来作净施。
Parammukhāvikappane-kassantikevamīraye; ‘‘Imaṃ cīvaraṃ tuyhaṃ vikappanatthāya dammī’’ti.
227对方应当问:“谁是你的朋友或熟人?”另一个人应当这样回答:“提舍比丘”,或者“提舍比丘尼”,或者“提舍沙弥”,或者“提舍沙弥尼”,或者“提舍在学尼”。
227. Tena vattabbo ‘‘ko te mitto vā sandiṭṭho vā’’ti. Itarena cevaṃ vattabbaṃ ‘‘tisso bhikkhū’’ti vā ‘‘tissā bhikkhunī’’ti vā ‘‘tisso sāmaṇero’’ti vā ‘‘tissā sāmaṇerī’’ti vā ‘‘tissā sikkhamānā’’ti vā.
然后,他先说“我把它施给提萨,或者施给提萨”,这样指定之后,再用同样的话把它收回:“提萨比丘、提萨比丘尼、提萨沙弥、提萨沙弥尼、提萨在学尼的东西,你拿去用也行,丢掉也行,或者随需要怎么处理都行。”
Puna tena ‘‘ahaṃ tissassa tissāya vā dammī’’ti vikappetvā teneva ‘‘tissassa bhikkhuno, tissāya bhikkhuniyā, tissassa sāmaṇerassa, tissāya sāmaṇeriyā, tissāya sikkhamānāya santakaṃ paribhuñja vā vissajjehi vā yathāpaccayaṃ vā karohī’’ti paccuddharitabbaṃ.
了解了远、近、单一和众多的差别之后,
在这里,应把“这是此”搭配成“这些是这些”。
Dūrasantikattekattabahubhāvaṃ vijāniya; ‘‘Etaṃ ima’’nti ‘‘etāni, imānī’’tettha yojaye.
十天、一个月,或者咖提那衣敷展期间的五个月;
为了圆满那尚未圆满的,如果还对一个月(的时限)存有期待;
不生起舍堕,也不生起未决意、未分配的情况。
Dasāhaṃ māsamekaṃ vā, pañca vā kathinatthate; Pāripūratthamūnassa, paccāsā sati māsakaṃ; Nuppādayati nissaggiṃ, nādhiṭṭhitavikappitanti.
32. 依止的解说
32. Nissayaniddeso
对通达的比丘来说,戒龄满五岁后,就不需要依止了。
哪怕一辈子不成器,也只能靠依附别人活着。
Byattassa pañcavassassa, natthi nissaya kāriyaṃ; Yāvajīvampi abyatto, nissitoyeva jīvati.
把袈裟偏袒在一边肩上,双手合掌举起来。
蹲下来坐着,应当说到第三次。
尊者,请您做我的老师。
我要依靠尊者而住。
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, paggaṇhitvāna añjaliṃ; Ukkuṭikaṃ nisīditvā, vade yāvatatīyakaṃ; ‘‘Ācariyo me, bhante, hohi, Āyasmato nissāya vacchāmī’’ti.
当依止师离去、转到别的教派,或者还俗时,
依靠死亡、告知与戒师和合而平息。
Pakkante pakkhasaṅkante, vibbhante vāpi nissayo; Maraṇāṇattupajjhāya-samodhānehi sammati.
不依靠无惭者而住,已到达前所未有的境地。
应等待四五天,就能知道(他)是不是和比丘众同类。
Nissāya na vaselajjiṃ, apubbaṃ ṭhānamāgato; Āgame catupañcāhaṃ, ñātuṃ bhikkhusabhāgataṃ.
对旅途劳顿的人、生病的人,以及照顾病人的人;
被邀请到林中时,观察者应(选择)安乐之处;
在同类者和施主那里,至少可以住下来。
Addhikassa gilānassa, gilānupaṭṭhakassa ca; Yācitassa araññe vā, sallakkhantena phāsukaṃ; Sabhāge dāyakesante, vasituṃ tāva labbhatīti.
33. 腰带(身缚)的解说
33. Kāyabandhananiddeso
如果没系好衣带就进村,会犯恶作罪;
应当系在忆念之处,就正是以失念到达那里。
Akāyabandhano gāmaṃ, dukkaṭaṃ paviseyya ce; Bandheyya yattha sarati, tatthevāsatiyā gato.
片状腰带和猪肠状腰带,这是两种腰带;
还有粗布腰带和绳索腰带,以及一种与此相顺应的腰带。
Paṭṭikā sūkarantanti, duvidhaṃ kāyabandhanaṃ; Dussapaṭṭo ca rajju ca, ekā tadanulomikā.
鱼骨做的、枣椰叶做的、光滑的,还有片状的腰带;
四种边缘都可以得到,末尾是双股线。
Macchakaṇṭakakhajjūrī-pattā maṭṭhā ca paṭṭikā; Labbhā dasā catassopi, ante diguṇasuttakaṃ.
展示了花鬘、蟹钳等图案之后,还有股线;
捶打成的象等图案,以及片状的,都不允许。
Mālādiṃ kakkaṭacchādiṃ, dassetvā guṇasuttaka; Koṭṭitā kuñjaracchādiṃ, paṭṭikā na ca kappati.
瓶形、鳄鱼口等图案,不允许出现在衣缘处;
两端都有瓶形纹和线条,还有各种其他彩绘图案。
Ghaṭakaṃ makaramukhādiṃ, na kappanti dasāmukhe; Ubhante ghaṭakā lekhā, vidhe aññañca cittakaṃ.
还有水蛇鼓、穆拉迦鼓、玛达维那琴和葫芦琴;
在衣缘中,两种是不允许的,只有中等的那种才允许。
Deḍḍubhakañca murajaṃ, maddavīṇaṃ kalābukaṃ; Na kappanti dasāsu dve, majjhimāyeva kappare.
用竹、象牙、牛角、骨头、木头、树脂、果实做成的;
螺贝所制、脐形物所制,以及线制和金属制的也是如此;
各种类型的东西都算是许可的,那些用同样材料做成的结也是如此。
Veḷudantavisāṇaṭṭhikaṭṭhalākhāphalāmayā; Saṅkhanābhimayā suttanaḷalohamayāpi ca; Vidhā kappanti kappiyā, gaṇṭhiyo cāpi tammayāti.
34. 地界的解说
34. Pathavīniddeso
已生与未生的两种,是纯泥土和尘土;
生土与未烧之土,还有大量泥土和尘土;
还有超过四个月的旧尘土和泥土堆。
Jātājātāti duvidhā, suddhamattikapaṃsukā; Jātādaḍḍhā ca pathavī, bahumattikapaṃsukā; Cātumāsādhikovaṭṭhapaṃsumattikarāsi ca.
纯净的碎石、岩石、碎石块、粗砂和细沙;
被烧过的地面,以及大部分是砂砾等物的土地;
第二种是所说的堆积,以及未满四个月者。
Suddhasakkharapāsāṇamarumbakathalavālukā; Daḍḍhā ca bhūmi yebhuyyasakkharādimahīpi ca; Dutiyā vuttarāsi ca, cātumāsomavaṭṭhako.
在一块地的三份泥土里,有两份是陶土;
这一般是以黏土为主,其余各种情况也是同样的道理。
Dve bhāgā tīsu bhāgesu, mattikā yassa bhūmiyā; Yebhuyyamattikā esā, sesesupi ayaṃ nayo.
挖掘生土时,犯波逸提罪;于生土作生土想者,犯恶作罪。
对已生起疑惑想的人,以及教使他人挖掘时,同样如此。
Pācitti khaṇane jāte, jātasaññissa dukkaṭaṃ; Dveḷhassājātasaññissa, nāpattāṇāpane tathā.
自己挖土时,每一下击打都算一次击打罪。
一次指令算一罪,若是对不同对象下指令,就按言语分别算罪。
Pahāre pahārāpatti, khaṇamānassa attanā; Ekāyāṇattiyā ekā, nānāṇattīsu vācaso.
就在这里、就在这个坑、就在这个池塘挖吧;
如果说“点火”之类的话,特意限定来说,是不可以的。
‘‘Imaṃ ṭhānamimaṃ kandamidha vāpiṃ khaṇettha ca; Jālehaggi’’nti vā vattuṃ, niyametvā na vaṭṭati.
“给这根柱子挖个坑”,或者“知道是泥土后,拿来。”
请做净事吧——像这样的话是可以说的。
‘‘Thambhassimassāvāṭaṃ vā, mattikaṃ jāna māhara; Karohi kappiyañce’’ti, vacanaṃ vaṭṭatedisaṃ.
不和地面连在一起的干泥之类;
能搅动、能舀取的稀泥。
Asambaddhaṃ pathaviyā, sukkhakaddamaādikaṃ; Kopetuṃ tanukaṃ labbhamussiñcanīyakaddamaṃ.
蚯蚓、蚁丘土、鼠洞土;
超过四个月的草皮,以及土块等,不要翻动。
Gaṇḍuppādaṃ upacikāmattikaṃ mūsikukkiraṃ; Cātumāsādhikovaṭṭhaṃ, leḍḍādiñca na kopaye.
掉进水池之类的地方,在岸边、靠近水边时;
石头和尘土沾在身上,又掉进新粪坑里时。
Patite vāpiādīnaṃ, kūle udakasantike; Pāsāṇe ca raje lagge, patite navasoṇḍiyā.
在蚁丘上、在土堆上,以及站在露天地里时,同样如此。
在大多是砾石的地方,像土堆一样站着不动。
Vammike mattikākuṭṭe, abbhokāsuṭṭhite tathā; Yebhuyyakathalaṭṭhāne, tiṭṭhatiṭṭhakakuṭṭako.
为了抓住柱子之类的东西,把大地摇来晃去、加以破坏;
为了劈开大地,或者把不平的地方弄平。
Thambhādiṃ gaṇhituṃ bhūmiṃ, sañcāletvā vikopayaṃ; Dhārāya bhindituṃ bhūmiṃ, kātuṃ vā visamaṃ samaṃ.
用扫帚擦洗,把荆棘之类的东西插进去;
一边说着“我要示现”,一边破开地面,迈步经行。
Sammuñjanīhi ghaṃsituṃ, kaṇṭakādiṃ pavesituṃ; Dassessāmīti bhindanto, bhūmiṃ caṅkamituṃ padaṃ.
患疥癣病的人,为了摩擦肢体和肢节,在池岸等地方;
想洗手或在地上摩擦,也是不允许的。
Ghaṃsituṃ aṅgapaccaṅgaṃ, kaṇḍurogī taṭādisu; Hatthaṃ vā dhovituṃ bhūmiṃ, ghaṃsituṃ na ca kappati.
把柱子之类的东西竖直拔起来,把石头之类的东西滚动起来;
拖拽树枝等东西,砍劈树木和藤蔓。
Thambhādiujukuddhāro, pāsāṇādipavaṭṭanaṃ; Sākhādikaḍḍhanaṃ rukkhalatācchedanaphālanaṃ.
用尿等物清洗,对心已清净的人来说是允许的。
除了手湿的情况,也允许取地上的尘土。
Seko passāvaādīnaṃ, suddhacittassa vaṭṭati; Allahatthaṃ ṭhapetvāna, rajaggāho ca bhūmiyā.
