第41品 弥勒品
41. Metteyyavaggo
提舍弥勒长老譬喻的注释
1. Tissametteyyattheraapadānavaṇṇanā
1第四十一品中第一则譬喻,是提舍弥勒长老的譬喻,以“依止山窟峰”等语开头。其中,他出家做了苦行者之后,把羚羊皮布施给莲华上世尊作坐具,这就是其中的不同之处。其余内容,从譬喻经的经文本身就能很容易明白。
1. Ekacattālīsame vagge paṭhamāpadāne pabbhārakūṭaṃ nissāyātiādikaṃ tissametteyyattherassa apadānaṃ. Tattha tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā padumuttarassa bhagavato ajinacammaṃ nisīdanatthāya dinnameva nānaṃ. Sesaṃ apadānapāḷiyā suviññeyyamevāti.
2. 富那迦长老譬喻的注释
2. Puṇṇakattheraapadānavaṇṇanā
2929. 第二譬喻是具寿富那迦长老的譬喻,从“依靠山窟峰”等偈颂开始。其中,他在雪山做夜叉将军时,为已经般涅槃的独觉佛举行火葬,这就是他的不同之处。其余内容按照文本顺序读下去就很容易理解。
29. Dutiyāpadāne pabbhārakūṭaṃ nissāyātiādikaṃ āyasmato puṇṇakattherassa apadānaṃ. Tattha himavante yakkhasenāpati hutvā parinibbutassa paccekabuddhassa āḷahanakaraṇameva nānattaṃ. Sesaṃ pāṭhānusārena suviññeyyameva.
45第三譬喻是具寿梅塔古长老的譬喻,开头是“离雪山不远”等偈颂。其中特别之处在于:他曾在雪山附近的无忧山做苦行者,住在树叶搭的茅屋里,见到善慧正自觉者后,就拿来钵装满熟酥。其余福德果报的内容都很容易理解,譬喻偈颂的含义也清楚明了。
45. Tatiyāpadāne himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato mettaguttherassa apadānaṃ. Tattha himavantasamīpe asokapabbate so tāpaso hutvā paṇṇasālāyaṃ vasanto sumedhasambuddhaṃ disvā pattaṃ gahetvā sappipūraṇaṃ viseso. Sesaṃ puññaphalāni ca suviññeyyāneva. Apadānagāthānaṃ attho ca pākaṭoyeva.
72第四譬喻是具寿陀多迦长老的譬喻,开头是“有一条名叫跋吉罗提的恒河”等偈颂。这里他的不同之处在于:他那时生为婆罗门,看见比丘们正在渡跋吉罗提恒河,心里生起清净的心,就让人造了一座桥,供养以佛陀为首的比丘僧团。那些说明福德果报的偈颂,按照义理脉络来理解就很容易明白。
72. Catutthāpadāne gaṅgā bhāgīrathī nāmātiādikaṃ āyasmato dhotakattherassa apadānaṃ. Tatrāpi brāhmaṇo hutvā bhāgīrathīgaṅgāya taramāne bhikkhū disvā pasannamānaso setuṃ kārāpetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa niyyāditabhāvoyeva viseso. Puññaphalaparidīpanagāthānaṃ attho nayānusārena suviññeyyova.
100第五篇譬喻中,以“离雪山不远”等句开头的那一段,是具寿优波斯婆长老的譬喻。这位长老同样曾在过去诸佛那里积集善行,在一次次投生中累积福德,作为趋向解脱的助缘。在莲华上佛世尊的时代,他出生在一户良家,长大懂事之后,便舍弃在家生活,出家做了仙人。他在雪山见到莲华上佛世尊,铺好草座,请世尊坐在上面,用娑罗花供养。这是他的特别之处,其余内容则是浅显明了的。
100. Pañcamāpadāne himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato upasivattherassa apadānaṃ. Ayampi purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayāni puññāni upacinanto padumuttarassa bhagavato kāle kulagehe nibbatto viññutaṃ patto gharāvāsaṃ pahāya isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante padumuttaraṃ bhagavantaṃ disvā tiṇasantharaṃ santharitvā tattha nisinnassa bhagavato sālapupphapūjaṃ akāsīti ayaṃ viseso, sesamuttānameva.
161第六篇譬喻中,以“从前我是猎鹿人”等开头的,是难陀迦长老的譬喻。据说,在莲华上佛世尊的时代,他曾是一只迦陵频伽鸟,发出甜美的鸣叫声,右绕导师。后来,他又投生为孔雀,对某位独觉佛所住的洞窟门口心生净信,一天三次发出甜美的鸣叫。就这样在生生世世中积累福德之后,在我们世尊的时代,他出生在舍卫城的一个良家,取名难陀迦。他在导师面前听闻佛法后出家,修习观法,证得了阿拉汉果。后来,他忆起自己过去的业行,心中充满喜悦,为了阐明过去所行的譬喻,说出了“从前我是猎鹿人”等偈颂。其中,他的特别之处是:曾为独觉佛建造亭子,并用莲花覆盖。
161. Chaṭṭhāpadāne migaluddo pure āsintiādikaṃ āyasmato nandakattherassa apadānaṃ. Ayaṃ kira padumuttarassa bhagavato kāle karavikasakuṇo hutvā madhurakūjitaṃ karonto satthāraṃ padakkhiṇaṃ akāsi. Aparabhāge mayūro hutvā aññatarassa paccekabuddhassa vasanaguhādvāre pasannamānaso divasassa tikkhattuṃ madhurena vassitaṃ vassi. Evaṃ tattha tattha bhave puññāni katvā amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ kulagehe nibbatto nandakoti laddhanāmo satthu santike dhammaṃ sutvā pabbajitvā vipassanaṃ vaḍḍhetvā arahattaṃ pāpuṇi. So aparabhāge attano pubbakammaṃ saritvā somanassajāto pubbacaritāpadānaṃ pakāsento migaluddo pure āsintiādimāha. Tattha paccekabuddhassa maṇḍapaṃ katvā padumapupphehi chadanameva viseso.
