2. 生物聚落品
2. Bhūtagāmavaggo
巴吉帝亚解释 · 44 段
众生村学处注释
1. Bhūtagāmasikkhāpadavaṇṇanā
89“无法握住斧头”这句话,是在说明已经显示出来的情况。有人问:那这把斧头为什么会被举起呢?回答就是“对于人们”等那些话。他们说:因为话里说到“他砍了、他劈了”,所以树神的手就被砍断,不像四大王天等众的手那样砍不断。
89.Pharasuṃ niggahetuṃ asakkontoti dassitabhāvaṃ jānāpeti. Kasmā ayaṃ pharasuṃ uggirīti ce? Manussānantiādi tassa parihāro. ‘‘Ākoṭesi chindīti ca vacanato rukkhadevatānaṃ hatthāni chijjanti, na cātumahārājikādīnaṃ viya acchejjānī’’ti vadanti.
90-92“有”和“曾有”是涉及两个时态的 bhūta 词。如果以从种子所生者来指种子,那正是它的所属。所谓“那只沾了肉的鸡”,这就是回答。因为注释书里也写着“于种子起种子想”。把名为植物的种子,结合成“于彼种子上的植物种子”。据说因为无根,所以不是完整的植物,他们给出理由:“唯有带根带叶者才名为植物。”
“以非植物为根,即因不从植物生起而为非植物之根,或因植物本身无根。因为从那里不会生起其他植物”,如此以两种方式记载。Piyaṅgu 是一种 asanarukkha,树皮增厚,果实可食,也称为“pītasāla”。它归入无根植物一类,就像椰子一样。由于是从罐背产生的,以及随顺种子类的缘故,这是恶作事。不应蓄积,记载为“因难以积聚”,并说:“由于说‘哪些树的枝条能生根’,因此那些不能生根的树,其枝条无需作净,此已成立。”“Muddatiṇa”是它的名称。记载说:“读为‘Muñjatiṇa’。”
90-92.Bhavanti ahuvuñcāti dvikāliko bhūtasaddo. Yadi bījato nibbattena bījaṃ dassitaṃ, tadeva santakaṃ yadidaṃ. Sova kukkuṭo maṃsimakkhitoti ayameva hi parihāro. Aṭṭhakathāsupi hi ‘‘bīje bījasaññī’’ti likhitaṃ. Yaṃ bījaṃ bhūtagāmo nāma hoti, tasmiṃ bīje bhūtagāmabījeti yojetvā. Amūlakattā kira sampuṇṇabhūtagāmo na hoti, ‘‘samūlapatto eva hi bhūtagāmo nāmā’’ti kāraṇaṃ vadanti. ‘‘Abhūtagāmamūlattāti bhūtagāmato anuppannattā abhūtagāmamūlaṃ, bhūtagāmassa amūlakattā vā. Na hi tato añño bhūtagāmo uppajjatī’’ti dvidhāpi likhitaṃ. Piyaṅgu asanarukkho vaḍḍhanattaco khajjaphalo, ‘‘pītasālo’’tipi vuccati. Amūlakabhūtagāme saṅgahaṃ gacchatīti nāḷikerassevāyaṃ. Ghaṭapiṭṭhijātattā, bījagāmānulomattā ca dukkaṭavatthu. Na vāsetabbaṃ ‘‘durūpaciṇṇattā’’ti likhitaṃ, ‘‘yesaṃ rukkhānaṃ sākhā ruhatīti vacanato yesaṃ na ruhati, tesaṃ sākhāya kappiyakaraṇakiccaṃ natthīti siddha’’nti vuttaṃ. Muddatiṇanti tassa nāmaṃ. ‘‘Muñjatiṇanti pāṭho’’ti likhitaṃ.
