《念与正知经》的注释巴利
1-2. Satisampajaññasuttavaṇṇanā
81-82 81-82. 第九经的第一经,完全按照前面所说的方式理解。第二经中,“具信”是指具备两种信。“不前往”是指不亲近、不侍奉。“不请问”是指不为了义与非义、因与非因而被请问。“具足”是在“拥有”这个意义上说的,指的是个人自身所具备,所以说“具足”。如来的说法开示具有绝对的辩才,意思是如来开示法时,辩才绝对无碍,也就是决定性地显现、现前。巴利
81-82. Navamassa paṭhamaṃ heṭṭhā vuttanayameva. Dutiye saddhoti duvidhāya saddhāya samannāgato. No cupasaṅkamitāti na upaṭṭhahati. Noca paripucchitāti atthānatthaṃ kāraṇākāraṇaṃ paripucchitā na hoti. Samannāgatoti sāmiatthe paccattaṃ, samannāgatassāti vuttaṃ hoti. Ekantapaṭibhānā tathāgataṃ dhammadesanā hotīti tathāgatassa ekantapaṭibhānā dhammadesanā hoti, ekanteneva paṭibhāti upaṭṭhātīti attho.
《根本经》的注释巴利
3. Mūlakasuttavaṇṇanā
83 83. 在第三经中,“一切法”指五蕴。“以欲为根”:希求的欲和想要行动的欲是它们的根,所以叫以欲为根。“从作意产生”:从作意而产生。“从触集起”:从触而集起、聚成。“于受会合”:于受中会合。“定是它们的上首”:所以叫定上首。“念是它们的增上”:以最胜的意义,念是它们的增上,也就是念最为上首。“慧是它们的更上”:慧在它们之上。“解脱是它们的核心”:解脱就是它们的核心。在这里,“以欲为根”等前四种说的是世间法,其余的则是世间与出世间混合。巴利
83. Tatiye sabbe dhammāti pañcakkhandhā. Chandamūlakāti ajjhāsayacchando kattukamyatāchando taṃ mūlaṃ etesanti chandamūlakā. Manasikārato sambhavantīti manasikārasambhavā. Phassato samudenti rāsī bhavantīti phassasamudayā. Vedanāya samosarantīti vedanāsamosaraṇā. Samādhi etesaṃ pamukhoti samādhippamukhā. Jeṭṭhakaṭṭhena sati adhipati etesanti satādhipateyyā, satijeṭṭhakāti attho. Paññā uttarā etesanti paññuttarā. Vimutti eva sāro etesanti vimuttisārā. Ettha ca chandamūlakādayo cattāropi lokiyā kathitā, sesā lokiyalokuttaramissakāti.
《贼经》注释巴利
4. Corasuttavaṇṇanā
84 84. 在第四首偈中,“大贼”是指在王国境内能造成危害的大盗。“遍取”是指彻底拿走、耗尽。“不能长久住立”是指他无法长久守护、维持下去。“打不该打的人”是指他去打那些跟自己没有仇怨、不该被打的人,包括有德行的人、老人、年轻女孩等不该被打的人。“无余取”是指全部拿走。因为熟练盗贼的规矩就是这样:别人有两件衣布时,拿一件;如果只有一件,就把薄的留下,拿结实的。对于包裹里的饭食、米粮等,分出一份留下,拿走一份。“在太近处造业”是指在村庄、市镇、王城附近干盗贼的勾当。“不善于储藏”是指对得到的东西,不善于储存在应受供养的人那里,不为自己铺就来世的路。巴利
84. Catutthe mahācoroti rajjantare dubbhituṃ samattho mahācoro. Pariyāpajjatīti pariyādānaṃ gacchati. Na ciraṭṭhitiko hotīti addhānaṃ pālento ṭhātuṃ na sakkoti. Appaharantassa paharatīti attano averine appaharante guṇasampanne ca mahallake ca taruṇadārake ca appaharitabbayuttake paharati. Anavasesaṃ ādiyatīti nissesaṃ gaṇhāti. Byattacorānañhi idaṃ vattaṃ – parassa dvīsu sāṭakesu eko gahetabbo, ekasmiṃ sante dubbalaṃ datvā thiro gahetabbo. Puṭabhattataṇḍulādīsu ekaṃ koṭṭhāsaṃ datvā eko gahetabboti. Accāsanne kammaṃ karotīti gāmanigamarājadhānīnaṃ āsannaṭṭhāne corikakammaṃ karoti. Na ca nidhānakusalo hotīti yaṃ laddhaṃ, taṃ dakkhiṇeyye nidahituṃ cheko na hoti, paralokamaggaṃ na sodheti.
