《一切经》的注释
1. Sabbasuttavaṇṇanā
23“一切”这个词,在某些地方也用于有限定的范围,这是依论典的用法而说的。为了排除这种用法,就用表示无余之境的“一切”来限定,所以说“一切的一切”。意思是:本身就是全部,所以叫一切。作为处的一切,就是“处一切”;剩下两种也同样是这个道理。
23. Sabba-saddo pakaraṇavasena katthaci sappadesepi pavattatīti tato nivattanatthaṃ anavasesavisayena sabba-saddena visesetvā vuttaṃ ‘‘sabbasabba’’nti, sabbameva hutvā sabbanti attho. Āyatanabhāvaṃ sabbaṃ āyatanasabbaṃ, sesadvayepi eseva nayo.
因为他的境界之外根本不存在任何东西,所以不存在什么“没被看见的”。这里的“于此”只是个虚词,也可以理解为“在这个包括天神在内的世间”。意思是:用那作为“见”的智慧来看,根本没有任何所谓“没被看见”的东西。如果是这样,那推论所知道的范围又怎么说呢?所以接着说“以及没被识知的”。对别人来说,即使不是直接经验到的,也还有没被识知的东西;但对佛陀来说,根本没有任何没被识知的东西,所以没被看见的、没被识知的都不存在。现在和过去可知的对象已经涵盖了,那未来又怎么说呢?所以说“不可了知的”,把这句话引过来,意思是:对他而言,没有任何不可了知的东西。为了说明对他而言没有什么是不可能知道、不可能了知的,于是说“他遍知了一切”等等。
Tassa avisayābhāvato na addiṭṭhamidhatthi kiñcīti. Idhāti nipātamattaṃ, idha vā sadevake loke, dassanabhūtena ñāṇena adiṭṭhaṃ nāma kiñci natthīti attho. Yadi evaṃ anumānavisayaṃ nu kho kathanti āha ‘‘atho aviññāta’’nti. Aññesaṃ apaccakkhampi aviññātaṃ tassa kiñci natthīti adiṭṭhaṃ aviññātaṃ natthi. Paccuppannaṃ atītameva ñeyyaṃ gahitaṃ, anāgataṃ nu kho kathanti āha – ‘‘ajānitabba’’nti, tassa kiñci natthīti ānetvā sambandho. Jānituṃ ñātuṃ asakkuṇeyyaṃ nāma tassa kiñci natthīti dassento āha ‘‘sabbaṃ abhiññāsī’’tiādi.
因为完整地执取了整个有身法,所以叫“有身一切”。说到“在一切法中”,是指在作为五门所缘的一切法当中。由于在执取六种所缘时,并不成为“局部一切”,因此说“仅仅是五所缘”。“局部一切”达不到“有身一切”,因为它没有把三地法中的一部分包含进去。“有身一切”达不到“处一切”,因为它没有把出世间法包含进去。“处一切”达不到“一切之一切”。因为“处一切”只包含了四地法,并不包含特相和施设;而显示“一切之一切”时,显示的是佛陀智慧的境界。所以在这里说“‘一切之一切’达不到……”时,也是依所知和所缘来问答的,就像问“为什么?……因为没有……”那样。论师们说:“即使在‘处一切’当中,这里也只应取那些适合观的法,因为在‘应遍知’的解说法中,所希望的也只是思惟行的范围。”
Sakalassa sakkāyadhammassa pariggahitattā sakkāyasabbaṃ. Sabbadhammesūti pañcannaṃ dvārānaṃ ārammaṇabhūtesu sabbesu dhammesu. Yasmā chasupi ārammaṇesu gahitesu padesasabbaṃ nāma na hoti, tasmā ‘‘pañcārammaṇamatta’’nti vuttaṃ. Padesasabbaṃ sakkāyasabbaṃ na pāpuṇāti tassa tebhūmakadhammesu ekadesassa asaṅgaṇhanato. Sakkāyasabbaṃ āyatanasabbaṃ na pāpuṇāti lokuttaradhammānaṃ asaṅgaṇhanato. Āyatanasabbaṃ sabbasabbaṃ na pāpuṇāti. Yasmā āyatanasabbena catubhūmakadhammāva pariggahitā, na lakkhaṇapaññattiyo, yasmā sabbasabbaṃ dassentena buddhañāṇavisayo dassito, tasmā ‘‘sabbasabbaṃ na pāpuṇātī’’ti etthāpi ‘‘kasmā…pe… natthitāyā’’ti sabbaṃ ñātārammaṇeneva pucchāvissajjanaṃ kataṃ. ‘‘Āyatanasabbepi idha vipassanupagadhammāva gahetabbā abhiññeyyaniddesavasenapi sammasanacārasseva icchitattā’’ti vadanti.