“沙门的方式”即“沙门的称呼”,所以比丘应当说:“请作净。”他这样吩咐以后,沙弥等人去做时,也必须先说了“净”,然后才能做火所烧等处理,这一点已经成立。未去胚的种子也一样:正如火所烧等物因为是净物,此类种子也一并收入“以五种沙门的方式”(《小品》250)这句话里;或者,也可以按照实际所得到的情形来理解沙门方式的说法。有人说:“本想说‘净’,却说成了‘业’,也就是‘可以’。”他们说:“‘净’这个词,用各自的语言来说也可以。”因为原文说“说了‘净’之后”,所以比丘必须说“净”;但另一些人说“另一方可以用任何语言”,这一点需要进一步考察。因为有“我要把甘蔗作净而刺入木头”这种说法——那是针对应当作净的事却说错了;但老师们说:“针对应当令作净的事,让人对饭粒等说‘净’,这是可以的。”他们给出的理由是:因为是以可作的状态去作,所以即使弄错了,也成了净。如果不是这样,那么对饭粒等作了也不可以,这需要仔细考察。把长了苔藓的罐子放在太阳下是可以的;但如果心存破坏之意,就有恶作,这似乎是合理的。他们说:“花、绳、器皿属于同一类情况,所以不可以。至于绑在茎上的花束,即使只是对茎作了净,因为花就附在茎上,所以也是可以的。”《古义足》中说:“以种子类来显示植物类,是为了无余地摄取。”
Samaṇakappehīti samaṇavohārehi, tasmā vattabbaṃ bhikkhunā ‘‘kappiyaṃ karohī’’ti. Tassa āṇattiyā karontenāpi sāmaṇerādinā ‘‘kappiya’’nti vatvāva aggiparijitaṃ kātabbanti siddhaṃ. Aggiparijitādīni viya kappiyattā abījanibbaṭṭabījānipi ‘‘pañcahi samaṇakappehī’’ti (cūḷava. 250) ettha paviṭṭhāni, yathālābhato vā samaṇakappavacanaṃ gahetabbaṃ. ‘‘Kappiya’nti vattukāmo ‘kappa’nti ce vadati, ‘vaṭṭatī’ti vadantī’’ti vuttaṃ. ‘‘Kappiya’nti vacanaṃ sakasakabhāsāyapi vaṭṭatī’’ti vadanti. ‘‘Kappiyanti vatvā’’ti vuttattā bhikkhunā ‘kappiyaṃ’icceva vattabbaṃ, ‘‘itarena pana yāya kāyaci bhāsāyā’’ti vadanti, vīmaṃsitabbaṃ. ‘‘Ucchuṃ kappiyaṃ karissāmīti dāruṃ vijjhatī’’ti vacanato kappiyaṃ kātabbaṃ sandhāya viraddheti vuttaṃ hoti, ācariyā pana ‘‘kappiyaṃ kāretabbaṃ sandhāya kappiyanti sitthādiṃ kāreti, vaṭṭatī’’ti vadanti, tassa kāraṇaṃ vadantā kātuṃ vaṭṭanabhāveneva virajjhitvā katepi kappiyaṃ jātaṃ. Yadi na vaṭṭeyya, sitthādimhi kate na vaṭṭeyyāti, upaparikkhitabbaṃ. Uṭṭhitasevālaghaṭaṃ ātape nikkhipituṃ vaṭṭati, vikopetukāmatāya sati dukkaṭaṃ yuttaṃ viya. ‘‘Puppharajjubhājanagatikā, tasmā na vaṭṭati. Nāḷe vā baddhapupphakalāpe nāḷasmiṃ katepi vaṭṭati tasmiṃ pupphassa atthitāyā’’ti vadanti. Porāṇagaṇṭhipade ‘‘bījagāmena bhūtagāmo dassito anavasesapariyādānattha’’nti vuttaṃ.
2. 异语学处注释
2. Aññavādakasikkhāpadavaṇṇanā
98-9说“其他的”就是“异语”,写成“应作言说”。另一种读法是“这叫做沉默者的(名称)”。“想要揭发”就是想要使人迷惑,“想要制造障碍”是古人的解释。
98-9.Aññaṃ vadatīti aññavādakaṃ, ‘‘vacanaṃ kareyyā’’ti likhitaṃ. ‘‘Tuṇhībhūtassetaṃ nāma’’nti pāṭho. Ugghātetukāmoti samohanitukāmo, antarāyaṃ kattukāmoti porāṇā.
