三十二种身体成分的解说巴利
3. Dvattiṃsākāravaṇṇanā
句子的关联注释巴利
Padasambandhavaṇṇanā
现在,即此:对于这样以十学处清净修行、安住于戒的善男子,为了使他的志向清净、为了修心,除了佛陀出世之外,过去从未出现过,是一切外道都无法触及的,它在各部经中——巴利
Idāni yadidaṃ evaṃ dasahi sikkhāpadehi parisuddhapayogassa sīle patiṭṭhitassa kulaputtassa āsayaparisuddhatthaṃ cittabhāvanatthañca aññatra buddhuppādā appavattapubbaṃ sabbatitthiyānaṃ avisayabhūtaṃ tesu tesu suttantesu –
比丘们,有一种法,如果修习、反复修习,就能带来巨大的悚惧,带来巨大的利益,带来巨大的安稳,带来巨大的念与正知,带来智见的获得,带来现法乐住,带来明与解脱果的证得。是哪一种法呢?就是身至念。比丘们,那些不享用身至念的人,就没有享用不死。比丘们,那些享用身至念的人,就享用了不死。比丘们,对于那些已经修起身至念的人,不曾享用的不死已经享用了,退失的已经不退失了,错失的已经修起了。巴利
‘‘Ekadhammo, bhikkhave, bhāvito bahulīkato mahato saṃvegāya saṃvattati. Mahato atthāya saṃvattati. Mahato yogakkhemāya saṃvattati. Mahato satisampajaññāya saṃvattati. Ñāṇadassanappaṭilābhāya saṃvattati. Diṭṭhadhammasukhavihārāya saṃvattati. Vijjāvimuttiphalasacchikiriyāya saṃvattati. Katamo ekadhammo? Kāyagatā sati. Amataṃ te, bhikkhave, na paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ na paribhuñjanti. Amataṃ te, bhikkhave, paribhuñjanti, ye kāyagatāsatiṃ paribhuñjanti. Amataṃ tesaṃ, bhikkhave, aparibhuttaṃ paribhuttaṃ, parihīnaṃ aparihīnaṃ, viraddhaṃ āraddhaṃ, yesaṃ kāyagatā sati āraddhā’’ti. (A. ni. 1.564-570) –
这样被世尊以种种方式赞叹之后:巴利
Evaṃ bhagavatā anekākārena pasaṃsitvā –
比丘们,身至念要怎样修习、怎样反复修习,才具有大力、大功德呢?比丘们,在这里,比丘前往林野……巴利
‘‘Kathaṃ bhāvitā, bhikkhave, kāyagatāsati kathaṃ bahulīkatā mahabbalā hoti mahānisaṃsā? Idha, bhikkhave, bhikkhu araññagato vā’’ti (ma. ni. 3.154) –
按照上面说的方式,通过入出息节、威仪节、四正知节、不净作意节、界作意节和九个墓冢节这十四节,说明了身至念这个业处。接下来要解说它的修习方法。其中,威仪节、四正知节和界作意节这三节,是从观的角度来说的。九个墓冢节也只是在观智当中,从观察过患的角度来说的。如果在这里有人想修习以膨胀相等所缘的不净定,那在《清净道论》讲解不净修习的地方已经详细说明了。而入出息节和不净作意节这两节,在这里则是从止的角度来说的。其中,入出息节本身就是以入出息念作为单独的业处。下面所说的——巴利
Ādinā nayena ānāpānapabbaṃ iriyāpathapabbaṃ catusampajaññapabbaṃ paṭikūlamanasikārapabbaṃ dhātumanasikārapabbaṃ nava sivathikapabbānīti imesaṃ cuddasannaṃ pabbānaṃ vasena kāyagatāsatikammaṭṭhānaṃ niddiṭṭhaṃ. Tassa bhāvanāniddeso anuppatto. Tattha yasmā iriyāpathapabbaṃ catusampajaññapabbaṃ dhātumanasikārapabbanti imāni tīṇi vipassanāvasena vuttāni. Nava sivathikapabbāni vipassanāñāṇesuyeva ādīnavānupassanāvasena vuttāni. Yāpi cettha uddhumātakādīsu samādhibhāvanā iccheyya, sā visuddhimagge vitthārato asubhabhāvanāniddese pakāsitā eva. Ānāpānapabbaṃ pana paṭikūlamanasikārapabbañceti imānettha dve samādhivasena vuttāni. Tesu ānāpānapabbaṃ ānāpānassativasena visuṃ kammaṭṭhānaṃyeva. Yaṃ panetaṃ –
再者,比丘们,比丘观察这个身体本身,从脚掌向上、从头顶向下,以皮肤为边界,里面装满了种种不净的东西:在这个身体里有头发、体毛……乃至尿。巴利
‘‘Puna caparaṃ, bhikkhave, bhikkhu imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhati ‘atthi imasmiṃ kāye kesā, lomā…pe… mutta’’nti (ma. ni. 3.154).
就这样,把脑与骨髓聚集在一起之后,已经开示的、各处所说的身至念的分支修习法门,也就是三十二身分业处,就此展开;以下是它的释义:巴利
Evaṃ tattha tattha matthaluṅgaṃ aṭṭhimiñjena saṅgahetvā desitaṃ kāyagatāsatikoṭṭhāsabhāvanāpariyāyaṃ dvattiṃsākārakammaṭṭhānaṃ āraddhaṃ, tassāyaṃ atthavaṇṇanā –
这里,“有”就是存在、具备。“于此”说的是:从脚掌向上、从发梢向下、以皮肤为边界,充满种种不净的这个身体,就在这个身体里。“身”就是身体。身体之所以叫“身”,是因为它是不净的堆积,又是头发等可厌之物以及眼病等上百种疾病的出生处。头发……省略……尿:这些头发等就是三十二身分。这里应当理解为“在这个身体里有头发、有体毛”这样的关系。这样说是在表达什么?在这个从脚掌开始向上、从发梢开始向下、以皮肤为范围的约一寻长的躯体里,无论从哪一方面仔细寻找,都看不到任何珍珠、摩尼宝珠、琉璃、沉香、檀香、藏红花、樟脑或香粉之类,哪怕极微小的清净之物;看到的只是极其恶臭、令人厌恶、丑陋难看的种种不净,像头发、体毛等各类东西。巴利
Tattha atthīti saṃvijjanti. Imasminti yvāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyanto pūro nānappakārassa asucinoti vuccati, tasmiṃ . Kāyeti sarīre. Sarīrañhi asucisañcayato, kucchitānaṃ vā kesādīnañceva cakkhurogādīnañca rogasatānaṃ āyabhūtato kāyoti vuccati. Kesā…pe… muttanti ete kesādayo dvattiṃsākārā, tattha ‘‘atthi imasmiṃ kāye kesā atthi lomā’’ti evaṃ sambandho veditabbo . Tena kiṃ kathitaṃ hoti? Imasmiṃ pādatalā paṭṭhāya upari, kesamatthakā paṭṭhāya heṭṭhā, tacato paṭṭhāya paritoti ettake byāmamatte kaḷevare sabbākārenāpi vicinanto na koci kiñci muttaṃ vā maṇiṃ vā veḷuriyaṃ vā agaruṃ vā candanaṃ vā kuṅkumaṃ vā kappūraṃ vā vāsacuṇṇādiṃ vā aṇumattampi sucibhāvaṃ passati, atha kho paramaduggandhajegucchaṃ assirikadassanaṃ nānappakāraṃ kesalomādibhedaṃ asucimeva passatīti.
这里先就词句之间的关联作解释。巴利
Ayaṃ tāvettha padasambandhato vaṇṇanā.
关于不净修习的解说,应当这样理解:一位善男子安住在远离杀生等戒学处的基础上,加行清净,是初学者,为了证得意乐清净,想要致力于修习三十二身分的业处。首先,他有十种障碍:住处、家、利得、众、事、经教、亲属、疾病、神通,或者加上名声,共为十种。然后,他应当这样断除这十种障碍:对住处、家、利得、众、亲属和名声,以断绝交往来舍断;对事、经教,以不执取来舍断;对疾病,则以医治来舍断。这样断除障碍之后,他仍然不舍弃出离的欲求,把握头陀行的最高实践,连微细的律仪行持也不违失,然后应当依照随顺律仪的方式,去亲近一位具足教证或具足其中一支、能授予业处的老师,并通过圆满履行承事来令老师欢喜,再把自己的意愿禀告老师。老师了解他的征兆、意乐、行持、胜解等差别后,如果这个业处适合他,而他自己也愿意住在老师所住的寺院,那就简要地授予他业处;如果他想住在别处,老师就应当为他详细解说,指明应舍、应取等内容,结合前方便,并随顺贪行者等相应类别来开示。他受学了这类具备前行、具备种种分别的业处之后,向老师告辞,然后那些——巴利
Asubhabhāvanāvasena panassa evaṃ vaṇṇanā veditabbā – evametasmiṃ pāṇātipātāveramaṇisikkhāpadādibhede sīle patiṭṭhitena payogasuddhena ādikammikena kulaputtena āsayasuddhiyā adhigamanatthaṃ dvattiṃsākārakammaṭṭhānabhāvanānuyogamanuyuñjitukāmena paṭhamaṃ tāvassa āvāsakulalābhagaṇakammaddhānañātigantharogaiddhipalibodhena kittipalibodhena vā saha dasa palibodhā honti. Athānena āvāsakulalābhagaṇañātikittīsu saṅgappahānena, kammaddhānaganthesu abyāpārena, rogassa tikicchāyāti evaṃ te dasa palibodhā upacchinditabbā, athānena upacchinnapalibodhena anupacchinnanekkhammābhilāsena koṭippattasallekhavuttitaṃ pariggahetvā khuddānukhuddakampi vinayācāraṃ appajahantena āgamādhigamasamannāgato tato aññataraṅgasamannāgato vā kammaṭṭhānadāyako ācariyo vinayānurūpena vidhinā upagantabbo, vattasampadāya ca ārādhitacittassa tassa attano adhippāyo nivedetabbo. Tena tassa nimittajjhāsayacariyādhimuttibhedaṃ ñatvā yadi etaṃ kammaṭṭhānamanurūpaṃ, atha yasmiṃ vihāre attanā vasati, yadi tasmiṃyeva sopi vasitukāmo hoti, tato saṅkhepato kammaṭṭhānaṃ dātabbaṃ. Atha aññatra vasitukāmo hoti, tato pahātabbapariggahetabbādikathanavasena sapurekkhāraṃ rāgacaritānukulādikathanavasena sappabhedaṃ vitthārena kathetabbaṃ. Tena taṃ sapurekkhāraṃ sappabhedaṃ kammaṭṭhānaṃ uggahetvā ācariyaṃ āpucchitvā yāni tāni –
大住处、新住处、老住处和路边。
树干处、树叶处、花朵处,以及所希求的果实处。
城镇以木材、田地以不相应者、港口以异分
在边境地带,不适合居住且没有善友可寻的地方。
智者明白了这十八种情况,
要像避开一条充满危险的路那样,远远地躲开它们。巴利
‘‘Mahāvāsaṃ navāvāsaṃ, jarāvāsañca panthaniṃ; Soṇḍiṃ paṇṇañca pupphañca, phalaṃ patthitameva ca. ‘‘Nagaraṃ dārunā khettaṃ, visabhāgena paṭṭanaṃ; Paccantasīmāsappāyaṃ, yattha mitto na labbhati. ‘‘Aṭṭhārasetāni ṭhānāni, iti viññāya paṇḍito; Ārakā parivajjeyya, maggaṃ sappaṭibhayaṃ yathā’’ti. (visuddhi. 1.52) –
像这样,就叫做应当避开的十八种坐卧处。避开这些之后,那——巴利
Evaṃ aṭṭhārasa senāsanāni parivajjetabbānīti vuccanti. Tāni vajjetvā, yaṃ taṃ –
比丘们,什么样的住处才算具备五个条件呢?比丘们,这里有一种住处:不太远,也不太近,来往方便;白天少人往来,夜里少声音、少喧闹;很少接触到虻、蚊、风、日晒和蛇类。住在这样的住处,袈裟、食物、住处、生病所需的药物等资具都不难得到。而且,在这样的住处里,住着一些长老比丘——他们多闻、传承经教、持法、持律、持论母。他时常前去亲近他们,请教询问:“尊者,这是怎样的?这有什么含义?”那些尊者们就为他开示没有开示过的,讲明没有讲明的,并在各种令人疑惑的法上帮他消除疑惑。比丘们,这样的住处就是具备五个条件。巴利
‘‘Kathañca, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hoti? Idha, bhikkhave, senāsanaṃ nātidūraṃ hoti, naccāsannaṃ, gamanāgamanasampannaṃ, divā appākiṇṇaṃ, rattiṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ appaḍaṃsamakasavātātapasarīsapasamphassaṃ. Tasmiṃ kho pana senāsane viharantassa appakasirena uppajjanti cīvarapiṇḍapātasenāsanagilānapaccayabhesajjaparikkhārā. Tasmiṃ kho pana senāsane therā bhikkhū viharanti bahussutā āgatāgamā dhammadharā vinayadharā mātikādharā, te kālena kālaṃ upasaṅkamitvā paripucchati paripañhati ‘idaṃ, bhante, kathaṃ, imassa ko attho’ti? Tassa, te āyasmanto avivaṭañceva vivaranti, anuttānīkatañca uttāniṃ karonti, anekavihitesu ca kaṅkhāṭhāniyesu dhammesu kaṅkhaṃ paṭivinodenti. Evaṃ kho, bhikkhave, senāsanaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ hotī’’ti (a. ni. 10.11). –
像这样,具足五支的坐卧处已经说过了。去到那样的坐卧处之后,完成了所有该做的事,观察诸欲的过患和出离的功德,随念佛陀的善觉、法的善法性、僧伽的善行道,使心生起净信,那——巴利
Evaṃ pañcaṅgasamannāgataṃ senāsanaṃ vuttaṃ. Tathārūpaṃ senāsanaṃ upagamma katasabbakiccena kāmesu ādīnavaṃ, nekkhamme ca ānisaṃsaṃ paccavekkhitvā buddhasubuddhatāya dhammasudhammatāya saṅghasuppaṭipannatāya ca anussaraṇena cittaṃ pasādetvā yaṃ taṃ –
通过语言和心意,以及从颜色、形状、方位来看;
以处所和界限来区分,智者这样七种方式把握。巴利
‘‘Vacasā manasā ceva, vaṇṇasaṇṭhānato disā; Okāsato paricchedā, sattadhuggahaṇaṃ vidū’’ti. –
这样就有七种取相善巧;从次第、不太快、不太慢、排除散乱、超越概念、逐步舍离、安止,再加上三部经,这样一共说了十种作意善巧。不放弃这十种善巧的人,就可以开始修习三十二身分。因为这样开始修,三十二身分的修习才能以一切方式圆满成就,否则不能。巴利
Evaṃ sattavidhaṃ uggahakosallaṃ; anupubbato, nātisīghato, nātisaṇikato, vikkhepappaṭibāhanato, paṇṇattisamatikkamato, anupubbamuñcanato, appanāto, tayo ca suttantāti evaṃ dasavidhaṃ manasikārakosallañca vuttaṃ. Taṃ apariccajantena dvattiṃsākārabhāvanā ārabhitabbā. Evañhi ārabhato sabbākārena dvattiṃsākārabhāvanā sampajjati no aññathā.
在这里,一开始先取皮等五法,即使对通达三藏的人来说,也要按“头发、体毛……”这样的顺序顺着修;等这个熟练了,再按“皮肤、牙齿……”这样的顺序逆着修;等这个也熟练了,再把这两种方式合起来顺逆交替修。为了切断向外散乱的寻,也为了精通巴利经典,要用口诵来修半个月,以便把握各个部分的特相,然后再用心意来修。用口诵修,能切断向外散乱的寻,并且成为心意修习时精通经典的助缘;用心意修,则是通过不净色相的某一种特相来把握。接着,用同样的方式,以肉等五法修半个月;然后把前面两类合起来修半个月;再以肺等五法修半个月;之后把这三类五法合起来修半个月。然后,把前面没有提到的脑,和地界一起作为一个修习对象放进来,以脑等五法修半个月;再把四类五法合起来修半个月;接着以脂等六法修半个月;然后把脂等六法和那四类五法合起来修半个月;再以尿等六法修半个月;最后把全部三十二身分合起来修半个月。就这样,在六个月里,从颜色、形状、方位、处所、界限来界定,应当这样修习。这是针对中等智慧的人说的。至于智慧迟钝的人,则要终生修习;智慧锐利的人,不用很久修习就能成就。巴利
Tattha āditova tacapañcakaṃ tāva gahetvā api tepiṭakena ‘‘kesā lomā’’tiādinā nayena anulomato, tasmiṃ paguṇībhūte ‘‘taco dantā’’ti evamādinā nayena paṭilomato, tasmimpi paguṇībhūte tadubhayanayeneva anulomappaṭilomato bahi visaṭavitakkavicchedanatthaṃ pāḷipaguṇībhāvatthañca vacasā koṭṭhāsasabhāvapariggahatthaṃ manasā ca addhamāsaṃ bhāvetabbaṃ. Vacasā hissa bhāvanā bahi visaṭavitakke vicchinditvā manasā bhāvanāya pāḷipaguṇatāya ca paccayo hoti, manasā bhāvanā asubhavaṇṇalakkhaṇānaṃ aññataravasena pariggahassa, atha teneva nayena vakkapañcakaṃ addhamāsaṃ, tato tadubhayamaddhamāsaṃ, tato papphāsapañcakamaddhamāsaṃ, tato taṃ pañcakattayampi addhamāsaṃ, atha ante avuttampi matthaluṅgaṃ pathavīdhātuākārehi saddhiṃ ekato bhāvanatthaṃ idha pakkhipitvā matthaluṅgapañcakaṃ addhamāsaṃ, tato pañcakacatukkampi addhamāsaṃ, atha medachakkamaddhamāsaṃ, tato medachakkena saha pañcakacatukkampi addhamāsaṃ, atha muttachakkamaddhamāsaṃ, tato sabbameva dvattiṃsākāramaddhamāsanti evaṃ cha māse vaṇṇasaṇṭhānadisokāsaparicchedato vavatthapentena bhāvetabbaṃ. Etaṃ majjhimapaññaṃ puggalaṃ sandhāya vuttaṃ. Mandapaññena tu yāvajīvaṃ bhāvetabbaṃ tikkhapaññassa na cireneva bhāvanā sampajjatīti.