火没有燃料时,可以放在瓦片或砖上;
火可以被熄灭,只要地上还有余烬。
Aggissa anupādāne, kapāle iṭṭhakāya vā; Pātetuṃ labbhate aggiṃ, bhūmiyaṃ vāvase satīti.
35. 资具的说明
35. Parikkhāraniddeso
用五色线,从里到外缝缀;
为了在伞盖和莲叶上裁剪出山峰、半月等形状。
Pañcavaṇṇehi suttehi, anto bahi ca sibbituṃ; Girikūṭaḍḍhacandādiṃ, chatte paṇṇe ca chindituṃ.
在杖上刻画壶形或蛇形图案,是不允许的。
在杖束上,可以做成蛇头伞盖那样的形状。
Ghaṭakaṃ vāḷarūpaṃ vā, daṇḍe lekhā na vaṭṭati; Vaṭṭatī daṇḍabundamhi, ahicchattakasādisaṃ.
可以用同一种颜色的线来缝合,或者编成笼子一样的形状;
为了牢固,伞上可以这样做,杖上则像刻纹一样绑上去。
Sibbituṃ ekavaṇṇena, pañjaraṃ vā vinandhituṃ; Thiratthaṃ vaṭṭatī chatte, daṇḍe lekhāva bandhituṃ.
在布料的边缘或正面,或者像发辫、链环那样的形状。
用针改制的样式,或者其他样式,在袈裟上都不允许。
做成带线状、角状等样式的作净斑也是不允许的。
Ante paṭṭamukhe vāpi, veṇi saṅkhalikāpi vā; Sūcivikāramaññaṃ vā, cīvare na ca kappati; Kappabinduvikārampi, pāḷikaṇṇikaādikaṃ.
线结、带子、布条,还有四角形的,也可以用来佩戴。
锤子、蟹钳之类的变形器具,在这里是不允许的。
Gaṇṭhipāsakapaṭṭāpi, catukkoṇāva agghiyaṃ; Muggaro kakkaṭacchādi-vikāraṃ nettha vaṭṭati.
裁衣用的角线和纽结,在肘部确实很难察觉。
不应把香料、油或紫胶放进染料里。
Koṇasuttā ca pīḷakā, duviññeyyāva kappare; Gandhaṃ telaṃ va lākhaṃ vā, rajane na ca pakkhipe.
不该用螺贝或宝珠去摩擦已染色的布,也不该用别的东西去摩擦。
应该放在石臼里研磨,而不是用拳头去打。
Rattaṃ saṅkhena maṇinā, ghaṭṭeyyaññena vā na ca; Ghaṃseyya doṇiyaṃ katvā, pahāre na ca muṭṭhinā.
耳角衣料,应在已染色的袈裟上裁剪。
在制作法器和伞骨时,不可以刻字或画花纹。
Kaṇṇakoṇakasuttāni, ratte chindeyya cīvare; Lekhā na vaṭṭatī dhamma-karaṇe chattavaṭṭiyaṃ.
除了刻标记号以外,珠状凸起、凸起纽结和钥匙。
在剃刀和剪刀上,刻划界限是允许的。
Lekhaṃ ṭhapetvā maṇikā, pīḷakā kuñcikāya ca; Pipphale ca pariccheda-lekhā daṇḍamhi vaṭṭati.
花环等装饰、钵的圆形图案,以及墙壁上的彩绘;
下面两条线,上方像蛇伞一样。
Mālādyaraṇiyaṃ patta-maṇḍale bhittikamma ca; Heṭṭhā lekhādvayaṃ uddhaṃ, ahicchattakasādisaṃ.
舍弃剃刀柄、针和镊子之后,
任何像山峰形状那样打磨光滑的东西,都不允许。
Hitvā kattarayaṭṭhimhi, sūcisaṇḍāsakepi ca; Yaṃ kiñci girikūṭādi-vaṇṇamaṭṭhaṃ na vaṭṭati.
在枕头、床褥、椅子等坐卧用具上;
在扫帚、倒垃圾的地方和染色的容器那里。
Bimbohane bhisimañca-pīṭhādisayanāsane; Sammuñjanimhi saṅkāra-chaḍḍane raṅgabhājane.
在饮水器里、在脚凳上、在小凳上;
钵架、钵盖、扇柄和扇子。
无论是花环装饰之类的色彩与平整修饰,都未被禁止。
Pānīyabhājane pāda-pīṭhe kathalikāya ca; Pattādhārapidhānesu, tālavaṇṭe ca bījane; Yaṃ kiñci mālākammādi-vaṇṇamaṭṭhamavāritaṃ.
另外,在住处分类门窗等。
金制的已经允许,对于涂饰修饰还有什么可说的呢?
Senāsane pana dvārakavāṭādippabhedane; Sovaṇṇamayanuññātaṃ, vaṇṇamaṭṭhamhi kā kathā.
在各种角制、管制、葫芦制等不同样式的油容器中,
远离男女之相,涂饰未被禁止。
Visāṇanāḷilābvādippabhede telabhājane; Pumitthirūparahitaṃ, vaṇṇamaṭṭhamavāritanti.
36. 药物解说
36. Bhesajjaniddeso
不能为别人配药、给药、说药;
向同法者乞食的请求,只能向自己人提出。
Janassa kātuṃ bhesajjaṃ, dātuṃ vattuṃ na labbhati; Bhikkhācariyaviññatti, sakehi sahadhamminaṃ.
属于父亲的、侍奉他们的比丘所依用的剃发侍童
可以制作药物,以及侍者应得的东西。
Pitūnaṃ tadupaṭṭhākabhikkhunissitabhaṇḍunaṃ; Labbhaṃ bhesajjakaraṇaṃ, veyyāvaccakarassa ca.
大伯父、小叔父、兄弟、姐妹等
用自己的东西,应当临时给予。
Mahācūḷapitāmātābhātābhaginiādinaṃ; Tesaṃ sakenattaniye, dātabbaṃ tāvakālikaṃ.
败坏施主家名声的暗示求取,以及制作药品等行为,确实如此。
对父母有亲属关系的人,不起作用。
Kuladūsanaviññatti, bhesajjakaraṇādi hi; Mātāpitūhi sambandhañātakesu na rūhati.
钵食没有被人碰过,也没有被母亲等人阻止过。
对于六种人:暴徒、盗贼,以及有权施与者。
Piṇḍapāto anāmaṭṭho, mātādīnamavārito; Channaṃ dāmarikacorassa, dātumissariyassa ca.
对于他们,应当用经水为自身作护卫。
当有人请你说法时,就为他说一点契合教法的简短护卫经。
Tesaṃ suttodakeheva, parittaṃ kayirā nattano; Bhaṇitabbaṃ bhaṇāpente, parittaṃ sāsanogadhaṃ.
不管是戒、法还是护卫,来了之后就应该布施、应该宣说。
可以布施,也可以说;去了之后,被某人派去。
Sīlaṃ dhammaṃ parittaṃ vā, āgantvā detu bhāsatu; Dātuṃ vattuñca labbhati, gantvā kenaci pesitoti.
37. 受持的解说
37. Uggahaniddeso
为了羯磨、塔庙、僧团、个人以及大众。
即使只是受持十种分别的宝,也犯恶作。
Kammacetiyasaṅghañña-puggalatthaṃ gaṇassa ca; Dasabhedampi ratanaṃ, uggaṇhantassa dukkaṭaṃ.
在这两者中,为了自利而取,犯舍堕;在其余两种情况下,犯恶作。
如果未直接指明,就对群体、僧团和个人宣说。
Nissaggi tesu attatthaṃ, dvīsu sesesu dukkaṭaṃ; Anāmasitvā vutte tu, gaṇaṃ saṅghañca puggalaṃ.
有人说“我要为塔庙的新建工程布施”,不该拒绝。
对净人说:他们是这样说的。
‘‘Cetyassa navakammassa, dammī’’ti na paṭikkhipe; Vade kappiyakārānaṃ, ‘‘vadantevamime’’ iti.
把田地、宅地、池塘,或者奴仆、牲畜等东西布施出去的时候,
先拒绝,再按如法的方式接受;
如果说“我布施给寺院田地等”,这样说是可以的。
Khettaṃ vatthuṃ taḷākaṃ vā, dente dāsapasvādikaṃ; Paṭikkhipitvā gaṇheyya, kappiyena kamena ca; Khettādīni vihārassa, vutte dammīti vaṭṭati.
新田的水渠与池塘劳作,以及在旧田的劳作;
把泥土挖起来、堆成堤,再把堤坝加固修牢。
Navamātikakedāra-taḷākakiriyānave; Mattikuddharaṇaṃ bandho, thirakāro ca āḷiyā.
在旧田与新田中,拿走超出应得的那一份;
对于尚未划定份额的庄稼,就说“给这么多”。
把金钱存起来积攒,对一切人来说都是不允许的。
Tirekabhāgagahaṇaṃ , kedāre anave nave; Aparicchannabhāge ca, sasse ‘‘dethettake’’ iti; Kahāpaṇuṭṭhāpanañca, sabbesampi akappiyaṃ.
没有说明是耕地、播种等用的地,以及像这样的一块地;
让人安住于地,或说“这一份是该给的”,就这么多。
Avatvā kasa vappiccādettikāya ca bhūmiyā; Patiṭṭhāpeti bhūmiṃ vā, bhāgo deyyoti ettako.
在地块上种出的庄稼,能拿多少就拿多少;
正在取用时,以杖和绳作为量度标准。
Bhūmibhāge kataṃ sassaṃ, ettake gaṇhathettakaṃ; Gaṇhanatthaṃ vadantevaṃ, pamāṇaṃ daṇḍarajjubhi.
在称量、守护、站在打谷场,以及把谷物搬出去的时候,
在仓库等存放处,这对他就成了不如法的。
Minane rakkhaṇe ṭhatvā, khale taṃnīharāpane; Koṭṭhādipaṭisāmane, tassevetamakappiyaṃ.
藏放任何属于在家人的东西,犯波逸提。
就算是库藏主,如果是父亲的东西。
Paṭisāmeyya pācitti, yaṃ kiñci gihisantakaṃ; Bhaṇḍāgārikasīsena, sacepi pitusantakaṃ.
父亲们的如法物品,必定应当收存。
把它变成自己的东西之后,才能把它收存起来。
Pitūnaṃ kappiyaṃ vatthuṃ, avassaṃ paṭisāmiyaṃ; Attano santakaṃ katvā, labbhate paṭisāmituṃ.
说“给我”之后又把它收回去,对方即使说了也加以拒绝;
把它放倒之后,得以守护已走开者;这是障碍。
Dehīti paṭisāmetvā, vutte cāpi paṭikkhipe; Pātetvāna gate labbhaṃ, palibodhoti gopituṃ.
在园子里干活的人,比如自己的木匠等;
还有资具和卧具之类的物品,或者是国王宠信的人。
Kammaṃ karonto ārāme, sakaṃ vaḍḍhakiādayo; Parikkhārañca sayana-bhaṇḍaṃ vā rājavallabhā.
说“给”而收好后,他们若是出于意愿才说。
不应因为害怕而去做某事,应当示以守护之处。
Dehīti paṭisāmetvā, vadanti yadi chandato; Na kareyya bhayā ṭhānaṃ, guttaṃ dassetu vaṭṭati.
