伍波萨他犍度的讨论
Uposathakkhandhakakathā
大品解释 · 180 段
结界依已结和未结,被认为有两种。
把相和相连接起来之后,就被认定为成立。
Baddhābaddhavaseneva , sīmā nāma dvidhā matā; Nimittena nimittaṃ tu, ghaṭetvā pana sammatā.
此界远离十一种界失,
名为已结之界,具足三种成就。
Ayaṃ sīmāvipattīhi, ekādasahi vajjitā; Baddhā nāma siyā sīmā, sā tisampattisaṃyutā.
由破界、同住、不别住等差别,
结界说有三,非结界亦立三。
Khaṇḍasamānasaṃvāsā-vippavāsādibhedato; Iti baddhā tidhā vuttā, abaddhāpi tidhā matā.
从村落,从中等人力泼水所及之处,以及从七个阿盘陀罗之内;
其中,村落的界限,称为“村界”。
Gāmato udakukkhepā, sattabbhantaratopi ca; Tattha gāmaparicchedo, ‘‘gāmasīmā’’ti vuccati.
天然湖泊或大海,或于河流遍四方;
中人一泼水所及,此即名为泼水界。
Jātassare samudde vā, nadiyā vā samantato; Majjhimassudakukkhepo, udakukkhepasaññito.
林野无村之处,则七阿盘陀罗;
此结界四周周匝,名为七阿盘陀罗。
Agāmake araññe tu, sattevabbhantarā pana; Samantato ayaṃ sīmā, sattabbhantaranāmikā.
一阿跋难陀罗,说为二十八肘;
依掷丸之法式,水掷者亦准此计。
Ekaṃ abbhantaraṃ vuttaṃ, aṭṭhavīsatihatthakaṃ; Guḷukkhepanayeneva, udakukkhepakā matā.
这两种界,则会因僧众集会而增长。
内水所掷之处,可能会越过所站位置。
Imā dve pana sīmāyo, vaḍḍhanti parisāvasā; Abbhantarūdakukkhepā, ṭhitokāsā paraṃ siyuṃ.
站在界限之内,或者离开手臂所及的范围。
不超出那个范围,也不越过界限。
Ṭhito antoparicchede, hatthapāsaṃ vihāya vā; Tattakaṃ anatikkamma, paricchedampi vā paraṃ.
站立者坏甘马,此是义注之轨则;
是故应令其处伸手之内,或令居于外。
Ṭhito kammaṃ vikopeti, iti aṭṭhakathānayo; Tasmā so hatthapāse vā, kātabbo bahi vā pana.
已结界的形状、界相,以及方位的说明;
智者应当了知尺度并令其清净之后,再划定界域。
Baddhasīmāya saṇṭhānaṃ, nimittaṃ disakittanaṃ; Ñatvā pamāṇaṃ sodhetvā, sīmaṃ bandheyya paṇḍito.
三角形、四边形,圆形,还有鼓形;
天盖形、弓形,铜鼓形和车形。
Tikoṇaṃ caturassañca, vaṭṭañca paṇavūpamaṃ; Vitānaṃ dhanukākāraṃ, mudiṅgasakaṭūpamaṃ.
山、林、石头、树、道路和蚁丘;
水和河流,应当用来表明八种相。
Pabbataṃ vanaṃ pāsāṇaṃ, rukkhaṃ maggañca vammikaṃ; Udakañca nadiñcāti, nimittānaṭṭha dīpaye.
在它们当中,以三种相为首,从四周普遍地(把握)。
即使有一百个相,也还是应该去结界。
Tesu tīṇi nimittāni, ādiṃ katvā samantato; Nimittānaṃ satenāpi, bandhituṃ pana vaṭṭati.
三由旬为最大结界,宣说为上限;
能容纳二十一比丘者,则被认为是下限。
Tiyojanaparā sīmā, ukkaṭṭhāti pakāsitā; Ekavīsati bhikkhūnaṃ, gaṇhantī heṭṭhimā matā.
最上等的里面也是最上等,最下等的里面也是最下等;
这两者也是非界,太阳族世尊这样宣说。
Ukkaṭṭhāyapi ukkaṭṭhā, heṭṭhimāyapi heṭṭhimā; Etā dvepi asīmāti, vuttā ādiccabandhunā.
遍说相已,于一切四周;
其后以白二甘马,乃堪结界。
Nimittaṃ pana kittetvā, sabbameva samantato; Pacchā ñattidutiyena, sīmaṃ bandhitumarahati.
先结界,随后再作衣不离宿。
众人同意之后,该结定之界就被称为“不离衣(界)”。
Bandhitvānantaraṃ pacchā, cīvarāvippavāsakaṃ; Sammannitvāna baddhā sā-vippavāsāti vuccati.
江河湖海纵划界域,
其界不能遍覆成立,是故胜者说名无界。
Nadīsarasamuddesu, sīmaṃ bandhati ce pana; Na vottharati teneva, asīmāti jinobravi.