这时有人问:那么,他怎样从颜色等方面来确定这三十二身分呢?当修行者按“此身中有头发”这样的方式,从皮五法等分类来修习三十二身分时,首先从颜色上确定头发是黑色的,就像他所见到的那种颜色。从形状上确定,头发是长长的、圆圆的,像秤杆一样。从方位上确定,因为在这个身体里,从肚脐以上称为上方,肚脐以下称为下方,所以确定头发是生在身体的上方。从处所上确定,头发生在前额边、耳、顶髻、颈孔为边界的头皮里。在那里,就像生在蚁丘顶上的粗草,不知道“我们生在蚁丘顶上”,蚁丘顶也不知道“粗草生在我上面”;同样,头发不知道“我们生在头皮里”,头皮也不知道“头发生在我里面”。因为这些法没有作意、没有省察,是无心的、无记的、空的,是极度恶臭、可厌、令人反感的,不是有情,不是人——这样来确定。从界限上确定,界限有两种:同分界限和异分界限。其中,头发下方以所依止的皮面为界,以像米粒尖端那样大小、进入并安住在那里的自身根部为界,上方以虚空为界,横向以彼此相互为界——这样从同分界限来确定;头发不是其余三十一身分,其余三十一身分不是头发——这样从异分界限来确定。就这样,首先从颜色等方面来确定头发。巴利
Etthāha – ‘‘kathaṃ panāyamimaṃ dvattiṃsākāraṃ vaṇṇādito vavatthapetī’’ti? Ayañhi ‘‘atthi imasmiṃ kāye kesā’’ti evamādinā nayena tacapañcakādivibhāgato dvattiṃsākāraṃ bhāvento kesā tāva vaṇṇato kāḷakāti vavatthapeti, yādisakā vānena diṭṭhā honti. Saṇṭhānato dīghavaṭṭalikā tulādaṇḍamivāti vavatthapeti. Disato pana yasmā imasmiṃ kāye nābhito uddhaṃ uparimā disā adho heṭṭhimāti vuccati, tasmā imassa kāyassa uparimāya disāya jātāti vavatthapeti. Okāsato nalāṭantakaṇṇacūḷikagalavāṭakaparicchinne sīsacamme jātāti. Tattha yathā vammikamatthake jātāni kuṇṭhatiṇāni na jānanti ‘‘mayaṃ vammikamatthake jātānī’’ti; napi vammikamatthako jānāti ‘‘mayi kuṇṭhatiṇāni jātānī’’ti; evameva na kesā jānanti ‘‘mayaṃ sīsacamme jātā’’ti, napi sīsacammaṃ jānāti ‘‘mayi kesā jātā’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā acetanā abyākatā suññā paramaduggandhajegucchappaṭikūlā, na satto na puggaloti vavatthapeti. Paricchedatoti duvidho paricchedo sabhāgavisabhāgavasena. Tattha kesā heṭṭhā patiṭṭhitacammatalena tattha vīhaggamattaṃ pavisitvā patiṭṭhitena attano mūlatalena ca upari ākāsena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti evaṃ sabhāgaparicchedato, kesā na avasesaekatiṃsākārā. Avasesā ekatiṃsā na kesāti evaṃ visabhāgaparicchedato ca vavatthapeti. Evaṃ tāva kese vaṇṇādito vavatthapeti.
对于其余的身毛,他先从颜色来确定:大多数是黑色的,就像他曾经见过的那样。再从形状来确定:是向下弯的弓形,或者是向上弯的棕榈叶脉形。再从方位来确定:生于两个方位。再从处所来确定:除了手掌和脚底以外,大多数生于身体其余部分的皮肤中。巴利
Avasesesu lomā vaṇṇato yebhuyyena nīlavaṇṇāti vavatthapeti, yādisakā vānena diṭṭhā honti. Saṇṭhānato oṇatacāpasaṇṭhānā, upari vaṅkatālahīrasaṇṭhānā vā, disato dvīsu disāsu jātā, okāsato hatthatalapādatale ṭhapetvā yebhuyyena avasesasarīracamme jātāti.
在这里,就像长在旧村落遗址上的杂草,不知道“我长在旧村落遗址上”,旧村落遗址也不知道“杂草长在我上面”;同样,体毛不知道“我长在身体皮肤上”,身体皮肤也不知道“体毛长在我上面”。因为这些东西没有作意、没有观察,它们是无心的、无记的、空的,极臭、可厌、可憎的,不是有情、不是人。以界限来说,从下方以所依的皮肤薄层,进入那里仅如虮子大小而住立,以自己根部,从上方以虚空,横向以彼此,这样被限定。这是它们的同分界限,异分界限则如同头发等。如此,对体毛从颜色等加以确定。巴利
Tattha yathā purāṇagāmaṭṭhāne jātāni dabbatiṇāni na jānanti ‘‘mayaṃ purāṇagāmaṭṭhāne jātānī’’ti, na ca purāṇagāmaṭṭhānaṃ jānāti ‘‘mayi dabbatiṇāni jātānī’’ti, evameva na lomā jānanti ‘‘mayaṃ sarīracamme jātā’’ti, napi sarīracammaṃ jānāti ‘‘mayi lomā jātā’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā acetanā abyākatā suññā paramaduggandhajegucchapaṭikūlā, na satto na puggaloti vavatthapeti. Paricchedato heṭṭhā patiṭṭhitacammatalena tattha likkhāmattaṃ pavisitvā patiṭṭhitena attano mūlena ca upari ākāsena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti vavatthapeti. Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ lome vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,如果一个人的指甲完整,那就有二十片。从颜色来看,它们全部在离开肉的地方是白色的,在连着肉的地方是红褐色的,这样来判定。从形状来看,它们各自是所依处所的形状,大多数像蜜果核的形状,或者像鱼鳞的形状,这样来判定。从方位来看,它们生在两个方向。从处所来看,它们安住在诸指之端。巴利
Tato paraṃ nakhā yassa paripuṇṇā, tassa vīsati. Te sabbepi vaṇṇato maṃsavinimuttokāse setā, maṃsasambandhe tambavaṇṇāti vavatthapeti. Saṇṭhānato yathāsakapatiṭṭhitokāsasaṇṭhānā, yebhuyyena madhukaphalaṭṭhikasaṇṭhānā, macchasakalikasaṇṭhānā vāti vavatthapeti. Disato dvīsu disāsu jātā, okāsato aṅgulīnaṃ aggesu patiṭṭhitāti.
在这里,就像村童把甘草果核插在竹签顶端,那些果核并不知道“我们被插在竹签顶端”,竹签也不知道“甘草果核被插在我们上面”;同样,指甲不知道“我们立在手指顶端”,手指也不知道“指甲立在我们顶端”。因为这些法没有作意和观察,是无心的……所以判定它们不是人。从界限来判定:下方以根部的手指肉为界,或以所立处的底部为界;上方以顶端的虚空为界;两侧以手指两边的角质皮为界。这是它们的同类界限,而别类界限则和头发类似。这样,就从颜色等方面来判定指甲。巴利
Tattha yathā nāma gāmadārakehi daṇḍakaggesu madhukaphalaṭṭhikā ṭhapitā na jānanti ‘‘mayaṃ daṇḍakaggesu ṭhapitā’’ti, napi daṇḍakā jānanti ‘‘amhesu madhukaphalaṭṭhikā ṭhapitā’’ti; evameva nakhā na jānanti ‘‘mayaṃ aṅgulīnaṃ aggesu patiṭṭhitā’’ti, napi aṅguliyo jānanti ‘‘amhākaṃ aggesu nakhā patiṭṭhitā’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā acetanā…pe… na puggaloti vavatthapeti. Paricchedato heṭṭhā mūle ca aṅgulimaṃsena, tattha patiṭṭhitatalena vā upari agge ca ākāsena, ubhatopassesu aṅgulīnaṃ ubhatokoṭicammena paricchinnāti vavatthapeti. Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ nakhe vaṇṇādito vavatthapeti.
从处所来说,上排的牙齿在上颌骨处呈下角状安住,下排的牙齿在下颌骨处呈上角状安住。巴利
Tato paraṃ dantā yassa paripuṇṇā, tassa dvattiṃsa. Te sabbepi vaṇṇato setavaṇṇāti vavatthapeti. Yassa samasaṇṭhitā honti, tassa kharapattacchinnasaṅkhapaṭalamiva samaganthitasetakusumamakuḷamālā viya ca khāyanti. Yassa visamasaṇṭhitā, tassa jiṇṇaāsanasālāpīṭhakapaṭipāṭi viya nānāsaṇṭhānāti saṇṭhānato vavatthapeti. Tesañhi ubhayadantapantipariyosānesu heṭṭhato uparito ca dve dve katvā aṭṭha dantā catukoṭikā catumūlikā āsandikasaṇṭhānā, tesaṃ orato teneva kamena sanniviṭṭhā aṭṭha dantā tikoṭikā timūlikā siṅghāṭakasaṇṭhānā. Tesampi orato teneva kamena heṭṭhato uparito ca ekamekaṃ katvā cattāro dantā dvikoṭikā dvimūlikā yānakūpatthambhinīsaṇṭhānā. Tesampi orato teneva kamena sanniviṭṭhā cattāro dāṭhādantā ekakoṭikā ekamūlikā mallikāmakuḷasaṇṭhānā. Tato ubhayadantapantivemajjhe heṭṭhā cattāro upari cattāro katvā aṭṭha dantā ekakoṭikā ekamūlikā tumbabījasaṇṭhānā. Disato uparimāya disāya jātā. Okāsato uparimā uparimahanukaṭṭhike adhokoṭikā, heṭṭhimā heṭṭhimahanukaṭṭhike uddhaṃkoṭikā hutvā patiṭṭhitāti.
在这里,就像盖新房的人把柱子立在下面的石板上、插进上面的楼板里,那些柱子并不知道“我们被立在下面的石板上,插进了上面的楼板”;下面的石板也不知道“柱子立在我上面”;上面的楼板也不知道“柱子插进我里面”。同样,牙齿并不知道“我们安在下颌骨上,嵌在上颌骨里”;下颌骨也不知道“牙齿安在我上面”;上颌骨也不知道“牙齿嵌在我里面”。因为这些法没有作意和观察……(中略)……不是人。从界限来判定:牙齿下方以下颌骨窝为界——也就是牙齿插入颚骨、安立稳固的自身根部;上方以虚空为界;横向则彼此互为界限,这样来判定。这是它们的同类界限;至于不同类的界限,则和头发一样。这样,就从颜色等方面来判定牙齿。巴利
Tattha yathā navakammikapurisena heṭṭhā silātale patiṭṭhāpitā uparimatale pavesitā thambhā na jānanti ‘‘mayaṃ heṭṭhāsilātale patiṭṭhāpitā, uparimatale pavesitā’’ti, na heṭṭhāsilātalaṃ jānāti ‘‘mayi thambhā patiṭṭhāpitā’’ti, na uparimatalaṃ jānāti ‘‘mayi thambhā paviṭṭhā’’ti; evameva dantā na jānanti ‘‘mayaṃ heṭṭhāhanukaṭṭhike patiṭṭhitā, uparimahanukaṭṭhike paviṭṭhā’’ti, nāpi heṭṭhāhanukaṭṭhikaṃ jānāti ‘‘mayi dantā patiṭṭhitā’’ti, na uparimahanukaṭṭhikaṃ jānāti ‘‘mayi dantā paviṭṭhā’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato heṭṭhā hanukaṭṭhikūpena hanukaṭṭhikaṃ pavisitvā patiṭṭhitena attano mūlatalena ca upari ākāsena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti vavatthapeti. Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ dante vaṇṇādito vavatthapeti .
接下来,他进一步确定:包裹身体内部种种污秽积聚的皮肤,从颜色来说是白色的。因为皮肤虽然由于涂染各种颜料,看起来好像有黑、白等不同颜色,但按同类本色来说,确实就是白色。而皮肤的白色,在被火焰烧灼、被击打或鞭打等破坏表皮时,就会显现出来。从形状来说,简略地讲,皮肤像一件贴身内衣的形状;详细地讲,则有种种不同的形状。比如:脚趾的皮肤像蚕茧的形状;脚背的皮肤像系带的鞋子的形状;小腿的皮肤像包饭的叶子包的形状;大腿的皮肤像装满米的长条袋子的形状;臀部的皮肤像装满水的滤水布的形状;背部的皮肤像包在木板上的皮革的形状;腹部的皮肤像包在琵琶共鸣箱上的皮革的形状;胸部的皮肤大多数是四方形;两臂的皮肤像包在箭囊上的皮革的形状;手背的皮肤像剃刀套或梳子袋的形状;手指的皮肤像钥匙套的形状;脖子的皮肤像颈套的形状;脸的皮肤像布满孔洞的虫巢的形状;头的皮肤像钵袋的形状。巴利
Tato paraṃ antosarīre nānākuṇapasañcayappaṭicchādakaṃ taco vaṇṇato setoti vavatthapeti. So hi yadipi chavirāgarañjitattā kāḷakodātādivaṇṇavasena nānāvaṇṇo viya dissati, tathāpi sabhāgavaṇṇena seto eva. So panassa setabhāvo aggijālābhighātapaharaṇapahārādīhi viddhaṃsitāya chaviyā pākaṭo hoti. Saṇṭhānato saṅkhepena kañcukasaṇṭhāno, vitthārena nānāsaṇṭhānoti. Tathā hi pādaṅgulittaco kosakārakakosasaṇṭhāno, piṭṭhipādattaco puṭabaddhūpāhanasaṇṭhāno, jaṅghattaco bhattapuṭakatālapaṇṇasaṇṭhāno , ūruttaco taṇḍulabharitadīghatthavikasaṇṭhāno, ānisadattaco udakapūritapaṭaparissāvanasaṇṭhāno, piṭṭhittaco phalakonaddhacammasaṇṭhāno, kucchittaco vīṇādoṇikonaddhacammasaṇṭhāno, urattaco yebhuyyena caturassasaṇṭhāno, dvibāhuttaco tūṇīronaddhacammasaṇṭhāno, piṭṭhihatthattaco khurakosasaṇṭhāno phaṇakatthavikasaṇṭhāno vā, hatthaṅgulittaco kuñcikākosasaṇṭhāno, gīvattaco galakañcukasaṇṭhāno, mukhattaco chiddāvachiddakimikulāvakasaṇṭhāno, sīsattaco pattatthavikasaṇṭhānoti.
修习皮肤业处的瑜伽行者,把心导向皮肤与肉之间时,从上唇开始,先确定脸部皮肤,然后是头部皮肤,接着是外部颈部皮肤,之后顺着和逆着次序确定右手皮肤。再按同样次序确定左手皮肤,然后是背部皮肤,接着是臀部皮肤,之后顺着和逆着次序确定右脚皮肤,再确定左脚皮肤,然后是膀胱、腹部、心脏等内腔以及内部颈部皮肤,接着是下颚皮肤,最后是下唇皮肤。如此一直确定,直到再次回到上唇皮肤为止。从方位上说,皮肤生于两个方位;从处所说,皮肤覆盖整个身体而存在。巴利
Tacapariggaṇhakena ca yogāvacarena uttaroṭṭhato paṭṭhāya tacassa maṃsassa ca antarena cittaṃ pesentena paṭhamaṃ tāva mukhattaco vavatthapetabbo, tato sīsattaco, atha bahigīvattaco, tato anulomena paṭilomena ca dakkhiṇahatthattaco. Atha teneva kamena vāmahatthattaco, tato piṭṭhittaco, atha ānisadattaco, tato anulomena paṭilomena ca dakkhiṇapādattaco, atha vāmapādattaco, tato vatthiudarahadayaabbhantaragīvattaco, tato heṭṭhimahanukattaco, atha adharoṭṭhattaco. Evaṃ yāva puna upari oṭṭhattacoti . Disato dvīsu disāsu jāto. Okāsato sakalasarīraṃ pariyonandhitvā ṭhitoti.
在这里,就像一只被湿皮完全包住的箱子,湿皮不知道“我包住了箱子”,箱子也不知道“我被湿皮包住了”;同样,皮肤不知道“我覆盖了这四大种所构成的身体”,这四大种所构成的身体也不知道“我被皮肤覆盖了”。因为这些法都缺乏作意与观察……(中略)……不是补特伽罗。仅仅只是——巴利
Tattha yathā allacammapariyonaddhāya peḷāya na allacammaṃ jānāti ‘‘mayā peḷā pariyonaddhā’’ti, napi peḷā jānāti ‘‘ahaṃ allacammena pariyonaddhā’’ti; evameva na taco jānāti ‘‘mayā idaṃ cātumahābhūtikaṃ sarīraṃ onaddha’’nti, napi idaṃ cātumahābhūtikaṃ sarīraṃ jānāti ‘‘ahaṃ tacena onaddha’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Kevalaṃ tu –
被湿皮整个裹住,有九个开口的大疮口;
从四周不断流出不净的腐臭味。巴利
‘‘Allacammapaṭicchanno, navadvāro mahāvaṇo; Samantato paggharati, asucipūtigandhiyo’’ti.
按界限来区分:下面以肉为界,或者以皮肤在下面附着的那一层为界;上面以表皮为界,这样来确定。这是它的同类界限。至于不同类的界限,则和头发的界定方式一样。于是就这样从颜色等方面来确定皮肤。巴利
Paricchedato heṭṭhā maṃsena tattha patiṭṭhitatalena vā upari chaviyā paricchinnoti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ tacaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,身体里的肉分成九百种,从颜色来说,是红色的,像巴拉斯花一样。从形状来说,则各不相同。比如,小腿的肉像用棕榈叶鞘包成的饭团,也有人说像还没开放的林投花蕾。大腿的肉像捣石灰浆用的杵形小石,臀部的肉像灶头边角,背部的肉像棕榈糖压成的薄片,两肋的肉像涂在竹编仓壁上的薄泥,胸部的肉像揉成团后扔在地上压扁的泥球,两臂的肉像切掉头尾和脚、剥了皮放着的大老鼠,也有人说像肉刀。脸颊的肉像放在脸颊部位的迦兰咤籽,也有人说像青蛙。舌头的肉像nuhī叶,鼻子的肉像朝下放着的叶鞘套,眼窝里的肉像半熟的乌敦跋罗果,头部的肉像薄薄涂在钵盖上的粉末。修瑜伽的行者执取肉为所缘时,应该先从这些粗大的肉块来确定形状。因为这样确定时,微细的肉就会进入智的领域。从方位来说,它位于两个方向。从处所来说,它附着在三百多块骨头上而住。巴利
Tato paraṃ sarīre navapesisatappabhedaṃ maṃsaṃ vaṇṇato rattaṃ pālibhaddakapupphasannibhanti vavatthapeti. Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānanti. Tathā hi tattha jaṅghamaṃsaṃ tālapattapuṭabhattasaṇṭhānaṃ, avikasitaketakīmakuḷasaṇṭhānantipi keci. Ūrumaṃsaṃ sudhāpisananisadapotakasaṇṭhānaṃ, ānisadamaṃsaṃ uddhanakoṭisaṇṭhānaṃ, piṭṭhimaṃsaṃ tālaguḷapaṭalasaṇṭhānaṃ, phāsukadvayamaṃsaṃ vaṃsamayakoṭṭhakucchipadesamhi tanumattikālepasaṇṭhānaṃ, thanamaṃsaṃ vaṭṭetvā avakkhittaddhamattikāpiṇḍasaṇṭhānaṃ, dvebāhumaṃsaṃ naṅguṭṭhasīsapāde chetvā niccammaṃ katvā ṭhapitamahāmūsikasaṇṭhānaṃ, maṃsasūnakasaṇṭhānantipi eke. Gaṇḍamaṃsaṃ gaṇḍappadese ṭhapitakarañjabījasaṇṭhānaṃ, maṇḍūkasaṇṭhānantipi eke. Jivhāmaṃsaṃ nuhīpattasaṇṭhānaṃ, nāsāmaṃsaṃ omukhanikkhittapaṇṇakosasaṇṭhānaṃ, 0.akkhikūpamaṃsaṃ addhapakkaudumbarasaṇṭhānaṃ, sīsamaṃsaṃ pattapacanakaṭāhatanulepasaṇṭhānanti . Maṃsapariggaṇhakena ca yogāvacarena etāneva oḷārikamaṃsāni saṇṭhānato vavatthapetabbāni. Evañhi vavatthāpayato sukhumāni maṃsāni ñāṇassa āpāthaṃ āgacchantīti. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato sādhikāni tīṇi aṭṭhisatāni anulimpitvā ṭhitanti.