100他们说:尊者,确实看得很清楚,但在这类“这不是钱币”等话里,如果没有把指控正式提出,就只是恶作罪和妄语巴吉帝亚;如果未提出,就是两种巴吉帝亚。这一点应当审察。
100. ‘‘Sudiṭṭho bhante, na paneso kahāpaṇotiādīsu anāropite dukkaṭena musāvādapācittiyaṃ, aropite pācittiyadvayaṃ hotī’’ti vadanti, vīmaṃsitabbaṃ.
102对于“以非法、以别众,或对不应作甘马者”这一句,应当这样连接理解:他不说“当我说了之后,僧团将以非法或别众的方式,对我或他人作甘马,或者对不该作甘马的我或他人作甘马”。
102.Adhammena vā vaggena vā na kammārahassa vāti ettha ‘‘mayi vutte maṃ vā aññaṃ vā saṅgho adhammena vā kammaṃ, vaggena vā kammaṃ karissati, na kammārahassa vā me, aññassa vā kammaṃ karissatī’’ti na kathetīti yojetabbaṃ.
3. 讥嫌学处的注释
3. Ujjhāpanakasikkhāpadavaṇṇanā
103“出于欲”这种说法,就像“逐字”等一样,是性别变异而说的;或者,意思是“为了欲求”。对于他为他们铺设坐卧处的人,其意趣是“为了他们自身的欲求”。
103.‘‘Chandāyā’’ti akkharakkharāyātiādi viya liṅgavipallāsena vuttaṃ, chandatthanti vā attho. Yesaṃ senāsanāni paññapeti, tesaṃ attani chandatthanti adhippāyo.
106在“未受具戒者”等语中,应当取工具格的意义。“以另一位未受具戒者”就是指以另一位未受具戒者。“他的”则是指未受具戒者的。据说:“在选任的时候,缺少五支等条件的人就叫作未被选任。”又说:“由受具戒者获得的选任,会因为舍戒而消失。”“由僧团”是指由全体僧团,以甘马语宣布后,仅仅把负担交给他,说“这是你的负担”。这里的“仅仅”一词,只是表明以甘马语宣布这一状态。“自己”是指得到其他比丘的同意。问:以不实之事讥嫌的初犯者,怎么会没有犯戒呢?答:依据这条学处。关于妄语,似乎说了两个巴吉帝亚罪,就像前期准备阶段砍树等行为那样,这一点应当进一步审察。
106.Anupasampannantiādīsu karaṇattho gahetabbo. Aññaṃ anupasampannanti aññena anupasampannena. Tassa vāti anupasampannassa. ‘‘Sammutikāle pañcaṅgavirahādayo asammatā nāmā’’ti, ‘‘upasampannena laddhasammuti sikkhāpaccakkhānena vinassatī’’ti ca vuttaṃ. Saṅghenāti sabbena saṅghena kammavācāya assāvetvā ‘‘taveso bhāro’’ti kevalaṃ āropitabhāro. Kevala-saddo hettha kammavācāya assāvitabhāvamattameva dīpeti. Sayamevāti itaresaṃ bhikkhūnaṃ anumatiyā. Abhūtena khīyanakassa ādikammikassa kathaṃ anāpattīti ce? Iminā sikkhāpadena. Musāvāde āpattiyeva dve pācittiyo vuttā viya dissanti pubbapayoge rukkhādichindanādīsu viya, vicāretabbaṃ.