用强力把人打倒后,又去把已经离开的人收存起来;
东西这样丢了以后,人们就会怀疑那个比丘。
Balakkārena pātetvā, gatesu paṭisāmituṃ; Bhikkhuṃ manussā saṅkanti, naṭṭhe vatthumhi tādise.
在寺院或住处之内,有一件宝物,被公认为珍宝;
拿起来之后,就该把它放在路上之类失主可能丢失物品的同样的地方。
知道主人要来了,就应当把物品放回原处。
Vihārāvasathassanto, ratanaṃ ratnasammataṃ; Nikkhipeyya gahetvāna, maggeraññepi tādise; Sāmikānāgamaṃ ñatvā, patirūpaṃ karīyatīti.
38. 污家行为的解说
38. Kuladūsananiddeso
花、竹子、果实、粉末、齿木和泥土;
为了摄受而布施的人,犯污家恶作。
Pupphaṃ veḷuṃ phalaṃ cuṇṇaṃ, dantakaṭṭhañca mattikaṃ; Saṅgahaṇatthaṃ dadato, kuladūsanadukkaṭaṃ.
偷兰遮罪属于重物,在这里由于主权而属于僧团。
把恶作等罪给布施的人,因为偷了属于僧团的东西。
Thullaccayaṃ garubhaṇḍaṃ, issarenettha saṅghikaṃ; Dentassa dukkaṭādīni, theyyā saṅghañña santakaṃ.
为了摄受在家众,完全允许自己种植,也允许让别人种植;
结了果或开了花的树,也不适合去守护。
Kulasaṅgahā ropetuṃ, ropāpetuñca sabbathā; Phalapupphūpagaṃ rukkhaṃ, jaggituñca na vaṭṭati.
从相的光显和世俗的言说方式来看;
为了自己享用,种植等做法是允许的。
Nimittobhāsato kappavohārapariyāyato; Attano paribhogatthaṃ, ropanādīni labbhare.
医者、奔走跑腿的人以及在家务方面,这些都已经说过了。
除了父母、剃头匠和自己的侍者。
Vuttāva vejjikā jaṅghapesane gihikammasu; Ṭhapetvā pitaro bhaṇḍuṃ, veyyāvaccakaraṃ sakaṃ.
以脚步计量而犯恶作,在传送信使消息时。
即使没有接受消息,对最先口传的人也是如此。
Dukkaṭaṃ padavārena, haraṇe dūtasāsanaṃ; Sāsanaṃ aggahetvāpi, paṭhamaṃ vadato puna.
已生之缘如此,五种也不适合作资具。
虚假的告发、伪装、诱惑和唆使等。
Uppannapaccayā evaṃ, pañcannampi akappiyā; Abhūtārocanārūpa-saṃvohāruggahādisā.
让人拿走或自己拿走之后,为了父亲和其余的亲属;
为了给到达的人供养塔,可以拿花来布施;
为了装饰,以及为了供养林伽等,都不允许。
Harāpetvā haritvāpi, pitūnaṃ sesañātinaṃ; Pattānaṃ vatthupūjatthaṃ, dātuṃ pupphāni labbhati; Maṇḍanatthañca liṅgādi-pūjatthañca na labbhati.
同样,水果也属于病人,以及拥有财富与权势的人;
对于一无所有的人,要把属于他人的东西也拿来布施。
Tathā phalaṃ gilānānaṃ, sampattissariyassa ca; Paribbayavihīnānaṃ, dātuṃ saparasantakaṃ.
在分发果实和花朵时,应该布施给任何一位已获得钵的人。
经过被认可的人征询同意后,则可由另一个人施与。
Bhājente phalapupphamhi, deyyaṃ pattassa kassaci; Sammatenāpaloketvā, dātabbamitarena tu.
在精舍里划定范围之后,又订立了规约;
应该按照划定的范围来布施,或者布施给生病的人或其他的人。
对乞求的人讲好条件之后,应当指明树木。
Vihāre vā paricchijja, katvāna katikaṃ tato; Deyyaṃ yathāparicchedaṃ, gilānassetarassa vā; Yācamānassa katikaṃ, vatvā rukkhāva dassiyā.
关于尸利沙涩汁等的主张,以及对其余粉末的判定;
就像前面所说的那样,这里也应该把“叶子”放进去。
Sirīsakasavādīnaṃ, cuṇṇe sese ca nicchayo; Yathāvuttanayo eva, paṇṇampettha pavesayeti.
39. 入雨安居的说明
39. Vassūpanāyikaniddeso
就是入雨安居的时候——
Vassūpanāyikā cevāti –
前一个和后一个,两种入雨安居。
在那里,对住处的执取,以及这样的口头宣布。
Purimikā pacchimikā, duve vassūpanāyikā; Tatthālayapariggāho, vacībhedo ca ediso.
我在这座精舍里,进入这三个月的雨安居;
在这里我进入雨安居,心对住处生起了贪著。
‘‘Imasmiṃ vihāre imaṃ, temāsaṃ vassaṃ upemi; Idha vassaṃ upemī’’ti, cittuppādettha ālayo.
如果他没有想进入住处的念头,却在当天越过了(界限);
明知却仍不前往,就犯下恶作罪。
Nopetukāmo āvāsaṃ, tadahūtikkameyya vā; Bhaveyya dukkaṭāpatti, jānaṃ vānupagacchato.
第二,应当前往;破安居者与未入雨安居者。
没住满三个月,就不该出去游方。
Dutiyaṃ upagaccheyya, chinnavassonupāgato; Na pakkameyya temāsaṃ, avasitvāna cārikaṃ.
为了父母们的利益,为了五位同法者的利益;
我将去寻求病人和看护者的食物与药物。
Mātāpitūnamatthāya, pañcannaṃ sahadhamminaṃ; Gilānatadupaṭṭhāka-bhattamesissamosadhaṃ.
我将前去询问和照料那位对梵行不满者。
我要断除悔恨、邪见以及重罪等粗重烦恼。
Pucchissāmi upaṭṭhissaṃ, gantvānabhirataṃ ahaṃ; Vūpakāsissaṃ kukkuccaṃ, diṭṭhiṃ garukamādikaṃ.
我将会去做,或者让别人去做,为了清除和分辨;
或者出罪,或者精勤努力,或者想要前往等等。
以七日以内能办成的事,或者不论已派未派,都可以获得。
Karissaṃ vāpi kāressaṃ, vinodanaṃ vivecanaṃ; Vuṭṭhānaṃ vāpi ussukkaṃ, gantumiccevamādinā; Labbhaṃ sattāhakiccena, pahitāpahitepi vā.
被邀请去参加僧团羯磨,是为了听法。
被长老们派去,或者是为了去见长老们。
Saṅghakamme vaje dhamma-ssavanatthaṃ nimantito; Garūhi pahito vāpi, garūnaṃ vāpi passituṃ.
不是为了洗衣、指派事务或探望亲属而见面;
不应获准前往的就不该去,也不该今天返回,不该远行。
Na bhaṇḍadhovanuddesa-ñātupaṭṭhākadassane; Labbhaṃ na pāpuṇeyyajje-vāgamissantudūrago.
由其余亲属派来,以及由依止比丘派来;
由近事男和近事女指定后派来。
Sesañātīhi pahite, bhikkhunissitakena ca; Upāsakopāsikāhi, niddisitvāva pesite.
夏安居中断时,若是因自身有障碍,则无犯。
或者为了僧团的和合,中断了夏安居的人不得举行自恣。
Vassacchede anāpatti, antarāye satattano; Saṅghasāmaggiyā vā no, chinnavasso pavāraye.
在露天的地方,或者在树下,或者在树洞里,或者在树杈间;
不允许去尸林小屋、伞盖和瓮器那里。
Ajjhokāse ca rukkhassa, susire viṭapepi vā; Chavakuṭichattacāṭī-sūpagantuṃ na vaṭṭati.
即使是没有住处的人,也不允许去接近。
在船上、商队中、牧栏中安居者亦得举行自恣。
Asenāsanikenāpi, upagantuṃ na labbhati; Pavāretuñca labbhati, nāvāsatthavajūpagoti.
40. 不可分离品的解说
40. Avebhaṅgiyaniddeso
关于“不可分离”的说明——
Avebhaṅgiyanti –
园林和园林的用地,精舍以及它的用地;
床、椅子、褥、枕头等卧具和坐具。
Ārāmārāmavatthūni, vihāro tassa vatthu ca; Mañco pīṭhaṃ bhisi bibbo-hanādisayanāsanaṃ.
铜锅和铜釜,
铜器皿和铜壶
斧、凿、手斧
锄头和挖土的工具。
Lohakumbhī kaṭāho ca, Lohabhāṇakavārako; Kuṭhārī vāsi pharasu, Kuddālo ca nikhādanaṃ.
藤蔓、竹子、草、叶子、蒙嘉草、芦苇和泥土;
木制和泥制的物品,这五种是不可分的。
Valli veḷu tiṇaṃ paṇṇaṃ, muñjapabbajamattikā; Dārumattikabhaṇḍāni, pañcete avibhājiyā.
把偷兰遮罪分掉的人,即使分了也等于没分。
这些被称为重物,而且这些是不可以舍弃的。
Thullaccayaṃ bhājayato, bhājitāpi abhājitā; Garubhaṇḍāni vuccanti, etevissajjiyāni ca.
藤蔓粗如半臂,竹子长八指。
草就算只有一把那么多,叶子就算只有一片,陶土也一样。
Valliḍḍhabāhumattāpi , veḷu aṭṭhaṅgulāyato; Tiṇādi muṭṭhimattampi, paṇṇaṃ ekampi mattikā.
公开的,或者五种颜色的,比如石灰、红土这一类;
即使只有多罗熟果那么大的量,或者是在那里自然生长的,只要已经布施出去,
Pākatā pañcavaṇṇā vā, sudhākaṅguṭṭha ādikā; Tālapakkappamāṇāpi, dinnā vā tatthajātakā.
僧团守护的绳索、挽具等物,也不可分割。
事情办完之后,属于僧团的或属于塔寺的财物就可以分配了。
Rakkhitā saṅghikā rajju-yottādīpi abhājiyā; Niṭṭhite bhājiyā kamme, saṅghike cetiyassa vā.
钵等适合比丘使用的东西,同样还有已做一半和完全没做的。
在金属器具中,可分给的是:锅和脚架。
Pattādi bhikkhusāruppaṃ, tathā vippakatākataṃ; Bhājiyaṃ lohabhaṇḍesu, vārakaṃ pādagaṇhakaṃ.
竹制的可分物:油筒和剪刀柄。
伞柄和伞骨,同样还有鞋柄。
Veḷumhi bhājiyā tela-nāḷi kattaradaṇḍako; Chattadaṇḍasalākāyo, tathopāhanadaṇḍako.
允许使用的刀柄、篮子、脚架;
火燧木、眼药角等,以及比丘资具。
Anuññātavāsidaṇḍo, karaṇḍo pādagaṇhako; Araṇañjanisiṅgādi, bhikkhūpakaraṇaṃ tathā.