在这里,就像在一面涂了粗泥的墙上,粗泥并不知道“墙被我涂上了”,墙也不知道“我被粗泥涂上了”;同样,分成九百块的肉并不知道“我裹住了三百块骨头”,三百块骨头也不知道“我被分成九百块的肉裹住了”。因为这些法没有作意、没有反观……不是人,而仅仅是——巴利
Tattha yathā thūlamattikānulittāya bhittiyā na thūlamattikā jānāti ‘‘mayā bhitti anulittā’’ti, napi bhitti jānāti ‘‘ahaṃ thūlamattikāya anulittā’’ti, evamevaṃ na navapesisatappabhedaṃ maṃsaṃ jānāti ‘‘mayā aṭṭhisatattayaṃ anulitta’’nti, napi aṭṭhisatattayaṃ jānāti ‘‘ahaṃ navapesisatappabhedena maṃsena anulitta’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Kevalaṃ tu –
九万片肉涂满的身体,
到处爬满了各种虫子的巢穴,就像腐烂发臭的粪坑一样。巴利
‘‘Navapesisatā maṃsā, anulittā kaḷevaraṃ; Nānākimikulākiṇṇaṃ, mīḷhaṭṭhānaṃva pūtika’’nti.
按界限来区分:下面以骨聚或者它所依靠的底面为界,上面以皮肤为界,横向则彼此互为界限,这样来确定。这是它同类部分的界限;至于不同类部分的界限,则像毛发那样。如此,再从颜色等方面来确定肉。巴利
Paricchedato heṭṭhā aṭṭhisaṅghāṭena tattha patiṭṭhitatalena vā upari tacena tiriyaṃ aññamaññena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ maṃsaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,他确定身体里有九百种不同的筋,从颜色上说都是白色的,也有些人说是蜜色的。从形状上说,它们形状各不相同。比如,其中粗大的筋形状像嫩芽簇;比这更细的,形状像捕野猪的网绳;再更细的,形状像腐烂的藤蔓;再更细的,形状像斯里兰卡大琵琶的弦;再更细的,形状像粗线。手背和脚背上的筋,形状像鸟爪;头上的筋,形状像村童头上放着的稀疏薄布;背上的筋,形状像浸过水后在太阳下摊开的渔网;身体其余部位随各肢体分布的筋,形状像套在身上的网衣。从方位上说,它们生于两个方向。其中,从右耳尖开始,有五条叫“腱”的大筋,向前向后缠绕着走向左侧;从左耳尖开始,有五条向前向后缠绕着走向右侧;从右喉窝开始,有五条向前向后缠绕着走向左侧;从左喉窝开始,有五条向前向后缠绕着走向右侧。缠绕右手的,向前向后各有五条,一共十条叫“腱”的大筋向上延伸。左手、右脚、左脚也是这样。这样,这六十条大筋就被确定为身体的支撑者和身体的主宰者。从所处位置来说,它们遍布全身,位于骨与皮之间、骨与肉之间,把骨头连接起来。巴利
Tato paraṃ sarīre navasatappabhedā nhārū vaṇṇato setāti vavatthapeti, madhuvaṇṇātipi eke. Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānāti. Tathā hi tattha mahantā mahantā nhārū kandalamakuḷasaṇṭhānā, tato sukhumatarā sūkaravāgurarajjusaṇṭhānā, tato aṇukatarā pūtilatāsaṇṭhānā, tato aṇukatarā sīhaḷamahāvīṇātantisaṇṭhānā, tato aṇukatarā thūlasuttakasaṇṭhānā, hatthapiṭṭhipādapiṭṭhīsu nhārū sakuṇapādasaṇṭhānā, sīse nhārū gāmadārakānaṃ sīse ṭhapitaviraḷataradukūlasaṇṭhānā, piṭṭhiyā nhārū temetvā ātape pasāritamacchajālasaṇṭhānā, avasesā imasmiṃ sarīre taṃtaṃaṅgapaccaṅgānugatā nhārū sarīre paṭimukkajālakañcukasaṇṭhānāti. Disato dvīsu disāsu jātā. Tesu ca dakkhiṇakaṇṇacūḷikato paṭṭhāya pañca kaṇḍaranāmakā mahānhārū purato ca pacchato ca vinandhamānā vāmapassaṃ gatā, vāmakaṇṇacūḷikato paṭṭhāya pañca purato ca pacchato ca vinandhamānā dakkhiṇapassaṃ gatā, dakkhiṇagalavāṭakato paṭṭhāya pañca purato ca pacchato ca vinandhamānā vāmapassaṃ gatā, vāmagalavāṭakato paṭṭhāya pañca purato ca pacchato ca vinandhamānā dakkhiṇapassaṃ gatā, dakkhiṇahatthaṃ vinandhamānā purato ca pacchato ca pañca pañcāti dasa kaṇḍaranāmakā eva mahānhārū āruḷhā. Tathā vāmahatthaṃ, dakkhiṇapādaṃ, vāmapādañcāti evamete saṭṭhi mahānhārū sarīradhārakā sarīraniyāmakātipi vavatthapeti. Okāsato sakalasarīre aṭṭhicammānaṃ aṭṭhimaṃsānañca antare aṭṭhīni ābandhamānā ṭhitāti.
在这里,就像被藤蔓绑住的茅草木料,藤蔓不知道“是我们绑住了茅草木料”,茅草木料也不知道“是我们被藤蔓绑住了”;同样地,筋不知道“是我们绑住了三百块骨头”,三百块骨头也不知道“是我们被筋绑住了”。因为这些东西本来就没有作意和观察……并不是人。而仅仅是——巴利
Tattha yathā vallisantānabaddhesu kuṭṭadārūsu na vallisantānā jānanti ‘‘amhehi kuṭṭadārūni ābaddhānī’’ti, napi kuṭṭadārūni jānanti ‘‘mayaṃ vallisantānehi ābaddhānī’’ti; evameva na nhārū jānanti ‘‘amhehi tīṇi aṭṭhisatāni ābaddhānī’’ti, napi tīṇi aṭṭhisatāni jānanti ‘‘mayaṃ nhārūhi ābaddhānī’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Kevalaṃ tu –
在这个只有一寻长的身体里,有九百条筋。
它们把骨架捆绑起来,就像藤蔓缠住房舍一样。巴利
‘‘Navanhārusatā honti, byāmamatte kaḷevare; Bandhanti aṭṭhisaṅghāṭaṃ, agāramiva valliyo’’ti.
按界限来界定:下方以三百块骨头为界,或以安住于彼处的底面为界,上方以皮肉为界,横向则彼此为界。这是它们同类之间的界限;不同类之间的界限,则恰如毛发。就这样,从颜色等方面来界定筋。巴利
Paricchedato heṭṭhā tīhi aṭṭhisatehi tattha patiṭṭhitatalehi vā upari tacamaṃsehi tiriyaṃ aññamaññena paricchinnāti vavatthapeti. Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ nhārū vaṇṇādito vavatthapeti.
除去前面已单独列出的三十二颗牙齿骨,剩下的骨头是:六十四块手骨、六十四块脚骨、六十四块依附在肌肉上的软骨头、两块脚跟骨、每只脚各两块踝骨、两块小腿骨、一块膝盖骨、一块大腿骨、两块髋骨、十八块脊椎骨、二十四块肋骨、十四块胸骨、一块心骨、两块锁骨、两块肩胛骨、两块上臂骨、两侧前臂各两块骨、七块颈骨、两块下颌骨、一块鼻骨、两块眼眶骨、两块耳骨、一块额骨、一块头顶骨、九块头盖骨。像这样,以各种名称说到的所有骨头,都从颜色上确定它们是白色的。巴利
Tato paraṃ sarīre dvattiṃsadantaṭṭhikānaṃ visuṃ gahitattā sesāni catusaṭṭhi hatthaṭṭhikāni catusaṭṭhi pādaṭṭhikāni catusaṭṭhi mudukaṭṭhikāni maṃsanissitāni dve paṇhikaṭṭhīni ekekasmiṃ pāde dve dve gopphakaṭṭhikāni dve jaṅghaṭṭhikāni ekaṃ jaṇṇukaṭṭhi ekaṃ ūruṭṭhi dve kaṭiṭṭhīni aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni catuvīsati phāsukaṭṭhīni cuddasa uraṭṭhīni ekaṃ hadayaṭṭhi dve akkhakaṭṭhīni dve piṭṭhibāhaṭṭhīni dve bāhaṭṭhīni dve dve aggabāhaṭṭhīni satta gīvaṭṭhīni dve hanukaṭṭhīni ekaṃ nāsikaṭṭhi dve akkhiṭṭhīni dve kaṇṇaṭṭhīni ekaṃ nalāṭaṭṭhi ekaṃ muddhaṭṭhi nava sīsakapālaṭṭhīnīti evamādinā nayena vuttappabhedāni aṭṭhīni sabbāneva vaṇṇato setānīti vavatthapeti.
从形状来看,这些骨头的形状各不相同。比如,脚趾尖的骨头像卡塔卡树的种子;紧挨着它的脚趾中节骨,像不完整的波罗蜜核;脚趾根部的骨头像小鼓,也有人说像孔雀爪节。脚背骨像捣碎堆叠起来的蕉茎堆。脚跟骨像一颗完整的多罗树种子。踝骨像从一侧绑起来的玩耍球。小腿骨中,细的像弓杆,粗的像因极度饥渴而萎缩的静脉背面;小腿骨插在踝骨上的地方,像削了皮的枣椰嫩茎;小腿骨插在膝骨上的地方,像腰鼓鼓面的顶端;膝骨从一侧看像被拍打过的泡沫。大腿骨像刮削未净的斧柄;大腿骨插在髋骨上的地方,像金匠用的火焰网状火筷束,它嵌入的地方像被削去顶端的蓬那伽果。两块髋骨连在一起,像陶匠做的釜,也有人说像苦行者的盘髻。坐骨像朝下放置的蛇颈冠。十八块脊椎骨在七八处有孔洞,从内侧看像从下往上层层卷裹的头巾卷,从外侧看像轮状圆环;它们中间有两三根像锯齿一样的棘突。二十四根肋骨中,完整的像完好的锡兰镰刀,不完整的像不完整的锡兰镰刀;也有人说所有肋骨都像白公鸡张开的双翅。十四根胸骨像陈旧牛车的木板排列。心骨像勺子的舀面。锁骨像小铁锛的柄,它下面的骨头像半月。肩胛骨像斧刃,也有人说像砍去一半的锡兰锄。臂骨像镜柄,也有人说像大锛柄。前臂骨像成对的多罗块根。腕骨像并拢安放的头巾卷。手背骨像捣碎堆叠的蕉茎堆。手指根节骨像小鼓,中节骨像不完整的波罗蜜核,尖节骨像卡塔卡树种子。七块颈骨像穿在杆上依次排列的竹笋段。下颌骨像铁匠的铁锤系绳座,上颌骨像刮削刀。眼窝和鼻窝的骨头像去掉果肉的嫩多罗核。额骨像朝下放置的破裂海螺壳。耳蜗骨像理发师的剃刀鞘。在额骨和耳蜗骨上方系头带处的骨头,像厚实、注满水的水罐上的破布片。头顶骨像切去口部的弯椰子。头盖骨像缝合安放的破葫芦壳。从方位来看,这些骨头生在上下两个方向。巴利
Saṇṭhānato nānāsaṇṭhānāni. Tathā hi tattha aggapādaṅguliyaṭṭhīni katakabījasaṇṭhānāni, tadanantarāni aṅgulīnaṃ majjhapabbaṭṭhīni aparipuṇṇapanasaṭṭhisaṇṭhānāni, mūlapabbaṭṭhīni paṇavasaṇṭhānāni, morasakalisaṇṭhānānītipi eke. Piṭṭhipādaṭṭhīni koṭṭitakandalakandarāsisaṇṭhānāni paṇhikaṭṭhīni ekaṭṭhitālaphalabījasaṇṭhānāni, gopphakaṭṭhīni ekatobaddhakīḷāgoḷakasaṇṭhānāni, jaṅghaṭṭhikesu khuddakaṃ dhanudaṇḍasaṇṭhānaṃ, mahantaṃ khuppipāsāmilātadhamanipiṭṭhisaṇṭhānaṃ, jaṅghaṭṭhikassa gopphakaṭṭhikesu patiṭṭhitaṭṭhānaṃ apanītatacakhajjūrīkaḷīrasaṇṭhānaṃ, jaṅghaṭṭhikassa jaṇṇukaṭṭhike patiṭṭhitaṭṭhānaṃ mudiṅgamatthakasaṇṭhānaṃ jaṇṇukaṭṭhi ekapassato ghaṭṭitapheṇasaṇṭhānaṃ, ūruṭṭhīni duttacchitavāsipharasudaṇḍasaṇṭhānāni, ūruṭṭhikassa kaṭaṭṭhike patiṭṭhitaṭṭhānaṃ suvaṇṇakārānaṃ aggijālanakasalākābundisaṇṭhānaṃ , tappatiṭṭhitokāso aggacchinnapunnāgaphalasaṇṭhāno, kaṭiṭṭhīni dvepi ekābaddhāni hutvā kumbhakārehi katacullisaṇṭhānāni, tāpasabhisikāsaṇṭhānānītipi eke. Ānisadaṭṭhīni heṭṭhāmukhaṭhapitasappaphaṇasaṇṭhānāni, sattaṭṭhaṭṭhānesu chiddāvachiddāni aṭṭhārasa piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni abbhantarato uparūpari ṭhapitasīsakapaṭṭaveṭhakasaṇṭhānāni, bāhirato vaṭṭanāvalisaṇṭhānāni, tesaṃ antarantarā kakacadantasadisāni dve tīṇi kaṇṭakāni honti, catuvīsatiyā phāsukaṭṭhīsu paripuṇṇāni paripuṇṇasīhaḷadāttasaṇṭhānāni , aparipuṇṇāni aparipuṇṇasīhaḷadāttasaṇṭhānāni, sabbāneva odātakukkuṭassa pasāritapakkhadvayasaṇṭhānānītipi eke. Cuddasa uraṭṭhīni jiṇṇasandamānikaphalakapantisaṇṭhānāni, hadayaṭṭhi dabbiphaṇasaṇṭhānaṃ, akkhakaṭṭhīni khuddakalohavāsidaṇḍasaṇṭhānāni, tesaṃ heṭṭhā aṭṭhi addhacandasaṇṭhānaṃ, piṭṭhibāhaṭṭhīni pharasuphaṇasaṇṭhānāni, upaḍḍhacchinnasīhaḷakudālasaṇṭhānānītipi eke. Bāhaṭṭhīni ādāsadaṇḍasaṇṭhānāni, mahāvāsidaṇḍasaṇṭhānānītipi eke. Aggabāhaṭṭhīni yamakatālakandasaṇṭhānāni, maṇibandhaṭṭhīni ekato alliyāpetvā ṭhapitasīsakapaṭṭaveṭhakasaṇṭhānāni, piṭṭhihatthaṭṭhīni koṭṭitakandalakandarāsisaṇṭhānāni, hatthaṅgulimūlapabbaṭṭhīni paṇavasaṇṭhānāni, majjhapabbaṭṭhīni aparipuṇṇapanasaṭṭhisaṇṭhānāni, aggapabbaṭṭhīni katakabījasaṇṭhānāni, satta gīvaṭṭhīni daṇḍe vijjhitvā paṭipāṭiyā ṭhapitavaṃsakaḷīrakhaṇḍasaṇṭhānāni, heṭṭhimahanukaṭṭhi kammārānaṃ ayokūṭayottakasaṇṭhānaṃ, uparimahanukaṭṭhi avalekhanasatthakasaṇṭhānaṃ, akkhināsakūpaṭṭhīni apanītamiñjataruṇatālaṭṭhisaṇṭhānāni , nalāṭaṭṭhi adhomukhaṭhapitabhinnasaṅkhakapālasaṇṭhānaṃ, kaṇṇacūḷikaṭṭhīni nhāpitakhurakosasaṇṭhānāni, nalāṭakaṇṇacūḷikānaṃ upari paṭṭabandhanokāse aṭṭhibahalaghaṭapuṇṇapaṭapilotikakhaṇḍasaṇṭhānaṃ, muddhanaṭṭhi mukhacchinnavaṅkanāḷikerasaṇṭhānaṃ, sīsaṭṭhīni sibbetvā ṭhapitajajjarālābukaṭāhasaṇṭhānānīti. Disato dvīsu disāsu jātāni.
从处所上看,这些骨头总体上遍布全身;具体来说,头骨安在颈椎骨上,颈椎骨安在脊椎骨上,脊椎骨安在髋骨上,髋骨安在大腿骨上,大腿骨安在膝盖骨上,膝盖骨安在小腿骨上,小腿骨安在踝骨上,踝骨安在脚背骨上;而脚背骨又托着踝骨立住,踝骨又托着小腿骨……这样一路往上,颈椎骨托着头骨立住。按照这个道理,其余的骨头也应当这样理解。巴利
Okāsato avisesena sakalasarīre ṭhitāni, visesena tu sīsaṭṭhīni gīvaṭṭhikesu patiṭṭhitāni, gīvaṭṭhīni piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīsu patiṭṭhitāni, piṭṭhikaṇṭakaṭṭhīni kaṭiṭṭhīsu patiṭṭhitāni, kaṭiṭṭhīni ūruṭṭhikesu patiṭṭhitāni, uruṭṭhīni jaṇṇukaṭṭhikesu, jaṇṇukaṭṭhīni jaṅghaṭṭhikesu, jaṅghaṭṭhīni gopphakaṭṭhikesu, gopphakaṭṭhīni piṭṭhipādaṭṭhikesu patiṭṭhitāni, piṭṭhipādaṭṭhikāni ca gopphakaṭṭhīni ukkhipitvā ṭhitāni, gopphakaṭṭhīni jaṅghaṭṭhīni…pe… gīvaṭṭhīni sīsaṭṭhīni ukkhipitvā ṭhitānīti etenānusārena avasesānipi aṭṭhīni veditabbāni.
