31. 在大军王的故事里,这一段就是按顺序展开的讲述。巴利
31. Mahāsenarañño vatthumhi ayamānupubbīkathā
世尊般涅槃后,在华氏城,有一位名叫大军的国王治理国家,他依法而行,是一位法王。这位国王看到父祖辈积攒的大量财富,想到:这些人都舍弃了这么多财产,已经走向死亡之口。唉,轮回中的众生真是无知啊!他们不知道,留下财富就会毁掉自己,留下自己就会毁掉财富。他这样把获得财富和失去财富的一切都思惟了一遍,又听闻了法,生起了信心,每天用甘美的饮食供养一万位比丘,不断积累许多功德。有一天,他独自在僻静处禅坐时,这样想:如果通过国王的命令去压迫百姓,再拿所得来布施,不如亲手劳作,用自己劳动所得的布施,才会有大果报、大利益,我应该这样做。于是他把王位交给了忠友大臣,没有告诉任何人,就带着自己的小妹妹,换了一身装束,离开城市,前往一个叫北摩兜罗的城市。那里住着一位极其富有的商主,他们走到那位商主跟前站定。商主问他们来做什么,国王说:我想在您家里做工。商主同意了,他便做了三年工。后来有一天,商主看到他们,把他们叫过来说:你们实在太娇贵了,可在我家里做工这么久,从来没见你们在什么事上偷懒懈怠,更不用说行为不端了。除了粥饭,我这边也没给过你们别的什么好处,你们到底为什么来做工呢?国王听了他的话,说:听说这个地方的稻米很可口,所以我是为了稻米才来的。商主听了很高兴,就给了他们一千车稻米。国王拿到稻米后,对商主说:朋友,请把这些稻米送到我们的城市去。商主听了说:好。就把装满稻米的一千辆车送到了国王的城市。国王回到城里后,用各种颜色的衣服、金银等装满商主的车,送他回去,巩固了彼此的友谊,然后把运来的稻谷堆放在王宫里。过了几天,国王拿起杵,亲手舂米,舂好之后,小妹妹再把它簸去糠秕。两人就这样弄出了一大堆米,又拿来柴和水等,煮了酸粥,在王宫里摆好五百个座位,然后到时候就宣布:请各位尊者发慈悲心,来我家里应供吧。五百位比丘听到后,从空中飞来。国王随他们需要尽情供养。这时,他们当中有一位住在毗耶摩鸠陀岛的大西瓦长老,拿了食物后,心想:让他们看看我。便从空中飞到毗耶摩鸠陀岛,把食物给了五百位比丘,然后自己吃了。凭借他的威神力,所有人都得到了足够的食物。就这样,善人们即使只用很少的布施之物,也能让施主心生净信,并使他们得以建立功德。经中确实这样说过。巴利
Bhagavati parinibbute pāṭaliputtanagare mahāseno nāma rājā rajjaṃ kāresi dhammiko dhammarājā. So pana pitupitāmahādīnaṃ dhanarāsiṃ oloketvā ime imaṃ sāpateyyaṃ pahāya maccuno mukhamupagatā. Aho saṃsārikānaṃ aññāṇatā. Dhanaṃ ṭhapetvā attano vināsañca attānaṃ ṭhapetvā dhanavināsañca na jānantīti sampattiyā adhigamañca vināsaṃ cāti sabbaṃ cintetvā dhammañca sutvā paṭiladdhasaddho divase divase dasasahassānaṃ bhikkhūnaṃ madhurena annapānena santappento anekāni puññāni upacinanto ekadivasaṃ raho paṭisallino evaṃ cintesi. Evaṃ rājaniyogena janassa pīḷanaṃ katvā dinnadānato sahatthena kammaṃ katvā laddhena dinnadānaṃ mahapphalaṃ mahānisaṃsaṃ bhavissati, evaṃ mayā kātabbanti so suhadā maccassa rajjaṃ nīyyātetvā attano kaṇiṭṭhikaṃ ādāya kiñci ajānāpetvā aññataravesena nagarā nikkhamma uttaramadhuraṃ nāma nagaraṃ agamāsi, tattha mahāvibhavo eko seṭṭhi paṭivasati, te seṭṭhino samīpa mupagamma ṭhitā. Tena kimatthāyāgatāti vutte rājā tava gehe bhatiyā kammaṃ karissāmīti vatvā tenānuññāto tīṇi vassāni kamma makāsi, tato ekadivasaṃ seṭṭhi te disvā pakkositvā atīva tumhe sukhumālatarā. Tathāpi imasmiṃ gehe