“遮止之后”是指:像这样“这一切都不存在”,就这样加以否定。对于那个说“我要安立另一个一切”的人,所谓“仅是言说对象而已”,意思是:就像说“石女之子”“虚空之花”那样,这个人的话仅仅只有一个可说的对象,并没有实际意义,只是空话而已。“超越之后”是指:不触及、不执取。那么“这是什么原因?”是问:造成恼怒的原因是什么?“正如在非境中那样”,意思是:就像其他任何人在自己能力范围之外努力一样。不过在义注中,为了用譬喻的方式显示经文“这是什么原因”所说的那个原因,才说了“正如”等话。而原因的譬喻本身也就是原因,所以应当理解为:“‘正如’是表示原因的词。”正因如此,才说“就像这样,在这里也是于非境中……”等等。
Paṭikkhipitvāti ‘‘idaṃ sabbaṃ nāma na hotī’’ti evaṃ paṭikkhipitvā. Tassāti ‘‘aññaṃ sabbaṃ paññāpessāmī’’ti vadantassa. Vācāya vattabbavatthumattakamevāti vañjhāputtagaganakusumādivācā viya etassa vācāya kevalaṃ vattabbavatthukameva bhaveyya, na attho, vacanamattakamevāti attho . Atikkamitvāti anāmasitvā aggahetvā. Taṃ kissa hetūti vighātāpajjanaṃ kena hetunā. Yathā taṃ avisayasminti yathā aññopi koci avisaye vāyamanto, evanti attho. Aṭṭhakathāyaṃ pana yasmā pāḷiyaṃ ‘‘taṃ kissa hetū’’ti vuttakāraṇameva upanayanavasena dassetuṃ ‘‘yathā ta’’ntiādi vuttaṃ. Kāraṇopanayanañca kāraṇamevāti ‘‘yathāti kāraṇavacana’’nti vuttanti daṭṭhabbaṃ. Tenevāha ‘‘evaṃ imasmimpi avisaye’’tiādi.
2. 《舍断经》的注释
2. Pahānasuttavaṇṇanā
2424. “对一切”是指连同门与所缘一起、在门中生起的一切。“为了断除”是指以断除与它相系的欲贪来断除。“眼触”是指依于眼的触。“作为根本缘”是指把它当作根本的缘来做;当眼触作为俱生受的缘时,这本身就已经说完了,不需要再多说什么。“以此类推”是通过这样的说法,表示接下来应当说“以耳触为根本缘”等等。“意”是指有分心,因为这里指的是意门。“所缘”是指法所缘。“伴随转向的速行”是指与意门转向一同生起的速行。由于在眼门等一切门中,前面所说的那些意识触和受都以它为先行,而成为根本缘;随顺这个道理,所以说“与有分俱生的触”。与转向俱起的受和速行的受,就是所说的“感受”。至于取与有分相应的受,这里则没有什么需要说明的。不应离开有分,应当把连同有分心一起取的转向理解为意门转向,也就是有分。这里所说的教法,是指“为了断除”等所展开的教导,是世尊的指示、命令。这叫做施设,因为它按各种方式让人了解各种意义。在这里,通过“一切”这个统摄词,一切自性法都被统摄了。那么施设是什么?为了通过考察来显示它,才说了“这里所说的”等话,应当这样理解。
24.Sabbassāti dvārārammaṇehi saddhiṃ dvārappavattassa. Pahānāyāti tappaṭibaddhachandarāgapahānavasena pajahanāya. Cakkhusamphassanti cakkhusannissitaphassaṃ. Mūlapaccayanti mūlabhūtaṃ paccayaṃ katvā, sahajātavedanāya cakkhusamphassapaccayabhāve vattabbameva natthi. Eseva nayoti apadesena ‘‘sotasamphassaṃ mūlapaccayaṃ katvā’’tiādinā vattabbanti dasseti. Manoti bhavaṅgacittaṃ manodvārassa adhippetattā. Ārammaṇanti dhammārammaṇaṃ. Sahāvajjanakajavananti sahamanodvārāvajjanakaṃ javanaṃ. Taṃpubbakattā manoviññāṇaphassavedanānaṃ mūlapaccayabhūtā sabbesveva cakkhudvārādīsu vuttittā tadanurūpato ‘‘bhavaṅgasahajāto samphasso’’ti vuttaṃ. Sahāvajjanavedanāya javanavedanā ‘‘vedayita’’nti adhippetā, bhavaṅgasampayuttāya pana vedanāya gahaṇe vattabbameva natthi. Bhavaṅgato amocetvā bhavaṅgacittena saddhiṃyeva āvajjanaṃ gahetvā manodvārāvajjanaṃ bhavaṅgaṃ daṭṭhabbaṃ. Yā panettha desanāti yā ettha ‘‘pahānāyā’’tiādinā pavattadesanā satthu anasiṭṭhi āṇā. Ayaṃ paṇṇatti nāma tassa tassa atthassa pakārato ñāpanato. Ettha sabbaggahaṇena sabbe sabhāvadhammā gahitā, paññatti pana katamāti vicāraṇāya taṃ dassetuṃ ‘‘yā panetthā’’tiādi vuttanti daṭṭhabbaṃ.