已经刨光、未做好的木器和象牙制品,是可以分割的;
在比丘的用具中,有陶制的洗脚台。
Tacchitāniṭṭhitaṃ dārubhaṇḍaṃ dantañca bhājiyaṃ; Bhikkhūpakaraṇe pādaghaṭako mattikāmayo.
可以分配的是如法的皮革,羊皮则不可以分配。
重的物品要用重的来换,固定的物品要用固定的来换。
Bhājiyaṃ kappiyaṃ cammaṃ, eḷacammamabhājiyaṃ; Garunā garubhaṇḍañca, thāvaraṃ thāvarena ca.
把固定物拿来交换,这样做了之后再享用。
用增益业获取藤蔓等物,其余则应视为不可分配之物。
Thāvaraṃ parivatteyya, tathā katvā ca bhuñjatu; Vallādiṃ phātikammena, gaṇhe sesamabhājiyanti.
41. 杂项说明
41. Pakiṇṇakaniddeso
在有门栓的地方,就配着带臼和门扣。
躺下睡觉的人,白天应该把门闩好。
Sadvārabandhane ṭhāne, sodukkhalakapāsake; Sayantena divā dvāraṃ, bandheyya parivaṭṭakaṃ.
即使是对着有智慧的人,作意也是可以的。
在共住时,躺卧时就会犯下恶作。
Sante viññumhi purise, ābhogo cāpi kappati; Savase taṃ vinākāraṃ, sayanto dukkaṭaṃ phuse.
宝石、妇女的装饰品、谷物、妇女的装饰品;
碰触乐器、武器和器具,犯恶作罪。
Ratanānitthirūpāni, dhaññamitthipasādhanaṃ; Tūriyāvudhabhaṇḍāni, āmasantassa dukkaṭaṃ.
用米汤、油、水油,或者用发梳、手梳具;
如果有人用发刷梳理头发,就犯恶作。
Sitthatelodatelehi, phaṇahatthaphaṇehi vā; Kocchenavāpi yo kese, osaṇṭheyyassa dukkaṭaṃ.
他们共用不同的覆布,或者共用同一张坐卧具而卧。
他们可以同床吃饭,也可以共用同一个钵吃饭。
Nekapāvuraṇā ekattharaṇā vā tuvaṭṭayuṃ; Tathekamañce bhuñjeyyuṃ, ekasmiṃ vāpi bhājane.
比四指短,或者超过八指,也是这样。
不要嚼齿木,没生病时不要吃大蒜。
Caturaṅgulato ūnamadhikaṭṭhaṅgulaṃ tathā; Dantakaṭṭhaṃ na khādeyya, lasuṇaṃ na akallako.
以出身等标准把下等说成上等,或把上等说成下等;
用看似正直的暗示,说戏谑的恶语。
Hīnukkaṭṭhehi ukkaṭṭhaṃ, hīnaṃ vā jātiādihi; Ujuṃ vāññāpadesena, vade dubbhāsitaṃ davā.
长指甲、长头发和鼻毛,都不应该留。
在隐密处,无法做到二十日之内理毛。
Dīghe nakhe ca kese ca, nāsalome na dhāraye; Na labbhaṃ vīsatimaṭṭhaṃ, sambādhe lomahāraṇaṃ.
不该妨碍按照僧团认定的僧团之物,也不该按戒腊长幼去压制别人;
不能用没洗过的脚或湿脚踩上卧具和座位。
就算脚已经洗得干干净净,穿鞋踩上去也是一样(不可)。
Yathāvuḍḍhaṃ na bādheyya, saṅghuddiṭṭhaṃva saṅghikaṃ; Adhotaallapādehi, nakkame sayanāsanaṃ; Sudhotapādakaṃ vāpi, tatheva saupāhano.
不应把桑喀帝衣用来裹膝坐,也不应靠着墙壁等地方。
对于已经做过净化处理的地面/坐具,在有水时不冲洗则不可。
Saṅghāṭiyā na pallatthe, bhittādiṃ na apassaye; Parikammakataṃ sante, udake no na ācame.
接受不许可的东西,以及嬉戏投石。
向犯同分罪者发露忏悔,若公开说明,则犯恶作。
Akappiyasamādāne, davā silāpavijjhane; Desanāya sabhāgāya, āvikamme ca dukkaṭaṃ.
违背承诺时,如果心是清净的,犯恶作。
一旦承诺,另一个人就犯波逸提。
Paṭissavavisaṃvāde, suddhacittassa dukkaṭaṃ; Paṭissavakkhaṇe eva, pācitti itarassa tu.
除非有正事,不该爬树,即使有正事,也只可爬一人高;
遇到危难时,可以随自己的需要爬上去。
Na rukkhamabhirūheyya, sati kicceva porisaṃ; Āpadāsu yathākāmaṃ, kappatī abhirūhituṃ.
不带滤水囊就上路,犯恶作。
对借滤水器者,在旅途中不肯借给,犯恶作。
Vināddhānaṃ vajantassa, dukkaṭaṃ parisāvanaṃ; Yācamānassa addhāne, adadantassa dukkaṭaṃ.
以割断生殖器来触犯,是偷兰遮;恶作。
除了因病缘而自残其余肢体,犯恶作。
Thullaccayaṃ phuse aṅgajātacchedena dukkaṭaṃ; Ābādhappaccayāññatra, sesaṅge attaghātane.
不应自己绘制彩画色像,也不应让别人去绘制。
别人正在吃饭时,不该叫他站起来——不管是在园林、林野还是房舍里。
Cittapotthakarūpāni, na kare na ca kāraye; Na vuṭṭhāpeyya bhuñjantaṃ, ārāmāraññagehasu.
人拉的车、轿子、手推车;
对生病的帕坦基来说,乘坐轿床是允许的。
Yānāni pumayuttāni, sivikaṃ hatthavaṭṭakaṃ; Pāṭaṅkiñca gilānassa, kappatī abhirūhituṃ.
把佛陀、法和僧团当作开玩笑的对象,
戏弄僧团或他人,也是恶作。
Buddhaṃ dhammañca saṅghañca, ārabbha karaṇe davaṃ; Dukkaṭaṃ parisaṃ vāpi, aññassa upalāḷane.
不应把身体、大腿或密处展示给比丘尼们。
不要敞开,也不要用泥水之类的东西泼洒她们。
Kāyaṃ ūruṃ nimittaṃ vā, bhikkhunīnaṃ na dassaye; Vivaritvā na siñceyya, tā kaddamudakādinā.
不领受教诫的人,也不回应。
除愚者、病人和即将远行的人之外,就犯了恶作。
Na gaṇhato ca ovādaṃ, na paccāharatopi ca; Bālaṃ gilānaṃ gamiyaṃ, vajjayitvāna dukkaṭaṃ.
不该教顺世论那一套,也不该让人去拔白头发;
不该从箱子里拿东西吃,也不该玩任何游戏。
Lokāyataṃ na vāceyya, palitaṃ na ca gāhaye; Peḷāyapi na bhuñjeyya, na kīḷe kiñci kīḷitaṃ.
不应穿在家人的那种裹身衣和下衣。
不应把下衣卷起来穿,不应涂抹泥浆。
Pārupe na nivāseyya, gihipārutanivāsanaṃ; Saṃvelliyaṃ nivāseyya, dāyaṃ nālimpayeyya vā.
若为求增长而乞求,不应向未获亲属许可的人乞求。
施主为了自己(比丘)享用而给与的东西,不应该再转施给其他人。
先取最好的那份吃掉,过两三天再拿去布施。
Vaḍḍhiṃ payojaye yāce, noññātakappavārite; Attano paribhogatthaṃ, dinnamaññassa no dade; Aggaṃ gahetvā bhutvā vā, katipāhaṃ puno dade.
对指定乞求者要加以保护,对执杖者则不论知道与否都一样。
他的脖子被人用杖打,那就是别人在用杖罚他;如果是他自己叫人去打,
根据杖的价值的差别,应当知道有波罗夷等类别。
Uddissa yācane rakkhaṃ, ñatvāñatvā va daṇḍinaṃ; Gīvāssa daṇḍite daṇḍo, sayaṃ daṇḍāpane pana; Daṇḍassa agghabhedena, ñeyyā pārājikādikā.
当有人搬走资具时,若有人喊“贼!贼!”
对想害人的人举起棍棒,那滚烫的棍棒就会落到他自己脖子上。
Harantesu parikkhāraṃ, ‘‘coro coro’’ti bhāsite; Anatthāyesaṃ gaṇhante, daṇḍaṃ gīvāssa tattakaṃ.
把剩饭、粪便、垃圾和尿丢弃在有罪过的地方,犯恶作罪。
在围墙和墙垣外面的空隙处,不朝那边看。
在青绿的地方,或者种着稻子和椰子等作物的地方。
Vighāsuccārasaṅkāra-muttaṃ chaḍḍeyya dukkaṭaṃ; Bahi pākārakuṭṭānaṃ, vaḷañje nāvalokiya; Harite vāpi vīhādi-nāḷikerādiropime.
为了让人去安排、去驱使,以及去看那些被安排驱使的事;
即使是与法相应的舞蹈、歌唱和奏乐,也不可以去做。
当有人说“我们来做供养”时,或者(表示)接受时,这是不被允许的。
Yojāpetuṃ payojetuṃ, payuttāni ca passituṃ; Na labbhaṃ dhammayuttampi, naccaṃ gītañca vāditaṃ; ‘‘Upahāraṃ karomā’’ti, vutte vā sampaṭicchituṃ.
王宫、莲花池、园林、画堂;
为了游玩而去看园林,这样做就犯了恶作。
Rājāgāraṃ pokkharaṇiṃ, uyyānaṃ cittagārakaṃ; Kīḷatthaṃ gacchato daṭṭhuṃ, ārāmaṃ dukkaṭaṃ kataṃ.
不应拒绝新衣,也不该拒绝温热的僧衣。
若被上座长老驱逐,应当放下、应当请求原谅。
Nave na paṭibāheyyā-sanenuṇhe na cīvaraṃ; Nidaheyya khamāpeyya, garunā ca paṇāmito.
辱骂之后又背过身去,以及七种罪过;
对比丘或近事男,以及其他人的恶作罪。
Akkosane parammukhā, āpattīhi ca sattahi; Bhikkhuṃ upāsakaṃ vāpi, aññeneva ca dukkaṭaṃ.
不能把信众布施的僧衣毁坏掉。
能从父亲和其他亲属那里取得,也不能从亲族那里取得。
Na labbhaṃ vinipātetuṃ, saddhādeyyañca cīvaraṃ; Labbhaṃ pitūnaṃ sesānaṃ, ñātīnampi na labbhati.
除雨安居完成外,若去领取那份利养,就犯恶作。
东西丢了或旧了,就该赔偿;被催讨时,我们不应给补偿。
因为放弃责任,他们就该承担财物估价赔偿之责。
Vassaṃvutthoññatoññatra , bhāgaṃ gaṇheyya dukkaṭaṃ; Paṭideyya naṭṭhe jiṇṇe, gīvā no deyya codito; Dhuranikkhepato tesaṃ, hoti bhaṇḍagghakāriyo.
不穿外衣、不穿鞋,也不适合进入村落。
不应进入,也不应拿着牦牛尾拂和蚊拂。
Na santaruttaro gāmaṃ, kallo vā saupāhano; Paviseyya na dhāreyya, cāmarīmakasabījaniṃ.