kammakaraṇena ciraṃ vasittha, ettakaṃ kālaṃ kismiñci kammepi kusītattaṃ na paññāyati. Pageva anācārampi, yāgubhattaṃ ṭhapetvā aññaṃ upakārampi mama santikā natthi, kenatthena kammaṃ karothāti pucchi. Rājā tassa vacanaṃ sutvā imasmiṃ janapade sālino manāpabhāvo bahuso sūyati. Tasmā sālīnamatthāya idhā gatamhāti āha, taṃ sutvā tesaṃ tuṭṭho seṭṭhi sālīnaṃ sakaṭasahassaṃ adāsi, rājā sāliṃlabhitvā seṭṭhino evamāha, bho imaṃ amhākaṃ nagaraṃ pāpethāti, taṃ sutvā seṭṭhi sādhūti vatvā sāliparipuṇṇasakaṭasahassaṃ rañño nagaraṃ pāpesi, rājā nagaraṃ gantvā seṭṭhissa nānāvaṇṇavatthahiraññasuvaṇṇādīhi sakaṭe pūretvā paṭipesetvā mettiṃ thiraṃ katvā ābhatavīhayo rājagehe sannicayamakāsi, atha rājā katipāhaccayena musalaṃ paggayha sahattheneva vīhiṃ koṭṭeti, koṭṭitakoṭṭitaṃ kaṇiṭṭhikā papphoṭeti. Evaṃ ubhopi taṇḍulānaṃ mahantaṃ rāsiṃ katvā dārūdakādayo āharitvā ambilabhattaṃ pacitvā rājagehe pañcasataāsanāni paññāpetvā kālaṃ ugghosesuṃ, āgacchantu ayyā anukampaṃ upādāya mama gehe bhuñjantūti. Taṃ sutvā pañcasatā bhikkhū ākāsena āgamiṃsu, rājā te yāvadatthaṃ parivisi, tato tesaṃ antare piyaṃgudīpavāsī eko mahāsivatthero nāma bhattaṃ gahetvā ete maṃ passantūti adhiṭṭhahitvā ākāsena piyaṃgudīpaṃ gantvā bhattaṃ pañcasatānaṃ bhikkhūnaṃ datvā paribhuñci. Taṃ tassānubhāvena sabbesaṃ yāvadatthaṃ ahosi. Evaṃ appakenāpi deyyadhammena sappurisā dāyakānaṃ manaṃ pasādetvā patiṭṭhaṃ karontīti. Vuttañhi.
有智慧的人,哪怕只用一点点东西,也能让施主心生净信。
他们让信心不断增长,就像月亮用光芒让乳海渐渐盈满一样。巴利
Appakenapi medhāvī, dāyakānaṃ manaṃ pati; Saddhaṃ vaḍḍhenti candova, raṃsinā khīrasāgaraṃ.
他们不把心思用在不当的事情上,也根本不会去囤积财物。
未曾自行受用,也不会毁掉资具。巴利
Aṭṭhāne na niyojentā, karontā neva sannidhiṃ; Paribhoga makatvāna, neva nāsenti paccayaṃ.
不去做偷盗的事,也不做负债的事。
持戒的人自己享用之后,还能分施给真正具足戒行的人。巴利
Na pāpentāca theyyassa, na karontā tatheviṇaṃ; Vibhajanti susīlesu, sayaṃ bhutvāna sīlavāti.
那时,国王和小王妹一起就站在原地,看见五百位比丘在吉祥岛上享用食物,心中欢喜雀跃。后来,他们回想起自己所做的殊胜布施,没过多久,两人都成了入流者(入流者)。巴利
Atha rājā kaṇiṭṭhikāya saddhiṃ thattheva ṭhito piyaṃgudīpe paribhuñjante pañcasatabhikkhū disvā haṭṭho udaggo ahosi. Atha te aparabhāge attanā kataṃ dānavaraṃ anussarantā na cireneva ubhopi sotāpannā ahesuṃti.