4. 第一坐卧处学处的注释
4. Paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
110从“像这样,这条学处是由世尊为比丘们制定的”这句话,以及《附随》中“一个制定,一个随制定”这句话来看,此处确实存在随制定,这一点已经成立。虽然已经成立,但以“而且,诸比丘,你们应当这样诵这条学处”等为开头的制定场合并没有出现,只说了“诸比丘,我允许八个月……放置”这么一点内容。那这是为什么呢?因为在最初的制定中已经说过的方式,在这里同样适用,没有差别,所以没有再另外说。如果是这样,那这里的随制定是什么呢?就是“露地”。有人问:这个随制定在制定中也存在吗?存在的,不过那个只是说明场所而已,第二个则是说明被称为“四个月雨季”的时间。应当知道:世尊把时间和场所两者合在一起说为“露地”,为了说明这一点,才说“诸比丘,我允许……放置”。正因为如此,《论母义注》中说:“应当知道,无论在什么地方、什么时候不可以铺设,这一切都归入这里所说的‘露地’。”由于冬季是属于不犯的时间,所以这条学处不依赖于制戒因缘,这一点已经成立。同样,由于“露地”这个词的作用,可以成立这样的差别:在雨季,会漏雨的露地和亭子等地方不可以;在冬季,普通的露地不可以,但在一切会漏雨的亭子等地方则可以,不过那只是在雨雪不会弄湿坐卧处的地方;在夏季,普通的露地也可以,不过那只是在非时雨云不出现的时候。这个差别也是由“八个月”和“非雨季之期”这两个词的作用而成立的。
110. ‘‘Evañcidaṃ bhagavatā bhikkhūnaṃ sikkhāpadaṃ paññattaṃ hotī’’ti vacanato, parivāre ‘‘ekā paññatti, ekā anupaññattī’’ti (pari. 226) vacanato ca idha atthi anupaññattīti siddhaṃ. Kiñcāpi siddhaṃ, ‘‘evañca pana, bhikkhave, imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyāthā’’tiādinā pana paññattiṭṭhānaṃ na paññāyati, kevalaṃ ‘‘anujānāmi, bhikkhave, aṭṭhamāse…pe… nikkhipitu’’nti ettakameva vuttaṃ, taṃ kasmāti ce? Paṭhamapaññattiyaṃ vuttanayeneva vattabbato avisesattā na vuttaṃ. Yadi evaṃ kā ettha anupaññattīti? Ajjhokāseti. Ayamanupaññatti paññattiyampi atthīti ce? Atthi, taṃ pana okāsamattadīpanaṃ, dutiyaṃ cātuvassikamāsasaṅkhātakāladīpanaṃ. Yasmā ubhayampi ekaṃ kālokāsaṃ ekato katvā ‘‘ajjhokāse’’ti vuttanti dīpento bhagavā ‘‘anujānāmi, bhikkhave…pe… nikkhipitu’’nti āhāti veditabbaṃ. Teneva mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. paṭhamasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā) vuttaṃ ‘‘yattha ca yadā ca santharituṃ na vaṭṭati, taṃ sabbamidha ajjhokāsasaṅkhyameva gatanti veditabba’’nti. Hemantakālassa anāpattisamayattā idaṃ sikkhāpadaṃ nidānānapekkhanti siddhaṃ, tathā hi ajjhokāsapadasāmatthiyena ayaṃ viseso – vassānakāle ovassakaṭṭhāne ajjhokāse, maṇḍapādimhi ca na vaṭṭati. Hemantakāle pakatiajjhokāse na vaṭṭati, sabbamidha ovassakepi maṇḍapādimhi vaṭṭati, tañca kho yattha himavassena senāsanaṃ na temeti, gimhakāle pakatiajjhokāsepi vaṭṭati, tañca kho akālameghādassaneyevāti ayaṃ viseso ‘‘aṭṭha māse’’ti ca ‘‘avassikasaṅkete’’ti ca etesaṃ dvinnaṃ padānaṃ sāmatthiyatopi siddho.
还有进一步的理由——义注里已经显示了差别。用皮革等包覆的,或者新织成的,不会很快坏掉。因为随身而行,就是身体到哪里,它就到哪里。法喜长老说:在僧团的床座等上面,不可以让身体接触而住。可是施主把僧团卧具布施时说“尊者,请以露地受用的方式随意受用”,按照《安达卡义注》的说法,这种情况下是无犯的;而且这里也没有禁止,所以可以。又说“其他类似的情况,另有一些说法”。有记载说:“面向足所置处,就是坐着的人面向脚落下的地方。”至于扫地的人面向足所置处,那是导师的推理。
Kiñca bhiyyo – aṭṭhakathāyaṃ sandassitavisesova. Cammādinā onaddhako vā navavāyimo vā na sīghaṃ vinassati. Kāyānugatikattāti kāye yattha, tattha gatattā. Saṅghikamañcādimhi kāyaṃ phusāpetvā viharituṃ na vaṭṭatīti dhammasiritthero. ‘‘Saṅghikaṃ pana ‘ajjhokāsaparibhogena paribhuñjatha, bhante, yathāsukha’nti dāyakā denti senāsanaṃ, evarūpe anāpattī’’ti andhakaṭṭhakathāyaṃ vacanato, idha ca paṭikkhepābhāvato vaṭṭati. ‘‘Aññañca evarūpanti apare’’ti vuttaṃ. ‘‘Pādaṭṭhānābhimukhāti nisīdantassa pādapatanaṭṭhānābhimukhā’’ti likhitaṃ. Sammajjantassa pādaṭṭhānābhimukhanti ācariyassa takko.