3. 《证知遍知舍断经》的注释
3. Abhiññāpariññāpahānasuttavaṇṇanā
2525. “证知”(abhiññāti)就是通过证知。这里省略了字母ya,就像“亲自证知”(sayaṃ abhiññā)等用法一样(《长部》1.28, 405;《中部》1.154),同样,“遍知”(pariññāti)这个词也是这样。“一切”(sabbanti)指十二处的全部,因为这一切都应该被证知。“证知之后”(abhijānitvāti)就是通过证知而了知。“遍知之后”(parijānitvāti)就是以审察遍知,从无常等角度彻底了知。“为了舍断”(pajahanatthāyāti)就是以舍断遍知,毫无剩余地舍断。
25.Abhiññāti abhiññāya. Ya-kāralopavasenāyaṃ niddeso ‘‘sayaṃ abhiññā’’tiādīsu (dī. ni. 1.28, 405; ma. ni. 1.154) viya, tathā ‘‘pariññā’’ti etthāpi. Sabbanti āyatanasabbaṃ. Tañhi abhiññeyyaṃ. Abhijānitvāti abhiññāya jānitvā. Parijānitvāti tīraṇapariññāya aniccādito parijānitvā. Pajahanatthāyāti pahānapariññāya anavasesato pajahanāya.
第4篇 第一不遍知经的注释
4. Paṭhamaaparijānanasuttavaṇṇanā
2626. 在这里,世尊从“自证”等语开始,先显示黑分,再显示白分,这是为了随顺所化众生的意乐。因此,这里既讲了流转,也讲了还灭。
26. ‘‘Abhijāna’’ntiādinā ettha bhagavā paṭhamaṃ kaṇhapakkhaṃ dassetvā sukkapakkhaṃ dasseti veneyyajjhāsayavasena. Tenettha vaṭṭavivaṭṭaṃ kathitaṃ.
5. 第二不遍知经的注释
5. Dutiyaaparijānanasuttavaṇṇanā
2727. 所谓“眼识所识知的法”,就只是色处本身,所以说“就是前面已经取到的色”。在这里,因为说的是“眼识所识知的诸法”,所以没有出现在眼前的也包括在内。前面则无论出现在眼前还是没出现在眼前,都一概取到了,因为毫无遗漏地说“凡那些色”。那些受、想、行蕴,是和眼识一起被识知的。实际上,眼识与它们同生、同依处、同灭,而且缘取同一个所缘。在其余的句子里,也就是在“以及耳和诸声”等所说的黑分五处和白分六处中,道理也是这样。这个道理就是:前面解释“取前面已经取到的色”的那个义理,在那里也是同样的解释方式。
27. Cakkhuviññāṇaviññātabbadhammo nāma rūpāyatanamevāti āha ‘‘heṭṭhā gahitarūpamevā’’ti. Idha anāpāthagataṃ ‘‘cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā’’ti vuttattā. Heṭṭhā āpāthagatampi anāpāthagatampi gahitameva ‘‘ye ca rūpā’’ti anavasesato vuttattā. Te hi vedanāsaññāsaṅkhārakkhandhā saha cakkhuviññāṇena viññātabbattā. Tathā hi cakkhuviññāṇaṃ tehi ekuppādaṃ ekavatthukaṃ ekanirodhaṃ ekārammaṇameva. Sesapadesūti sesesu ‘‘yañca sotaṃ ye ca saddā’’tiādinā āgatesu kaṇhapakkhe pañcasu, sukkapakkhe chasupi padesu. Eseva nayoti yvāyaṃ ‘‘heṭṭhā gahitarūpameva gaṇhitvā’’ti attho vutto. Eso eva tatthapi atthavaṇṇanānayo.