没病的人不该在外面用剪刀剪头发;
从园中不应拿取,伞是为防护而允许的。
Agilāno na chindeyya, kese kattariyā bahi; Ārāmato na dhāreyya, chattaṃ labbhati guttiyā.
不应抓住从两边来的担子,以及只隔一人的担子;
头担、肩担、腰担和手垂担,都是开许的。
Gāheyya nubhatokājaṃ, ekantarikakājakaṃ; Sīsakkhandhakaṭibhārā, hattholambo ca labbhati.
没先请求许可就举发别人的罪,犯恶作罪。
对于清净者,以及在没有根据、没有事由的情况下,也同样如此。
Āpattiyā anokāsa-kataṃ codeyya dukkaṭaṃ; Suddhassa ca avatthusmiṃ, tathā okāsakāraṇe.
不应使用脚高超过八指的床。
用标准手指量来算,众生所用的床或高脚床。
Aṭṭhaṅgulādhikaṃ mañcapaṭipādaṃ na dhāraye; Pakataṅgulena sattānaṃ, mañcaṃ vā uccapādakaṃ.
要是接受哑巴戒之类的苦行,那就犯了恶作罪,属于外道苦行。
不应随身携带剃刀之类的器具,就像以前做过理发师的人那样。
Mūgabbatādiṃ gaṇheyya, dukkaṭaṃ titthiyabbataṃ; Khurabhaṇḍaṃ parihare, tathā nhāpitapubbako.
无论为了乞求什么而做的手工活,都随顺它去做;
已经拿到手的东西,就算没有做工、没有再开口去求,也可以拿来用。
让人去做、让人去拿来,无论什么属于别人的东西。
Yaṃ kiñci yācituṃ hatthakammaṃ tadanusārato; Laddhaṃ gahetuṃ nikkammamayācitvāpi kappati; Kāretumāharāpetuṃ, yaṃ kiñciparasantakaṃ.
在家人给守护者时,接受他给多少就接受多少。
可以按规定的限度,从僧团和塔庙所属之物中取用。
Gihīnaṃ gopake dente, gahetuṃ deti yattakaṃ; Labbhaṃ yathāparicchedaṃ, saṅghacetiyasantake.
可以通过两种方式犯戒,或者通过身和语这六种方式。
因为无惭、无知、追悔所作,以及念力漂浮不定。
把不该受用的当成该受用的,或者把该受用的当成不该受用的。
Dvīhāpajjeyya āpattiṃ, kāyavācāhi vā chahi; Alajjiññāṇakukkuccapakatattā satiplavā; Akappiye vā kappiye, kappākappiyasaññitā.
对无惭、无智的罪过,以身和语覆藏;
在比丘身份、僧团、多人众和单独一人这四种情况下,出罪的方式有四种。
Alajjiññāṇatāpattiṃ , kāyavācāhi chādaye; Liṅge saṅghe gaṇekasmiṃ, catudhāpattivuṭṭhiti.
通过迂回语、暗示和表白,在两种情形下都不可得;
只有明说在第三种情况才能成立,其余一切情况也都适用。
Parikathobhāsaviññatti, na labbhā paccayadvaye; Viññattiyeva tatiye, sese sabbampi labbhati.
对五种同法者命终后布施,并不能生长。
这只属于僧团,但布施给在家人却能生长。
Na rūhataccaye dānaṃ, pañcannaṃ sahadhamminaṃ; Saṅghasseva ca taṃ hoti, gihīnaṃ pana rūhati.
比丘或沙弥在住处命终时,
比丘僧团才是继承者,在这件事上,其余情况也是同样的道理。
Bhikkhu vā sāmaṇero vā, kālaṃ kayirāthūpassaye; Bhikkhusaṅghova dāyajjo, tattha sesepyayaṃnayo.
先前已经给了前面那个人,你拿去给那个人。
知道了这是布施给最后那位之后,才采取这个做法。
他抓起那件死人衣,怀着信赖,认定它是自己的。
Purimassevimaṃ dinnaṃ, dehi netvāsukassati; Pacchimasseva dammīti, dinnaṃ ñatvā imaṃ vidhiṃ; Gaṇhe vissāsagāhaṃ vādhiṭṭhe matakacīvaraṃ.
铁器中的利器,以及木器中的木制品;
钵、拖鞋、床榻、椅子,还有泥制的东西;
除了允许的以外,一切陶工做出来的东西都算在内。
Lohabhaṇḍe paharaṇiṃ, dārubhaṇḍe ca dārujaṃ; Pattaṃ pādukapallaṅkaṃ, āsandiṃ mattikāmaye; Ṭhapetvā kappati sabbaṃ, katakaṃ kumbhakārikanti.
42. 发露的说明
42. Desanāniddeso
舍弃比丘身份,就是波罗夷的宣说。
按照所说的方式出罪,就是重罪的发露。
Cāgo yo bhikkhubhāvassa, sā pārājikadesanā; Yathāvuttena vuṭṭhānaṃ, garukāpattidesanā.
蹲下来坐着,把双手合掌举起来。
应当向一个人面前发露土喇咤亚等罪,就像这样。
Ukkuṭikaṃ nisīditvā, paggaṇhitvāna añjaliṃ; Thullaccayādiṃ deseyya, evamekassa santike.
384尊者,我犯了一个重罪,我在您面前发露。这样说之后,对方问:“贤友,你见到那个罪了吗?”就回答:“是的,尊者,我见到了。”对方又说:“贤友,以后要防护。”就回答:“好的,尊者,我会好好防护。”应当说:“尊者,我犯了两个重罪”“尊者,我犯了很多重罪,我在您面前发露。”
384. ‘‘Ahaṃ, bhante, ekaṃ thullaccayāpattiṃ āpajjiṃ, taṃ tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā tena ‘‘passasi, āvuso, taṃ āpatti’’nti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna tena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu suṭṭhu, bhante, saṃvarissāmī’’ti vattabbaṃ. ‘‘Ahaṃ, bhante, dve thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, ahaṃ bhante sambahulā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vattabbaṃ.
对于舍堕的情况,则这样说:“尊者,我这件衣已经过了十天,成了舍堕,我把它舍给尊者。” “尊者,我这些衣……中略……尊者,我这件衣……中略……尊者,我这些衣已经过了十天,成了舍堕,我把它们舍给尊者。”
Nissaggiyesu pana ‘‘idaṃ me, bhante, cīvaraṃ dasāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti. ‘‘Imāni me, bhante, cīvarāni…pe… etaṃ me, bhante, cīvaraṃ…pe… etāni me, bhante, cīvarāni dasāhātikkantāni nissaggiyāni, etānāhaṃ āyasmato nissajjāmī’’ti.
舍弃之后,那位比丘应当发露自己的罪过。
接受罪过之后,应当把舍弃的衣给出去。
Nissajjitvāna deseyya, āpattiṃ tena bhikkhunā; Paṭiggahetvā āpattiṃ, deyyaṃ nissaṭṭhacīvaraṃ.
我把这件衣、这些衣、那件衣、那些衣布施给尊者。
‘‘Imaṃ, imāni, etaṃ, etāni cīvarāni āyasmato dammī’’ti.
386尊者,这件衣我离身过夜了,除非得到比丘的许可,否则应当舍。
386. (Ka) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ rattivippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
尊者,这件非时衣我存放超过一个月了,应当舍掉。
(Kha) idaṃ me, bhante, akālacīvaraṃ māsātikkantaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件旧衣是我让一位非亲里的比丘尼帮我洗的,犯了舍堕。
(Ga) idaṃ me, bhante, purāṇacīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我从非亲里比丘尼手中接受的,除非是交换,否则犯舍堕。
(Gha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātikāya bhikkhuniyā hatthato paṭiggahitaṃ aññatra pārivattakā nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我在不合适的时候向不是亲戚的居士乞求来的,应当舍掉。
(Ṅa) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ aññatra samayā viññāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我向不是亲戚的居士过度索求来的,应当舍掉。
(Ca) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ aññātakaṃ gahapatikaṃ tatuttari viññāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我先前没有受到邀请,就走到非亲里的居士那里,经过(错误的)分别思量而得到,属于应舍。
(Cha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātakaṃ gahapatikaṃ upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我先前没有受到邀请,就走到非亲非故的居士那里,经过(净施的)分别作意而得到的,应当舍。
(Ja) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātake gahapatike upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我经过超过三次催促、超过六次站等才促成的,应当舍。
(Jha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ atirekatikkhattuṃ codanāya atirekachakkhattuṃ ṭhānena abhinipphāditaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这张混了蚕丝绵的敷具是我让人做的,应当舍掉。
(Ña) idaṃ me, bhante, kosiyamissakaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这张纯黑羊毛的敷具是我让人做的,应当舍掉。
(Ṭa) idaṃ me, bhante, suddhakāḷakānaṃ eḷakalomānaṃ santhataṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,我没有取用那些白羊毛和赤褐色羊毛各一陀罗的量,就让人做成了这张敷具,这是应当舍掉的。
(Ṭha) idaṃ me, bhante, santhataṃ anādiyitvā tulaṃ odātānaṃ tulaṃ gocariyānaṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这个敷具是我让人做的,还不满六年,而且没有得到比丘们的同意,应当舍掉。
(Ḍa) idaṃ me, bhante, santhataṃ ūnakachabbassāni kārāpitaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
尊者,我让人做这个坐具时,没有从旧坐具的周围取一“善逝张手”的尺寸,这属于应舍。
(Ḍha) idaṃ me, bhante, nisīdanasanthataṃ anādiyitvā purāṇasanthatassa sāmantā sugatavidatthiṃ kārāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这些羊毛我已经带着走了超过三由旬,犯应舍罪。
(Ṇa) imāni me, bhante, eḷakalomāni tiyojanaparamaṃ atikkāmitāni nissaggiyāni.
尊者,这些羊毛是我让一位非亲里的比丘尼洗的,犯了舍堕。
(Ta) imāni me, bhante, eḷakalomāni aññātikāya bhikkhuniyā dhovāpitāni nissaggiyāni.
尊者,我接受了金银。尊者,这属于我该舍弃的东西,我现在把它舍给僧团。
(Tha) ahaṃ, bhante, rūpiyaṃ paṭiggahesiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmi.
尊者,我参与了各种形式的金银交易。尊者,这属于我该舍掉的东西,我现在把它舍给僧团。
(Da) ahaṃ , bhante, nānappakārakaṃ rūpiyasaṃvohāraṃ samāpajjiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti.
舍弃了罪过之后,你们应当说出来,然后当对在家人说。
用“请知悉此事”这句话,他应该说:我取什么?
Nissajjitvāna āpattiṃ, deseyyātha gihiṃ vade; ‘‘Jānāhima’’nti iminā, so vadeyyāharāmi kiṃ.
没有说“油”等东西,就该对比丘说明什么是允许的。
他拿来的东西,经过转变处理成如法的之后,就靠那个(如法的东西)来(受用)。
Avatvāmanti telādiṃ, vade bhikkhūna kappiyaṃ; Yaṃ āharati so tena, parivattetvāna kappiyaṃ.