他们不计算自己的苦,放下了巨大的荣耀;
想求来世投生,善人如是乐于善法。巴利
Na gaṇentāttano dukkhaṃ, vihāya mahatiṃ siriṃ; Āyatiṃbhavamicchantā, sujanevaṃ subhe ratā.
用辛苦付出所造的功德,能带来广大的果报。
有智慧的人这样想过之后,就亲手去做那件事。巴利
Āyāsena kataṃ puññaṃ, mahantaphaladāyakaṃ; Iti mantvāna medhāvī, sahattheneva taṃ kareti.
32. 金饰女故事中的次第说法巴利
32. Suvaṇṇatilakāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
据说在兰卡岛的阿努拉德普勒城里,有一位具足净信的女人,天天到无畏山佛塔供花。有一天,她带着自己的女儿一起去那座佛塔供花。在花座堂里没看到水,她就把花篮放到女儿手里,自己拿起水罐去了莲池。那个少女趁母亲还没回来,就在没洗过的座位上抓起一把花,摆成圆形供了佛,然后这样发了愿。事情就是这样。巴利
Laṅkādīpe kira anurādhapuranagare eko mātugāmo saddhāsampannā niccaṃ abhayuttaracetiye pupphapūjaṃ karoti, athekadivasaṃ sā attano dhītuyā saddhiṃ tasmiṃ cetiye pupphapūjanatthāya gantvā pupphāsanasālāya udakaṃ apassantī dhītu hatthe pupphacaṅgoṭakaṃ ṭhapetvā ghaṭa mādāya pokkharaṇiṃ agamāsi, tato sā dārikā mātari anāgatāyayeva adhotāsane pupphamuṭṭhiṃgahetvā maṇḍalaṃ katvā pūjetvā evaṃ patthanamakāsi. Tathā hi.
大雄、坚定者、自觉者、大仙;
对于三界之尊、众生的怙主、世尊、导师。巴利
Mahāvīrassa dhīrassa, sayambhussa mahesino; Tilokaggassa nāthassa, bhagavantassa satthuno.
我用花作了供养,凭着那业的力量;
我将成为有色身者中最殊胜的,具足身高与体围。巴利
Ya mahaṃ pūjayiṃ pupphaṃ, tassa kammassa vāhasā; Rūpīnaṃ pavarā hessaṃ, ārohapariṇāhavā.
愿所有男人见到我之后,都因欲爱而神魂颠倒。
愿光芒从我的身体放射而出,就像光鬘放射出的光芒一样。巴利
Maṃ disvā purisā sabbe, mucchantu kāmamucchitā; Niccharantu sarīrā me, raṃsimālīva raṃsiyo.
我的话语能入人心、让耳朵舒服,音声悦耳又美好;
愿它像紧那罗的歌声一样,就这样流传下去。巴利
Hadayaṅgamā kaṇṇasukhā, mañjubhāṇī subhā mama; Kinnarānaṃ yathā vāṇī, evameva pavattatūti.
那时,她的母亲来到世尊跟前,看见供在未洗净的座位上那些花,就说:“你这旃陀罗女,为什么在没洗干净的座位上给世尊供花?你这样做不合规矩。”她听了这话,对母亲发火,骂道:“你才是旃陀罗女!”她造下这样一点善业和恶业之后,后来从那里命终,投生在赡部洲北方的摩偷罗,成了一个旃陀罗香师婆罗门的女儿。她生得容貌绝美,身上从云口般的部位放射出光,像闪电一样。在周围四肘的范围内,她身体的光明驱散黑暗。口中飘出青莲花香,身上散出栴檀香。她两个乳房之间有一颗金色的痣,从那里发出的光像初升的太阳。凡是见过她的人,大多像疯了一样,被欲醉迷得失了理智。唉,善业和恶业的力量就是这样。事情正是如此。巴利
Athassā mātā āgamma adhotāsane pūjitāni pupphāni disvā kasmā caṇḍālī adhotāsane bhagavato pupphāni pūjesi, ayuttaṃ tayā katanti āha, taṃ sutvā sā mātuyā kujjhitvā tvaṃ caṇḍālīti akkosi, sā ettakaṃ puññāpuññaṃ katvā aparabhāge tato cutā jambudīpe uttaramadhurāyaṃ ekassa caṇḍālagandhabbabrāhmaṇassa dhītā hutvā nibbatti, uttamarūpadharā ahosi, tassā sarīrato meghamukhato vijjullatāviya raṃsiyo niccharanti. Samantā catuhatthaṭṭhāne sarīrappabhāya andhakāre vidhamati. Mukhato uppalagandho vāyati, kāyato candanagandho, tassā dvinnaṃ thanāna mantare suvaṇṇavaṇṇaṃ ekaṃ tilakaṃ ahosi, tena bālasuriyassa viya pabhā niccharati. Diṭṭhadiṭṭhā yebhuyyena ummattā viya kāmamadena visaññino honti, aho kusalākusalānaṃ ānubhāvo. Tathā hi.