6. 《燃烧经》的注释
6. Ādittasuttavaṇṇanā
28在伽耶河不远处,有一个叫伽耶的村子。“住在伽耶”这句话,是处格用来表示附近的地方。因为世尊当时其实住在伽耶村附近一个叫伽耶头的石背上,所以经文说“世尊住在那里”。
28. Gayānāmikāya nadiyā avidūre pavatto gāmo gayā nāma, tassaṃ gayāyaṃ viharatīti samīpatthe cetaṃ bhummavacanaṃ. Gayāgāmassa hi āsanne gayāsīsanāmake piṭṭhipāsāṇe bhagavā tadā vihāsi. Tenāha ‘‘bhagavā tattha viharatī’’ti.
其中,“对比丘们说”是指世尊所招呼的那些比丘,也说明这一开示怎样才适合他们。在这两种应当阐明的事理当中,这是从起源开始、按顺序展开的渐次解说。“从此”是指从这个劫以来。“据说”是表示传闻的语气词。通过修习巴拉密而达到成熟圆满。“智”指觉悟之智。幼子是世尊的异母弟弟。外围用竹墙小屋围起来,里面则张设布幕。
Tatrāti ‘‘bhikkhū āmantesī’’ti ye bhikkhū āmantesi, yathā cāyaṃ desanā tesaṃ sappāyā jātā, tatra tasmiṃ atthadvaye vibhāvetabbe ayaṃ anupubbikathā samudāgamato paṭṭhāya anupaṭipāṭikathā. Itoti imasmā kappato. Kirāti anussavanatthe nipāto. Pāramitāparibhāvanāya paripākagate. Ñāṇeti bodhiñāṇe. Kaniṭṭhaputto vemātikabhātā bhagavato. Veḷubhittikuṭikāhi parikkhipitvā bahiddhā, anto pana paṭasāṇīhi.
把福德之思植入一切众生的内在深处。世尊也被当作他的儿子,所以说“另外三个儿子”。“没有离散”是指没有因败亡而溃散、没有逃走。“遮止了”是指“我没办法给”,于是就那样做了。“因真实语而获得”是指他们凭王族的真实语,为自己求得了恩赐。
Sabbesaṃ sattānaṃ. Puññacetanaṃ anto abbhantare paveseti. Bhagavāpi tassa puttoti katvā ‘‘aññe tayo puttā’’ti vuttaṃ. Avippakiritvāti parājayena avippakiriya apalāyitvā. Pidahīti dātuṃ na sakkomīti tathā akāsi. Saccavāditāya gaṇhiṃsūti rājakulassa saccavāditāya attano varaṃ gaṇhiṃsu.
“退回去”是指从承诺中退缩。“在中间”是指你们所定的期限还没到,就死在半路上了。二十八肘长的距离叫作“一牛吼地”。“在一牛吼地”就是在二十八肘那么大的地方。“致力于施堂”就是专心投入布施这件事。
Vinivattitunti paṭiññāya nivattituṃ. Antarāti tumhehi paricchinnakālassa antarā eva matā. Aṭṭhavīsatihatthaṭṭhānaṃ usabhaṃ nāma. Usabhe aṭṭhavīsatihatthappamāṇe ṭhāne. Dānagge byāvaṭoti pasuto.
“他”指的就是世尊。诸佛说法示现神通,本来就是这样的:通过说法所把握的义理,会像亲眼所见一样清清楚楚地呈现在眼前。所以他说:“我将为他们……开示。”
“决断”的意思是:对那些长久以来反复接触、已被燃烧之火熏染的人,只有以“燃烧”为线索的说法才合适,他对此下定了决心。
“被点燃”是指被十一种火点燃,烧成一片火焰。所以经文说“充分燃烧”。
“苦相已被说明”是指:通过说明眼等诸处被十一种火燃烧,因为其本质是苦,所以说为苦,由此说明了苦相。
Soti bhagavā. Tathārūpañhi buddhānaṃ desanāpāṭihāriyaṃ, yathā desanāya gahito attho paccakkhato vibhūto hutvā upaṭṭhāti. Tenāha ‘‘imesaṃ…pe… desessāmī’’ti. Sanniṭṭhānanti cirakālaparicitādittaaggikānaṃ ādittapariyāyadesanāva sappāyāti nicchayamakāsi. Padittanti padīpitaṃ ekādasahi aggīhi ekajālībhūtaṃ. Tenāha ‘‘sampajjalita’’nti. Dukkhalakkhaṇaṃ kathitaṃ cakkhādīnaṃ ekādasahi aggīhi ādittabhāvena dukkhamatāya dukkhassa kathitattā.