除了这二人之外,其余人都可以受用。
从那以后,即使是从别人那里得到的,那一份对他们来说也是不允许的。
Labbhaṃ ṭhapetvā dvepete, sesehi paribhuñjituṃ; Tato aññena laddhopi, bhāgo tesaṃ na kappati.
即使是树荫,只要是由它产生的,也不允许。
即使已经舍弃又重新得到,那三种敷具从最初就不得受用。
Rukkhacchāyāpyantamaso, tannibbattā na kappati; Nissaṭṭhaṃ paṭiladdhampi, ādito santhatattayaṃ.
如果他这样也得不到,你就把这件事放下,别再犹疑。
比丘也应这样舍弃;如果得不到认可的话。
No ce labhetha evaṃ so, imaṃ chaḍḍehi saṃsiyo; Evampi bhikkhu chaḍḍeyya, no ce labhetha sammato.
这些是第二个钵,其余的则要从僧团获得。
在僧团中,或者在某个人群里,也可以用别的语言来说。
Etāni dutiyo patto, saṅghe sesāni labbhare; Saṅghekasmiṃ gaṇe vattuṃ, labbhaṃ bhāsantarenapi.
393尊者,我做了各种各样的买卖。尊者,这对我来说是应舍的。
393. (Ka) ahaṃ, bhante, nānappakārakaṃ kayavikkayaṃ samāpajjiṃ, idaṃ me, bhante, nissaggiyaṃ.
尊者,我这个钵已经超过十天了,是应该舍掉的。
(Kha) ayaṃ me, bhante, patto dasāhātikkanto nissaggiyo.
尊者,这个钵是我用不满五个缀的钵换来的,属于应当舍弃的。我把它舍给僧团。
(Ga) ayaṃ me, bhante, patto ūnapañcabandhanena pattena cetāpito nissaggiyo, imāhaṃ saṅghassa nissajjāmīti.
舍弃之后,应当向接受钵的人发露自己的罪过。
得到僧团同意后,应该把那个钵交给他。
Nissajjitvāna deseyya, āpattiṃ pattagāhakaṃ; Sammannitvāna saṅghassa, pattantaṃ tassa dāpaye.
395尊者,这药对我来说已经超过七天了,应当舍掉。
395. (Ka) idaṃ me, bhante, bhesajjaṃ sattāhātikkantaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件是我的雨季浴衣。我在热季还剩一个多月的时候就去寻找它,在热季还剩半个多月的时候才做成并穿上,这属于应舍之物。
(Kha) idaṃ me, bhante, vassikasāṭikacīvaraṃ atirekamāse sese gimhāne pariyiṭṭhaṃ, atirekaḍḍhamāse sese gimhāne katvā paridahitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我亲手给了比丘之后又夺回来的,犯了舍堕。
(Ga) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ bhikkhussa sāmaṃ datvā acchinnaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我亲自讨线之后,让织工织成的,犯了舍堕。
(Gha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ sāmaṃ suttaṃ viññāpetvā tantavāyehi vāyāpitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我先前没有先受邀请,就去找不是亲戚的居士家的织工,提出了要求,犯了应舍的事。
(Ṅa) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ pubbe appavārito aññātakassa gahapatikassa tantavāye upasaṅkamitvā vikappaṃ āpannaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,我这件事急施衣已经超过了衣时,应当舍。
(Ca) idaṃ me, bhante, accekacīvaraṃ cīvarakālasamayaṃ atikkāmitaṃ nissaggiyaṃ.
尊者,这件衣是我的,离开我身边已经超过六个夜晚,又没有得到比丘们的许可,所以应当舍掉。
(Cha) idaṃ me, bhante, cīvaraṃ atirekachārattaṃ vippavutthaṃ aññatra bhikkhusammutiyā nissaggiyaṃ.
尊者,我知道这是已经指定给僧团的利养,我却把它转归自己所有,这是应当舍弃的。我现在把它舍给具寿您。
(Ja) idaṃ me, bhante, jānaṃ saṅghikaṃ lābhaṃ pariṇataṃ attano pariṇāmitaṃ nissaggiyaṃ, imāhaṃ āyasmato nissajjāmīti.
396其余的,全都按照相应的情况,像开头那样套用。
396. Sesaṃ sabbaṃ yathāyogaṃ, ādimhi viya yojaye.
397尊者,我犯了一条波逸提罪。我犯了二条和众多波逸提罪。
397. (Ka) ahaṃ , bhante, ekaṃ pācittiyāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā pācittiyāpattiyo āpajjiṃ.
尊者,我犯了应受呵责、不适宜、应当忏悔的罪。我忏悔它。对此应当说法:贤友,你见到那个罪了吗?
(Kha) gārayhaṃ, bhante, dhammaṃ āpajjiṃ asappāyaṃ pāṭidesanīyaṃ, taṃ paṭidesemīti. Tena ‘‘passasi, āvuso, taṃ dhamma’’nti vattabbaṃ.
尊者,我犯了一条恶作罪,也犯了二条恶作罪。
(Ga) ahaṃ, bhante, ekaṃ dukkaṭāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā dukkaṭāpattiyo āpajjiṃ.
尊者,我犯了一条恶说罪,还犯了二条恶说罪。这些罪我都在尊者面前发露。
(Gha) ahaṃ, bhante, ekaṃ dubbhāsitāpattiṃ āpajjiṃ. Dve sambahulā dubbhāsitāpattiyo āpajjiṃ. Tā tumhamūle paṭidesemīti.
尊者,我犯了两个不同事缘的土喇咤亚罪,也犯了众多不同事缘的土喇咤亚罪,我今在尊者面前发露这些罪。说完后,对方问:贤友,你看见那些罪了吗?他答:是的,尊者,我看见了。对方又说:贤友,未来应当好好防护。他应当答:善哉,尊者,我必好好防护。
(Ṅa) ‘‘ahaṃ, bhante, dve nānāvatthukā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ. Sambahulā nānāvatthukā thullaccayāpattiyo āpajjiṃ, tā tumhamūle paṭidesemī’’ti vatvā tena ‘‘passasi, āvuso, tā āpattiyo’’ti vutte ‘‘āma, bhante, passāmī’’ti vatvā puna tena ‘‘āyatiṃ, āvuso, saṃvareyyāsī’’ti vutte ‘‘sādhu suṭṭhu, bhante, saṃvarissāmī’’ti vattabbaṃ.
对不可发露之罪进行发露,以及宣说了无罪的情况;
安住于不同住处、不同界域者,以四和五(种方式);
对于以心自然状态存在的人,不应说为种种。
Adesanāgāminiyaṃ, anāpattiñca desitaṃ; Nānā saṃvāsanissīmaṭṭhitānaṃ catupañcahi; Manasā pakatattānaṃ, nānekāti na desayeti.
43. 欲施与的解说
43. Chandadānaniddeso
关于布施欲望等——
Chandadānādīti –
敲了鼓、敲了钟,到了该办事的时候,僧众都集合齐了;
应向僧团传达欲、清净和自恣。
Bheriṃ ghaṇṭiṃ patāḷetvā, kammappatte samāgate; Saṅghe hareyya chandaṃ vā, pārisuddhiṃ pavāraṇaṃ.
来到一位比丘跟前,蹲踞着坐下;
智者合掌之后,应当表达自己的意愿。
Ekaṃ bhikkhuṃ upaggamma, nisīditvā ukkuṭikaṃ; Añjaliṃ paggaṇhitvāna, dade chandaṃ vicakkhaṇo.
401应当这样说:我把欲交给你,请替我带着欲,请代我宣白欲。
401. (Ka) ‘‘chandaṃ dammi, chandaṃ me hara, chandaṃ me ārocehī’’ti vattabbaṃ.
在给出清净时,应当这样说:我把清净给你,请为我取清净,请为我宣说清净。
(Kha) pārisuddhiṃ dentena ‘‘pārisuddhiṃ dammi, pārisuddhiṃ me hara, pārisuddhiṃ me ārocehī’’ti vattabbaṃ.
通过表明清净,他圆满地履行布萨。
自己的和僧团的其余羯磨都会受到妨碍。
Pārisuddhippadānena, sampādeti uposathaṃ; Saṅghassa attano cāpi, sesakammaṃ vibādhati.
通过向僧团表达意愿,他就能为僧团办成两件事,而非为自己。
所以,给出欲求的人,也应当给出清净。
Chandadānena saṅghassa, dvayaṃ sādheti nattano; Tasmā chandaṃ dadantena, dātabbā pārisuddhipi.
一个人可以替很多人拿,但不该让它辗转相传。
辗转传承而来的欲与清净,是不成立的。
Hareyyeko bahūnampi, paramparā na hāraye; Paramparāhaṭā chanda-pārisuddhi na gacchati.
405做完一切准备工作后,应当这样作自恣邀请:“我向僧团作自恣邀请,请你们为我传达自恣邀请,请你们为我转告自恣邀请,请你们为了我的利益而作自恣邀请。”
405. Sabbūpacāraṃ katvāna, evaṃ deyyā pavāraṇā. ‘‘Pavāraṇaṃ dammi, pavāraṇaṃ me hara, pavāraṇaṃ me ārocehi, mamatthāya pavārehī’’ti.
406他告诉僧团之后,来到的比丘应当这样邀请自恣:“尊者,某某比丘以所见、所闻、所疑向僧团邀请自恣,请僧团出于悲悯对他说,他见到后会改正。”
406. Ārocetvātha so saṅghaṃ, pavāreyyevamāgato. ‘‘Itthannāmo, bhante, saṅghaṃ pavāreti diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu taṃ saṅgho anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissatī’’ti.
取了清净,或者取了欲,或者取了自恣。
还没走到僧团,就半路还俗或者死了。
Gahetvā pārisuddhiṃ vā, chandaṃ vāpi pavāraṇaṃ; Hārako saṅghamappatvā, vibbhameyya mareyya vā.
或者沙弥等身份,
应当承认(它)是未被带来的。
到了僧团之后,也应当这样舍弃。
被带来的是携带者。
Sāmaṇerādibhāvaṃ vā, Paṭijāneyya nāhaṭā; Patvā saṅghaṃ tathā heyya, Āhaṭā hoti hārako.
到了僧团那里却疏忽大意,或者睡着了,没有告知。
没有故意犯戒,但故意不告知,就犯恶作。
Saṅghappatto pamatto vā, sutto nārocayeyya vā; Anāpattiva sañcicca, nārocentassa dukkaṭanti.
44. 布萨解说
44. Uposathaniddeso
布萨有两种:十四日布萨和十五日布萨。
依据全诵、略诵和默然清净之力,有三种。
Duve uposathā cātu-ddaso pannaraso iti; Suttuddesamadhiṭṭhāna-pārisuddhivasā tayo.
僧团布萨是诵戒(别解脱经),而决意布萨属于个人。
对其余二三人而言,布萨则是清净布萨。
Suttuddesova saṅghassa, adhiṭṭhānauposatho; Puggalasseva sesānaṃ, pārisuddhiuposatho.
先前该做的事和该做的操作都已经准备好,时机也成熟了;
僧团诵出经典,他把它分成五种来分别。
Pubbakicce ca karaṇe, pattakalle samānite; Suttaṃ uddisati saṅgho, pañcadhā so vibhāvito.
