4. 非汝所有品
4. Natumhākavaggo
1. 蕴相应义注 · 22 段
《非你们所有经》的注释
1. Natumhākasuttavaṇṇanā
3333. 《非你们所有品》第一经中,“舍弃”是指通过断除欲贪来舍弃。在“草”等之中,所谓“草”,是指内部是边材、外部是实心的,比如棕榈、椰子等。所谓“木”,是指内部实心、外部是边材的,比如相思树、婆罗双树、柚木、波罗蜜树等。所谓“枝”,是指像树的手臂一样伸出来的部分。所谓“叶”,是指棕榈、椰子等的叶子。第一。
33. Natumhākavaggassa paṭhame pajahathāti chandarāgappahānena pajahatha. Tiṇādīsu tiṇaṃ nāma antopheggu bahisāraṃ tālanāḷikerādi. Kaṭṭhaṃ nāma antosāraṃ bahipheggu khadirasālasākapanasādi. Sākhā nāma rukkhassa bāhā viya nikkhantā. Palāsaṃ nāma tālanāḷikerapaṇṇādi. Paṭhamaṃ.
2. 第二非汝所有经的注释
2. Dutiyanatumhākasuttavaṇṇanā
34第二经是根据那些不靠譬喻就能觉悟的人的意乐而说的。第二。
34. Dutiyaṃ vinā upamāya bujjhanakānaṃ ajjhāsayena vuttaṃ. Dutiyaṃ.
某比丘经的注释
3. Aññatarabhikkhusuttavaṇṇanā
35第三经:尊者,如果说色会随眠,意思就是色确实在随眠。以此而得名:在欲贪等随眠中,是哪种随眠让那个色随眠,就正是以那种随眠,它才被称作贪染者、嗔怒者、愚痴者。不以此而得名:不是以那种并不真实的随眠,它才被称作贪染者、嗔怒者、愚痴者。第三经。
35. Tatiye rūpañce, bhante, anusetīti yadi rūpaṃ anuseti. Tena saṅkhaṃ gacchatīti kāmarāgādīsu yena anusayena taṃ rūpaṃ anuseti, teneva anusayena ‘‘ratto duṭṭho mūḷho’’ti paṇṇattiṃ gacchati. Na tena saṅkhaṃ gacchatīti tena abhūtena anusayena ‘‘ratto duṭṭho mūḷho’’ti saṅkhaṃ na gacchatīti. Tatiyaṃ.
4. 第二某比丘经第二的注释
4. Dutiyaaññatarabhikkhusuttavaṇṇanā
36第四经:所谓“那被随逐”,意思是:那个随眠潜伏其中的色,在临终时被那随眠所随逐。因为当所缘坏灭时,以彼为所缘的法确实无法安住。所谓“凡被随逐的”,是指无论什么色,被什么随眠所随逐。所谓“因此得名”,就是依那随眠而被称为“贪染者、嗔怒者、愚痴者”。另一种说法:“此”是工具格,意思是:因为什么随眠而被随逐,就因此被称为“贪染者、嗔怒者、愚痴者”。第四。
36. Catutthe taṃ anumīyatīti taṃ anusayitaṃ rūpaṃ marantena anusayena anumarati. Na hi ārammaṇe bhijjamāne tadārammaṇā dhammā tiṭṭhanti. Yaṃ anumīyatīti yaṃ rūpaṃ yena anusayena anumarati. Tena saṅkhaṃ gacchatīti tena anusayena ‘‘ratto duṭṭho mūḷho’’ti saṅkhaṃ gacchati. Atha vā yanti karaṇavacanametaṃ, yena anusayena anumīyati, tena ‘‘ratto duṭṭho mūḷho’’ti saṅkhaṃ gacchatīti attho. Catutthaṃ.
《阿难经》等的注释
5-6. Ānandasuttādivaṇṇanā
37-38第五种中说“安住者的变异显现出来”,意思是:对于还活着、还在持续存在的人,老就显现出来。“安住”这个词,其实是“命根”这种维系作用的名称。“变异”则是指老。因此古德们说:
37-38. Pañcame ṭhitassa aññathattaṃ paññāyatīti dharamānassa jīvamānassa jarā paññāyati. Ṭhitīti hi jīvitindriyasaṅkhātāya anupālanāya nāmaṃ. Aññathattanti jarāya. Tenāhu porāṇā –
“生起被说为生,坏灭被说为灭;
老被称为变异,住立则被称为维持。”
‘‘Uppādo jāti akkhāto, bhaṅgo vutto vayoti ca; Aññathattaṃ jarā vuttā, ṭhitī ca anupālanā’’ti.
这样,每一个蕴都有三种相,也就是生、老、坏灭。正是针对这三种相,世尊才说:比丘们,这就是有为法的三种有为相。
Evaṃ ekekassa khandhassa uppādajarābhaṅgasaṅkhātāni tīṇi lakkhaṇāni honti yāni sandhāya vuttaṃ ‘‘tīṇimāni, bhikkhave, saṅkhatassa saṅkhatalakkhaṇānī’’ti (a. ni. 3.47).