第7章《被逼恼经》的注释
7. Addhabhūtasuttavaṇṇanā
2929. 因为“adhi”这个词和“addha”这个词意思相同,所以他说“addhabhūta就是adhibhūta”等等。其余部分按照前面所说的方式理解即可。
29. Adhisaddena samānattho addhasaddoti āha ‘‘addhabhūtanti adhibhūta’’ntiādi. Sesaṃ vuttanayameva.
第8篇 适合根除经的注释
8. Samugghātasāruppasuttavaṇṇanā
30所谓“被设想的东西”,就是指会被渴爱、慢和见抓住的设想。“对一切被设想的东西”就是对所有被设想的东西,把它彻底铲除、断掉它的桥,能带来这种效果的,就是“适合彻底铲除一切被设想的东西”。不过,注释书里还说了第二种思路:“被设想的东西,只在眼等处生起,不在别处。”“随顺”就是适合、不违背。“在这里”就是只在这个教法里,因为在别处没有这个东西。为了说明前面说的“渴爱、慢、见这三种设想”如何在自他相续中以对立的方式配合,所以说了“眼是我”等话。其中,“眼是我”显示了以内在为所缘的“见设想”,因为它表明了执取自我的我见。“我的”则显示了“渴爱设想”或“慢设想”,因为通过执取的方式,从“更好”等想法也会生起慢。剩下两个词也应按这个道理理解设想的分类。“我”就是自我本身,而它依眼而说,因为它的活动依赖于眼,所以不会把“他”设想成那样。“我的”是一种系缚障碍,因为只有在眼存在时才能得到它,眼不存在时就不会那样设想,因为对那样设想的人来说,所依的缘已经毁坏。剩下两组也应同样理解。
30. Maññitaṃ nāma taṇhāmānadiṭṭhīhi gahetabbaṃ maññitaṃ. Sabbasmiṃ maññitanti sabbamaññitaṃ, tassa samugghāto setughāto, tadāvahaṃ sabbamaññitasamugghātasāruppaṃ. Aṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘maññitaṃ nāma cakkhādīsu eva uppajjati, nāññasmi’’nti dutiyanayo vutto. Anucchavikanti anurūpaṃ avilomaṃ. Idhāti idheva sāsane aññattha tadabhāvato. ‘‘Taṇhā-mānadiṭṭhimaññitāna’’nti vuttaṃ maññitattayaṃ saparasantānesu paṭipakkhavasena yojetvā dassetuṃ ‘‘cakkhuṃ ahanti vā’’tiādi vuttaṃ. Tattha ‘‘cakkhuṃ aha’’nti iminā ajjhattavisayaṃ diṭṭhimaññitañca dasseti attābhinivesāhaṃkāradīpanato. ‘‘Mama’’nti iminā taṇhāmaññitaṃ mānamaññitampi vā, pariggahamukhenapi seyyādito mānuppajjanato. Sesapadadvayepi iminā nayena maññitavibhāgo veditabbo. Ahanti attāva, so ca cakkhusmiṃ tadadhīnavuttittā ‘‘paro’’ti na maññati. Mama kiñcanapalibodho cakkhusmiṃ sati labbhanato, asati na maññati tathāmaññitassa paccayaghātato. Sesapadadvayepi eseva nayo.