在这里,就像砖块、椽子等堆叠起来时,上面的砖块等并不知道“我们压在下层的上面”,下面的也不知道“我们是把上面的托起来之后才立在这里的”;同样地,头骨并不知道“我们安立在颈椎骨上”……乃至踝骨并不知道“我们安立在脚背骨上”,脚背骨也不知道“我们是把踝骨托起来之后才立在这里的”。因为这一切法都没有作意与观察……并不是“人”。而只是这三百多块骨头,由九百条筋、九百片肉绑缚涂覆,被一整张皮紧紧包裹,由一万七千条血管所输送的油脂滋润,从九万九千个毛孔中不断渗出汗垢,住着八十种虫群,才被算作“身体”而已。禅修者从本质上审察它时,看不到任何可以执取的东西,只看到由筋相连、混杂着种种腐肉的一堆骨头。见到这个之后,他就成为十力之子。正如所说——巴利
Tattha yathā iṭṭhakagopānasicayādīsu na uparimā iṭṭhakādayo jānanti ‘‘mayaṃ heṭṭhimesu patiṭṭhitā’’ti, napi heṭṭhimā jānanti ‘‘mayaṃ uparimāni ukkhipitvā ṭhitā’’ti; evameva na sīsaṭṭhikāni jānanti ‘‘mayaṃ gīvaṭṭhikesu patiṭṭhitānī’’ti…pe… na gopphakaṭṭhikāni jānanti ‘‘mayaṃ piṭṭhipādaṭṭhikesu patiṭṭhitānī’’ti, napi piṭṭhipādaṭṭhikāni jānanti ‘‘mayaṃ gopphakaṭṭhīni ukkhipitvā ṭhitānī’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Kevalaṃ tu imāni sādhikāni tīṇi aṭṭhisatāni navahi nhārusatehi navahi ca maṃsapesisatehi ābaddhānulittāni, ekaghanacammapariyonaddhāni, sattarasaharaṇīsahassānugatasinehasinehitāni, navanavutilomakūpasahassaparissavamānasedajallikāni asītikimikulāni, kāyotveva saṅkhyaṃ gatāni, yaṃ sabhāvato upaparikkhanto yogāvacaro na kiñci gayhūpagaṃ passati, kevalaṃ tu nhārusambandhaṃ nānākuṇapasaṅkiṇṇaṃ aṭṭhisaṅghāṭameva passati. Yaṃ disvā dasabalassa puttabhāvaṃ upeti. Yathāha –
这些骨头一层层排列着,尖端朝下立住,
并非由任何人以许多关节接合而成
被筋腱绑住,又被衰老逼迫着,
没有意识,像木块一样。
从腐尸里生出的腐尸,在不净之中又腐烂发臭;
即使待在臭的东西里,生出来的还是臭的;在会坏灭的东西里,生出来的也照样是会坏灭的。
骨头篮子里还有骨头篮子,在这具腐烂发臭的身体里,又生出了腐臭的东西。
你们要断除对它的贪欲,你们将成为十力之子。巴利
‘‘Paṭipāṭiyaṭṭhīni ṭhitāni koṭiyā, Anekasandhiyamito na kehici; Baddho nahārūhi jarāya codito, Acetano kaṭṭhakaliṅgarūpamo. ‘‘Kuṇapaṃ kuṇape jātaṃ, asucimhi ca pūtini; Duggandhe cāpi duggandhaṃ, bhedanamhi ca vayadhammaṃ. ‘‘Aṭṭhipuṭe aṭṭhipuṭo, nibbatto pūtini pūtikāyamhi; Tamhi ca vinetha chandaṃ, hessatha puttā dasabalassā’’ti ca.
按界限来区分:骨头内部由骨髓限定,上方由肉限定,顶端和底部则互相限定——他这样确定。这是它们同类之间的界限;而不同类之间的界限,就像头发那样。于是,他从颜色等方面来确定骨头。巴利
Paricchedato anto aṭṭhimiñjena uparito maṃsena agge mūle ca aññamaññena paricchinnānīti vavatthapeti. Ayametesaṃ sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ aṭṭhīni vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对身体里前面说的各种骨头内部的骨髓,从颜色上确定它是白色的。从形状上,则看它所在位置的形状。具体来说:大骨头里面的骨髓,就像煮过、揉软之后塞进大竹筒里的大藤嫩芽;小骨头里面的骨髓,就像煮过、揉软之后塞进小竹筒里的细藤嫩芽。从方位来说,它生在两个方向。从处所来说,它安住在骨头内部。巴利
Tato paraṃ sarīre yathāvuttappabhedānaṃ aṭṭhīnaṃ abbhantaragataṃ aṭṭhimiñjaṃ vaṇṇato setanti vavatthapeti. Saṇṭhānato attano okāsasaṇṭhānanti. Seyyathidaṃ – mahantamahantānaṃ aṭṭhīnaṃ abbhantaragataṃ sedetvā vaṭṭetvā mahantesu vaṃsanaḷakapabbesu pakkhittamahāvettaṅkurasaṇṭhānaṃ, khuddānukhuddakānaṃ abbhantaragataṃ sedetvā vaṭṭetvā khuddānukhuddakesu vaṃsanaḷakapabbesu pakkhittatanuvettaṅkurasaṇṭhānanti. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato aṭṭhīnaṃ abbhantare patiṭṭhitanti.
在这里,就像竹筒等里面的凝乳和糖蜜并不知道“我们在竹筒等里面”,竹筒等也不知道“凝乳和糖蜜在我们里面”;同样,骨髓不知道“我在骨头里面”,骨头也不知道“骨髓在我们里面”。因为这些法确实没有作意和观察……而不是人。从界限来区分,骨髓由骨头的内面和骨髓部分来界定,这样来确定。这是它跟同类之间的界限;跟不同类之间的界限,则像头发那样,于是从颜色等方面来确定骨髓。巴利
Tattha yathā veḷunaḷakādīnaṃ antogatāni dadhiphāṇitāni na jānanti ‘‘mayaṃ veḷunaḷakādīnaṃ antogatānī’’ti, napi veḷunaḷakādayo jānanti ‘‘dadhiphāṇitāni amhākaṃ antogatānī’’ti; evameva na aṭṭhimiñjaṃ jānāti ‘‘ahaṃ aṭṭhīnaṃ antogata’’nti, napi aṭṭhīni jānanti ‘‘aṭṭhimiñjaṃ amhākaṃ antogata’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato aṭṭhīnaṃ abbhantaratalehi aṭṭhimiñjabhāgena ca paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ aṭṭhimiñjaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对于身体内部的肾,从颜色来确定:它是淡红色的,像紫檀木心材的颜色。从形状来确定:像村里小孩玩的线串小球;也有人说,像两个连在同一个蒂上的芒果。从方位来确定:它生在身体的上方。从位置来确定:它由一根从喉窝伸出的粗大筋腱系连着——这根筋腱起初是一根,走了一小段后分成两股——环绕着心肉而安住。巴利
Tato paraṃ sarīrassa abbhantare dvigoḷakappabhedaṃ vakkaṃ vaṇṇato mandarattaṃ pāḷibhaddakaṭṭhivaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato gāmadārakānaṃ suttāvutakīḷāgoḷakasaṇṭhānaṃ, ekavaṇṭasahakāradvayasaṇṭhānantipi eke. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato galavāṭakā vinikkhantena ekamūlena thokaṃ gantvā dvidhā bhinnena thūlanhārunā vinibaddhaṃ hutvā hadayamaṃsaṃ parikkhipitvā ṭhitanti.
在这里,就像两个连在同一个果蒂上的芒果,它们不知道“我连在果蒂上”,果蒂也不知道“两个芒果连在我身上”;同样,肾脏不知道“我被粗大的筋腱系缚着”,粗大的筋腱也不知道“肾脏被我系缚着”。因为这些法都没有作意和观察,所以不是补特伽罗。从界限的划分来说,肾脏由肾脏这一部分来界定。这是它跟同类之间的界限;至于它跟毛发等不同类之间的界限,则可以类推。这样,从颜色等方面来确定肾脏。巴利
Tattha yathā vaṇṭūpanibaddhaṃ sahakāradvayaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ vaṇṭena upanibaddha’’nti, napi vaṇṭaṃ jānāti ‘‘mayā sahakāradvayaṃ upanibaddha’’nti; evameva na vakkaṃ jānāti ‘‘ahaṃ thūlanhārunā upanibaddha’’nti, napi thūlanhāru jānāti ‘‘mayā vakkaṃ upanibaddha’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato vakkaṃ vakkabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ vakkaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,从颜色上确定心脏:它在身体内部,是红色的,像红莲花瓣背面的颜色。从形状上确定:就像去掉外层花瓣、倒扣着放的红莲花苞;也像顶端被切开的柚子,一侧敞开,外面光滑,里面则像苦瓜的内部。智慧多的人,心脏稍微张开一点;智慧少的人,则完全是闭合的花苞状。意界和意识界就是依着这个色法而活动的。除去这个,在剩下那团称为心脏的肉里,大约有半捧血停住。这血对贪行的人来说是红色的,对嗔行的人来说是黑色的,对痴行的人来说像洗肉水,对寻行的人来说像绿豆汤的颜色,对信行的人来说像迦尼迦罗花的颜色,对慧行的人来说则是清澈、明净、没有浑浊的,像洗净的宝石一样闪闪发光。从方位上说,它生在身体上方。从位置上说,它安住在身体内部两乳之间。巴利
Tato paraṃ sarīrassa abbhantare hadayaṃ vaṇṇato rattaṃ rattapadumapattapiṭṭhivaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato bāhirapattāni apanetvā adhomukhaṭhapitapadumamakuḷasaṇṭhānaṃ, tañca aggacchinnapunnāgaphalamiva vivaṭekapassaṃ bahi maṭṭhaṃ anto kosātakīphalassa abbhantarasadisaṃ. Paññābahulānaṃ thokaṃ vikasitaṃ, mandapaññānaṃ makuḷitameva. Yaṃ rūpaṃ nissāya manodhātu ca manoviññāṇadhātu ca pavattanti, taṃ apanetvā avasesamaṃsapiṇḍasaṅkhātahadayabbhantare addhapasatamattaṃ lohitaṃ saṇṭhāti, taṃ rāgacaritassa rattaṃ, dosacaritassa kāḷakaṃ, mohacaritassa maṃsadhovanodakasadisaṃ, vitakkacaritassa kulatthayūsavaṇṇaṃ, saddhācaritassa kaṇikārapupphavaṇṇaṃ, paññācaritassa acchaṃ vippasannamanāvilaṃ, niddhotajātimaṇi viya jutimantaṃ khāyati. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ majjhe patiṭṭhitanti.
在这里,就像立在两扇窗门中间的门闩不会知道“我立在两扇窗门中间”,两扇窗门也不知道“门闩立在我们中间”;同样,心脏不会知道“我住在两乳之间”,乳房也不知道“心脏住在我们中间”。因为这些东西都没有作意和观察……所以不是人。就界限来说,他确定心脏以心脏的部分为界限。这是它的同类界限,而异类界限则如同头发那样。如此,他从颜色等来确定心脏。巴利
Tattha yathā dvinnaṃ vātapānakavāṭakānaṃ majjhe ṭhito aggaḷatthambhako na jānāti ‘‘ahaṃ dvinnaṃ vātapānakavāṭakānaṃ majjhe ṭhito’’ti, napi vātapānakavāṭakāni jānanti ‘‘amhākaṃ majjhe aggaḷatthambhako ṭhito’’ti; evamevaṃ na hadayaṃ jānāti ‘‘ahaṃ dvinnaṃ thanānaṃ majjhe ṭhita’’nti, napi thanāni jānanti ‘‘hadayaṃ amhākaṃ majjhe ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato hadayaṃ hadayabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ hadayaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对于身体内部那个叫做肝脏的双叶肉团,从颜色上认定它是红色的,像红睡莲花瓣背面的颜色。从形状上说,它从一根蒂长出来,顶端分成两叶,形状像黑檀叶;而且在迟钝的人体内,它只是一整块大的,在有智慧的人体内,则有两块或三块小的。从方位上说,它生在身体上方。从位置上说,它住在两乳之间偏右侧的地方。巴利
Tato paraṃ sarīrassa abbhantare yakanasaññitaṃ yamakamaṃsapiṇḍaṃ vaṇṇato rattaṃ rattakumudabāhirapattapiṭṭhivaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato ekamūlaṃ hutvā agge yamakaṃ koviḷārapattasaṇṭhānaṃ, tañca dandhānaṃ ekaṃyeva hoti mahantaṃ, paññavantānaṃ dve vā tīṇi vā khuddakānīti. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato dvinnaṃ thanānaṃ abbhantare dakkhiṇapassaṃ nissāya ṭhitanti.
在这里,就像一块粘在锅边的肉片,那块肉片不知道“我粘在锅边上”,锅边也不知道“有肉片粘在我上面”;同样地,肝脏不知道“我住在两个乳房之间、靠近右侧的位置”,两个乳房之间靠近右侧的位置也不知道“肝脏是依着我而安住的”。因为这些东西确实没有作意与观察……非补特伽罗。然而,按界限确定时,则以肝脏的部分来确定肝脏,判定为“这是它的同分界限;而异分界限则如同头发”。如此从颜色等方面来确定肝脏。巴利
Tattha yathā piṭharakapasse laggā maṃsapesi na jānāti ‘‘ahaṃ piṭharakapasse laggā’’ti, napi piṭharakapassaṃ jānāti ‘‘mayi maṃsapesi laggā’’ti; evameva na yakanaṃ jānāti ‘‘ahaṃ dvinnaṃ thanānaṃ abbhantare dakkhiṇapassaṃ nissāya ṭhita’’nti, napi thanānaṃ abbhantare dakkhiṇapassaṃ jānāti ‘‘maṃ nissāya yakanaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato pana yakanaṃ yakanabhāgena paricchinnanti vavatthapeti . Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ yakanaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,他在身体中按覆盖和未覆盖的差别,把膈膜分成两种,并从颜色上确定它是白色的,像细布和粗布的颜色那样。从形状上,确定它是自身所在位置的形状。从方位上,确定它生于两个方向。从位置上,覆盖的膈膜围绕心脏和肾脏而住;未覆盖的膈膜则在全身皮肤之下,裹覆着肌肉而住。巴利
Tato paraṃ sarīre paṭicchannāpaṭicchannabhedato duvidhaṃ kilomakaṃ vaṇṇato setaṃ dukūlapilotikavaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato attano okāsasaṇṭhānaṃ. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato paṭicchannakilomakaṃ hadayañca vakkañca parivāretvā, appaṭicchannakilomakaṃ sakalasarīre cammassa heṭṭhato maṃsaṃ pariyonandhitvā ṭhitanti.
在这里,就像用布片裹住肉时,布片不知道“我用布片裹住了肉”,肉也不知道“我被布片裹住了”;同样地,膈膜不知道“我用膈膜包裹了心脏、肾脏以及全身皮肤下面的肌肉”,心脏、肾脏以及全身的肌肉也不知道“我被膈膜包裹了”。因为这些法确实没有作意与省察……中略……不是补特伽罗。从界限划分来说,下面以肌肉为界,上面以皮肤为界,横向以膈膜自身的范围为界,这样来确定。这是它的同分界限,而异分界限则和头发一样。如此,膈膜从颜色等方面来确定。巴利
Tattha yathā pilotikāya paliveṭhite maṃse na pilotikā jānāti ‘‘mayā maṃsaṃ paliveṭhita’’nti, napi maṃsaṃ jānāti ‘‘ahaṃ pilotikāya paliveṭhita’’nti; evameva na kilomakaṃ jānāti ‘‘mayā hadayavakkāni sakalasarīre ca cammassa heṭṭhato maṃsaṃ paliveṭhita’’nti. Napi hadayavakkāni sakalasarīre ca maṃsaṃ jānāti ‘‘ahaṃ kilomakena paliveṭhita’’nti . Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato heṭṭhā maṃsena upari cammena tiriyaṃ kilomakabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ kilomakaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接着,他确定身体内部的脾:从颜色上说,是蓝色的,像萎蔫的尼衮第花的颜色;从形状上说,大多数约七指长,没有系连,形状像黑色小牛的舌头;从方位上说,生在上方;从所处位置上说,位于心脏左侧,依着腹膜顶部而住——一旦这里被击中而向外脱出,众生就会死亡。巴利
Tato paraṃ sarīrassa abbhantare pihakaṃ vaṇṇato nīlaṃ mīlātanigguṇḍīpupphavaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato yebhuyyena sattaṅgulappamāṇaṃ abandhanaṃ kāḷavacchakajivhāsaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato hadayassa vāmapasse udarapaṭalassa matthakapassaṃ nissāya ṭhitaṃ, yamhi paharaṇapahārena bahi nikkhante sattānaṃ jīvitakkhayo hotīti.
在这里,就像依着仓库顶部的牛粪团,不知道“我依着仓库顶部而住”,仓库顶部也不知道“牛粪团依着我而住”;同样地,脾不知道“我依着腹膜顶部而住”,腹膜顶部也不知道“脾依着我而住”。因为这些法确实没有作意与省察……中略……并非补特伽罗。依界限来判定,脾就是由脾这一部分所限定的。这是它的同类界限;不同类的界限则和头发一样。如此,脾依颜色等而被确定。巴利
Tattha yathā koṭṭhakamatthakapassaṃ nissāya ṭhitā na gomayapiṇḍi jānāti ‘‘ahaṃ koṭṭhakamatthakapassaṃ nissāya ṭhitā’’ti, napi koṭṭhakamatthakapassaṃ jānāti ‘‘gomayapiṇḍi maṃ nissāya ṭhitā’’ti; evameva na pihakaṃ jānāti ‘‘ahaṃ udarapaṭalassa matthakapassaṃ nissāya ṭhita’’nti, napi udarapaṭalassa matthakapassaṃ jānāti ‘‘pihakaṃ maṃ nissāya ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato pihakaṃ pihakabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ pihakaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,他确定体内的肺,属于三十二种肉块之一:从颜色上说,它是红色的,像还没熟透的乌敦跋罗果。从形状上说,像切得不平整的糕饼;也有人说像一堆屋顶瓦片。当体内吃下、喝下的东西都不在了,肺被生起的业生火界所逼恼,就像嚼过的稻草团一样,没有味道,也没有养分。从方位上说,它生在身体上方。从位置上说,它在体内两乳之间,悬覆在心脏和肝脏上面而住。巴利
Tato paraṃ sarīrassa abbhantare dvattiṃsamaṃsakhaṇḍappabhedaṃ papphāsaṃ vaṇṇato rattaṃ nātiparipakkaudumbaravaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato visamacchinnapūvasaṇṭhānaṃ, chadaniṭṭhakakhaṇḍapuñjasaṇṭhānantipi eke. Tadetaṃ abbhantare asitapītādīnaṃ abhāve uggatena kammajatejusmanā abbhāhatattā saṅkhāditapalālapiṇḍamiva nirasaṃ nirojaṃ hoti. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ abbhantare hadayañca yakanañca upari chādetvā olambantaṃ ṭhitanti.