111“抬脚(越过)”,是因为站在外面的范围。这是有记载的。他们走过去,就像说法师那样,犯恶作。为什么不是巴吉帝亚?因为后来到的上座比丘可以让他起身再拿。而说法师则不应该被要求起身。有人说:“即使没有下令,这个规定也是他的责任。”
111.‘‘Pāduddhārenāti bahiupacāre ṭhitattā’’ti likhitaṃ. Gacchanti, dukkaṭaṃ dhammakathikassa viya. Kasmā na pācittiyaṃ? Pacchā āgatehi vuḍḍhatarehi uṭṭhāpetvā gahetabbato. Dhammakathikassa pana anuṭṭhapetabbattā. ‘‘Anāṇattiyā paññattiyampi tassa bhāro’’ti vuttaṃ.
112关于“应当受用”这一句,法喜长老说:这里说的是拿取并考察。伍巴帝萨长老说:是指把它当成自己的东西来处理。扇盒和方形扇子,就是方形扇子。
112.Pariharaṇeyevāti ettha gahetvā vicāraṇeti dhammasiritthero. Attano santakakaraṇeti upatissatthero. Bījanīpattakaṃ caturassabījanī.
113有人说:“因为经里讲‘无论是比丘还是沙弥……是有惭耻心的人’,所以向无惭耻的人打招呼后离开,是不允许的。”经文里说的“被什么东西阻碍”,以及义注里说的“阻碍”,都是就住处本身而说的,因此应当理解成:那种情况也是存在的。还有一种读法是“或者不打招呼”。
113. ‘‘Yo bhikkhu vā sāmaṇero vā…pe… lajjī hotī’ti vuttattā alajjiṃ āpucchitvā gantuṃ na vaṭṭatī’’ti vadanti. Pāṭhe ‘‘kenaci palibuddhaṃ hotī’’ti ca aṭṭhakathāyaṃ ‘‘palibuddha’’nti ca senāsanaṃyeva sandhāya vuttaṃ, tasmā tathāpi atthīti gahetabbaṃ. ‘‘Anāpucchaṃ vā’’ti pāṭho.
5. 第二住处学处注释
5. Dutiyasenāsanasikkhāpadavaṇṇanā
116-7义注里只讲到这么多,但字词等依据仍然可以找到。在《随结词》里说:“其他铺设等物因为是不如法的,所以没有提到。”又说:“为了与‘床或椅,在精舍内或精舍附近’这句话相配合,虽然已经说过了,还是以‘然而’等语开头。”而这里只是指附近范围,即“在树根处”,关于这一点没有什么可说的了。
116-7.Ettakameva vuttamaṭṭhakathāsu, tathāpi padaṭṭhādayopi labbhanti eva. Anugaṇṭhipade ‘‘aññaṃ attharaṇādi akappiyattā na vutta’’nti vuttaṃ. ‘‘Mañcaṃ vā pīṭhaṃ vā vihāre vā vihārūpacāre vā’ti imināpi saṃsandanatthaṃ ‘kiñcāpi vutto, atha kho’tiādi āraddha’’nti ca vuttaṃ. Upacāramattañcetaṃ ‘‘rukkhamūle’’ti, tattha vattabbaṃ natthi.