在这里,“有为”指的是任何由因缘所造作出来的行。行并不是相,相也不是行;离开行,就无法安立相;离开相,也无法安立行。不过,通过相,行才能被清楚地认识。就像母牛本身并不是相,相也不是母牛;既不能离开母牛来安立相,也不能离开相来安立母牛;但正是通过母牛的特征,母牛才被清楚地认识。这个道理也应当这样理解。
Tattha saṅkhataṃ nāma paccayanibbatto yo koci saṅkhāro. Saṅkhāro ca na lakkhaṇaṃ, lakkhaṇaṃ na saṅkhāro, na ca saṅkhārena vinā lakkhaṇaṃ paññāpetuṃ sakkā, nāpi lakkhaṇaṃ vinā saṅkhāro, lakkhaṇena pana saṅkhāro pākaṭo hoti. Yathā hi na ca gāvīyeva lakkhaṇaṃ, lakkhaṇameva na gāvī, nāpi gāviṃ muñcitvā lakkhaṇaṃ paññāpetuṃ sakkā, nāpi lakkhaṇaṃ muñcitvā gāviṃ, lakkhaṇena pana gāvī pākaṭā hoti, evaṃsampadamidaṃ veditabbaṃ.
在这里,当诸行生起的刹那,行本身、生起的特相,以及被称为“时”的那个刹那,都能被了知。当说“生起”时,行本身、老的特相,以及被称为“时”的那个刹那,也都能被了知。在坏灭的刹那,行本身、坏灭的特相,以及被称为“时”的那个刹那,同样都能被了知。不过另有一些论师说:“对于无色法,所谓老的刹那,其实是无法安立的。但正自觉者说‘受的生起能被了知,灭去能被了知,住立时的变异能被了知’,这样说的时候,他其实也为无色法指出了三种特相。这三种特相是依据‘有刹那’而得以成立的。”
Tattha saṅkhārānaṃ uppādakkhaṇe saṅkhāropi uppādalakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati. ‘‘Uppādopī’’ti vutte saṅkhāropi jarālakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati. Bhaṅgakkhaṇe saṅkhāropi taṃlakkhaṇampi kālasaṅkhāto tassa khaṇopi paññāyati. Apare pana vadanti ‘‘arūpadhammānaṃ jarākhaṇo nāma na sakkā paññāpetuṃ, sammāsambuddho ca ‘vedanāya uppādo paññāyati, vayo paññāyati, ṭhitāya aññathattaṃ paññāyatī’ti vadanto arūpadhammānampi tīṇi lakkhaṇāni paññāpeti, tāni atthikkhaṇaṃ upādāya labbhantī’’ti vatvā –
“一切法的存在状态,就被称为‘住立’。
它的坏灭就是死,恒时于一切众生。”
‘‘Atthitā sabbadhammānaṃ, ṭhiti nāma pavuccati; Tasseva bhedo maraṇaṃ, sabbadā sabbapāṇina’’nti. –
他们用这首老师传下来的偈颂来证明这个意思。也有人说:“‘住立’应当理解为依相续而安立的存在。”不过,因为经典里并没有这种区分,所以不应该用老师的见解去否定经典,而应该以经典本身为准。第六经的内容很清楚。第五、第六经。
Imāya ācariyagāthāya tamatthaṃ sādhenti. Atha vā santativasena ṭhānaṃ ṭhitīti veditabbanti ca vadanti. Yasmā pana sutte ayaṃ viseso natthi, tasmā ācariyamatiyā suttaṃ apaṭibāhetvā suttameva pamāṇaṃ kattabbaṃ. Chaṭṭhaṃ uttānameva. Pañcamachaṭṭhāni.
7-10. 《随法经》等经的注释
7-10. Anudhammasuttādivaṇṇanā
39-4239-42. 在第七经中,“随法行者”是指已经踏上随顺九种出世间法的随顺法——也就是前行道——的人。“此随法”就是指这个随顺法。“以厌离为多”是指变得多起厌离。“遍知”是指以三种遍知来了知。“解脱”是指在道刹那生起的断遍知而得到解脱。如此,在这部经里说的就是道;同样地,后面三部经也是这样。不过在这里,随观没有确定,而在那些经里是确定的。所以在这里也应该按照那些经里确定的方式来确定。因为确实不可能离开三种随观中的任何一种,而生起厌离或遍知。第七经等。
39-42. Sattame dhammānudhammappaṭipannassāti navannaṃ lokuttaradhammānaṃ anulomadhammaṃ pubbabhāgapaṭipadaṃ paṭipannassa. Ayamanudhammoti ayaṃ anulomadhammo hoti. Nibbidābahuloti ukkaṇṭhanabahulo hutvā. Parijānātīti tīhi pariññāhi parijānāti. Parimuccatīti maggakkhaṇe uppannāya pahānapariññāya parimuccati. Evaṃ imasmiṃ sutte maggova kathito hoti, tathā ito paresu tīsu. Idha pana anupassanā aniyamitā, tesu niyamitā. Tasmā idhāpi sā tattha niyamitavaseneva niyametabbā. Na hi sakkā tīsu aññataraṃ anupassanaṃ vinā nibbindituṃ parijānituṃ vāti. Sattamādīni.