《重担经》的注释
1. Bhārasuttavaṇṇanā
2222. 在《负担品》第一经中,“应当对他说五取蕴”:意思是应当说“五取蕴”,应当这样说。比丘们,这被称为负担,也就是这五取蕴,这被称为负担。以什么含义(称为负担)呢?以照料沉重的含义。因为对它们做使站立、使行走、使坐下、使躺卧、使沐浴、使装饰、使喂食、使进食等种种照料,都是沉重的,所以从“照料沉重”这一含义来说,称为负担。“这样的名字”:就是帝萨、达多之类的名字。“这样的种姓”:就是黑族、牛族之类的种姓。如此,以世俗称谓而安立的补特伽罗,被指认为“负担的背负者”。因为补特伽罗在结生的那一刹那就担起了蕴的负担,即使活到十岁、二十岁乃至一百岁,尽其一生都在为这蕴的负担沐浴、喂食,让它坐在柔软舒适的床椅上,让它躺卧,如此照料之后,在死亡的那一刹那将其丢弃,又在结生的那一刹那执取另一个蕴的负担,因此他就成了“负担的背负者”。
22. Bhāravaggassa paṭhame pañcupādānakkhandhātissa vacanīyanti pañcupādānakkhandhā iti assa vacanīyaṃ, evaṃ vattabbaṃ bhaveyyāti attho. Ayaṃ vuccati, bhikkhave, bhāroti ye ime pañcupādānakkhandhā, ayaṃ bhāroti vuccati. Kenaṭṭhenāti? Parihārabhāriyaṭṭhena. Etesañhi ṭhāpanagamananisīdāpananipajjāpananhāpanamaṇḍanakhādāpanabhuñjāpanādiparihāro bhāriyoti parihārabhāriyaṭṭhena bhāroti vuccati. Evaṃnāmoti tisso dattotiādināmo. Evaṃgottoti kaṇhāyano vacchāyanotiādigotto. Iti vohāramattasiddhaṃ puggalaṃ ‘‘bhārahāro’’ti katvā dasseti. Puggalo hi paṭisandhikkhaṇeyeva khandhabhāraṃ ukkhipitvā dasapi vassāni vīsatipi vassasatampīti yāvajīvaṃ imaṃ khandhabhāraṃ nhāpento bhojento mudusamphassamañcapīṭhesu nisīdāpento nipajjāpento pariharitvā cutikkhaṇe chaḍḍetvā puna paṭisandhikkhaṇe aparaṃ khandhabhāraṃ ādiyati, tasmā bhārahāroti jāto.
导致再生是指产生新的再生。与喜贪同在是指和喜贪完全合在一起。这里要说的,正是与那种状态同行。到处都欢喜是指在投生的地方,或者在色等所缘对象中,处处都有欢喜的习惯。在欲渴爱等当中,对五种感官享乐的贪染叫欲渴爱;对色界、无色界存在的贪染,对禅那的喜爱,以及与常执见相伴的贪染,叫有渴爱;与断见相伴的贪染,叫无有渴爱。执取负担就是抓取负担。正是由于渴爱,他才执取这个负担。无余离贪灭尽等全部都是涅槃的同义词。因为依于它,渴爱才无余地离贪、灭尽、舍弃、放下、解脱,这里没有欲贪的执著,也没有见执的执著,所以涅槃获得这些名称。根连渴爱是指无明是渴爱的根。拔除是指以阿拉汉道将根连渴爱拔起。无渴爱而般涅槃是指无有渴爱者,才可称为般涅槃者。第一。
Ponobhavikāti punabbhavanibbattikā. Nandīrāgasahagatāti nandirāgena saha ekattameva gatā. Tabbhāvasahagatañhi idha adhippetaṃ. Tatra tatrābhinandinīti upapattiṭṭhāne vā rūpādīsu vā ārammaṇesu tattha tattha abhinandanasīlāva. Kāmataṇhādīsu pañcakāmaguṇiko rāgo kāmataṇhā nāma, rūpārūpabhavarāgo jhānanikanti sassatadiṭṭhisahagato rāgoti ayaṃ bhavataṇhā nāma, ucchedadiṭṭhisahagato rāgo vibhavataṇhā nāma. Bhārādānanti bhāragahaṇaṃ. Taṇhāya hi esa bhāraṃ ādiyati. Asesavirāganirodhotiādi sabbaṃ nibbānasseva vevacanaṃ. Tañhi āgamma taṇhā asesato virajjati nirujjhati cajiyati paṭinissajjiyati vimuccati, natthi cettha kāmālayo vā diṭṭhālayo vāti nibbānaṃ etāni nāmāni labhati. Samūlaṃ taṇhanti taṇhāya avijjā mūlaṃ nāma. Abbuyhāti arahattamaggena taṃ samūlakaṃ uddharitvā. Nicchāto parinibbutoti nittaṇho parinibbuto nāmāti vattuṃ vaṭṭatīti. Paṭhamaṃ.
2. 《遍知经》的注释
2. Pariññasuttavaṇṇanā
23在第二经中,“应遍知”指的是应当遍知、应当超越,这就是其含义。“遍知”是指彻底的遍知,“超越”即是其义。“贪尽”等是涅槃的名称,因为涅槃就是彻底的遍知。第二经结束。
23. Dutiye pariññeyyeti parijānitabbe, samatikkamitabbeti attho. Pariññanti accantapariññaṃ, samatikkamanti attho. Rāgakkhayotiādi nibbānassa nāmaṃ. Tañhi accantapariññā nāma. Dutiyaṃ.
《证知经》的注释
3. Abhijānasuttavaṇṇanā
24在第三经中,“证知”就是了知。通过这句说明了知遍知;通过第二句说明审察遍知;通过第三句和第四句说明断遍知。在这部经里,一共说了三种遍知。第三。
24. Tatiye abhijānanti abhijānanto. Iminā ñātapariññā kathitā, dutiyapadena tīraṇapariññā, tatiyacatutthehi pahānapariññāti imasmiṃ sutte tisso pariññā kathitāti. Tatiyaṃ.
《欲贪经》等经的注释
4-9. Chandarāgasuttādivaṇṇanā
25-30第四部经等,应当依照《界相应》里已经说过的方法来理解。不过在这里,按顺序来说,第五、第六、第七部经讲的是四圣谛,第八、第九部经讲的是轮回与还灭。第四部经等(结束)。
25-30. Catutthādīni dhātusaṃyutte vuttanayeneva veditabbāni. Paṭipāṭiyā panettha pañcamachaṭṭhasattamesu cattāri saccāni kathitāni, aṭṭhamanavamesu vaṭṭavivaṭṭaṃ. Catutthādīni.
第10经《苦根经》的注释
10. Aghamūlasuttavaṇṇanā
31第三十一节:第十经中,“agha”就是苦。这里只讲了苦的特征。第十。
31. Dasame aghanti dukkhaṃ. Evamettha dukkhalakkhaṇameva kathitaṃ. Dasamaṃ.
第11章《坏灭经》的注释
11. Pabhaṅgusuttavaṇṇanā
3232. 第十一经中,“pabhaṅgu”的意思是具有坏灭的性质。这样一来,这里说的就只是无常相。第十一经。
32. Ekādasame pabhaṅgunti pabhijjanasabhāvaṃ. Evamidha aniccalakkhaṇameva kathitanti. Ekādasamaṃ.