《有何目的经》等的注释
1-6. Kimatthiyasuttādivaṇṇanā
1-6第十一集开头几部经,和前面说过的路子一样。只是这里有一点不同:从开头起,把五种厌离和离贪拆成两项,于是凑成十一个部分。第六部经则多了一项舍弃学处。
1-6. Ekādasakanipātassa paṭhamādīni heṭṭhā vuttanayāneva. Kevalañcettha ādito pañcasu nibbidāvirāgaṃ dvidhā bhinditvā ekādasaṅgāni katāni. Chaṭṭhe sikkhāpaccakkhānaṃ adhikaṃ.
《第一想经》等经的注释
7-8. Paṭhamasaññāsuttādivaṇṇanā
7-8第七和第八部分。“以义与义”是指义理和义理相合。“以文与文”是指文句和文句相合。“将会相符”是指将会一起运转。“将会一致”是指将会没有差别。“将不会背离”是指将不会错失。“在最上句之中”是指在涅槃之中。第八部分则说明了省察。
7-8. Sattame atthena atthoti atthena saddhimattho. Byañjanena byañjananti byañjanena saddhiṃ byañjanaṃ. Saṃsandissatīti sampavattissati. Samessatīti samānaṃ bhavissati. Na viggayhissatīti na virajjhissati. Aggapadasminti nibbāne. Aṭṭhame paccavekkhaṇā kathitā.
第9经《信经》的注释
9. Saddhasuttavaṇṇanā
9第九经中,“绑在槽上”是指被绑在大麦槽旁边。“隔开后”是指放到里面。“思惟”就是思考。“遍思惟”是指从这里那里、以种种方式思惟。“审思惟”是指不间断地持续思惟。“也依地而思惟”这句话,是就等至中贪著的情况说的。因为在等至中有贪著,所以这匹马就被称为劣马。四足等之中也是如此。
9. Navame doṇiyā baddhoti yavasassadoṇiyā samīpe baddho. Antaraṃ karitvāti abbhantare katvā. Jhāyatīti cinteti. Pajjhāyatīti ito cito ca nānappakārakaṃ jhāyati. Nijjhāyatīti nirantaravasena nibaddhaṃ jhāyati. Pathavimpi nissāya jhāyatīti samāpattiyaṃ sanikantikavasenetaṃ vuttaṃ. Samāpattiyañhi sanikantikattā esa khaḷuṅko nāma kato. Āpādīsupi eseva nayo.
那么,怎样才是“信成为良马的禅思”呢?就是像一匹懂得原因和道理的马那样,对知道什么原因、什么道理而生的禅思。就像在“负债”等譬喻里所说的,把烦恼看成跟负债一样、跟束缚一样、跟损失财产一样、跟被称为“败绩”的大罪一样,然后观察那根朝向自己的刺棒被吞没——也就是倒下,这就是它的意思。“他完全不依止地而禅思”:因为不贪爱等至的快乐,所以他不以地作为所缘而生起的四禅那或五禅那之想来禅思;正因为没有束缚,他才被称为良马。“然而他确实在禅思”:他以涅槃为所缘,进入果等至而禅思。“在地中,地想消失”:以地作为所缘而生起的四禅那或五禅那之想消失、变得明显。在那部经里说——“尊者,色想消失,骨想不消失”——那里是因为有超越而说“消失”,但在这里,是因为通过观照见到它们无常、苦、无我,所以称为消失。对水想等也是同样的道理。因此在这里,不像前面那样依等至说超越,而是依观行的方式说超越。像这样禅思的人,就是依照这样的观行次第,生起果等至而禅思。
Kathañca saddha ājānīyajhāyitaṃ hotīti kathaṃ kāraṇākāraṇaṃ jānantassa sindhavassa jhāyitaṃ hoti. Yathā iṇantiādīsu iṇasadisaṃ bandhanasadisaṃ dhanajānisadisaṃ kalisaṅkhātamahāparādhasadisañca katvā attano abhimukhassa patodassa ajjhoharaṇasaṅkhātaṃ patanaṃ vipassatīti attho. Neva pathaviṃ nissāya jhāyatīti samāpattisukhanikantiyā abhāvena pathaviārammaṇāya catukkapañcakajjhānasaññāya na jhāyati, niyantiyā abhāveneva so ājānīyo nāma hotīti. Jhāyati ca panāti nibbānārammaṇāya phalasamāpattiyā jhāyati. Pathaviyaṃ pathavisaññā vibhūtā hotīti pathavārammaṇe uppannā catukkapañcakajjhānasaññā vibhūtā pākaṭā hoti. ‘‘Vibhūtā, bhante, rūpasaññā avibhūtā aṭṭhikasaññā’’ti imasmiñhi sutte samatikkamassa atthitāya vibhūtatā vuttā, idha pana vipassanāvasena aniccadukkhānattato diṭṭhattā vibhūtā nāma jātā. Āposaññādīsupi eseva nayo. Evamettha heṭṭhā viya samāpattivasena samatikkamaṃ avatvā vipassanācāravasena samatikkamo vutto. Evaṃ jhāyīti evaṃ vipassanāpaṭipāṭiyā āgantvā uppāditāya phalasamāpattiyā jhāyanto.
《孔雀饲养处经》的注释
10. Moranivāpasuttavaṇṇanā
10第十经中,“究竟依止”是指:因为超越了边际,所以叫“究竟”;以不会坏灭的涅槃为依止,所以叫“究竟依止”。按照这个方法,其余的词句也应当这样理解。“于已生中”是指在已出生的人当中,也就是在人群之中。“那些依族姓而转者”是指那些依止于该族姓,声称“我是乔达摩”“我是迦叶”的人;在这些世间依族姓而转的人中,刹帝利最为尊贵。“由我认可”是指与我的遍知智慧比对相符后,由我所教导、所认可。其余各处文义都很浅显易懂。
10. Dasame accantaniṭṭhoti antaṃ atītattā accantasaṅkhātaṃ avināsadhammaṃ nibbānaṃ niṭṭhā assāti accantaniṭṭho. Iminā nayena sesapadāni veditabbāni. Janetasminti janitasmiṃ , pajāyāti attho. Ye gottapaṭisārinoti ye janā tasmiṃ gotte paṭisaranti ‘‘ahaṃ gotamo, ahaṃ kassapo’’ti, tesu loke gottapaṭisārīsu khattiyo seṭṭho. Anumatā mayāti mama sabbaññutaññāṇena saddhiṃ saṃsandetvā desitā mayā anuññātā. Sesaṃ sabbattha uttānatthamevāti.