因为她出于愤怒对母亲骂了“旃陀罗女”;
因此她成了旃陀罗女,令人厌恶,出身低贱。巴利
Yena sā kodhasāmātu, caṇḍālī iti bhāsitā; Tena sā āsi caṇḍālī, jegucchā hīnajātikā.
那时,她观察之后,供养、礼敬了正自觉者的功德。
凭那份善业的力量,她容貌美丽,令人心生欢喜。巴利
Sallakkhetvāna sambuddha, guṇaṃ pūjesi yaṃ tadā; Tena puññānubhāvena, sā bhirūpī manoramā.
无论用什么方式,一个人所造作的善业或恶业;
他以各自相应的方式,就像孔雀一样得到果报。巴利
Yena yena pakārena, puññapāpāni yo kare; Tassa tassānurūpena, morova labhate phalaṃ.
他们因为恶行而投生为畜生,因为善行而投生为善趣。
孔雀的业就是这样,能感得如莲花般明净的美色。巴利
Pāpena ca tiracchāne, jāyanti kusalena te; Vaṇṇapokkharatā hoti, morānaṃ kamma mīdisanti.
于是她的父母给她取名叫金饰。据说在那座城里,人们虽然见过她的容貌、听过她的名声,但一想到她是贱民之女,就因害怕被轻视而不愿娶她。后来,城里最年长的贱民婆罗门之子为了得到她,派人把衣服、首饰、香花等送到她父母那里,说:“请把金饰嫁给我们。”她父母就把这件事告诉了她。她对此感到厌恶,便嘲弄了他一番。那婆罗门之子觉得受了羞辱,就去找国王,放下琴,一边唱一边这样说:巴利
Tato tassā mātāpitaro suvaṇṇatilakāti nāma makaṃsu. Tasmiṃkira nagare manussā tassā rupadassanenaca savaṇenaca sampattāpi caṇḍāladhītā ayanti paribhavabhayena āvāhaṃ na karonti. Atha tasmiṃ nagare jeṭṭhacaṇḍālabrāhmaṇassa putto etamatthāya tassā mātāpitunnaṃ santikaṃ vatthābharaṇagandhamālādayo pesesi suvaṇṇatilakaṃ amhākaṃ dadantūti, te taṃ pavattiṃ tassā ārocesuṃ. Sāssa jigucchantī parihāsa makāsi. Tato brāhmaṇassa putto lajjito rañño santikaṃ gantvā vīṇaṃ muñcetvā gāyamāno evamāha.
娇媚嬉戏,眼眸流转。
年轻女子哭泣着,下唇颤抖;
一个人如果做出悦目的事,
他也不会舍弃低贱的出身。巴利
Lalanā nanānī calalocanānī, Taruṇā ruṇānī calitādharāṇī; Manujo hi yo nettapiyaṃ karoti, Sa tu nīcajātiṃ api no jahāti.
大王啊,泥土与什么能合到一起?
有时,以黄金般的出身;
母豺虽然出身低贱,
大王啊,怎能与高贵之狮相配?巴利
Sameti kiṃ deva chamāya mattikā, Kadāci cāmīkarajātikāya; Sigāladhenu api nīcajātikā, Sameti kiṃsīhavarena devāti.