在这里,就像一只鸟巢挂在破旧的仓库里,鸟巢不知道“我挂在破旧的仓库里”,破旧的仓库也不知道“鸟巢挂在我这里”;同样地,肺不知道“我挂在身体内部、两个乳房之间”,身体内部两个乳房之间也不知道“肺挂在我这里”。因为这些法确实没有作意与省察的作用……中略……不是补特伽罗。依界限来确定肺:以肺这一部分作为界限,这是它的同分界限;异分界限则和头发类似。如此,依颜色等来确定肺。巴利
Tattha yathā jiṇṇakoṭṭhabbhantare lambamāno sakuṇakulāvako na jānāti ‘‘ahaṃ jiṇṇakoṭṭhabbhantare lambamāno ṭhito’’ti, napi jiṇṇakoṭṭhabbhantaraṃ jānāti ‘‘sakuṇakulāvako mayi lambamāno ṭhito’’ti; evameva na papphāsaṃ jānāti ‘‘ahaṃ sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ antare lambamānaṃ ṭhita’’nti, napi sarīrabbhantare dvinnaṃ thanānaṃ antaraṃ jānāti ‘‘mayi papphāsaṃ lambamānaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato papphāsaṃ papphāsabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ papphāsaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,他确定肠:在男人身体内部,肠长三十二手;在女人身体内,长二十八手;在二十一个地方弯曲。颜色是白色,像砂糖和石灰的颜色。从形状来说,就像砍下头之后,卷起来放在血槽里的法螺的形状。从方向来说,它生在两个方向。从位置来说,因为上面绑在喉管、下面绑在粪道,所以它位于身体内部,以喉管和粪道为边界。巴利
Tato paraṃ antosarīre purisassa dvattiṃsahatthaṃ, itthiyā aṭṭhavīsatihatthaṃ, ekavīsatiyā ṭhānesu obhaggaṃ antaṃ vaṇṇato setaṃ sakkharasudhāvaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato sīsaṃ chinditvā lohitadoṇiyaṃ saṃvelletvā ṭhapitadhammanisaṇṭhānaṃ. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato upari galavāṭake heṭṭhā ca karīsamagge vinibandhattā galavāṭakakarīsamaggapariyante sarīrabbhantare ṭhitanti.
在这里,就像把砍下的法螺的头放在血槽里,它不知道“我放在血槽里”,血槽也不知道“砍下的法螺的头放在我里面”;同样地,肠不知道“我住在身体内部”,身体内部也不知道“肠住在我里面”。因为这类法确实缺乏作意和观察……乃至不是补特伽罗。按界限来确定:肠以肠的界限部分为界限。这是它的同类界限;不同类的界限则像头发那样。这样,就按颜色等来确定肠。巴利
Tattha yathā lohitadoṇiyaṃ ṭhapitaṃ chinnasīsaṃ dhammanikaḷevaraṃ na jānāti ‘‘ahaṃ lohitadoṇiyaṃ ṭhita’’nti, napi lohitadoṇi jānāti ‘‘mayi chinnasīsaṃ dhammanikaḷevaraṃ ṭhita’’nti; evameva na antaṃ jānāti ‘‘ahaṃ sarīrabbhantare ṭhita’’nti, napi sarīrabbhantaraṃ jānāti ‘‘mayi antaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato antaṃ antabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ antaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,它从颜色上确定肠间膜:在身体内部、肠与肠之间,颜色是白的,像水生植物睡莲类块根的颜色。从形状上确定:就像水生植物睡莲类块根的形状;也有人说像牛尿的形状。从方位上确定:它生于两个方向。从所处位置上确定:就像那些做锄头、斧头等活的人,在拉器械绳索的时候,把器械木板在肠曲的一端系在门闩处,然后缝在擦脚绳圈中间的那根绳子一样,肠间膜就处在二十一个肠曲之间。巴利
Tato paraṃ antosarīre antantare antaguṇaṃ vaṇṇato setaṃ dakasītalikamūlavaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato dakasītalikamūlasaṇṭhānamevāti, gomuttasaṇṭhānantipi eke. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato kudālapharasukammādīni karontānaṃ yantākaḍḍhanakāle yantasuttakamiva yantaphalakāni antabhoge ekato aggaḷante ābandhitvā pādapuñchanarajjumaṇḍalakassa antarā taṃ sibbitvā ṭhitarajjukā viya ekavīsatiyā antabhogānaṃ antarā ṭhitanti.
在这里,就像缝在擦脚布圈里的绳子不知道“我缝住了擦脚布圈”,擦脚布圈也不知道“绳子把我缝住而留在这里”;同样,肠间膜不知道“我把肠绑在二十一个肠段之内而留在这里”,肠也不知道“肠间膜把我绑住而留在这里”。因为这些法确实没有作意与观察……略……不是人。按界限来界定,肠间膜是由肠间膜这一部分所限定的。这是它的同类界限;不同类的界限则和头发一样。就这样,从颜色等方面来界定肠间膜。巴利
Tattha yathā pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ sibbitvā ṭhitarajjukā na jānāti ‘‘mayā pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ sibbita’’nti, napi pādapuñchanarajjumaṇḍalakaṃ jānāti ‘‘rajjukā maṃ sibbitvā ṭhitā’’ti, evameva antaguṇaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ antaṃ ekavīsatibhogabbhantare ābandhitvā ṭhita’’nti, napi antaṃ jānāti ‘‘antaguṇaṃ maṃ ābandhitvā ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato antaguṇaṃ antaguṇabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ antaguṇaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,他按颜色来确定胃中物:它是吞下去的食物所呈现的颜色。按形状来说,像滤布上松散捆着的米粒那样的形状。按方位来说,是从上方生起的。按所处位置来说,是停在胃里。所谓胃,是一层肠膜,就像从两边被挤压的湿布中间鼓起来的水泡一样,外面光滑,里面裹着肉和污物,仿佛肮脏毯子上的一朵花;也有人说,它像煮熟的面包果里面的果肉。在那里面,住着三十二种虫类,比如takkola虫、gaṇḍuppādaka虫、ātāla虫、hīraka虫、sūcimukha虫、kāpaṭa虫、tantusuttaka虫等等,它们密密麻麻、成群结队地活动。当没有饮食可吃的时候,它们就往上跳,吱吱叫着,啃咬心脏的肉;到了吞下饮食的时候,它们又朝上张着嘴,急急忙忙地抢食最先吞下去的两三口食物。这个胃对这些虫来说,既是产房,也是厕所、病房和坟场。就好比旃陀罗村口的粪池,秋天大雨倾盆时,雨水把尿、粪、皮、骨、筋、碎肉、唾液、鼻涕、血等各种腐烂脏物冲进池里,和烂泥搅在一起,滋生出一团团虫蛆;过了两三天,被烈日暴晒,水面翻涌着泡沫,变成深蓝色,极其恶臭、令人作呕,谁都不愿靠近或看一眼,更不用说去闻或尝了。同样地,各种饮食被牙齿嚼碎,被舌头和手翻搅,被唾液和口水裹住,当下就失去了颜色、香气、味道等所有好处,像醉汉的呕吐物、狗吐出来的东西一样,落进胃里,被胆汁、痰和风包裹着,又被胃火的热力蒸煮,滋生出一团团虫蛆,上面不断冒出泡沫,变成极其恶臭、令人作呕的状态。光是听到这些,对饮食就已经提不起好感了,更何况用智慧之眼去看呢。而且,落进胃里的饮食会分成五份:一份被虫吃掉,一份被胃火焚烧,一份变成尿,一份变成粪,一份变成养分,用来滋养血和肉等等。巴利
Tato paraṃ antosarīre udariyaṃ vaṇṇato ajjhohaṭāhāravaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato parissāvane sithilabaddhataṇḍulasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato udare ṭhitanti . Udaraṃ nāma ubhato nippīḷiyamānassa allasāṭakassa majjhe sañjātaphoṭakasadisaṃ antapaṭalaṃ, bahi maṭṭhaṃ, anto maṃsakasambupaliveṭhitaṃ, kiliṭṭhapāvārapupphasadisaṃ, kuthitapanasaphalassa abbhantarasadisantipi eke. Tattha takkolakā gaṇḍuppādakātālahīrakāsūcimukhakāpaṭatantusuttakāti evamādidvattiṃsakulappabhedā kimayo ākulabyākulā saṇḍasaṇḍacārino hutvā nivasanti, ye pānabhojanādimhi avijjamāne ullaṅghitvā viravantā hadayamaṃsaṃ abhitudanti pānabhojanādīni ajjhoharaṇavelāyañca uddhaṃmukhā hutvā paṭhamajjhohaṭe dve tayo ālope turitaturitā vilumpanti. Yaṃ etesaṃ kimīnaṃ pasūtigharaṃ vaccakuṭi gilānasālā susānañca hoti, yattha seyyathāpi nāma caṇḍālagāmadvāre candanikāya saradasamaye thūlaphusitake deve vassante udakena āvūḷhaṃ muttakarīsacammaṭṭhinhārukhaṇḍakheḷasiṅghāṇikālohitappabhutinānākuṇapajātaṃ nipatitvā kaddamodakāluḷitaṃ sañjātakimikulākulaṃ hutvā dvīhatīhaccayena sūriyātapasantāpavegakuthitaṃ upari pheṇapupphuḷake muñcantaṃ abhinīlavaṇṇaṃ paramaduggandhajegucchaṃ upagantuṃ vā daṭṭhuṃ vā anaraharūpataṃ āpajjitvā tiṭṭhati, pageva ghāyituṃ vā sāyituṃ vā; evameva nānappakārapānabhojanādi dantamusalasaṃcuṇṇitaṃ jivhāhatthasamparivattitaṃ kheḷalālāpalibuddhaṃ taṅkhaṇavigatavaṇṇagandharasādisampadaṃ koliyakhalisuvānavamathusadisaṃ nipatitvā pittasemhavātapaliveṭhitaṃ hutvā udaraggisantāpavegakuthitaṃ kimikulākulaṃ uparūpari pheṇapupphuḷakāni muñcantaṃ paramakasambuduggandhajegucchabhāvamāpajjitvā tiṭṭhati. Yaṃ sutvāpi pānabhojanādīsu amanuññatā saṇṭhāti, pageva paññācakkhunā oloketvā. Yattha ca patitaṃ pānabhojanādi pañcadhā vivekaṃ gacchati, ekaṃ bhāgaṃ pāṇakā khādanti, ekaṃ bhāgaṃ udaraggi jhāpeti, eko bhāgo muttaṃ hoti, eko bhāgo karīsaṃ hoti, eko bhāgo rasabhāvaṃ āpajjitvā soṇitamaṃsādīni upabrūhayatīti.
在这里,就像站在极其令人厌恶的狗食盆里的狗吐物,不知道“我站在狗食盆里”;狗食盆也不知道“狗吐物在我里面”。同样,胃中物不知道“我住在这个极其臭、极其可厌的胃里”;胃也不知道“胃中物在我里面”。这些法确实远离了作意与审察……不是补特伽罗。按分界来确定,胃中物由胃中物这一部分所限定。这是它的同分界;异分界则像毛发等那样。如此,依颜色等来确定胃中物。巴利
Tattha yathā paramajegucchāya suvānadoṇiyā ṭhito suvānavamathu na jānāti ‘‘ahaṃ suvānadoṇiyā ṭhito’’ti; napi suvānadoṇi jānāti ‘‘mayi suvānavamathu ṭhito’’ti. Evameva na udariyaṃ jānāti ‘‘ahaṃ imasmiṃ paramaduggandhajegucche udare ṭhita’’nti; napi udaraṃ jānāti ‘‘mayi udariyaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti . Paricchedato udariyaṃ udariyabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ udariyaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对体内的粪,从颜色来说,大多数情况下就跟所吃食物的颜色一样,这样来确定。从形状来说,跟所在位置的形状一样;从方位来说,生在下方;从处所来说,住在熟藏中。所谓熟藏,是指从肚脐以下、肚脐与脊椎骨根之间,到肠子末端,竖着量大约八指长,像竹管内腔那样的一个地方。就像雨水落在地面上,渗下去积满低处停在那里;同样,任何落入胃里的饮食等,被胃火煮沸,翻起泡沫,反复煮烂,变得像用细磨石磨过的粉末一样细软,从肠子的小孔渗下去,被挤压,就像黄泥塞进竹管里那样堆积在那里。巴利
Tato paraṃ antosarīre karīsaṃ vaṇṇato yebhuyyena ajjhohaṭāhāravaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ, disato heṭṭhimāya disāya jātaṃ, okāsato pakkāsaye ṭhitanti. Pakkāsayo nāma heṭṭhā nābhipiṭṭhikaṇṭakamūlānaṃ antare antāvasāne ubbedhena aṭṭhaṅgulamatto vaṃsanaḷakabbhantarasadiso padeso, yattha seyyathāpi nāma uparibhūmibhāge patitaṃ vassodakaṃ ogaḷitvā heṭṭhābhūmibhāgaṃ pūretvā tiṭṭhati, evameva yaṃkiñci āmāsaye patitaṃ pānabhojanādikaṃ udaragginā pheṇuddehakaṃ pakkaṃ pakkaṃ saṇhakaraṇiyā piṭṭhamiva saṇhabhāvaṃ āpajjitvā antabilena ogaḷitvā omadditvā vaṃsanaḷake pakkhittapaṇḍumattikā viya sannicitaṃ hutvā tiṭṭhati.
在这里,就像把黄泥挤压后塞进竹管里,黄泥不知道“我停在竹管里”,竹管也不知道“黄泥在我里面”;同样,粪不知道“我停在熟藏里”,熟藏也不知道“粪在我里面”。这些法确实没有作意和审察……不是补特伽罗。按分界来确定时,粪就是被粪这一部分所限定,这就是它的同类分界;而异类分界则像毛发那样。如此,从颜色等方面来确定粪。巴利
Tattha yathā vaṃsanaḷake omadditvā pakkhittapaṇḍumattikā na jānāti ‘‘ahaṃ vaṃsanaḷake ṭhitā’’ti, napi vaṃsanaḷako jānāti ‘‘mayi paṇḍumattikā ṭhitā’’ti; evameva na karīsaṃ jānāti ‘‘ahaṃ pakkāsaye ṭhita’’nti, napi pakkāsayo jānāti ‘‘mayi karīsaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato karīsaṃ karīsabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ karīsaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,从颜色来判定脑:它位于身体内部、头盖骨里面,是白色的,像一堆蛇伞菌的颜色。也有些人说,它像煮沸的牛奶的颜色。从形状来说,它和所在空间的形状一样。从方位来说,它生于上方。从所处位置来说,它在头盖骨内部,依着四条骨缝,像四个面团堆在一起那样聚合而住,形成四种脑块的分别。巴利
Tato paraṃ sarīre sīsakaṭāhabbhantare matthaluṅgaṃ vaṇṇato setaṃ ahichattakapiṇḍivaṇṇanti vavatthapeti. Pakkuthitaduddhavaṇṇantipi eke. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato sīsakaṭāhassa abbhantare cattāro sibbinimagge nissāya samodhāya ṭhapitā cattāro piṭṭhapiṇḍikā viya samohitaṃ catumatthaluṅgapiṇḍappabhedaṃ hutvā ṭhitanti.
在这里,就像放在旧香蕉罐里的面团或凝乳,不知道“我待在旧香蕉罐里”,旧香蕉罐也不知道“面团或凝乳在我里面”;同样,脑不知道“我待在头盖骨内部”,头盖骨内部也不知道“脑在我里面”。因为这些法确实没有注意与省察……并非补特伽罗。从限定的角度,他把脑确定为以脑的部分来限定。这是它的同类限定;而异类限定则和毛发等一样。如此,他从颜色等方面来确定脑。巴利
Tattha yathā purāṇalābukaṭāhe pakkhittapiṭṭhapiṇḍi pakkuthitaduddhaṃ vā na jānāti ‘‘ahaṃ purāṇalābukaṭāhe ṭhita’’nti, napi purāṇalābukaṭāhaṃ jānāti ‘‘mayi piṭṭhapiṇḍi pakkuthitaduddhaṃ vā ṭhita’’nti; evameva na matthaluṅgaṃ jānāti ‘‘ahaṃ sīsakaṭāhabbhantare ṭhita’’nti, napi sīsakaṭāhabbhantaraṃ jānāti ‘‘mayi matthaluṅgaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato matthaluṅgaṃ matthaluṅgabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ matthaluṅgaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,他根据身体中胆汁有束缚与不束缚的区分,从颜色等方面判定:胆汁有两种,颜色像浓稠的蜂蜜与油的颜色。也有人说不束缚的胆汁,颜色像枯萎的巴库拉花。从形状来说,就是所在处的形状。从方位来说,生于两个方位。从处所来说,不束缚的胆汁除了毛发、体毛、指甲、牙齿、没有肉附着的地方,以及坚硬干燥的皮肤之外,像油滴散布在水中一样,遍布身体其余部分而安住。当它紊乱时,眼睛变黄、眩晕,身体颤抖、发痒。束缚的胆汁则依止于心脏与肺之间的肝脏肉,住在形如大苦瓜囊的胆囊中。当它紊乱时,众生就发疯,心智颠倒,抛弃惭与愧,做不该做的事,说不该说的话,想不该想的事。巴利
Tato paraṃ sarīre baddhābaddhabhedato duvidhampi pittaṃ vaṇṇato bahalamadhukatelavaṇṇanti vavatthapeti. Abaddhapittaṃ milātabakulapupphavaṇṇantipi eke. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato dvīsu disāsu jātaṃ. Okāsato abaddhapittaṃ kesalomanakhadantānaṃ maṃsavinimuttaṭṭhānaṃ thaddhasukkhacammañca vajjetvā udakamiva telabindu avasesasarīraṃ byāpetvā ṭhitaṃ, yamhi kupite akkhīni pītakāni honti bhamanti, gattaṃ kampati kaṇḍūyati. Baddhapittaṃ hadayapapphāsānamantare yakanamaṃsaṃ nissāya patiṭṭhite mahākosātakikosakasadise pittakosake ṭhitaṃ, yamhi kupite sattā ummattakā honti, vipallatthacittā hirottappaṃ chaḍḍetvā akattabbaṃ karonti, abhāsitabbaṃ bhāsanti, acintitabbaṃ cintenti.
在这里,就像油散布在水中安住时,油不知道“我散布在水中安住”,水也不知道“油散布在我里面安住”;同样,未受束缚的胆汁不知道“我被身体遍布着安住”,身体也不知道“未受束缚的胆汁遍布在我里面安住”。又像苦瓜囊里的雨水,不知道“我停在苦瓜囊里”,苦瓜囊也不知道“雨水停在我里面”;同样,受束缚的胆汁不知道“我住在胆囊里”,胆囊也不知道“受束缚的胆汁住在我里面”。这些法确实远离作意与省察……不是补特伽罗。就限定而言,他把胆汁确定为仅限于胆汁这一部分。这是它的同类限定;至于异类限定,则跟毛发等的情况一样。如此,他从颜色等方面来判定胆汁。巴利
Tattha yathā udakaṃ byāpetvā ṭhitaṃ telaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ udakaṃ byāpetvā ṭhita’’nti, napi udakaṃ jānāti ‘‘telaṃ maṃ byāpetvā ṭhita’’nti; evameva na abaddhapittaṃ jānāti ‘‘ahaṃ sarīraṃ byāpetvā ṭhita’’nti, napi sarīraṃ jānāti ‘‘abaddhapittaṃ maṃ byāpetvā ṭhita’’nti. Yathā ca kosātakikosake ṭhitaṃ vassodakaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ kosātakikosake ṭhita’’nti, napi kosātakikosako jānāti ‘‘mayi vassodakaṃ ṭhita’’nti; evameva na baddhapittaṃ jānāti ‘‘ahaṃ pittakosake ṭhita’’nti, napi pittakosako jānāti ‘‘mayi baddhapittaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato pittaṃ pittabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ pittaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,再从体内确认痰:大约有一掌那么多。从颜色看是白色,像沼泽地叶子的汁液那种颜色。从形状看,就是它所在空间的形状。从方位看,是从上方生起的。从处所看,是停在胃膜上。吞咽饮料、食物等的时候,就像水里的海藻,木片或瓦片掉进去时,它会被切开成两半,然后又合拢起来继续待着;同样,饮料、食物等落下来时,痰也被切开成两半,然后又合拢起来继续待着。当它变弱时,胃膜就像烂疮、像臭鸡蛋一样,散发出极其恶心的尸臭。由此升起的臭气,让打嗝和口腔也变得恶臭,像腐烂的尸体一样;这个人就会被人说:“走开,你散发着恶臭,你这乌鸦!”当痰增长、变得浓稠时,就像盖粪坑的木板一样,把尸臭压制、封闭在胃膜里面待着。巴利
Tato paraṃ sarīrabbhantare ekapattapūrappamāṇaṃ semhaṃ vaṇṇato setaṃ kacchakapaṇṇarasavaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato udarapaṭale ṭhitanti. Yaṃ pānabhojanādiajjhoharaṇakāle seyyathāpi nāma udake sevālapaṇakaṃ kaṭṭhe vā kathale vā patante chijjitvā dvidhā hutvā puna ajjhottharitvā tiṭṭhati, evameva pānabhojanādimhi nipatante chijjitvā dvidhā hutvā puna ajjhottharitvā tiṭṭhati, yamhi ca mandībhūte pakkamiva gaṇḍaṃ pūtikamiva kukkuṭaṇḍaṃ udarapaṭalaṃ paramajegucchakuṇapagandhaṃ hoti. Tato uggatena ca gandhena uggāropi mukhampi duggandhaṃ pūtikuṇapasadisaṃ hoti, so ca puriso ‘‘apehi duggandhaṃ vāyasī’’ti vattabbataṃ āpajjati, yañca abhivaḍḍhitaṃ bahalattamāpannaṃ paṭikujjanaphalakamiva vaccakuṭiyā udarapaṭalabbhantare eva kuṇapagandhaṃ sannirumbhitvā tiṭṭhati.
