礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
在《小部》中·《鬼故事》的义注
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Khuddakanikāye · Petavatthu-aṭṭhakathā
饿鬼事义注·序说
30 段
著作开篇的话
Ganthārambhakathā
我礼敬大悲的庇护者,已彻底通达一切所知之海。
我礼敬那以善巧、深奥、种种巧妙方式宣说的教法。
具足明与行的人,凭这个能从世间解脱出去;
我礼敬那无上之法,它为圆满正觉者所尊崇。
那位具备戒等功德、安住在道与果中的人;
我礼敬那圣僧伽,它是无上的福田。
礼敬三宝所生的福德,
我依靠他的威力,一切地方的障碍都已消除。
还有饿鬼在过去世中造下的种种业,
那些导致饿鬼状态的各种业,是因为它们果报的差别。
诸佛特别揭示的开示。
能让人生起警醒,并且让业的果报清楚显现出来。
这部名为《饿鬼事》的经典,里面讲的事例大家都非常清楚。
那些大仙们在《小部》里结集的那部经典,
正确把握之后,依照古注的理路,
在那里,逐一详细阐明各种因缘。
极为清净,毫无混杂,能精妙地决断义理。
对于大寺派住众来说,这是与他们的宗义不相违背的。
我会尽自己所能,写出一部善美的义理注释。
诸位善贤,请听我恭敬宣说。
Mahākāruṇikaṃ nāthaṃ, ñeyyasāgarapāraguṃ; Vande nipuṇagambhīra-vicitranayadesanaṃ. Vijjācaraṇasampannā, yena niyyanti lokato; Vande tamuttamaṃ dhammaṃ, sammāsambuddhapūjitaṃ. Sīlādiguṇasampanno, ṭhito maggaphalesu yo; Vande ariyasaṅghaṃ taṃ, puññakkhettaṃ anuttaraṃ. Vandanājanitaṃ puññaṃ, iti yaṃ ratanattaye; Hatantarāyo sabbattha, hutvāhaṃ tassa tejasā. Petehi ca kataṃ kammaṃ, yaṃ yaṃ purimajātisu; Petabhāvāvahaṃ taṃ taṃ, tesañhi phalabhedato. Pakāsayantī buddhānaṃ, desanā yā visesato; Saṃvegajananī kamma-phalapaccakkhakārinī. Petavatthūti nāmena, supariññātavatthukā; Yaṃ khuddakanikāyasmiṃ, saṅgāyiṃsu mahesayo. Tassa sammāvalambitvā, porāṇaṭṭhakathānayaṃ; Tattha tattha nidānāni, vibhāvento visesato. Suvisuddhaṃ asaṃkiṇṇaṃ, nipuṇatthavinicchayaṃ; Mahāvihāravāsīnaṃ, samayaṃ avilomayaṃ. Yathābalaṃ karissāmi, atthasaṃvaṇṇanaṃ subhaṃ; Sakkaccaṃ bhāsato taṃ me, nisāmayatha sādhavoti.
在这里,“饿鬼事”指的是:像长者子这类众生之所以投生为饿鬼的业,以及为了说明这些业而流传下来的“阿罗汉如良田”等教法。这里所说的“饿鬼事”,指的就是这些教法。
Tattha petavatthūti seṭṭhiputtādikassa tassa tassa sattassa petabhāvahetubhūtaṃ kammaṃ, tassa pana pakāsanavasena pavatto ‘‘khettūpamā arahanto’’tiādikā pariyattidhammo idha ‘‘petavatthū’’ti adhippeto.