我从眼而来:这个被称为“我”的众生,是从眼而来的,因为在那里它以一种极微细的方式被感知到。我的这种系缚障碍,是从眼而来的,因为只有眼存在时,它才被感知到。其余二者也是同样的道理。其中,“他”是指别的众生。他不会认为“这是我的眼”,因为对于拥有那只眼的人来说,根本不存在一个可以被称为“我”的东西。“我所性”就是产生“我的”的原因。其余内容容易理解。这样一来,在这部经中,按照眼、色、眼识、眼触,以及乐、苦、不苦不乐受,在眼门有七轮;耳门等也是如此,所以共有六组七轮,即四十二。又按照有身,以“于一切不计度”等语句来说,所以成为四十三。再取三界之轮为“世间”,而说“于世间不执取任何物”,所以成为四十四。应当知道,在所有这些四十四处中,正是为了证得阿拉汉果而开示了观。有些抄本写成“四十四以上之百数”,那只是笔误。
Ahaṃ cakkhuto niggatoti ‘‘aha’’nti vattabbo ayaṃ satto cakkhuto niggato tattha sukhumākārena upalabbhanato. Mama kiñcanapalibodho cakkhuto niggato tasmiṃ sati eva upalabbhanato . Sesadvayepi eseva nayo. Tattha paroti paro satto. Mama cakkhūti na maññati yassa taṃ cakkhu, tassa ‘‘aha’’nti vattabbasseva abhāvato. Mamattabhūtanti mama kāraṇaṃ. Sesaṃ uttānameva. Evametasmiṃ sutte cakkhurūpa-cakkhuviññāṇa-cakkhusamphassa-sukhadukkhādukkhamasukhavasena satta vārā cakkhudvāre, tathā sotadvārādīsūti cha sattakā dvecattālīsa. Puna sakkāyavasena ‘‘sabbaṃ na maññatī’’tiādinā vuttaṃ, tena tecattālīsa. Puna tebhūmakavaṭṭaṃ ‘‘loko’’ti gahetvā ‘‘na kiñci loke upādiyatī’’ti vuttaṃ, tena catucattālīsa honti. Evaṃ sabbathāpi catucattālīsāya ṭhānesu arahattaṃ pāpetvā vipassanā kathitāti veditabbā. ‘‘Catucattālīsādhikasatesū’’ti kesuci potthakesu likhanti, sā ca pamādalekhā.
9. 第一根除适宜经的注释
9. Paṭhamasamugghātasappāyasuttavaṇṇanā
31成为助伴,是因为它能带来那个。从彼,是从计度的形态来说。那,指计度的所依。以不同行相,意思是:就像他执取无常等行相时,它却以另一种无常等行相生起。变异、变坏:由生灭而成为变异,由老和死而成为两种变坏。趋入于它,就成为变异者;即使已经这样,在具有衰坏、破裂性质的存在中,众生仍然欢喜存在。把下面所取的收摄起来,就是以不计度眼等,把下面所取的蕴、界、处,按蕴等理路一并收摄,再次显示计度的所依。最后连同从彼而有彼这一句,在每一轮中都是八个一组,所以说于四十八处。
31.Upakārabhūtā tadāvahattā. Tatoti maññitākārato. Tanti maññanāvatthuṃ. Aññenākārenāti yathā maññati aniccādiākārato, aññena aniccādinā ākārena hoti. Aññathābhāvaṃ vipariṇāmanti uppādavayatāya aññathābhāvaṃ jarāya maraṇena ca dvedhā vipariṇāmetabbaṃ. Taṃ upagamanena aññathābhāvī, evaṃbhūto hutvāpi jīraṇabhijjanasabhāvesu. Bhavesu satto loko uparipi bhavaṃyeva abhinandati. Heṭṭhā gahitameva saṅkaḍḍhitvāti ‘‘cakkhuṃ na maññatī’’tiādinā heṭṭhā gahitameva khandhadhātuāyatanāti khandhādipariyāyena ekato gahetvā punapi maññanāvatthuṃ dasseti. Avasāne ‘‘tato taṃ hotī’’ti vuttapadena saddhiṃ sabbavāresu aṭṭha aṭṭha hontīti ‘‘aṭṭhacattālīsāya ṭhānesū’’ti vuttaṃ.
《第二断除一切虚妄构想适宜经》注释
10. Dutiyasamugghātasappāyasuttavaṇṇanā
32“开示之后”这句话里,tvā 这个后缀在这里表示特征,或者表示原因。因为佛陀的三转开示,其标志就是无始以来众生相续中存在的三种执取,而这三转开示以那三种执取为所缘,它生起的目的就只是为了断除它们。注释书里说“为了证得阿拉汉果而宣说了观”,意思是“观和四道一起被宣说了”。
32.Dassetvāti ettha lakkhaṇe ayaṃ tvā-saddo, hetumhi vā. Anādisattasantānagatagāhattayalakkhitā hi satthu, tiparivaṭṭadesanā taṃnimittaṃ yāvadeva tappahānāya pavattitabhāvato. Arahattaṃ pāpetvā vipassanā kathitāti aṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ ‘‘saha vipassanāya cattāropi maggā kathitā’’ti.