在这里,就像粪池上层的泡沫不知道“我停在粪池上”,粪池也不知道“泡沫停在我上面”;同样,痰不知道“我停在胃膜上”,胃膜也不知道“痰停在我上面”。因为这些东西确实远离了作意与观察……不是人。按界限来区分,痰以痰的部分为界限来确定。这是它的同类分界,而异类分界则犹如头发那样,如此从颜色等方面来确定痰。巴利
Tattha yathā candanikāya uparipheṇapaṭalaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ candanikāya ṭhita’’nti, napi candanikā jānāti ‘‘mayi pheṇapaṭalaṃ ṭhita’’nti; evameva na semhaṃ jānāti ‘‘ahaṃ udarapaṭale ṭhita’’nti, napi udarapaṭalaṃ jānāti ‘‘mayi semhaṃ ṭhitanti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato semhaṃ semhabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ semhaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,从颜色上确定脓在身体里就像枯叶的颜色。从形状上说,它随所在部位的形状。从方向上说,它从两个方向生起。从位置上说,脓并没有一个固定的地方。它停留在身体被树桩、荆棘刺伤,或被打击、火烧等所伤的地方——那里血液积聚、腐坏,或者长出疮、疖等,它就停在那里。巴利
Tato paraṃ sarīre pubbo vaṇṇato paṇḍupalāsavaṇṇoti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno. Disato dvīsu disāsu jāto. Okāsato pubbassa okāso nāma nibaddho natthi. Yattha pubbo sannicito tiṭṭheyya, yatra yatra khāṇukaṇṭakappaharaṇaggijālādīhi abhihate sarīrappadese lohitaṃ saṇṭhahitvā paccati, gaṇḍapiḷakādayo vā uppajjanti, tatra tatra tiṭṭhati.
在这里,就像树的某个部位被斧刃等砍伤后,树脂从伤口渗出并停留在那里,树脂并不知道“我停在树被砍伤的地方”,树被砍伤的地方也不知道“树脂在我这里”;同样,脓并不知道“我停在身体被树桩、荆棘等击伤的地方,或者疮、疖等生起的地方”,身体的那个部位也不知道“脓在我这里”。因为这些法没有作意和观察……所以不是补特伽罗。从限定来说,脓仅以脓的部分来限定。这是它的同类限定,而不同类限定则像毛发等那样。如此,从颜色等方面来确定脓。巴利
Tattha yathā rukkhassa tattha tattha pharasudhārādīhi pahatappadese avagaḷitvā ṭhito niyyāso na jānāti ‘‘ahaṃ rukkhassa pahatappadese ṭhito’’ti, napi rukkhassa pahatappadeso jānāti ‘‘mayi niyyāso ṭhito’’ti; evameva na pubbo jānāti ‘‘ahaṃ sarīrassa tattha tattha khāṇukaṇṭakādīhi abhihatappadese gaṇḍapiḷakādīnaṃ uṭṭhitappadese vā ṭhito’’ti, napi sarīrappadeso jānāti ‘‘mayi pubbo ṭhito’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato pubbo pubbabhāgena paricchinnoti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ pubbaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对身体的两种血——积集血和循环血——加以判定:先说积集血,从颜色上看,像浓稠煮沸的虫漆汁的颜色;循环血则像清澈的虫漆汁的颜色。从形状上看,两种血都随所在部位而呈现相应的形状。从方向上看,积集血来自上方,循环血来自两个方向。从位置上看,循环血除了毛发、体毛、指甲、牙齿这些没有肉的地方以及坚硬干燥的皮肤之外,沿着血管网络遍布整个执取的身体。积集血则充满肝脏下方,大约有一碗的量,在肾脏、心脏、肺的上方一点一点地滴落,润湿着肾脏、心脏、肝脏和肺。如果肾脏、心脏等得不到润湿,众生就会感到口渴。巴利
Tato paraṃ sarīre sannicitalohitaṃ saṃsaraṇalohitanti evaṃ duvidhe lohite sannicitalohitaṃ tāva vaṇṇato bahalakuthitalākhārasavaṇṇanti vavatthapeti, saṃsaraṇalohitaṃ acchalākhārasavaṇṇanti. Saṇṭhānato sabbampi attano okāsasaṇṭhānaṃ. Disato sannicitalohitaṃ uparimāya disāya jātaṃ, saṃsaraṇalohitaṃ dvīsupīti. Okāsato saṃsaraṇalohitaṃ kesalomanakhadantānaṃ maṃsavinimuttaṭṭhānañceva thaddhasukkhacammañca vajjetvā dhamanijālānusārena sabbaṃ upādinnakasarīraṃ pharitvā ṭhitaṃ. Sannicitalohitaṃ yakanassa heṭṭhābhāgaṃ pūretvā ekapattapūraṇamattaṃ vakkahadayapapphāsānaṃ upari thokaṃ thokaṃ binduṃ pātentaṃ vakkahadayayakanapapphāse tementaṃ ṭhitaṃ, yamhi vakkahadayādīni atemente sattā pipāsitā honti.
在这里,就像放在破盆里的水,会润湿下面的土块等,但水并不知道“我待在破盆里,正在润湿下面的土块等”,破盆和土块等也不知道“水在我里面”或者“它正润湿着我们而待着”;同样,血并不知道“我待在肝脏下部,正在润湿肾脏、心脏等”,肝脏下部的部位以及肾脏、心脏等也不知道“血在我里面”或者“它正润湿着我们而待着”。因为这些法确实没有作意与观察……不是补特伽罗。就限定来说,他界定血以血的部分为界限。这是它的同分限定,而异分限定则像毛发等那样。如此,他从颜色等方面来界定血。巴利
Tattha yathā jajjarakapāle ṭhitaṃ udakaṃ heṭṭhā leḍḍukhaṇḍādīni tementaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ jajjarakapāle ṭhitaṃ heṭṭhā leḍḍukhaṇḍādīni tememī’’ti, napi jajjarakapālaṃ heṭṭhā leḍḍukhaṇḍādīni vā jānanti ‘‘mayi udakaṃ ṭhitaṃ, amhe vā tementaṃ ṭhita’’nti; evameva na lohitaṃ jānāti ‘‘ahaṃ yakanassa heṭṭhābhāge vakkahadayādīni tementaṃ ṭhita’’nti, napi yakanassa heṭṭhābhāgaṭṭhānaṃ vakkahadayādīni vā jānanti ‘‘mayi lohitaṃ ṭhitaṃ, amhe vā tementaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato lohitaṃ lohitabhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ lohitaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,汗在身体中,从颜色上被确定为像澄清的芝麻油那样的颜色。从形状上,则随它所在的位置而取相应的形状。从方位上,它从两个方位生起。从处所上,汗并没有一个像血那样始终停留某处的固定处所。因为当身体被火烤、日晒、季节变化等加热时,汗就会像从水中拔出、被不规则切断的莲茎、莲藕、莲花茎束中的水一样,从全身所有的毛发毛孔中渗流出来。所以,汗是依据那些毛发毛孔的孔洞来确定其形状的。前辈阿阇黎曾这样说:“取汗的修观者应当以汗充满毛发毛孔而安住的状态来作意。”巴利
Tato paraṃ sarīre sedo vaṇṇato pasannatilatelavaṇṇoti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno. Disato dvīsu disāsu jāto. Okāsato sedassa okāso nāma nibaddho natthi, yattha sedo lohitaṃ viya sadā tiṭṭheyya. Yasmā vā yadā aggisantāpasūriyasantāpautuvikārādīhi sarīraṃ santapati, atha udakato abbūḷhamattavisamacchinnabhisamuḷālakumudanālakalāpaudakamiva sabbakesalomakūpavivarehi paggharati. Tasmā tesaṃ kesalomakūpavivarānaṃ vasena taṃ saṇṭhānato vavatthapeti. ‘‘Sedapariggaṇhakena ca yogāvacarena kesalomakūpavivare pūretvā ṭhitavaseneva sedo manasikātabbo’’ti vuttaṃ pubbācariyehi.
在这里,就像从莲藕、青莲、白莲的茎束缝隙中流出的水,并不知道“我从莲藕、青莲、白莲的茎束缝隙中流出”,那些莲藕、青莲、白莲的茎束缝隙也不知道“水从我们这里流出”;同样,汗并不知道“我从毛发毛孔中流出”,毛发毛孔也不知道“汗从我们这里流出”。因为这些法确实没有作意与观察……不是补特伽罗。从限定来说,汗以汗的部分而被限定。这是它的同类限定,而不同类限定则和毛发一样。如此,从颜色等方面来界定汗。巴利
Tattha yathā bhisamuḷālakumudanālakalāpavivarehi paggharantaṃ udakaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ bhisamuḷālakumudanālakalāpavivarehi paggharāmī’’ti, napi bhisamuḷālakumudanālakalāpavivarā jānanti ‘‘amhehi udakaṃ paggharatī’’ti; evameva na sedo jānāti ‘‘ahaṃ kesalomakūpavivarehi paggharāmī’’ti, napi kesalomakūpavivarā jānanti ‘‘amhehi sedo paggharatī’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato sedo sedabhāgena paricchinnoti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ sedaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对存在于身体表皮与肌肉之间的脂肪,从颜色等方面来判定:颜色像剖开的姜黄那样。从形状来说,它随所在部位而呈现相应的形状。也就是说,身体肥胖、生活安乐的人,脂肪充满表皮与肌肉之间,形状像被姜黄染红的细布片;身体瘦小的人,脂肪依附在小腿肉、大腿肉、脊背肉和腹膜肉等处,蜷缩而住,形状像被姜黄染红的细布碎片。从方向来说,它从两个方向生起。从所处位置来说,肥胖的人全身都被脂肪充满;瘦小的人则依附在小腿肉等处而住。它虽然被称为“润滑”,但因为极其可厌,所以既不会用来涂头油,也不会用来做漱口油,更不会用来点灯。巴利
Tato paraṃ sarīre cammamaṃsantare medo vaṇṇato phālitahaliddivaṇṇoti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhāno. Tathā hi sukhino thūlasarīrassa cammamaṃsantare pharitvā ṭhito haliddirattadukūlapilotikasaṇṭhāno, kisasarīrassa jaṅghamaṃsaūrumaṃsapiṭṭhikaṇṭakanissitapiṭṭhimaṃsaudarapaṭalamaṃsāni nissāya saṃvellitvā ṭhapitahaliddirattadukūlapilotikakhaṇḍasaṇṭhāno. Disato dvīsu disāsu jāto. Okāsato thūlasarīrassa sakalasarīraṃ pharitvā kisassa jaṅghāmaṃsādīni nissāya ṭhito, yo sinehasaṅkhātopi hutvā paramajegucchattā na matthakatelatthaṃ na gaṇḍūsatelatthaṃ na dīpajālanatthaṃ saṅgayhati.
在这里,就像一块被姜黄染红的细布依附着一堆肉而停留,那块布并不知道“我依附着一堆肉而停留”,那堆肉也不知道“被姜黄染红的细布依附着我而停留”;同样,脂肪并不知道“我依附著全身或小腿等处的肉而停留”,全身或小腿等处的肉也不知道“脂肪依附着我而停留”。因为这些法确实没有作意与省察……并非补特伽罗。就界限来区分:脂肪下方以肉为界,上方以皮为界,四周以脂肪自身的部分为界。这是它的同类界限;不同类的界限则和头发等一样。这样,从颜色等方面来确定脂肪。巴利
Tattha yathā maṃsapuñjaṃ nissāya ṭhitā haliddirattadukūlapilotikā na jānāti ‘‘ahaṃ maṃsapuñjaṃ nissāya ṭhitā’’ti, napi maṃsapuñjo jānāti ‘‘haliddirattadukūlapilotikā maṃ nissāya ṭhitā’’ti; evameva na medo jānāti ‘‘ahaṃ sakalasarīraṃ jaṅghādīsu vā maṃsaṃ nissāya ṭhito’’ti, napi sakalasarīraṃ jānāti jaṅghādīsu vā maṃsaṃ ‘‘medo maṃ nissāya ṭhito’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato medo heṭṭhā maṃsena, upari cammena, samantato medabhāgena paricchinnoti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ medaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,从颜色上确定身体里的泪:像澄清的芝麻油那样的颜色。从形状上,是它所在处的形状。从方向上,是从上方生起的。从处所上,是住在眼窝里的。这泪并不像胆囊里的胆汁那样,一直积聚在眼窝里不动;而是当众生心生喜悦、放声大笑时,或心生忧恼、哭泣哀叹时,或吃了某种不适合的食物时,又或者眼睛被烟、尘、沙土等侵害时,由这些喜悦、忧恼、不适合的食物等原因所生起的泪,就会充满眼窝,停在那里并流出来。古代论师解释说:取泪者以及修习业处的人,应当就按泪充满眼窝而住的那个样子来作意。巴利
Tato paraṃ sarīre assu vaṇṇato pasannatilatelavaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānaṃ. Disato uparimāya disāya jātaṃ. Okāsato akkhikūpakesu ṭhitanti. Na cetaṃ pittakosake pittamiva akkhikūpakesu sadā sannicitaṃ hutvā tiṭṭhati, kintu yadā somanassajātā sattā mahāhasitaṃ hasanti, domanassajātā rodanti paridevanti, tathārūpaṃ visamāhāraṃ vā haranti, yadā ca tesaṃ akkhīni dhūmarajapaṃsukādīhi abhihaññanti, tadā etehi somanassadomanassavisamāhārādīhi samuṭṭhahitvā assu akkhikūpakesu pūretvā tiṭṭhati paggharati ca. ‘‘Assupariggaṇhakena ca yogāvacarena akkhikūpake pūretvā ṭhitavaseneva taṃ manasikātabba’’nti pubbācariyā vaṇṇayanti.
在这里,就像在被砍去顶端的嫩棕榈树干孔穴中存在的水,不知道“我存在于被砍去顶端的嫩棕榈树干孔穴中”,那些树干孔穴也不知道“水在我们里面”;同样地,泪不知道“我住在眼窝里”,眼窝也不知道“泪在我们里面”。因为这些东西确实没有作意和观察……不是补特伽罗。从限定而言,以泪的泪性部分限定而确定。这是它的同分限定,而异分限定则如同头发那样,因此从颜色等对泪加以确定。巴利
Tattha yathā matthakacchinnataruṇatālaṭṭhikūpakesu ṭhitaṃ udakaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ matthakacchinnataruṇatālaṭṭhikūpakesu ṭhita’’nti, napi matthakacchinnataruṇatālaṭṭhikūpakā jānanti ‘‘amhesu udakaṃ ṭhita’’nti; evameva na assu jānāti ‘‘ahaṃ akkhikūpakesu ṭhita’’nti, napi akkhikūpakā jānanti ‘‘amhesu assu ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato assu assubhāgena paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ assuṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对身上被称为“融化脂肪”的油膏加以判定:从颜色上说,它像倒在淘米水上的油的颜色;从形状上说,它随所在部位的形状;从方位上说,它生于两个方位;从所处位置上说,它存在于手掌、手背、脚掌、脚背、鼻孔、额头、肩峰等处。不过,这油膏并不是一直融化着停留在这些地方,而是当这些部位被火的热力、太阳的热力、季节失调或界的不协调所影响而生起温热时,它才在那里融化,并像洁净水池上弥漫的雾气那样流动。巴利
Tato paraṃ sarīre vilīnasinehasaṅkhātā vasā vaṇṇato ācāme āsittatelavaṇṇāti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā. Disato dvīsu disāsu jātā. Okāsato hatthatalahatthapiṭṭhipādatalapādapiṭṭhināsāpuṭanalāṭaaṃsakūṭesu ṭhitāti. Na cesā etesu okāsesu sadā vilīnā eva hutvā tiṭṭhati, kintu yadā aggisantāpasūriyasantāpautuvisabhāgadhātuvisabhāgehi te padesā usmājātā honti, tadā tattha vilīnāva hutvā pasannasalilāsu udakasoṇḍikāsu nīhāro viya sarati.
在这里,就像笼罩在水池上的雾气并不知道“我笼罩在水池上”,水池也不知道“雾气笼罩在我们上面”;同样,油膏并不知道“我笼罩在手掌等部位上”,手掌等部位也不知道“油膏笼罩在我们上面”。因为这些法确实没有作意与省察……不是人。从界限来区分,油膏由油膏的部分所限定,这样来确定。这是它的同类界限;而异类界限则像毛发那样。如此,从颜色等方面来确定油膏。巴利
Tattha yathā udakasoṇḍiyo ajjhottharitvā ṭhito nīhāro na jānāti ‘‘ahaṃ udakasoṇḍiyo ajjhottharitvā ṭhito’’ti, napi udakasoṇḍiyo jānanti ‘‘nīhāro amhe ajjhottharitvā ṭhito’’ti; evameva na vasā jānāti ‘‘ahaṃ hatthatalādīni ajjhottharitvā ṭhitā’’ti, napi hatthatalādīni jānanti ‘‘vasā amhe ajjhottharitvā ṭhitā’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato vasā vasābhāgena paricchinnāti vavatthapeti. Ayametissā sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ vasaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,对唾液从颜色等方面加以确定:从颜色来说,它是白色的,像泡沫的颜色。从形状来说,它随所在空间而形成;也有些人认为它像大海泡沫的形状。从方向来说,它从上方生起。从位置来说,它从两颊内侧流下,停在舌头上。不过,这唾液并不是一直积存在那里不动;只有当众生看到或想起那样的食物,或者把热的、苦的、辣的、咸的、酸的东西放进嘴里时,又或者当他们心里难受、对某样东西生起厌恶时,唾液才会产生,从两颊内侧流下,停在舌头上。这唾液在舌尖处比较稀薄,在舌根处比较浓稠;而且,不管放进嘴里的是炒米、生米还是别的什么嚼食,它都像河滩沙地上挖出的井水一样,永不枯竭,始终有能力湿润这些东西。巴利
Tato paraṃ sarīre mukhassabbhantare kheḷo vaṇṇato seto pheṇavaṇṇoti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānoti, samuddapheṇasaṇṭhānotipi eke. Disato uparimāya disāya jāto. Okāsato ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhāya ṭhitoti. Na ceso ettha sadā sannicito hutvā tiṭṭhati, kintu yadā sattā tathārūpaṃ āhāraṃ passanti vā saranti vā, uṇhatittakaṭukaloṇambilānaṃ vā kiñci mukhe ṭhapenti. Yadā ca tesaṃ hadayaṃ āgilāyati, kismiñcideva vā jigucchā uppajjati, tadā kheḷo uppajjitvā ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhāya saṇṭhāti. Aggajivhāya cesa kheḷo tanuko hoti, mūlajivhāya bahalo, mukhe pakkhittañca puthukaṃ vā taṇḍulaṃ vā aññaṃ vā kiñci khādanīyaṃ nadipuline khatakūpasalilamiva parikkhayamagacchantova sadā temanasamattho hoti.