婆罗门之子对国王这样说完之后,又说道:在这座城里,有一个名叫金饰的贱民女子。同族出身的人送来的聘礼,她一概不接受,只盼着嫁入高贵人家。她常说:乌鸦什么时候才能和金天鹅在一起呢,大王。国王听了这话,便叫人把她父亲召来,说明原委后问道:你说的是真的吗?他回答说:确实是真的,大王,她只想嫁给出身高贵的人。国王说:既然这样,在第五甜城有一位名叫乌达拉婆罗门的人,他出身高贵,父母双方都无可指责,但他厌恶、排斥女人,不和女人同住。他从自己家去王宫、从王宫回家时,都让人用十六罐乳水洒在路上。他一看见女人,就说“我看见了黑耳鬼”,然后用乳水洗自己的脸。你女儿要是能和他一起生活,你就把这件事告诉你女儿吧。他听了这话,回到家里,把女儿叫来,照国王说的那样对她讲了。她听完后说:我能和乌达拉婆罗门一起生活,你们不要担心,也不要多费心思,我明天早上就去。父亲说:好。于是用价值千金的彩绘毛毯和上衣裹住女儿的身体,又让人带上琵琶等各种乐器,和女儿一起上路了。走到半路,在某个城里,他为国王表演歌舞,让女儿坐在自己背后,弹奏起来。这时坐在他背后的金饰用眼角把目光投过去,含情脉脉地看了他一眼,稍稍拉开遮身的上衣,显露出自己身体的光泽。国王看见她身体的光泽和容貌之美,被欲望冲昏,失去正念,一时迷乱,过了片刻才缓过神来,问她有没有丈夫。听说她是贱民女子后,他因为害怕受人轻贱,无法把她接来,心想:我得不到这样一位具足肤色与莲花般美貌的女人,活着还有什么意思。他忧愁悲叹,被欲望迷住,不知道该怎么办,就拿起剑自己砍下自己的头,死了。就这样,半路上有五位国王都被她容貌之美冲昏了头,被剑砍断头,丢了性命。正如这样,众生因为贪恋金银、奴婢、妻子儿女等所爱之物,被欲望迷醉,就会遭遇灾祸和毁灭。世尊确实这样说过。巴利
Evañca pana vatvā deva imasmiṃnagare suvaṇṇatilakā nāmekā caṇḍāladhītā atthi, sā samānajātikehi pesitapaṇṇākāraṃ na gaṇhāti, kulavanteyeva pattheti, kadā nāma kākī suvaṇṇahaṃsena samāgacchati devāti. Rājā taṃ sutvā tassā pitaraṃ pakkosāpetvā tamatthaṃ vatvā saccaṃ bhaṇeti pucchi, sopi saccaṃ deva, sā jātisampannameva kāmetīti āha. Rājā evaṃ sati bhaṇe pañcamadhuranagare uddāḷabrāhmaṇo nāma atthi, so jātisampanno mātitoca pititoca anupakkuṭṭho , jegucchā paṭikkūlā etāti mātugāmena saddhiṃ na saṃvasati. Attano gehato rājagehaṃ gacchantoca āgacchanto ca soḷasakhīrodakaghaṭehi magge siñcāpesi. Mātugāme disvā kālakaṇṇī mayā diṭṭhāti khīrodakena mukhaṃ dhovati. Tava dhītā sakkontī tena saddhiṃ saṃvasatu, etamatthaṃ tava dhītaraṃ kathehīti āha, sopi taṃ sutvā gehaṃ gantvā dhītaraṃ pakkositvā raññā vuttaniyāmeneva tassā kathesi. Tāya taṃ sutvā sakkontī ahaṃ uddāḷabrāhmaṇena saddhiṃ vasissāmi, mā tumhe cintetha, papañcampi mā karotha, pātova gamissāmīti vutte pitā panassā sādhūti sahassagghanakacittakambalakañcukena dhītu sarīraṃ pārupāpetvā vīṇādituriyabhaṇḍāni gāhāpetvā dhītuyā saddhiṃ addhānamaggaṃ paṭipajji. Gacchanto antarāmagge aññatarasmiṃ nagare rañño gandhabbaṃ karonto dhītaraṃ piṭṭhipasse nisīdāpetvā gandhabbamakāsi. Athassa piṭṭhipassanisinnā suvaṇṇatilakā nayanakoṭiyā diṭṭhiṃ pāpentī sarasena taṃ oloketvā pārutakañcukaṃ kiñci apanetvā sarīrappabhaṃ paññāpesi, rājā panassā sarīrappabhaṃca rūpasampadaṃca disvā kāmāturo vigatasañño sammūḷho hutvā muhuttena paṭiladdhassāso tassā sassāmikāssāmikabhāvaṃ pucchitvā caṇḍāladhītāti sutvā paribhavabhayena taṃ ānetu masakkonto evarūpaṃ vaṇṇapokkharasampannaṃ itthiratanaṃ alabhantassa me ko attho jīvitenāti socanto paridevanto kāmamucchito kattabbā kattabbaṃ ajānanto asiṃ gahetvā attano sīsaṃ sayameva chinditvā kāla makāsi. Evameva antarāmagge pañcarājāno tassā rūpasampattimadamattā asinā chinnasīsā jīvitakkhayaṃ pāpuṇiṃsu. Tathā hi sattā hiraññasuvaṇṇadāsidāsa puttadārādīsu piyaṃ nissāya kāmena mucchitā anayabyasanaṃ pāpuṇantīti. Vuttañhetaṃ bhagavatā.