若无障碍,禁止简略诵戒。
长老本人就是这两类或三类解说中的权威。
因为已经说“在详细解释中”,所以即使不转起也适用。
Vināntarāyaṃ saṅkhepe-nuddeso vinivārito; ‘‘Therova issaro dvīsu, uddesesvettha tīsu vā; Visadesū’’ti vuttattā, avattantepi vaṭṭati.
如果同等的人来了,或者正在诵说时只有少数几个。
已经诵出的,是诵得好的;剩下的,都应当听完整。
Āgaccheyyuṃ yadi samā, uddisante va thokikā; Uddiṭṭhaṃ yaṃ suuddiṭṭhaṃ, sotabbamavasesakaṃ.
诵出完毕时,如果全体或部分人站起来;
如果他们在近处人数较多,就应当为他们做清净。
在一切分别中做完前行之事后,再另行宣说。
Uddiṭṭhamatte sakalā-yekaccāyuṭṭhitāya vā; Pārisuddhiṃ kareyyesaṃ, santike bahukātha ce; Katvā sabbavikappesu, pubbakiccaṃ punuddise.
十五日住者与其余者,如果另一方为十四日;
如果前者人数较多,就应随顺人数相等者而行;
先前的那些应当随行,对剩下的他们来说,这个方法也是如此。
Pannarasovāsikānaṃ, itarānaṃ sacetaro; Samānetarenuvattantu, purimānaṃ sacedhikā; Purimā anuvattantu, tesaṃ sesepyayaṃ nayo.
初日行者们的布萨,以及其他人的布萨;
让人数相等或较少的原住寺比丘随意施予和合。
Pāṭipadovāsikānaṃ, itarānaṃ uposatho; Samathokānaṃ sāmaggiṃ, mūlaṭṭhā dentu kāmato.
如果他们不给(和合),那就该出到界外去作布萨。
想要和合却又不肯给,人多的时候,或者干脆走到外面去。
Bahi gantvāna kātabbo, no ce denti uposatho; Deyyānicchāya sāmaggī, bahūsu bahi vā vaje.
对于在斋日当天到来的人,这个规则也同样适用。
应故意让人听经;若不让人听,犯恶作。
Pāṭipadegantukānaṃ , evameva ayaṃ nayo; Sāveyya suttaṃ sañcicca, assāventassa dukkaṭaṃ.
扫地、点灯、准备洗脚水。
合格之人被大长老派去时,不可不做。
Sammajjituṃ padīpetuṃ, paññāpetuṃ dakāsanaṃ; Na kareyya tathā kallo, mahātherena pesito.
421打扫干净、点亮灯火、摆好洗脚水之后,除了僧团表决,应当这样举行三人的布萨:“诸位大德,请听我说,今天是十五日布萨,如果诸位大德觉得时机合适,我们就互相作清净布萨。”
421. Sammajjitvā padīpetvā, paṭṭhapetvā dakāsanaṃ. Gaṇañattiṃ ṭhapetvevaṃ, kattabbo tīhuposatho. ‘‘Suṇantu me āyasmantā, ajjuposatho pannaraso, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pārisuddhiuposathaṃ kareyyāmā’’ti.
422把衣偏袒到一边肩上,蹲踞而坐,长老向其余比丘合掌,举起合掌说道:贤友,我是清净的,请你们把我当作清净的。这样一直说到第三次。
422. Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ,. Therena añjaliṃ tevaṃ, paggayha samudīriyā. ‘‘Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti, vade yāvatatīyakaṃ.
423完成前行准备之后,这些新比丘应当这样说:尊者,我是清净的,请把我当作清净的。这样一直说到第三次。
423. Samattapubbārambhena, te navenevamīriyā. ‘‘Parisuddho ahaṃ bhante, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti, vade yāvatatīyakaṃ.
424两位长老中,应由长老来做;做完之后,长老应当对新比丘这样说:贤友,我是清净的,请把我当作清净的。应当说三遍。
424. Dvīsu therena kattabbaṃ, katvevamīriyo navo. ‘‘Parisuddho ahaṃ āvuso, parisuddhoti maṃ dhārehī’’ti tikkhattuṃ vattabbo.
应当由新比丘这样三遍告知长老:
尊者,我是清净的,请您把我记为清净。
Navena thero tikkhattuṃ, evamassa udīriyo; ‘‘Parisuddho ahaṃ bhante, parisuddhoti maṃ dhārethā’’ti.
426做完前行事务后,应当独自决意。要说:“今天我的布萨是十五日”或者“是十四日,我这样决意。”如果不作决意,就犯恶作。
426. Pubbakiccaṃ samāpetvā, adhiṭṭheyyevamekako. ‘‘Ajja me uposatho pannarasoti vā cātuddasoti vā adhiṭṭhāmī’’ti vattabbaṃ, no cedhiṭṭheyya dukkaṭaṃ.
有四人、或三人、或两人住的地方,
带着清净依次传给每一个人。
他们每半月都举行布萨,如果没做,就犯恶作罪。
Yattha vasanti cattāro, tayo vā yadi vā duve; Pārisuddhiṃ haritvāna, ekekassitarītare; Taṃ taṃ uposathaṃ kayiruṃ, siyā āpatti dukkaṭaṃ.
在和合与分裂的群体中,若认为“这是分裂的群体”,或者对此心存疑惑;
以破坏僧团的意图而做,犯恶作罪;以破僧之企图而做,就犯土喇咤亚罪。
在别众中,若自认为和合而犯,就是有和合想。
Vagge samagge vaggoti, saññino vimatissa vā; Dukkaṭaṃ karoto bhedā-dhippāyena thullaccayaṃ; Vagge samaggenāpatti, samaggo iti saññino.
被举罪的比丘、在家人,以及其余的同法者,
犯波罗夷的人、不堪能者、已舍戒的人,
Ukkhittassa gahaṭṭhassa, sesānaṃ sahadhamminaṃ; Pārājikassābhabbassa, sikkhānikkhittakassa ca.
坐在集会大众中的人,也同样属于同分罪者。
被欲念缠住的人,不应诵说波罗提木叉。
Nisinnaparisāyañca, sabhāgāpattiko tathā; Chandena parivutthena, pātimokkhaṃ na uddise.
没有发露所犯的罪,也没有消除疑惑;
即使不是布萨日,也不允许举行布萨。
Adesayitvānāpannaṃ, nāvikatvāna vematiṃ; Nuposathepi vā kātuṃ, posatho na ca kappati.
已决定住在布萨堂的人,当天不应该没有理由就离开。
除了有障难之外,或者决意去僧团,或者决意去界。
Aṭṭhitoposathāvāsā, na vaje tadahū vinā; Antarāyaṃ va saṅghaṃ vā-dhiṭṭhātuṃ sīmameva vāti.
45. 自恣品解说
45. Pavāraṇāniddeso
两个人、三个人、四个人,互相邀请自恣。
一个人自己作决意,其余的人则举行僧团自恣。
Dvinnaṃ tiṇṇaṃ catunnañca, aññamaññappavāraṇā; Ekassa ca adhiṭṭhānaṃ, sesā saṅghappavāraṇā.
在前行准备和该做的事都完成、时机成熟时,
置立白(羯磨文)后,僧团应当这样行自恣。
Pubbakicce ca karaṇe, pattakalle samānite; Ṭhapetvā ñattiṃ saṅghena, kattabbevaṃ pavāraṇā.
尊者,请僧团听我说:今天是十五日自恣日。如果僧团觉得合适,僧团就应当行自恣。
‘‘Suṇātu me bhante saṅgho, ajja pavāraṇā pannarasī, yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho pavāreyyā’’ti.
把袈裟偏袒到一边肩上,蹲踞而坐;
长老合掌向僧团陈说(自恣词)。
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ; Therena añjaliṃ saṅgho, paggayha samudīriyo.
436贤友,我以所见、所闻或所疑之事,向僧团自恣。请诸位尊者出于悲悯对我说,我见到后就会改正。第二遍……中略……第三遍,贤友,我以所见、所闻或所疑之事,向僧团自恣。请诸位尊者出于悲悯对我说,我见到后就会改正。
436. ‘‘Saṅghaṃ, āvuso, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi, āvuso, saṅghaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
长老们在进行自恣时,新受戒的比丘应当蹲踞而坐。
他应当自己完成自恣邀请,直到那时都应当保持蹲踞。
Pavārentesu theresu, nisajjukkuṭikaṃ navo; Pavāreti sayaṃ yāva, ukkuṭikova acchatu.
438完成前面的准备工作后,新受戒的比丘应当向僧团提出自恣。
438. Pubbārambhaṃ samāpetvā, navo saṅghamudīraye.
439尊者,我向僧团自恣,以所见、以所闻、以所疑。请诸位尊者出于悲悯告诉我,我见到后会改正。第二次……乃至第三次,尊者,我向僧团自恣,以所见、以所闻、以所疑。请诸位尊者出于悲悯告诉我,我见到后会改正。
439. ‘‘Saṅghaṃ, bhante, pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi, bhante, saṅghaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmanto anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
通过布施、谈论佛法,以及各种争论,度过夜晚;
三语自恣的场合,因为那时已经耗尽。
针对十种障碍,按照情况说了提案之后。
Dānena dhammasākacchā, kalahehi ca rattiyā; Tevācikāya okāse-sati khepitabhāvato; Antarāye dasavidhe, ñattiṃ vatvānurūpato.
441尊者,请僧团听我说:人们布施时,两位比丘讨论法义时,争吵时,夜晚大部分已经过去了。如果僧团举行三遍自恣,僧团就会成为未自恣的,而这时天就要亮了。这是国王造成的障碍,这是盗贼造成的障碍,这是火灾造成的障碍,这是水灾造成的障碍,这是人造成的障碍,这是非人造成的障碍,这是猛兽造成的障碍,这是爬虫造成的障碍,这是性命造成的障碍,这是梵行造成的障碍。如果僧团举行三遍自恣,僧团就会成为未自恣的,这就会成为梵行的障碍。如果僧团认为时机合适,僧团可以举行两遍自恣、一遍自恣、或者同安居自恣。
441. ‘‘Suṇātu me bhante saṅgho, manussehi dānaṃ dentehi, dvīhi bhikkhūhi dhammaṃ sākacchantehi, kalahaṃ karontehi yebhuyyena ratti khepitā. Sace saṅgho tevācikaṃ pavāressati, appavāritova saṅgho bhavissati, athāyaṃ ratti vibhāyissati. Ayaṃ rājantarāyo, ayaṃ corantarāyo, ayaṃ agyantarāyo, ayaṃ udakantarāyo, ayaṃ manussantarāyo, ayaṃ amanussantarāyo, ayaṃ vāḷantarāyo, ayaṃ sarīsapantarāyo, ayaṃ jīvitantarāyo, ayaṃ brahmacariyantarāyo. Sace saṅgho tevācikaṃ pavāressati, appavāritova saṅgho bhavissati, athāyaṃ brahmacariyantarāyo bhavissati. Yadi saṅghassa pattakallaṃ, saṅgho dvevācikaṃ, ekavācikaṃ, samānavassikaṃ pavāreyyā’’ti.
按照符合自恣的方式,依照已经设定好的表白来行。
如果同等资格的人来了,就该先从这里取。
Pavāreyyānurūpena , yathāṭhapitañattiyā; Āgaccheyyuṃ yadi samā, ādikā cettha āhare.