在这里,就像河滩沙地上挖出的坑底里积着的水,并不知道“我停在坑底”,坑底也不知道“水停在我上面”;同样,唾液并不知道“我从两颊内侧流下来,停在舌面上”,舌面也不知道“唾液从两颊内侧流下来,停在我上面”。因为这些法确实没有作意与省察……并非补特伽罗。从分界来说,唾液由唾液这一部分来界定,这样确定下来。这是它的同类分界;而异类分界则像毛发那样。如此,从颜色等方面来确定唾液。巴利
Tattha yathā nadipuline khatakūpatale saṇṭhitaṃ udakaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ kūpatale saṇṭhita’’nti , napi kūpatalaṃ jānāti ‘‘mayi udakaṃ ṭhita’’nti; evameva na kheḷo jānāti ‘‘ahaṃ ubhohi kapolapassehi orohitvā jivhātale saṇṭhito’’ti, napi jivhātalaṃ jānāti ‘‘mayi ubhohi kapolapassehi orohitvā kheḷo saṇṭhito’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato kheḷo kheḷabhāgena paricchinnoti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ kheḷaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,从颜色来确定身体里的鼻涕:它是白色的,像嫩多罗果核那样的颜色。从形状来确定:它随所在空间而成形;也有些人说,它像不停蒸煮后塞进鼻孔里的藤蔓嫩芽的形状。从方向来确定:它从上方生起。从处所来确定:它充满鼻孔而停在那里。不过,这鼻涕并不是一直积存在那里不动;就像有人把凝乳包在莲叶里,再从下面用刺把莲叶扎穿,凝乳就从那个孔流出来,掉到外面去。同样地,当众生哭泣时,或者因为不适当的食物、时节等导致界发生扰动时,那时头部里面变成脓痰一样的脑就流下来,通过上腭顶端的孔道落下去,充满鼻孔,停在那里。巴利
Tato paraṃ sarīre siṅghāṇikā vaṇṇato setā taruṇatālamiñjavaṇṇāti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā, sedetvā sedetvā nāsāpuṭe nirantaraṃ pakkhittavettaṅkurasaṇṭhānātipi eke. Disato uparimāya disāya jātā. Okāsato nāsāpuṭe pūretvā ṭhitāti. Na cesā ettha sadā sannicitā hutvā tiṭṭhati, kintu seyyathāpi nāma puriso paduminipatte dadhiṃ bandhitvā heṭṭhā paduminipattaṃ kaṇṭakena vijjheyya, atha tena chiddena dadhipiṇḍaṃ gaḷitvā bahi papateyya; evameva yadā sattā rodanti, visabhāgāhārautuvasena vā sañjātadhātukkhobhā honti, tadā antosīsato pūtisemhabhāvaṃ āpannaṃ matthaluṅgaṃ gaḷitvā tālumatthakavivarena otaritvā nāsāpuṭe pūretvā tiṭṭhati.
在这里,就像倒进贝壳里的坏掉的酸奶不知道“我待在贝壳里”,贝壳也不知道“坏掉的酸奶在我里面”;同样,鼻涕不知道“我待在鼻孔里”,鼻孔也不知道“鼻涕在我们里面”。这些法确实没有转向和观察……并非补特伽罗。从界限来区分,鼻涕由鼻涕这一部分来界定,这是它的同类界限;而异类界限则和头发等一样。如此,从颜色等方面来确定鼻涕。巴利
Tattha yathā sippikāya pakkhittaṃ pūtidadhi na jānāti ‘‘ahaṃ sippikāya ṭhita’’nti, napi sippikā jānāti ‘‘mayi pūtikaṃ dadhi ṭhita’’nti; evameva na siṅghāṇikā jānāti ‘‘ahaṃ nāsāpuṭesu ṭhitā’’ti, napi nāsāpuṭā jānanti ‘‘amhesu siṅghāṇikā ṭhitā’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato siṅghāṇikā siṅghāṇikabhāgena paricchinnāti vavatthapeti. Ayametissā sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ siṅghāṇikaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来是体内的关节滑液,也就是身体各关节内部那层黏滑的腐肉。从颜色来判定,它像翅子树树脂的颜色。从形状来判定,它随所在空间的形状而定。从方位来判定,它生于两个方位。从处所来判定,它起着润滑骨关节的作用,存在于一百八十个关节的内部。如果一个人的关节滑液少,那么他起身、坐下、前进、后退、弯曲、伸展时,骨头就会嘎嘎作响,走起路来像在弹指作声;哪怕只走了一由旬或两由旬的路,风界也会紊乱,四肢疼痛。如果一个人的关节滑液多,那么他起身、坐下等动作时骨头不会嘎嘎作响,即使走了很远的路,风界也不会紊乱,四肢也不会疼痛。巴利
Tato paraṃ antosarīre lasikāti sarīrasandhīnaṃ abbhantare picchilakuṇapaṃ. Sā vaṇṇato kaṇikāraniyyāsavaṇṇāti vavatthapeti. Saṇṭhānato okāsasaṇṭhānā. Disato dvīsu disāsu jātā. Okāsato aṭṭhisandhīnaṃ abbhañjanakiccaṃ sādhayamānā asītisatasandhīnaṃ abbhantare ṭhitāti. Yassa cesā mandā hoti, tassa uṭṭhahantassa nisīdantassa abhikkamantassa paṭikkamantassa samiñjantassa pasārentassa aṭṭhikāni kaṭakaṭāyanti, accharikāsaddaṃ karonto viya vicarati , ekayojanadviyojanamattampi addhānaṃ gatassa vāyodhātu kuppati, gattāni dukkhanti yassa pana cesā bahukā hoti, tassa uṭṭhānanisajjādīsu na aṭṭhīni kaṭakaṭāyanti, dīghampi addhānaṃ gatassa na vāyodhātu kuppati, na gattāni dukkhanti.
在这里,就像涂在车轴上的润滑油不知道“我涂在车轴上待着”,车轴也不知道“润滑油涂在我身上待着”;同样,关节滑液不知道“我涂在百八十个关节上待着”,那百八十个关节也不知道“关节滑液涂在我们身上待着”。因为这些法没有作意和观察……不是补特伽罗。从分界来说,关节滑液由关节滑液这一部分来界定。这是它的同类分界;而异类分界则和头发等一样。这样,从颜色等方面来界定关节滑液。巴利
Tattha yathā abbhañjanatelaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ akkhaṃ abbhañjitvā ṭhita’’nti, napi akkho jānāti ‘‘maṃ telaṃ abbhañjitvā ṭhita’’nti; evameva na lasikā jānāti ‘‘ahaṃ asītisatasandhiyo abbhañjitvā ṭhitā’’ti, napi asītisatasandhiyo jānanti ‘‘lasikā amhe abbhañjitvā ṭhitā’’ti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato lasikā lasikabhāgena paricchinnāti vavatthapeti. Ayametissā sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ lasikaṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
接下来,他从颜色等方面确定身体内部的尿:它的颜色像绿豆碱水。从形状上看,像把水装满后口朝下放置的水瓮内部水的形状。从方位上看,它生在下方。从所处位置上看,它停留在膀胱内部。所谓膀胱,就是膀胱囊袋。好比在一个没有开口的箱笼放进粪池里,粪池的液体渗进去,却看不到它进入的通道;同样,尿从身体渗入膀胱,也看不到它进入的通道,只有排出的通道是清楚的。当尿充满时,众生就会生起“我要小便”的念头。在那里,就像粪池里无口箱笼中的粪液,不知道“我停在无口的箱笼里”,箱笼也不知道“粪液停在我里面”;同样,尿不知道“我停在膀胱里”,膀胱也不知道“尿停在我里面”。因为这些法没有作意和观察……不是补特伽罗。从分界上看,它由膀胱内部和尿的部分所限定。这是它的同类分界;异类分界则和头发等一样。如此,他从颜色等方面确定了尿。这样,他从颜色等方面确定了这三十二身分。巴利
Tato paraṃ antosarīre muttaṃ vaṇṇato māsakhārodakavaṇṇanti vavatthapeti. Saṇṭhānato udakaṃ pūretvā adhomukhaṭhapitaudakakumbhaantaragataudakasaṇṭhānaṃ. Disato heṭṭhimāya disāya jātaṃ. Okāsato vatthissabbhantare ṭhitanti. Vatthi nāma vatthipuṭo vuccati, yattha seyyathāpi nāma candanikāya pakkhitte amukhe peḷāghaṭe candanikāraso pavisati, na cassa pavisanamaggo paññāyati; evameva sarīrato muttaṃ pavisati, na cassa pavisanamaggo paññāyati nikkhamanamaggo eva tu pākaṭo hoti, yamhi ca muttassa bharite ‘‘passāvaṃ karomā’’ti sattānaṃ āyūhanaṃ hoti. Tattha yathā candanikāya pakkhitte amukhe peḷāghaṭe ṭhito candanikāraso na jānāti ‘‘ahaṃ amukhe peḷāghaṭe ṭhito’’ti, napi peḷāghaṭo jānāti ‘‘mayi candanikāraso ṭhito’’ti; evameva muttaṃ na jānāti ‘‘ahaṃ vatthimhi ṭhita’’nti, napi vatthi jānāti ‘‘mayi muttaṃ ṭhita’’nti. Ābhogapaccavekkhaṇavirahitā hi ete dhammā…pe… na puggaloti. Paricchedato vatthiabbhantarena ceva muttabhāgena ca paricchinnanti vavatthapeti. Ayametassa sabhāgaparicchedo, visabhāgaparicchedo pana kesasadiso evāti evaṃ muttaṃ vaṇṇādito vavatthapeti. Evamayaṃ imaṃ dvattiṃsākāraṃ vaṇṇādito vavatthapeti.
他这样从颜色等方面确定这三十二身分时,因为致力于那样的修习,头发等就变得熟练,以一个个部分的形态显现出来。从那时起,就像一个有眼睛的人看着一条线串起的三十二种颜色的花鬘,所有的花都清清楚楚地显现,没有先后之分;同样,他用正念观察这个身体“这个身体里有头发”时,所有那些法也都清清楚楚地显现,没有先后之分。当念转向头发时,它不会只停留在头发那里,而是一直运行到尿。从那时起,他所遇到的人、畜生等众生,都不再显现为有情的模样,而只是以一堆堆部分的形态显现。而且,被他们吞下、喝下的饮食等,也显现得像被投进那一堆堆部分里一样。巴利
Tassevaṃ imaṃ dvattiṃsākāraṃ vaṇṇādivasena vavatthapentassa taṃ taṃ bhāvanānuyogaṃ āgamma kesādayo paguṇā honti, koṭṭhāsabhāvena upaṭṭhahanti. Tato pabhuti seyyathāpi nāma cakkhumato purisassa dvattiṃsavaṇṇānaṃ pupphānaṃ ekasuttaganthitaṃ mālaṃ olokentassa sabbapupphāni apubbāpariyamiva pākaṭāni honti; evameva ‘‘atthi imasmiṃ kāye kesā’’ti imaṃ kāyaṃ satiyā olokentassa sabbe te dhammā apubbāpariyamiva pākaṭā honti. Kesesu āvajjitesu asaṇṭhahamānāva sati yāva muttaṃ, tāva pavattati. Tato pabhuti tassa āhiṇḍantā manussatiracchānādayo ca sattākāraṃ vijahitvā koṭṭhāsarāsivaseneva upaṭṭhahanti, tehi ca ajjhohariyamānaṃ pānabhojanādi koṭṭhāsarāsimhi pakkhippamānamiva upaṭṭhātīti.
这里有人问:那么,从那以后应该做什么呢?回答是:就应当继续亲近那个相、修习那个相、多作那个相,把它善加确定、牢牢确立下来。那么,他又是怎样亲近那个相、修习那个相、多作那个相、把它善加确定、牢牢确立下来的呢?他是这样亲近那个相的:以头发等身体各部分的状态显现出来的相,他以念紧贴上去、依附上去、靠拢上去,使念牢牢地把握住它。在那里,增长已经获得的念,就称为修习那个相。多作,就是让与念相应的寻和伺一次又一次地冲击、贯注那个相。善加确定、牢牢确立,就是让那个相善巧地确定下来,不再消失,用念把它确定住、持守住、系牢。巴利
Etthāha ‘‘athānena tato paraṃ kiṃ kātabba’’nti? Vuccate – tadeva nimittaṃ āsevitabbaṃ bhāvetabbaṃ bahulīkātabbaṃ suvavatthitaṃ vavatthapetabbaṃ. Kathaṃ panāyaṃ taṃ nimittaṃ āsevati bhāveti bahulīkaroti suvavatthitaṃ vavatthapetīti? Ayañhi taṃ kesādīnaṃ koṭṭhāsabhāvena upaṭṭhānanimittaṃ āsevati, satiyā alliyati bhajati upagacchati, satigabbhaṃ gaṇhāpeti. Tattha laddhaṃ vā satiṃ vaḍḍhento taṃ bhāvetīti vuccati. Bahulīkarotīti punappunaṃ satisampayuttaṃ vitakkavicārabbhāhataṃ karoti. Suvavatthitaṃ vavatthapetīti yathā suṭṭhu vavatthitaṃ hoti, na puna antaradhānaṃ gacchati, tathā taṃ satiyā vavatthapeti, upadhāreti upanibandhati.
或者,前面所说的十种作意善巧是:按次第、不太快、不太慢、舍弃散乱、超越概念施设、依次解脱、依于特相,以及三部经。其中,按次第作意就是在“练习”;不太快、不太慢地作意就是在“培育”;舍弃散乱地作意就是在“多修”;超越概念施设等作意就是在“善加确立”。应当这样理解。巴利
Atha vā yaṃ pubbe anupubbato, nātisīghato, nātisaṇikato, vikkhepappahānato, paṇṇattisamatikkamanato, anupubbamuñcanato, lakkhaṇato, tayo ca suttantāti evaṃ dasavidhaṃ manasikārakosallaṃ vuttaṃ. Tattha anupubbato manasikaronto āsevati, nātisīghato nātisaṇikato ca manasikaronto bhāveti, vikkhepappahānato manasikaronto bahulī karoti, paṇṇattisamatikkamanādito manasikaronto suvavatthitaṃ vavatthapetīti veditabbo.
这里有人问:那么,他是怎样按顺序等方式来作意这些法的呢?回答是:他先作意头发,紧接着作意身毛,而不是指甲。同样,作意身毛之后,紧接着作意指甲,而不是牙齿。一切身分都按这个道理。为什么?因为如果逆着顺序作意,就像一个不熟练的人逆着顺序爬一架三十二级的梯子,身体疲惫,从梯子上摔下来,无法爬到顶;同样,由于无法获得通过修行成就而应得的喜悦,心就疲惫,从三十二身分的修习中跌落,不能完成修习。巴利
Etthāha ‘‘kathaṃ panāyaṃ anupubbādivasena ete dhamme manasi karotī’’ti? Vuccate – ayañhi kese manasi karitvā tadanantaraṃ lome manasi karoti, na nakhe. Tathā lome manasi karitvā tadanantaraṃ nakhe manasi karoti, na dante. Esa nayo sabbattha. Kasmā? Uppaṭipāṭiyā hi manasikaronto seyyathāpi nāma akusalo puriso dvattiṃsapadaṃ nisseṇiṃ uppaṭipāṭiyā ārohanto kilantakāyo tato nisseṇito papatati, na ārohanaṃ sampādeti; evameva bhāvanāsampattivasena adhigantabbassa assādassa anadhigamanato kilantacitto dvattiṃsākārabhāvanāto papatati, na bhāvanaṃ sampādetīti.
即使按照顺序作意,在作意“头发、身毛”等时,也不能太快。因为作意太快的话,就像一个人在路上行走,无法看清平坦或崎岖的地面、树木、高地、低洼、岔路等路途标志,因此对道路不熟悉,也走不完这段旅程;同样,他无法辨认三十二身分的颜色、形状等特征,因此对三十二身分不能熟练掌握,业处也无法修到圆满。巴利
Anupubbato manasikarontopi ca kesā lomāti nātisīghatopi manasi karoti. Atisīghato hi manasikaronto seyyathāpi nāma addhānaṃ gacchanto puriso samavisamarukkhathalaninnadvedhāpathādīni magganimittāni upalakkhetuṃ na sakkoti, tato na maggakusalo hoti, addhānañca parikkhayaṃ neti; evameva vaṇṇasaṇṭhānādīni dvattiṃsākāranimittāni upalakkhetuṃ na sakkoti, tato na dvattiṃsākāre kusalo hoti, kammaṭṭhānañca parikkhayaṃ neti.
既不能太快作意,也不能太慢作意。因为如果作意得太慢,就好像一个人走上了长途旅程,却在半路上因为树木、山岭、湖泊之类的地方耽搁停留,到不了想去的地方,结果就在半路上遭到狮子、老虎等的灾祸和毁灭;同样,如果达不到三十二身分修习的圆满,就会因为修习中断,在半路上就被欲寻等弄得遭遇灾祸和毁灭。巴利
Yathā ca nātisīghato, evaṃ nātisaṇikatopi manasi karoti. Atisaṇikato hi manasikaronto seyyathāpi nāma puriso addhānamaggaṃ paṭipanno antarāmagge rukkhapabbatataḷākādīsu vilambamāno icchitappadesaṃ apāpuṇanto antarāmaggeyeva sīhabyagghādīhi anayabyasanaṃ pāpuṇāti; evameva dvattiṃsākārabhāvanāsampadaṃ apāpuṇanto bhāvanāvicchedena antarāyeva kāmavitakkādīhi anayabyasanaṃ pāpuṇāti.