因为有所喜爱,忧愁才会生起,
因为贪爱,恐惧就产生了。
对珍爱之物已不再执著的人,
没有忧愁,哪来的恐惧?巴利
Piyato jāyate soko, Piyato jāyate bhayaṃ; Piyato vippamuttassa, Natthi soko kuto bhayaṃ.
因为爱恋,忧愁就会生起,
因为贪爱,恐惧就会产生。
从爱恋中彻底解脱的人,
没有忧愁,哪来的恐惧?巴利
Pemato jāyate soko, Pemato jāyate bhayaṃ; Pemato vippamuttassa, Natthi soko kuto bhayaṃ.
因为贪爱,忧愁就产生了。
因为贪爱,恐惧就产生了。
从贪爱中彻底解脱的人,
没有忧愁,哪来的恐惧?巴利
Ratiyā jāyate soko, Ratiyā jāyate bhayaṃ; Ratiyā vippamuttassa, Natthi soko kuto bhayaṃ.
忧愁从欲乐中产生,
恐惧从欲乐中产生;
从欲乐中彻底解脱的人,
没有忧愁,哪来的恐惧?巴利
Kāmato jāyate soko, Kāmato jāyate bhayaṃ; Kāmato vippamuttassa, Natthi soko kuto bhayaṃ.
忧愁从渴爱产生,
恐惧从渴爱产生。
远离渴爱束缚的人,
没有忧愁,哪来的恐惧?巴利
Taṇhāya jāyate soko, Taṇhāya jāyate bhayaṃ; Taṇhāya vippamuttassa, Natthi soko kuto bhayaṃ.
此后,他次第来到般遮摩度罗城,让人向国王禀报自己已经到来,得到国王许可后便前去拜见国王。那时,乌达拉婆罗门正坐在离国王不远的一张铺着毛毯的贤妙座上,乾闼婆婆罗门也和女儿一起,一边奏乐一边坐着。就在那一刻,坐在父亲身后的金额女问道:“哪一位是乌达拉婆罗门?”听说“就是坐在那张贤妙座上的那位”之后,她便用青净的双眸凝视着他,双唇因齿光交映而显得格外红艳,微微一笑;望着他,她掀开披着的外衣,放出身体的光彩。婆罗门看见这一幕,顿时神魂颠倒,忧愁烧灼着他的全身,口鼻中满是热气,双眼被泪水浸湿,失去知觉。过了一会儿,他稍稍缓过气来,像病人一样从国王面前退开,回到自己家中,叫来好友,对他们这样说。诸位请听。巴利
Tato so anukkamena pañcamadhuranagaraṃ gantvā attano āgatabhāvaṃ raññā kathāpetvā tena anuññāto gantvā rājānaṃ addasa. Tadā uddāḷabrāhmaṇo rañño avidūre kambalabhaddapīṭhe nisinno hoti, gandhabbabrāhmaṇopi dhītuyā saddhiṃ gandhabbaṃ kurumāno nisīdi. Tasmiṃkhaṇe pitu piṭṭhipasse nisinnā suvaṇṇatilakā uddāḷabrāhmaṇo katamoti pucchitvā etasmiṃ bhaddapīṭhe nisinnoṃ esoti sutvā nilāmalalocanehi taṃ olokanti dasanaraṃsinā sambhinnasurattādharena mandahasitaṃ karontī taṃ oloketvā pārutakañcukaṃ apanetvā sarīrappabhaṃ vissajjesi. Taṃ disvā brāhmaṇo ummatto sokena paridaḍḍhagatto uṇhavātena pūritamukhanāso assunā kilinnanetto visaññī ahosi. Tato so muhuttena laddhassāso rogīviya rañño sakāsā apasaranto attano gehaṃ gantvā suhade pakkositvā tesaṃ evamāha. Bhavantettha.