183第七篇譬喻中,以“依靠山窟峰”等为首句的,是黑马长老的譬喻。在那里,他也出家成为仙人,住在雪山时,看见喜见世尊来到跟前,就铺好宝石座,然后站在一旁。世尊坐下后,他取来大约一罐量的阎浮果献上。世尊为了让他的心产生净信,就受用了那些果子。这就是他的特别之处。
183. Sattamāpadāne pabbhārakūṭaṃ nissāyātiādikaṃ āyasmato hemakattherassa apadānaṃ. Tatthāpi isipabbajjaṃ pabbajitvā himavante vasanto piyadassiṃ bhagavantaṃ upagataṃ disvā ratanamayaṃ pīṭhaṃ attharitvā aṭṭhāsi. Tattha nisinnassa kumbhamattaṃ jambuphalaṃ āharitvā adāsi. Bhagavā tassa cittappasādatthāya taṃ phalaṃ paribhuñji. Ettakameva viseso.
224第八篇譬喻中,以“曾为名叫胜利的国王”等语句开头的,是都提耶长老的譬喻。其中,“曾为名叫胜利的国王”的意思是:他从年少时起,在一切战斗中都获胜,又以四种摄受之法感化、吸引众人,所以成为名叫“胜利”的国王。“于幢胜最上城”中,“幢”指旗帜。或者也可以说,为了装饰城市而在城中央竖立的宝珠牌楼,这些幢恒常竖立、光辉庄严,所以这座城叫“有幢”。“城”是指以财富和粮食满足一切人的地方。它既有幢又最为殊胜,所以叫“幢胜最上城”,就在那座幢胜最上城中。“英勇而具足精进”这句连起来的意思是:无所畏惧、精进圆满的胜利王住在那裡。就这样,他舍弃了那座如此庄严的城市以及一切财物车乘,进入雪山,出家成为仙人,住在那里,见到善慧世尊后生起欢喜,以旃檀作供养,这就是他的特别之处。
224. Aṭṭhamāpadāne rājāsi vijayo nāmātiādikaṃ āyasmato todeyyattherassa apadānaṃ. Tattha rājāsi vijayo nāmāti daharakālato paṭṭhāya sabbasaṅgāmesu jinato, catūhi saṅgahavatthūhi janaṃ rañjanato allīyanato vijayo nāma rājā ahosīti attho. Ketumatīpuruttameti ketu vuccanti dhajapaṭākā. Atha vā nagarasobhanatthāya nagaramajjhe ussāpitaratanatoraṇāni, te ketū niccaṃ ussāpitā sobhayamānā assā atthīti ketumatī. Pūreti dhanadhaññehi sabbajanānaṃ mananti puraṃ. Ketumatī ca sā purañca seṭṭhaṭṭhena uttamañceti ketumatīpuruttamaṃ, tasmiṃ ketumatīpuruttame. Sūro vikkamasampannoti abhīto vīriyasampanno vijayo nāma rājā ajjhāvasīti sambandho. Itthaṃ bhūtaṃ purañca sabbavatthuvāhanañca chaḍḍetvā himavantaṃ pavisitvā isipabbajjaṃ pabbajitvā vasanto sumedhabhagavantaṃ disvā somanassaṃ uppādetvā candanena pūjākaraṇameva viseso.
276第九篇譬喻中,以“在天鹅城中……”开头的那一段,是阇都甘尼长老的譬喻。其中,他身为长者之子,住在黄金宫殿里,又具足五种欲乐功德而安住;而且各地居民和精通一切技艺的人都前来亲近、侍奉他,这些就是他的殊胜之处。
276. Navamāpadāne nagare haṃsavatiyātiādikaṃ āyasmato jatukaṇṇittherassa apadānaṃ . Tattha seṭṭhiputto hutvā suvaṇṇapāsāde vasanabhāvo ca pañcahi kāmaguṇehi samaṅgī hutvā vasanabhāvo ca sabbadesavāsīnaṃ sabbasippaviññūnañca āgantvā sevanabhāvo ca viseso.
330第330段,也就是第十篇譬喻,开头是“在雪山不远处……”这一段,讲的是优填长老的譬喻。其中,他住在雪山附近,依靠莲花山出家修行,成为苦行仙人,采了莲花去供养莲华上佛世尊,这就是他的特别之处。其余部分各处都很清楚明白。
330. Dasamāpadāne himavantassāvidūretiādikaṃ āyasmato udenattherassa apadānaṃ. Tattha himavantasamīpe padumapabbataṃ nissāya tāpasapabbajjaṃ pabbajitvā vasantena padumuttarassa bhagavato padumapupphaṃ gahetvā pūjitabhāvova viseso. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.