既不太慢地作意,也能通过舍断散乱来作意。所谓舍断散乱,就是像在其他新造作等事务上不让心散乱那样来作意。因为心向外散乱的人,对于头发等所缘,寻与未定的心相应,不能成就修习,中途就会遭遇不幸和毁灭,就像菩萨的同伴们在前往塔克西拉的途中那样。而心不散乱的人,对于头发等所缘,寻与定的心相应,就能成就修习,就像菩萨成就塔克西拉王国那样。当他这样通过舍断散乱来作意时,那些法就随着他的职能、行持和意乐,显现为不净、色或空。巴利
Nātisaṇikato manasikarontopi ca vikkhepappahānatopi manasi karoti. Vikkhepappahānato nāma yathā aññesu navakammādīsu cittaṃ na vikkhipati, tathā manasi karoti. Bahiddhā vikkhepamānacitto hi kesādīsveva asamāhitacetovitakko bhāvanāsampadaṃ apāpuṇitvā antarāva anayabyasanaṃ āpajjati takkasilāgamane bodhisattassa sahāyakā viya. Avikkhipamānacitto pana kesādīsveva samāhitacetovitakko bhāvanāsampadaṃ pāpuṇāti bodhisatto viya takkasilarajjasampadanti. Tassevaṃ vikkhepappahānato manasikaroto adhikāracariyādhimuttīnaṃ vasena te dhammā asubhato vā vaṇṇato vā suññato vā upaṭṭhahanti.
然后,他通过超越概念来作意那些法。所谓超越概念,就是超越并放下“头发、身毛……”这类日常说法,只按照它们当下呈现的不净等相来作意。怎么做到呢?就像住在山林里的人,因为不熟悉那片地方,为了认出取水的位置,就折断树枝之类做记号,顺着记号走到取水处取水用;等到熟悉了那片地方之后,他们就不再管那个记号,也不再去注意它,直接走到取水处取水。同样,这位禅修者最初借助“头发、身毛……”等各种说法来作意那些法;当那些法以不净等某种方式现起时,他就超越并放下那些说法,只从不净等方面来作意。巴利
Atha paṇṇattisamatikkamanato te dhamme manasi karoti. Paṇṇattisamatikkamanatoti kesā lomāti evamādivohāraṃ samatikkamitvā vissajjetvā yathūpaṭṭhitānaṃ asubhādīnaṃyeva vasena manasi karoti. Kathaṃ ? Yathā araññanivāsūpagatā manussā aparicitabhūmibhāgattā udakaṭṭhānasañjānanatthaṃ sākhābhaṅgādinimittaṃ katvā tadanusārena gantvā udakaṃ paribhuñjanti, yadā pana paricitabhūmibhāgā honti, atha taṃ nimittaṃ vissajjetvā amanasikatvāva udakaṭṭhānaṃ upasaṅkamitvā udakaṃ paribhuñjanti, evamevāyaṃ kesā lomātiādinā taṃtaṃvohārassa vasena paṭhamaṃ te dhamme manasākāsi, tesu dhammesu asubhādīnaṃ aññataravasena upaṭṭhahantesu taṃ vohāraṃ samatikkamitvā vissajjetvā asubhāditova manasi karoti.
这里有人问:那么,这些法是怎样以不净等方式现起的?怎样以色?怎样以空?他又怎样把这些法作意为不净、作意为色、作意为空呢?首先,头发从色、形、香、依处、处所这五个方面现起为不净,他也正是从这五个方面把它作意为不净。具体来说:所谓头发,从色上看是不净的,极其可厌、令人厌恶。就像人们白天在饮料或食物里看到颜色像头发的麻丝或线,因为认定是头发,连原本可口的饮料食物也会丢掉或觉得恶心。从形状上看也是不净的。就像夜里碰到掉进饮料食物里、形状像头发的麻丝或线,因为认定是头发,连原本可口的饮料食物也会丢掉或觉得恶心。从气味上看也是不净的。没有涂油、花、熏香等加工过的头发,气味极其难闻;闻到扔进火里烧的头发的气味,众生会捂住鼻子,连脸都皱起来。从依处上看也是不净的。就像垃圾堆里的稗草等,靠各种人的不净排泄物滋养;头发也是靠胆汁、痰、脓、血的流注滋养,才积聚、生长、增盛、广大的。从处所上看也是不净的。就像垃圾堆里的稗草等长在极其可厌的地方;头发则长在身毛等三十一种不净堆的顶端,长在人头上包裹的湿皮里。身毛等也照同样的道理类推。这样,当这些法以不净的方式现起时,他就以不净的方式作意它们。巴利
Etthāha ‘‘kathaṃ panassa ete dhammā asubhādito upaṭṭhahanti, kathaṃ vaṇṇato, kathaṃ suññato vā, kathañcāyamete asubhato manasi karoti, kathaṃ vaṇṇato, kathaṃ suññato vā’’ti? Kesā tāvassa vaṇṇasaṇṭhānagandhāsayokāsavasena pañcadhā asubhato upaṭṭhahanti, pañcadhā eva ayamete asubhato manasi karoti. Seyyathidaṃ – kesā nāmete vaṇṇato asubhā paramappaṭikūlajegucchā . Tathā hi manussā divā pānabhojane patitaṃ kesavaṇṇaṃ vākaṃ vā suttaṃ vā disvā kesasaññāya manoramampi pānabhojanaṃ chaḍḍenti vā jigucchanti vā. Saṇṭhānatopi asubhā. Tathā hi rattiṃ pānabhojane patitaṃ kesasaṇṭhānaṃ vākaṃ vā suttaṃ vā phusitvā kesasaññāya manoramampi pānabhojanaṃ chaḍḍenti vā jigucchanti vā. Gandhatopi asubhā. Tathā hi telamakkhanapupphadhūmādisaṅkhārehi virahitānaṃ kesānaṃ gandho paramajeguccho hoti, aggīsu pakkhittassa kesassa gandhaṃ ghāyitvā sattā nāsikaṃ pidhenti, mukhampi vikujjenti. Āsayatopi asubhā. Tathā hi nānāvidhena manussāsucinissandena saṅkāraṭṭhāne taṇḍuleyyakādīni viya pittasemhapubbalohitanissandena te ācitā vuddhiṃ virūḷhiṃ vepullaṃ gamitāti. Okāsatopi asubhā. Tathā hi saṅkāraṭṭhāne viya taṇḍuleyyakādīni paramajegucche lomādiekatiṃsakuṇaparāsimatthake manussānaṃ sīsapaliveṭhake allacamme jātāti. Esa nayo lomādīsu. Evaṃ tāva ayamete dhamme asubhato upaṭṭhahante asubhato manasi karoti.
如果这些对他是以颜色而现起的,那么头发就以青遍的方式现起,体毛、牙齿等则以白遍的方式现起。这个道理在一切处都一样。他就按照各自对应的遍来作意这些,也就是说,当它们以颜色现起时,他就以颜色来作意。如果这些对他是以空而现起的,那么头发就以破除密集、加以区分的方式,也就是以食素为第八法的聚的方式现起。体毛等也按照它们现起的方式而现起,他就照样作意这些。这样一来,当它们以空现起时,他就以空来作意。巴利
Yadi panassa vaṇṇato upaṭṭhahanti, atha kesā nīlakasiṇavasena upaṭṭhahanti. Tathā lomā dantā odātakasiṇavasenāti. Esa nayo sabbattha . Taṃtaṃkasiṇavaseneva ayamete manasi karoti, evaṃ vaṇṇato upaṭṭhahante vaṇṇato manasi karoti. Yadi panassa suññato upaṭṭhahanti, atha kesā ghanavinibbhogavavatthānena ojaṭṭhamakasamūhavasena upaṭṭhahanti. Tathā lomādayo, yathā upaṭṭhahanti. Ayamete tatheva manasi karoti. Evaṃ suññato upaṭṭhahante suññato manasi karoti.
像这样作意时,他是以“逐步放开”的方式在作意这些法。所谓“逐步放开”,就是当头发以不净等任何一种方式现起之后,他先放下头发,转去作意身毛。就像水蛭,用尾巴吸住一个地方时,虽然对那里还有留恋,却用口去吸另一个地方;一旦吸住新的地方,就放开原来的地方。同样地,他对头发还有留恋,却去作意身毛;当作意稳稳落在身毛上之后,他就放下头发。一切身体部位都可以按这个方式类推。正是因为他这样以“逐步放开”的方式作意,那些法在以不净等任何一种方式现起时,就会毫无遗漏地现起,而且显现得更加清楚。巴利
Evaṃ manasikaronto ayamete dhamme anupubbamuñcanato manasi karoti. Anupubbamuñcanatoti asubhādīnaṃ aññataravasena upaṭṭhite kese muñcitvā lome manasikaronto seyyathāpi nāma jalūkā naṅguṭṭhena gahitappadese sāpekkhāva hutvā tuṇḍena aññaṃ padesaṃ gaṇhāti, gahite ca tasmiṃ itaraṃ muñcati, evameva kesesu sāpekkhova hutvā lome manasi karoti, lomesu ca patiṭṭhite manasikāre kese muñcati. Esa nayo sabbattha. Evaṃ hissa anupubbamuñcanato manasikaroto asubhādīsu aññataravasena te dhammā upaṭṭhahantā anavasesato upaṭṭhahanti, pākaṭatarūpaṭṭhānā ca honti.
这时,对于那些以不净的方式显现、并且显现得比较清楚的法,就像一只猴子,在三十二棵棕榈树组成的棕榈林里,被疾病追赶,在哪一棵树上都停不住,四处奔跑,直到跑累了、转回来时,才靠在一棵被茂密棕榈叶包住的棕榈树尖上站着。同样,这颗像猴子一样的心,在这个由三十二个部分组成的身体里,被这位瑜伽行者这样追赶,在任何一个部分上都停不住,四处奔跑,直到因为不再贪求追逐种种所缘而跑累了、转回来时,才依靠在头发等当中那个他更熟练、更符合自己性行、或者过去曾下过功夫的部分上,以近行定的方式安住下来。然后,他对这个相反复地以寻和思去敲打、去推究,按次第生起初禅。依止于初禅,开始修观,最终到达圣者的境地。巴利
Atha yassa te dhammā asubhato upaṭṭhahanti, pākaṭatarūpaṭṭhānā ca honti, tassa seyyathāpi nāma makkaṭo dvattiṃsatālake tālavane byādhena paripātiyamāno ekarukkhepi asaṇṭhahanto paridhāvitvā yadā nivatto hoti kilanto, atha ekameva ghanatālapaṇṇapariveṭhitaṃ tālasuciṃ nissāya tiṭṭhati; evameva cittamakkaṭo dvattiṃsakoṭṭhāsake imasmiṃ kāye teneva yoginā paripātiyamāno ekakoṭṭhāsakepi asaṇṭhahanto paridhāvitvā yadā anekārammaṇavidhāvane abhilāsābhāvena nivatto hoti kilanto. Atha yvāssa kesādīsu dhammo paguṇataro caritānurūpataro vā, yattha vā pubbe katādhikāro hoti, taṃ nissāya upacāravasena tiṭṭhati. Atha tameva nimittaṃ punappunaṃ takkāhataṃ vitakkāhataṃ karitvā yathākkamaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ uppādeti, tattha patiṭṭhāya vipassanamārabhitvā ariyabhūmiṃ pāpuṇāti.
对于那些以色相方式显现诸法的人,也同样像猴子一样……(中略)……在头发等身体各部分中,哪一部分的法他修得最熟练、最符合他的性格倾向,或者过去曾在那里下过功夫,心就依靠那一部分,以近行定的状态安住下来。然后,他对这个相反复进行寻与思的推敲琢磨,依次通过青遍或黄遍等方式,生起五种色界禅那。他依止其中任何一种禅那,开始修观,最终证得圣位。巴利
Yassa pana te dhammā vaṇṇato upaṭṭhahanti, tassāpi seyyathāpi nāma makkaṭo…pe… atha yvāssa kesādīsu dhammo paguṇataro caritānurūpataro vā, yattha vā pubbe katādhikāro hoti, taṃ nissāya upacāravasena tiṭṭhati. Atha tameva nimittaṃ punappunaṃ takkāhataṃ vitakkāhataṃ karitvā yathākkamaṃ nīlakasiṇavasena pītakasiṇavasena vā pañcapi rūpāvacarajjhānāni uppādeti, tesañca yattha katthaci patiṭṭhāya vipassanaṃ ārabhitvā ariyabhūmiṃ pāpuṇāti.
如果那些法以空的形式显现,他就从特相入手作意。从特相作意时,他通过四界分别的方式达到近行定。然后,在作意时,他依照无常、苦、无我这三种经教来观察这些法。这就是他的观修方法。他从这个观修开始,按顺序依次修习,最终证得圣位。巴利
Yassa pana te dhammā suññato upaṭṭhahanti, so lakkhaṇato manasi karoti, lakkhaṇato manasikaronto tattha catudhātuvavatthānavasena upacārajjhānaṃ pāpuṇāti. Atha manasikaronto te dhamme aniccadukkhānattasuttattayavasena manasi karoti . Ayamassa vipassanānayo. So imaṃ vipassanaṃ ārabhitvā yathākkamañca paṭipajjitvā ariyabhūmiṃ pāpuṇātīti.
到这里,前面所说的“他到底是怎么按次第等方式对这些法作意的”这个问题,就已经解释清楚了。而“应当从修习的角度这样理解它的注释”这句话,它的意思也已经说明白了。巴利
Ettāvatā ca yaṃ vuttaṃ – ‘‘kathaṃ panāyaṃ anupubbādivasena ete dhamme manasi karotī’’ti, taṃ byākataṃ hoti. Yañcāpi vuttaṃ – ‘‘bhāvanāvasena panassa evaṃ vaṇṇanā veditabbā’’ti, tassattho pakāsito hotīti.
现在,应当了解这个杂论,以便熟悉并熟练掌握对这同样的三十二种方式的阐释。巴利
Idāni imasmiṃyeva dvattiṃsākāre vaṇṇanāparicayapāṭavatthaṃ ayaṃ pakiṇṇakanayo veditabbo –
从相、从特相、从界,也从空性来看,
要从蕴等来了知,这就是对三十二身分的确定。巴利
‘‘Nimittato lakkhaṇato, dhātuto suññatopi ca; Khandhādito ca viññeyyo, dvattiṃsākāranicchayo’’ti.
其中,关于“相”:在如上所说的这三十二种身分中,共有一百六十种相。瑜伽行者依靠这些相,把三十二种身分逐一把握为各个部分。比如:头发有颜色相、形状相、方向相、位置相、界限相,这五种相;身毛等其余身分也是如此。巴利
Tattha nimittatoti evaṃ vuttappakāre imasmiṃ dvattiṃsākāre saṭṭhisataṃ nimittāni honti, yesaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ koṭṭhāsato pariggaṇhāti. Seyyathidaṃ – kesassa vaṇṇanimittaṃ, saṇṭhānanimittaṃ, disānimittaṃ, okāsanimittaṃ, paricchedanimittanti pañca nimittāni honti. Evaṃ lomādīsu.
从特相的角度来说:在三十二身分中,共有一百二十八种特相,瑜伽行者就是依靠这些特相,从特相的角度来作意三十二身分。具体来说:头发有坚硬的特相、黏结的特相、温热(热恼)的特相、推动(支持)的特相,共有这四种特相。身毛等其他身分也是如此。巴利
Lakkhaṇatoti dvattiṃsākāre aṭṭhavīsatisataṃ lakkhaṇāni honti, yesaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ lakkhaṇato manasi karoti . Seyyathidaṃ – kesassa thaddhalakkhaṇaṃ, ābandhanalakkhaṇaṃ, uṇhattalakkhaṇaṃ, samudīraṇalakkhaṇanti cattāri lakkhaṇāni honti. Evaṃ lomādīsu.
从界的角度来说,在三十二身分当中,在此处所说的诸界,即“诸比丘,这个人是六界所成”(《中部》3.343-344)中所说的诸界,一共有一百二十八个界,瑜伽行者就是依靠这些界,从界的角度来把握三十二身分。具体是这样的:头发里的坚硬性,是地界;粘结性,是水界;成熟消化性,是火界;支撑性,是风界——这样就有四个界。身毛等其他身分也是同样的道理。巴利
Dhātutoti dvattiṃsākāre ‘‘chadhāturo, bhikkhave, ayaṃ purisapuggalo’’ti (ma. ni. 3.343-344) ettha vuttāsu dhātūsu aṭṭhavīsatisataṃ dhātuyo honti, yāsaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ dhātuto pariggaṇhāti. Seyyathidaṃ – yā kese thaddhatā, sā pathavīdhātu; yā ābandhanatā, sā āpodhātu; yā paripācanatā, sā tejodhātu; yā vitthambhanatā, sā vāyodhātūti catasso dhātuyo honti. Evaṃ lomādīsu.
从“空”的角度来说,在三十二种身体成分中,共有一百二十八种空性,瑜伽修行者就是依靠这些,从“空”的角度来观察三十二种身体成分。比如:在头发中,地界里没有水界等其他界,所以是空;同样,水界等里面也没有地界等其他界。这样就有四种空性。在体毛等其他身体成分中,也是这样。巴利
Suññatoti dvattiṃsākāre aṭṭhavīsatisataṃ suññatā honti, yāsaṃ vasena yogāvacaro dvattiṃsākāraṃ suññato vipassati. Seyyathidaṃ – kese tāva pathavīdhātu āpodhātvādīhi suññā, tathā āpodhātvādayo pathavīdhātvādīhīti catasso suññatā honti. Evaṃ lomādīsu.
从“蕴等”的角度来说,当把三十二种身体部分中的头发等,按蕴等方式归类时,应当依照“头发属于几蕴?几处?几界?几谛?几念处?”这样的方法来作判断。这样了知的人,身体就会像一堆草和木柴一样显现出来。正如经中所说:巴利
Khandhāditoti dvattiṃsākāre kesādīsu khandhādivasena saṅgayhamānesu ‘‘kesā kati khandhā honti, kati āyatanāni, kati dhātuyo, kati saccāni, kati satipaṭṭhānānī’’ti evamādinā nayena vinicchayo veditabbo. Evañcassa vijānato tiṇakaṭṭhasamūho viya kāyo khāyati. Yathāha –
没有众生,没有人,没有男子,也找不到一个“人”这样的实体。
这个身体是空的,就像一堆草和木头。巴利
‘‘Natthi satto naro poso, puggalo nūpalabbhati; Suññabhūto ayaṃ kāyo, tiṇakaṭṭhasamūpamo’’ti.
这时,对他而言,那个——巴利
Athassa yā sā –
进入空寂之处的人,内心寂静,是如是者——
对于正确观照法的人来说,会生起一种超越人间的喜乐。巴利
‘‘Suññāgāraṃ paviṭṭhassa, santacittassa tādino; Amānusī rati hoti, sammā dhammaṃ vipassato’’ti. –
超人的喜乐就是这样说的,它离那人就不远了。接下来,所谓——巴利
Evaṃ amānusī rati vuttā, sā adūratarā hoti. Tato yaṃ taṃ –
无论从哪个方面去观察,他都能看清五蕴的生起与消亡;
他就能得到喜悦和欢欣,这就是有智慧的人所体证的不死。巴利
‘‘Yato yato sammasati, khandhānaṃ udayabbayaṃ; Labhatī pītipāmojjaṃ, amataṃ taṃ vijānata’’nti. (dha. pa. 373-374) –
像这样,由观所生的喜与悦之不死,已经说过了。正在体验它的人,不用多久就能亲自证得圣者们所亲近的、无老无死的涅槃之不死。巴利
Evaṃ vipassanāmayaṃ pītipāmojjāmataṃ vuttaṃ. Taṃ anubhavanto na cireneva ariyajanasevitaṃ ajarāmaraṃ nibbānāmataṃ sacchikarotīti.