若人于危难生起时,
他站在近前。
对苦与乐保持平等。
他既是朋友,也是亲戚。巴利
Yo āpade samuppanne, Upatiṭṭhati santike; Sukhadukkhe samo hoti, So mitto soca ñātako.
谁称赞一个人的优点,又掩盖他的缺点,
应制止,应作;那人是朋友,也是亲属。巴利
Yo guṇaṃ bhāsate yassa, aguṇañca nigūhati; Paṭisedhetya kattabbā, so mitto soca ñātako.
名叫金宝严饰的女子,沉迷于爱欲;
她用青眸的利箭,把我的意撕得粉碎。巴利
Suvaṇṇatilakānāma, lalanā kāmalālayā; Nīlakkhicaṇḍakaṇḍehi, vikhaṇḍesi mano mama.
她的莲花脸上,我那如蜜蜂般的双眼执着留恋。
那些丝毫不顾念我者,就在那里欢喜。巴利
Tassā mukhambuje sattā, mama nettamadhubbatā, Appampina sarantāmaṃ, tatthevā bhiramanti te.
我的心和他们一起,已从掉举中跃出。
以惭耻为又深的护城河,以坚毅为高耸的城墙。巴利
Saheva tehi me cittaṃ, gataṃ ullaṃghiyuddhato; Lajjāgambhīraparikhaṃ, dhitipākāramuggataṃ.
我彻底迷乱了,我完全昏了头,我的一切方向都迷失了。
请你们做我的皈依处,请你们摄受我。巴利
Sammuyhāmi pamuyhāmi, sabbā muyhanti me disā; Tassa me saraṇaṃ hotha, karotha mama saṅgahanti.
老师,你所渴望的那个女人,其实是个旃陀罗女,她不可与你结合。
污秽之物与旃檀香,什么时候能结合在一起呢?巴利
Yaṃ tvamācariya patthesi, caṇḍālī sā asaṅgamā; Kinnu mīḷhena saṃyogo, candanassa kadā siyā.
不走正道的人,吉祥会远远离开他们。
他获得名声、寿命、力量与智慧,也招致不名誉。巴利
Agammagamanā yāti, narānaṃ dūrato sirī; Kitticāyu balaṃ buddhi, ayasaṃca sa gacchatīti.
世人不会舍弃这不净之中的无上摩尼宝。
女人宝和年轻女子,就算出身低贱,也照样会被人占有。巴利
Na pariccajati lokoyaṃ, amejjhe maṇimuttamaṃ; Thīratanaṃ yuvāṇī ca, dukkulā api gāhiyāti.
他这样说完之后,知道了她是有夫之妇还是无夫之妇,就说:“把她带来。”那些人照办了。从那时起,这位婆罗门从她进家门开始,整整四个月都没有去侍奉国王。有五百位王子在这位婆罗门身边学习各种技艺。他们知道这件事后,心想:“只要那个金饰女还在,就会妨碍我们学艺,无论如何都得想办法把她弄死。”于是他们商量好,把驯象师叫来,给了贿赂,这样说道:“把大象灌醉,然后杀掉那个金饰女。”随后他们全都聚集在王宫里,派了一个使者去传话:“我们想见老师。”婆罗门来了,坐下之后,彼此寒暄完毕,他们就说:“老师,我们想见见师母。”于是婆罗门派人去传话:“把金饰女带来。”那些人照办了。当她走到路中间的时候,他们就把大象放了出来。大象用鼻子拍打着地面一路冲过来,用鼻子把她卷起来,放到自己的背上坐着。那些王子这样弄不死她,第二天又派人去,在夜里把她杀了。婆罗门贪恋这样一个女人,心想活着还不如死了好,悲伤哀叹着,在王宫里让人堆起柴堆,走进火里死了。就是这样,被女人所控制的人,会遭遇巨大的灾祸和死亡。世尊确实这样说过。巴利
Evañca pana vatvā tassā sassāmikāssāmikabhāvaṃ ñatvā ānethāti āha, te tathā akaṃsu. Tato brāhmaṇo tāya gehaṃ āgatakālato paṭṭhāya cattāro māse rañño upaṭṭhānaṃ neva agamāsi. Tassa pana brahmaṇassa santike pañcasatarājakumārā nānāvidhāni sippāni uggaṇhanti. Te taṃ kāraṇaṃ ñatvā suvaṇṇatilakāya vijjamānāya amhākaṃ sippuggahaṇassa antarāyo bhavissati, yena kenaci upāyena etaṃ māretuṃ vaṭṭatīti, cintetvā te hatthā cariyaṃ pakkositvā lañjaṃ datvā