依日轮所作当办之事与行相故,
日亲佛陀宣说九种伍波萨他。
Dinakārakakattabbā-kārānañca vasā pana; Navevuposathā vuttā, buddhenādiccabandhunā.
十四日、十五日,还有和合伍波萨他;
这三种伍波萨他,是依于日子而说明的。
Cātuddaso pannaraso, sāmaggī ca uposatho; Divaseneva niddiṭṭhā, tayopete uposathā.
僧团伍波萨他,别众伍波萨他,个人伍波萨他;
依行伍波萨他者之差别,故说伍波萨他有三种。
Saṅghe uposatho ceva, gaṇe puggaluposatho; Kārakānaṃ vaseneva, tayo vuttā uposathā.
诵经、清净与决意,此三依甘马而说,名为伍波萨他;
即经中开示的三种甘马伍波萨他。
Suttuddesābhidhāno ca, pārisuddhiuposatho; Adhiṭṭhānanti niddiṭṭhā, tayo kammenuposathā.
僧团的巴帝摩卡,以及部众的清净;
独居者的决意,导师已宣说。
Saṅghassa pātimokkho ca, pārisuddhi gaṇassa ca; Adhiṭṭhānamathekassa, niddiṭṭhaṃ pana satthunā.
大牟尼宣说了巴帝摩卡(别解脱)的诵出方式,共有五种。
先诵出因缘,剩下的部分则应当让人听闻。
Pātimokkhassa uddesā, pañca vuttā mahesinā; Nidānaṃ uddisitvāna, sāvetabbaṃ tu sesakaṃ.
此理智者当了知,余处亦应如是解;
比丘尼诵唯有四,此处诵出则为九。
Ayameva nayo ñeyyo, sesesupi ca viññunā; Cattāro bhikkhunīnañca, uddesā navime pana.
在伍波萨他日,必须诵出巴帝摩卡。
没有障碍时,不诵出就是被禁止的。
Pātimokkhassa uddeso, kātabbova uposathe; Antarāyaṃ vinā ceva, anuddeso nivārito.
按读诵来说,是“Therādheyya”;
未转起者所劝请;
然而它于彼处转起。
Thero ca issaro tassa; ‘‘Therādheyya’’nti pāṭhato; Avattantena ajjhiṭṭho; Yassa so pana vattati.
诵戒之时,若来等量或较少者;
所诵者已成善诵,所余者当令得闻。
Uddisante samappā vā, āgacchanti sace pana; Uddiṭṭhaṃ taṃ suuddiṭṭhaṃ, sāvetabbaṃ tu sesakaṃ.
戒本刚诵完,或者僧团已经起身;
如果人数众多,就应当在他们的跟前为他们做清净。
Uddiṭṭhamatte bhikkhūnaṃ, parisāyuṭṭhitāya vā; Pārisuddhi tu kattabbā, mūle tesaṃ, sace bahū.
扫地、点灯、备水、敷座,
长老已指示;若不做,犯恶作。
Sammajjituṃ padīpetuṃ, paññāpetuṃ dakāsane; Viniddiṭṭhassa therena, akarontassa dukkaṭaṃ.
扫完地,放好灯,摆好洗脚水与座位。
唯作伽那表白已,乃应作三人伍波萨他。
Katvā sammajjanaṃ dīpaṃ, ṭhapetvā udakāsanaṃ; Gaṇañattiṃ ṭhapetvāva, kattabbo tīhuposatho.
做完准备工作后,他应当独自决意。
如果不决意,就犯恶作罪。
Pubbakiccaṃ samāpetvā, adhiṭṭheyya panekako; No ce adhiṭṭhaheyyassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
非法而别众,和合亦非法;
如法而别众,和合即如法。
Adhammena ca vaggena, samaggena adhammato; Tathā dhammena vaggena, samaggena ca dhammato.
胜者说:这些是伍波萨他的甘马。
在这四种当中,第四种被认为是符合法的。
Uposathassa etāni, kammānīti jinobravi; Catūsvapi panetesu, catutthaṃ dhammikaṃ mataṃ.
以非法而别众之伍波萨他,此处何者是?
四比丘共住一界内,彼即此伍波萨他之处。
Adhammenidha vaggo hi, katamo cetthuposatho? Vasanti ekasīmāyaṃ, cattāro yattha bhikkhuno.
三人取一人清净已,
若令彼行伍波萨他者;此乃非法别众伍波萨他。
Ekassa pārisuddhiṃ te, ānayitvā tayo janā; Karonti pārisuddhiṃ ce, adhammo vagguposatho.
四个比丘以非法的方式凑合在一起,
如果他们做了清净(甘马),那么和合众就是非法的。
Adhammena samaggo hi, cattāro bhikkhunekato; Karonti pārisuddhiṃ ce, samaggo hotyadhammiko.
那么,什么是如法的别众伍波萨他呢?