443443. 如果是三人或四人的僧团,先作白(宣告),然后应当行自恣:“诸位尊者,请听我说。今天是十五日自恣日,如果诸位尊者觉得合适,我们就互相行自恣。”
443. Evaṃ ticatuvaggo ca, ñattiṃ vatvā pavāraye. ‘‘Suṇantu me āyasmantā, ajja pavāraṇā pannarasī, yadāyasmantānaṃ pattakallaṃ, mayaṃ aññamaññaṃ pavāreyyāmā’’ti.
把衣偏袒到一边肩上,蹲踞而坐;
长老双手合掌举起,这样说道。
Ekaṃsaṃ cīvaraṃ katvā, nisīditvā ukkuṭikaṃ; Therena añjaliṃ tevaṃ, paggayha samudīriyā.
445贤友们,我向各位尊者提出自恣:如果你们因为看见、听到或有所怀疑而对我有意见,请各位尊者出于慈悲告诉我,我看到了就会改正。第二次……第三次,贤友们,我向各位尊者提出自恣:如果你们因为看见、听到或有所怀疑而对我有意见,请各位尊者出于慈悲告诉我,我看到了就会改正。
445. ‘‘Ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, āvuso, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
新比丘也应该这样说:尊者,我向各位尊者自恣。如果你们因为看见、听见或怀疑而对我有话说,请各位尊者出于慈悲告诉我,我看到了就会改正。第二次……中略……第三次,尊者,我向各位尊者自恣。如果你们因为看见、听见或怀疑而对我有话说,请各位尊者出于慈悲告诉我,我看到了就会改正。
Navenāpi ‘‘ahaṃ, bhante, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, bhante, āyasmante pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadantu maṃ āyasmantā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
446两人当中,长老应当作自恣,新比丘做完后应当这样说。
446. Dvīsu therena kattabbaṃ, navo katvevamīriyo.
447贤友,我向具寿您行自恣:如果你们在见、闻或怀疑方面对我有什么话要说,请具寿出于慈悯告诉我,我见到后会改正。第二次……中略……第三次,贤友,我向具寿您行自恣:如果你们在见、闻或怀疑方面对我有什么话要说,请具寿出于慈悯告诉我,我见到后会改正。
447. ‘‘Ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, āvuso, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
尊者,我以所见、所闻或所疑向您提出自恣,请您出于慈悯告诉我,我见到后会改正。第二次……中略……第三次,尊者,我以所见、所闻或所疑向您提出自恣,请您出于慈悯告诉我,我见到后会改正。
Navenāpi ‘‘ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmi. Dutiyampi…pe… tatiyampi ahaṃ, bhante, āyasmantaṃ pavāremi diṭṭhena vā sutena vā parisaṅkāya vā, vadatu maṃ āyasmā anukampaṃ upādāya, passanto paṭikarissāmī’’ti.
448做完前行事务后,独自一人应当这样决意:今天我的自恣是十四日,或是十五日,我如此决意。
448. Pubbakiccaṃ samāpetvā, adhiṭṭheyyevamekako. ‘‘Ajja me pavāraṇā cātuddasīti vā pannarasīti vā adhiṭṭhāmī’’ti vattabbaṃ.
无论住在哪里,是五个人,还是四个、三个、两个人;
把自恣取来之后,各自再另找别处。
Yasmiṃ vasanti vā pañca, cattāro vā tayo duve; Pavāraṇaṃ haritvāna, ekekassitarītare.
他们做了各自的邀请仪式。
可能会犯轻罪。
其余的内容在布萨中说过了。
这里应当引用那些偈颂。
Taṃ taṃ pavāraṇaṃ kayiruṃ, Siyā āpatti dukkaṭaṃ; Sesā uposathe vuttā, Gāthāyo cettha āhare.
在僧团已经举行过自恣之后,清净布萨。
无论是破安居者,还是未住满安居便前来的人。
Pavāriteva saṅghamhi, pārisuddhiuposathaṃ; Kareyya chinnavasso vā, avuttho vānupagato.
在四个月(雨安居)结束、僧团举行布萨的时候,
已经度过雨安居的人,如果人数太少,就可以举行自恣。
Cātumāsiniyā cāpi, kate saṅghenuposathe; Vutthavassā pavāreyyuṃ, sace appatarā siyunti.
第46章 防护的解说
46. Saṃvaraniddeso
以眼、耳等各种根门来区分,以色、声等各种对象作为所缘境,
应当制止贪欲、忧愁等的生起。
Cakkhusotādibhedehi, rūpasaddādigocare; Abhijjhādomanassādi-ppavattiṃ vinivāraye.
要像制服难驯的牛在田里那样,调伏自己的心。
具足正念与正知,应当在一切威仪中行持。
Niggaṇheyya sakaṃ cittaṃ, kiṭṭhādiṃ viya duppasuṃ; Satimā sampajāno ca, care sabbiriyāpatheti.
47. 清净的解说
47. Suddhiniddeso
开示、防护、寻求、省察,按这四种来区分。
清净有四种,依巴帝摩卡防护而安立。
通过宣说而得清净,所以称为宣说清净。
Desanā saṃvaro eṭṭhipaccavekkhaṇa bhedato; Suddhī catubbidhā pātimokkhasaṃvarasammataṃ; Desanāya visuddhattā, desanāsuddhi vuccati.
以心的决意来防护——“我今后不再这样做”。
被称为防护清净,也就是根律仪的清净。
‘‘Na punevaṃ karissa’’nti, cittādhiṭṭhānasaṃvarā; Vutto saṃvarasuddhīti, sujjhatindriyasaṃvaro.
放弃了错误的寻求,依法努力谋生的人,他的寻求是清净的。
因为清净,所以说是寻求清净,这是就依止于活命清净而说的。
Pahāyānesanaṃ dhammenuppādentassa eṭṭhiyā; Suddhattā eṭṭhisuddhīti, vuttamājīvanissitaṃ.
经过如理审察之后,他才受用僧衣;
像这样,依照前面所说的方式反复观察而变得清净。
关于省察清净,这是依于资具而说的。
Yoniso paṭisaṅkhāya, cīvaraṃ paṭisevati; Evamādiyathāvutta-paccavekkhaṇasujjhanā; Paccavekkhaṇasuddhīti, vuttaṃ paccayanissitanti.
48. 知足的解说
48. Santosaniddeso
以少许无过失、又容易得到的东西而知足;
知量、易养活,怀着对正法的恭敬而行。
Appena anavajjena, santuṭṭho sulabhena ca; Mattaññū subharo hutvā, care saddhammagāravo.
不沉湎过去,不期盼未来;
靠当下所能维持生活,就被称为知足。
Atītaṃ nānusocanto, nappajappamanāgataṃ; Paccuppannena yāpento, santuṭṭhoti pavuccatīti.
49. 四种守护的解说
49. Caturārakkhaniddeso
佛随念、慈、不净、死随念;
因为远离尘垢等功德,所以值得称为阿拉汉;因为正确且自己觉悟,所以称为佛陀。
Buddhānussati mettā ca, asubhaṃ maraṇassati; Ārakattādinārahaṃ, sammā sāmañca buddhato.
对正等正觉者的随念,就是一次又一次地忆念。
佛随念就是忆念世尊的九种功德。
Sammāsambuddhaiti vānussati yā punappunaṃ; Navabhede bhagavato, buddhānussati sā guṇe.
对于住在结界内的僧团、住在结界内的诸天,以及主宰者;
在行乞的村落里,以及依附那里的人们。
Sīmaṭṭhasaṅghe sīmaṭṭhadevatāsu ca issare; Jane gocaragāmamhi, tatthupādāya mānuse.
愿一切众生都安乐,没有怨敌等等。
一次又一次地划定范围,这就是慈心的修习。
Sabbasattesu sukhitā, hontāverātiādinā; Paricchijja paricchijja, bhāvanā mettabhāvanā.
从颜色、形状、空间、方位来区分界定。
把头发等身体部位按顺序逐一界定清楚。
Vaṇṇasaṇṭhānaokāsa-disato paricchedato; Vavatthapetvā kesādi-koṭṭhāse anupubbato.
不太快也不太慢,温和地遮止散乱。
超越概念施设,逐步地舍离。
Nātisīghañca saṇikaṃ, vikkhepaṃ paṭibāhayaṃ; Paṇṇattiṃ samatikkamma, muñcantassānupubbato.
Vaṇṇaāsayasaṇṭhāna-gandhokāsehi bhāvanā;
所谓“厌恶”,是指在身体的各个部分——比如膨胀的尸体等对象上。
Paṭikkūlāti koṭṭhāse, uddhumātādivatthusu;
Gahetvā asubhākāraṃ, pavattā bhāvanāsubhaṃ.
我会死,我的生命会断掉;
“死亡,死亡”,如理地修习。
‘‘Maraṇaṃ me bhavissati, jīvitaṃ ucchijjissati; Maraṇaṃ maraṇaṃ vā’’ti, bhāvayitvāna yoniso.
就像屠夫出现在眼前一样,从圆满到衰败也是如此;
当身体收摄时,同样地,有许多共通之处。
Vadhakassevupaṭṭhānā, sampattīnaṃ vipattito; Upasaṃharato kāyabahusādhāraṇā tathā.
因为寿命脆弱,因为死期不定;
寿量的限定,就是死随念的修习。
Āyudubbalato kālavavatthānassabhāvato; Addhānassa paricchedā, bhāvanā maraṇassatīti.
50. 观禅的解说
50. Vipassanāniddeso
把握了名色之后,接着再把握它的因缘;
生成之后又消失,所以是无常;被生起与坏灭所逼迫,所以是苦。
Nāmarūpaṃ pariggayha, tato tassa ca paccayaṃ; Hutvā abhāvatoniccā, udayabbayapīḷanā.
因为苦,所以不自在;因为不自在,所以无我——这就是三相。
把诸行安立起来后,一再地反复审察。
通过循序渐进地修行,就能灭尽一切结缚。
Dukkhā avasavattittā, anattāti tilakkhaṇaṃ; Āropetvāna saṅkhāre, sammasanto punappunaṃ; Pāpuṇeyyānupubbena, sabbasaṃyojanakkhayanti.
关于增上戒、增上心与增上慧的学习,
按照比丘的职责,这些内容在《小小学处》中已经汇集讲过了。
Adhisīlādhicittānaṃ, adhipaññāya sikkhanā; Bhikkhukiccamato khuddasikkhāyaṃ samudāhaṭā.
对于名声远播、游行人间的伟大者,
疲惫不会产生,就像风一直吹着一样。
Mahato kittisaddassa, yassa lokavicārino; Parissamo na sambhoti, mālutasseva niccaso.
那位具足法之殊胜者,是铜掌洲的旗帜;
由长老所造,为通达法与律者所称赞。
Tena dhammasirīkena, tambapaṇṇiyaketunā; Therena racitā dhammavinayaññupasaṃsitā.
到这里,这部《小小学处》就圆满结束了。
以五百首偈颂为数量。
Ettāvatāyaṃ niṭṭhānaṃ, khuddasikkhā upāgatā; Pañcamattehi gāthānaṃ, satehi parimāṇatoti.