这部《饿鬼事》是谁说的?在哪里说的?什么时候说的?又为什么说?回答如下:这部《饿鬼事》以两种方式流传,一是依缘起事而流传,二是依问答而流传。其中,依缘起事而流传的部分是世尊说的;另一部分则是那罗陀长老等人提问、由各个饿鬼说出的。不过,当那罗陀长老等人把那些问答禀告世尊之后,世尊就依着那些缘起事,为在场的众人开示法义,所以整部《饿鬼事》也都可以说是导师说的。自从世尊转动无上法轮之后,他在王舍城等地各处游化时,大多都是借着种种缘起事和问答的方式,为了让众生亲自体证业果之理,才把一篇篇饿鬼事纳入教说。以上是对“谁说的”等问题的共通解答;至于各篇故事各自的特别解答,会在相关故事的义理注释中说明。
Tayidaṃ petavatthu kena bhāsitaṃ, kattha bhāsitaṃ, kadā bhāsitaṃ, kasmā ca bhāsitanti? Vuccate – idañhi petavatthu duvidhena pavattaṃ aṭṭhuppattivasena, pucchāvissajjanavasena ca. Tattha yaṃ aṭṭhuppattivasena pavattaṃ, taṃ bhagavatā bhāsitaṃ, itaraṃ nāradattherādīhi pucchitaṃ tehi tehi petehi bhāsitaṃ. Satthā pana yasmā nāradattherādīhi tasmiṃ tasmiṃ pucchāvissajjane ārocite taṃ taṃ aṭṭhuppattiṃ katvā sampattaparisāya dhammaṃ desesi, tasmā sabbampetaṃ petavatthu satthārā bhāsitameva nāma jātaṃ. Pavattitavaradhammacakke hi satthari tattha tattha rājagahādīsu viharante yebhuyyena tāya tāya aṭṭhuppattiyā pucchāvissajjanavasena sattānaṃ kammaphalapaccakkhakaraṇāya taṃ taṃ petavatthu desanāruḷhanti ayaṃ tāvettha ‘‘kena bhāsita’’ntiādīnaṃ padānaṃ sādhāraṇato vissajjanā. Asādhāraṇato pana tassa tassa vatthussa atthavaṇṇanāyameva āgamissati.
这部《饿鬼事》呢,在三藏——律藏、经藏、阿毗达摩藏——当中属于经藏;在五部——长部、中部、相应部、增支部、小部——当中属于小部;在九分教——经、应颂、记说、偈颂、自说、如是语、本生、未曾有法、方广——当中则归入偈颂这一类。
Taṃ panetaṃ petavatthu vinayapiṭakaṃ suttantapiṭakaṃ abhidhammapiṭakanti tīsu piṭakesu suttantapiṭakapariyāpannaṃ, dīghanikāyo majjhimanikāyo saṃyuttanikāyo aṅguttaranikāyo khuddakanikāyoti pañcasu nikāyesu khuddakanikāyapariyāpannaṃ, suttaṃ geyyaṃ veyyākaraṇaṃ gāthā udānaṃ itivuttakaṃ jātakaṃ abbhutadhammaṃ vedallanti navasu sāsanaṅgesu gāthāsaṅgahaṃ.
我从佛陀那里领受了八万二千法蕴,又从比丘们那里领受了二千法蕴;
我所转起的法,共有八万四千。
‘‘Dvāsīti buddhato gaṇhiṃ, dve sahassāni bhikkhuto; Caturāsīti sahassāni, ye me dhammā pavattino’’ti. (theragā. 1027) –
按照持法藏者的认定,在八万四千法蕴当中,这部经只收录了其中少数法蕴,按诵分来算大约有四诵分;按品来分,则收在四品当中:蛇品、优婆利品、小品、大品。其中,第一品有十二事,第二品有十三事,第三品有十事,第四品有十六事,所以从事的数量来说,共有五十一事。在这些品当中,以蛇品开头;在这些事当中,以良田喻饿鬼事开头;而这一事又以“阿罗汉如良田”这首偈颂开头。
Evaṃ dhammabhaṇḍāgārikena paṭiññātesu caturāsītiyā dhammakkhandhasahassesu katipayadhammakkhandhasaṅgahaṃ, bhāṇavārato catubhāṇavāramattaṃ, vaggato – uragavaggo ubbarivaggo cūḷavaggo mahāvaggoti catuvaggasaṅgahaṃ. Tesu paṭhamavagge dvādasa vatthūni, dutiyavagge terasa vatthūni, tatiyavagge dasa vatthūni, catutthavagge soḷasa vatthūnīti vatthuto ekapaññāsavatthupaṭimaṇḍitaṃ. Tassa vaggesu uragavaggo ādi, vatthūsu khettūpamapetavatthu ādi, tassāpi ‘‘khettūpamā arahanto’’ti ayaṃ gāthā ādi.