118即使没有请假也可以离开,所以因为忘了(请假)而走也不犯戒;不过请假本来是应尽的义务,如果故意不请假,就因为破坏义务而犯恶作。在属于个人的坐卧处铺上僧团的卧具,或者在僧团的坐卧处铺上个人的卧具之后离开,看来应该犯恶作。为什么?因为说过“只是卧具本身会损坏”。而在这里,“被妨碍之物”和“被妨碍者”两种情况都有。
118.Anāpucchitvāpi gantuṃ vaṭṭatīti asatiyā gacchatopi anāpatti, āpucchanaṃ pana vattaṃ sañcicca anāpucchato vattabhedadukkaṭattā. Puggalikasenāsane saṅghikaseyyaṃ, saṅghikasenāsane vā puggalikaseyyaṃ attharitvā gacchantassa dukkaṭaṃ yuttaṃ viya. Kasmā? ‘‘Seyyāmattameva nasseyyā’’ti vuttattā. Idha pana ‘‘palibuddhaṃ palibuddho’’ti duvidhampi atthi.
第6 不强行入坐学处的注释
6. Anupakhajjasikkhāpadavaṇṇanā
121有人说,所谓“上座比丘”,指的就是六群比丘。在“洗足后”等语句中,应该这样连接理解:如果是进入的人,范围从洗脚石一直到床椅;如果是为大小便而出去的人,则一直到大小便处。如果按这个意思,就不该说“为大小便而出去的人”,而应该说“从大小便处出去的人”。有些写本里写的是“大小便处”。因为在《论母义注》中也这样说:“进入的人,从洗脚石到床椅;出去的人,从床椅到大小便处,这一段范围就是界内。”所以,有些写本里写成“洗足后进入的人,以及为大小便而出去的人,从放在门口的洗脚石,以及从大小便处到床椅”,这种文本是不对的。为什么?因为已经说了床椅属于界内。导师说:进入的人,界内一直到床椅;出去的人,从那里开始一直到大小便处、厕所、经行处——符合这个意思的文本,才是正确的。
121. Chabbaggiyesuyeva therā bhikkhūti keci. Pāde dhovitvātiādimhi pavisantassa vā pādadhovanapāsāṇato yāva mañcapīṭhaṃ passāvatthāya nikkhamantassa vā yāva passāvaṭṭhānanti yojanā kātabbā. Evaṃ sante ‘‘passāvatthāya nikkhamantassa vā’’ti na vattabbaṃ, ‘‘passāvaṭṭhānato nikkhamantassa vā’’ti vattabbaṃ. Passāvaṭṭhānanti katthaci potthake. Tathā hi mātikāṭṭhakathāyaṃ (kaṅkhā. aṭṭha. anupakhajjasikkhāpadavaṇṇanā) ‘‘pavisantassa pādadhovanapāsāṇato yāva mañcapīṭhaṃ nikkhamantassa mañcapīṭhato yāva passāvaṭṭhānaṃ, tāva upacāro’’ti vuttaṃ, tasmā ‘‘pāde dhovitvā pavisantassa, passāvatthāya nikkhamantassa ca dvāre nikkhittapādadhovanapāsāṇato, passāvaṭṭhānato ca mañcapīṭha’’nti katthaci potthake pāṭho, so apāṭho. Kasmā? Mañcapīṭhānaṃ upacārassa vuttattā. Pavisantassa yāva mañcapīṭhānaṃ upacāro, nikkhamantassa tato paṭṭhāya yāva passāvaṭṭhānaṃ vaccakuṭicaṅkamaṭṭhānanti iminā atthena yathā saṃsandati, tathāvidho pāṭhoti ācariyo.
122把这里所说的“近处”放在一边,也就是除去此处所说的近处。有人写道:“即使在见闻所及的近处铺设,也算。”
122.Upacāraṃ ṭhapetvāti idha vuttaupacāraṃ ṭhapetvā. ‘‘Dassanasavanūpacārepi santharantassā’’ti likhitaṃ.
7. 驱出学处注释
7. Nikkaḍḍhanasikkhāpadavaṇṇanā
126-7关于“六或七小屋”等句,这里指的是门楼。即使听到“出去”这句话,但按照自己的意愿出去,也无犯;在这里,近行指的就是火堂等本身。
126-7.Chasattakoṭṭhakāni vāti ettha dvārakoṭṭhakaṃ adhippetaṃ. ‘‘Nikkhamā’’ti vacanaṃ sutvāpi attano ruciyā nikkhamati, anāpatti; idha aggisālādi eva upacāroti.