《沙门经》的注释巴利
5. Samaṇasuttavaṇṇanā
85 第五经中,“凡沙门所应得”指沙门所应当证得的功德种类。“已住”指已安住于梵行生活。“已解脱,我解脱于束缚”意思是:我自己从一切束缚中解脱之后,也让大众从贪等束缚中解脱。“最上调伏”指不是由其他任何人教导或督促,而是凭自己本有的智慧证悟,以最上的调伏而调伏,所以称为最上调伏。“已寂灭”指由烦恼的寂灭而寂灭。巴利
85. Pañcame yaṃ samaṇenāti yaṃ guṇajātaṃ samaṇena pattabbaṃ. Vusīmatāti brahmacariyavāsaṃvutena. Mutto mocemi bandhanāti ahaṃ sabbabandhanehi mutto hutvā mahājanampi rāgādibandhanato mocemi. Paramadantoti aññena kenaci asikkhāpito acodito sayambhuñāṇena paṭivijjhitvā paramadamathena dantattā paramadanto nāma. Parinibbutoti kilesaparinibbānena parinibbuto.
《耶舍经》的注释巴利
6. Yasasuttavaṇṇanā
86 第六经中,“愿名声不随我而去”:愿名声不要和我一起消失。不难得利者:指利养丰厚广大。戒与慧:就是戒和智。集会:聚集到一起。会和:会合到一起。杂闹共住:指众人群聚共住。他们确实不:他们确实没有。如是在这些:如此这般,这些人。以手指戳刺:用手指做出戳刺的动作来刺人。相互哄笑:放声大笑。相互戏笑:嬉戏玩笑。巴利
86. Chaṭṭhe mā ca mayā yasoti yaso ca mayā saddhiṃ mā gañchi. Akasiralābhīti vipulalābhī. Sīlapaññāṇanti sīlañceva ñāṇañca. Saṅgammāti sannipatitvā. Samāgammāti samāgantvā. Saṅgaṇikavihāranti gaṇasaṅgaṇikavihāraṃ. Na hi nūnameti na hi nūna ime. Tathā hi panameti tathā hi pana ime. Aṅgulipatodakehīti aṅgulipatodayaṭṭhiṃ katvā vijjhanena. Sañjagghanteti mahāhasitaṃ hasante. Saṃkīḷanteti keḷiṃ karonte.
7. 《覆钵经》的注释巴利
7. Pattanikujjanasuttavaṇṇanā
87 第七经中,“应覆钵”:是为了让已布施的应施之物不被接受,而以覆钵羯磨的言辞来覆钵,并不是把钵倒扣过来放置。“为不得利”:是为了让他得不到四种资具的利益。“为不利”:是为了造成灾患、不能增长。“应开钵”:应当以开钵羯磨的言辞来开钵。巴利
87. Sattame nikkujjeyyāti tena dinnassa deyyadhammassa appaṭiggahaṇatthaṃ pattanikkujjanakammavācāya nikujjeyya, na adhomukhaṭhapanena. Alābhāyāti catunnaṃ paccayānaṃ alābhatthāya. Anatthāyāti upaddavāya avaḍḍhiyā. Ukkujjeyyāti ukkujjanakammavācāya ukkujjeyya.
《应表明不净信经》的注释。巴利
8. Appasādapavedanīyasuttavaṇṇanā
88 第八经中,“表明不净信”的意思是:让人知道不净信的状态。那么,在表明不净信的时候应该怎么做呢?不应该从座位上站起来,不应该礼拜,不应该起身迎接,不应该布施应施之物。“在非行处中”:就是在五种非行处中。巴利
88. Aṭṭhame appasādaṃ pavedeyyunti appasannabhāvaṃ jānāpeyyuṃ. Appasādaṃ pavedentena pana kiṃ kātabbanti? Nisinnāsanato na uṭṭhātabbaṃ na vanditabbaṃ na paccuggamanaṃ kātabbaṃ, na deyyadhammo dātabbo. Agocareti pañcavidhe agocare.
第9经《求谢经》的注释巴利
9. Paṭisāraṇīyasuttavaṇṇanā
89 第九经里说的“如法的在家承诺”,是指当对方被告知“这三个月就住在这里”时,用“好的,就这么办”等说法作出的应承。“不履行”就是说他不兑现诺言,欺骗对方。巴利
89. Navame dhammikañca gihipaṭissavanti ‘‘imaṃ temāsaṃ idheva vasitabba’’nti vutto ‘‘evaṃ hotū’’tiādinā nayena paṭissavaṃ. Na saccāpetīti vuttaṃ na saccaṃ karoti visaṃvādeti.
第十,《正行经》的注释。巴利
10. Sammāvattanasuttavaṇṇanā
90 第十经中说的“各别处”,是指主导地位、最上位的位置。因为一旦把他立为上座,就不能再用来做任何僧团事务了。“不能以那个根来出罪”,意思是不能以他作为根本来举行出罪羯磨。其余各处都很容易理解。巴利
90. Dasame paccekaṭṭhāneti adhipatiṭṭhāne jeṭṭhakaṭṭhāne. Tañhi jeṭṭhakaṃ katvā kiñci saṅghakammaṃ kātuṃ na labhati. Na ca tena mūlena vuṭṭhāpetabboti taṃ mūlaṃ katvā abbhānakammaṃ kātuṃ na labhati. Sesaṃ sabbattha uttānamevāti.