四位比丘住在同一结界里。
Dhammena pana vaggo hi, katamo so uposatho; Vasanti ekasīmāyaṃ, cattāro yattha bhikkhuno.
那三人带来了一人的清净。
若于诵巴帝摩卡时,别众即为如法伍波萨他。
Ekassa pārisuddhiṃ te, ānayitvā tayo janā; Pātimokkhuddisante ce, vaggo dhammenuposatho.
他确实是依法而和合的。
四位比丘与一位比丘尼共住一处;
他们在这里诵巴帝摩卡;
和合者,依真理而被认为是如法的。
Dhammato hi samaggo so; Cattāro bhikkhunekato; Pātimokkhuddisantīdha; Samaggo dhammato mato.
把别众当成和合众,或把和合众当成别众,或者对此心存疑惑的人;
举行伍波萨他时,会有恶作罪。
Vagge samagge vaggoti, saññino vimatissa vā; Uposathaṃ karontassa, hoti āpatti dukkaṭaṃ.
因为存心要破僧,他犯的是土喇咤亚罪。
在别众中,以“这是和合众”的想法而犯,以及认为“这是和合众”的人。
Bhedādhippāyato tassa, hoti thullaccayaṃ pana; Vagge samaggenāpatti, samaggoti ca saññino.
与已被举罪者,以及与其余同法者一起,与在家众一起。
与已故者、已舍弃学处者,或者与十一个人一起。
Ukkhittena gahaṭṭhena, sesehi sahadhammihi; Cutanikkhittasikkhehi, ekādasahi vā saha.
犯同类罪者不应做伍波萨他。
被欲念所驱使而做的人,犯恶作罪。
Uposatho na kātabbo, sabhāgāpattikena vā; Chandena pārivutthena, karoto hoti dukkaṭaṃ.
没有揭露罪过,也没有消除疑惑,
不该行伍波萨他,哪怕到了非伍波萨他日也不该行。
Adesetvā panāpattiṃ, nāvikatvāna vematiṃ; Uposatho na kātabbo, dine vā anuposathe.
伍波萨他日,比丘尼不应去有比丘的住处;
无论住处或非住处,任何时候皆不得去。
Uposathe panāvāsā, sabhikkhumhā ca bhikkhunā; Āvāso vā anāvāso, na gantabbo kudācanaṃ.
在哪个伍波萨他日该做的事;
在住处则实行。
如果那个[住处]确实被称为有比丘;
住处,如是宣说。
Yasmiṃ uposathe kiccaṃ; Āvāse pana vattati; So ce sabhikkhuko nāma; Āvāsoti pakāsito.
伍波萨他是为了什么?自恣是为了什么?
伍波萨他的意义在于和合,自恣的意义在于清净。
Uposatho kimatthāya, kimatthāya pavāraṇā; Uposatho samaggattho, visuddhatthā pavāraṇā.
想要破坏如法的甘马,或者出面反对,都是恶作。
不给予欲或身体和合的人,也犯恶作。
Kopetuṃ dhammikaṃ kammaṃ, paṭikkoseyya dukkaṭaṃ; Chandaṃ vā kāyasāmaggiṃ, adentassapi dukkaṭaṃ.
僧伽有五种,依四人众等类别而分;
彼亦依应作甘马而阐明。
Hoti pañcavidho saṅgho, catuvaggādibhedato; So ca kattabbakammassa, vasena paridīpito.
自恣、出罪、甘马以及达上;
除了自恣、出罪与受具戒之外,四人僧团没有不可以做的甘马。
Pavāraṇaṃ tathābbhānaṃ, kammañca upasampadaṃ; Ṭhapetvā catuvaggena, akattabbaṃ na vijjati.
五人僧团不得出罪,不得于中土受具足戒;
十人僧团除出罪外,一切皆可。
Pañcavaggena abbhānaṃ, majjhadesūpasampadaṃ; Dasavaggena abbhānaṃ, vinā sabbaṃ tu vaṭṭati.
以二十人僧团,没有任何甘马不可作。
为了说明过失在于不足,而不在于过多。
Kammaṃ vīsativaggena, na kattabbaṃ na kiñcipi; Ūne dosoti ñāpetuṃ, nādhike atirekatā.
四位本性清净之比丘,即说为堪任甘马者;
四人僧所应作之甘马,余诸甘马亦循此例。
Cattāro pakatattāva, kammappattāti dīpitā; Catuvaggena kattabbe, sesesu ca ayaṃ nayo.
四人僧团等应作的甘马,若令非共住者充数而作;
则所作甘马即坏,犯恶作罪。
Catuvaggādikattabbaṃ, katvāsaṃvāsapuggalaṃ; Gaṇapūraṃ karontassa, kataṃ kuppati dukkaṭaṃ.
别住等甘马中,将彼在场者充作僧数而作已,
其后行法者亦复如是;余者则得。
Parivāsādikammepi , tatraṭṭhaṃ gaṇapūrakaṃ; Katvā pana karontānaṃ, tathā, sesaṃ tu vaṭṭati.