8. 空中小屋学处的注释
8. Vehāsakuṭisikkhāpadavaṇṇanā
129有人写道:“对于中等尺寸的人,横梁架在其颈部的高度,也只是空中小屋而已。”对此有人说:“那不是这里所指的意思。”
129. ‘‘Pamāṇamajjhimassa galappamāṇe dinnatulāpi vehāsakuṭiyevā’’ti likhitaṃ, ‘‘na sā idha adhippetā’’ti vuttaṃ.
9. 大住处学处之注释
9. Mahallakavihārasikkhāpadavaṇṇanā
135“直到门框”是指门的附近,也就是直到墙壁,这个说法很准确。所谓“门扇展开的量”,因为指的是手所及的范围;由于取的是门扇展开量周围的近行,所以也会有不圆满的近行。“采光”就是接合与关闭光明,因此那些接缝就叫作采光缝。在对风窗门扇做涂泥的工作中,不存在无青草处的事务。
135.Yāvadvārakosāti dvārasamīpā, yāva bhittīti attho, taṃ suvuttaṃ. Kavāṭavitthārappamāṇoti hatthapāsassādhippetattā, samantā kavāṭavitthārappamāṇaupacārassa gahitattā aparipūraupacārāpi hoti. Ālokaṃ karotīti ālokaṃ sandheti pidhetīti sandhi eva ālokasandhināmakā honti. Vātapānakavāṭalepakamme appaharitaṭṭhānakiccaṃ natthi.
136“砖”是指用来覆盖的瓦片、石板等砖块。“在覆盖物上方”这里的意思是:先完整地覆盖一次,再把覆盖用的木条绑上去,然后以同样的方式覆盖第二次。所说的“到第三次、第四次时,应决意两道工序,命人做第三道工序后就离开”,这与“反复让人覆盖”这句话是相符的。
136.Iṭṭhakāti chadanakapālāsilādiiṭṭhakā. Chadanūparīti ettha paṭhamaṃ tāva ekavāraṃ aparisesaṃ chādetvā puna chādanadaṇḍake bandhitvā dutiyavāraṃ tatheva chādetabbaṃ. ‘‘Tatiyavāracatutthavāre sampatte dve magge adhiṭṭhahitvā tatiyamaggaṃ āṇāpetvā pakkamitabba’’nti vuttaṃ, taṃ ‘‘punappunaṃ chādāpetī’’ti iminā yujjati.
古师们则说:在第一次时就应该决意三道工序,从第四次开始犯巴吉帝亚,从第四次涂泥开始就算犯戒。这里,就覆盖来说,与所说的制戒因缘相符;就涂泥来说,与所说规则的截断相符。即便如此,这也不合理。阿阇梨说:在因缘和注释中,涂泥已经成立,所以即使全部都没覆盖,或者覆盖了多次,也只是决意第三次工序,因此并不相符。据说优婆帝须长老则说:应决意“两道工序”“两次覆盖”,并命令“从第三次开始要这样覆盖”,然后才能离开。
Porāṇā pana ‘‘paṭhamavāreyeva tayo magge adhiṭṭhātuṃ vaṭṭati, catutthato paṭṭhāya āpatti pācittiyaṃ, catutthalepato paṭṭhāya āpattī’’ti vadanti. Tattha chadane vuttavidhinidānena sameti, lepe vuttavidhitikacchedena sameti. Tathāpi so na yuttova. Nidāne, aṭṭhakathāyañca siddhalepattā sabbasovāpi acchanne, channevāpi anekaso pariyāyassa tatiyasseva adhiṭṭhānanti no sametīti ācariyo. ‘‘Dve magge’’ti, ‘‘dve chadane’’ti ca ‘‘tatiyavārato paṭṭhāya evaṃ chādāpehī’ti āṇāpetvā pakkamitabba’’nti ca upatissatthero vadati kira.
10. 有虫水学处注释
10. Sappāṇakasikkhāpadavaṇṇanā
140140. 关于有生命之物的学处,本身意思就很清楚。
140. Sappāṇakasikkhāpadaṃ uttānatthameva.