evamāhaṃsu, hatthiṃ surāya mattaṃ katvā suvaṇṇatilakaṃ mārehīti. Tato te sabbe rājaṅgaṇe sannipatitvā dūtaṃ pāhesuṃ, ācariyaṃ daṭṭhukāmamhāti. Tato brāhmaṇena āgantvā nisinnena paṭisanthāraṃ katvā ācariya ācariyāniṃ passitukāmamhāti āhaṃsu. Atha so suvaṇṇatilakaṃ gahetvā āgacchathāti manusse pesesi. Te tathā kariṃsu, atha tassā vīthimajjhaṃ sampattakāle hatthiṃ vissajjāpesuṃ. So soṇḍāya bhūmiyaṃ paharanto gacchanto upadhāvitvā soṇḍena taṃ ukkhipitvā kumbhe nisīdāpesi. Tato rājāno tathā taṃ mārāpetu masakkontā puna divase manusse payojetvā rattiyaṃ mārāpesuṃ. Brāhmaṇopi evarūpaṃ itthiṃ alasitvā jīvanato matameva seyyoti socanto paridevanto rājaṅgaṇe dārucitakaṃ kārāpetvā aggiṃpavisitvā matoti. Evaṃ mātugāmavasaṅgatā mahantaṃ anayabyasanañca maraṇañca pāpuṇantīti. Vuttañhetaṃ bhagavatā.
就像幻术、阳焰一样,
忧愁、疾病和灾祸;
束缚确实是粗暴的,而且这……
死神的套索栖居于洞穴中;
在那里面,如果有哪个男人去信赖她们,
他就是人中最下劣的人。巴利
Māyāvesā marīcīva, Soko rogo cupaddavo; Kharāva bandhanā cesā, Maccupāso guhāsayo; Tāsu yo vissase poso, So naresu narādhamoti.
她在过去生中不如理地,
做了善事,得到了这样的去处;
以智慧相应之心行善的人,
你们要唯面向涅槃。巴利
Ayoniso sā purimāya jātiyā, Puññaṃ karitvā alabhīdisaṃ gatiṃ; Dhīsampayuttaṃ kusalaṃ karontā, Nibbāṇamevābhimukhaṃ karothāti.
33. 关于贫穷女人的故事,这是渐次说法。巴利
33. Kapaṇāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
世尊般涅槃后,在赡部洲,各地的比丘、比丘尼和男居士、女居士大多都前往大菩提处礼敬,说:“我们要去礼敬大菩提。”后来,许多比丘聚在一起,为了礼敬大菩提而出发。他们在一个村子里托钵乞食后,走进休息堂,吃完饭,稍微休息了一下。那时,那里有一个贫穷可怜的女人,看见比丘们坐在那里,就走上前去,以五体投地的方式行礼,然后站在一边,问道:“尊者,你们要去哪里?”比丘们听了,就对她讲起大菩提的威德,以及自己是为了礼敬大菩提而前往,这样说道:巴利
Bhagavati parinibbute jambudīpe tattha tattha bhikkhubhikkhuṇiyo ca upāsakaupāsikāyo ca jayamahābodhiṃ vandissāmīti yebhuyyena gantvā vandanti. Athā parabhāge bahū bhikkhū saṅgamma mahābodhiṃ vandanatthāya gacchantā aññatarasmiṃ gāmake bhikkhāya caritvā āsanasālaṃ gantvā katabhattakiccā thokaṃ vissamiṃsu, tadā tattha ekā kapaṇā duggatitthī tathā nisinnabhikkhū disvā upasaṅkamitvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā ekamante ṭhitā ayyā kuhiṃ gacchantīti pucchi. Bhikkhū taṃ sutvā jayamahābodhissa ānubhāvañca taṃ vandanatthāya attānaṃ gamanañca kathentā evamāhaṃsu.
世尊坐在那里,战胜了带着魔军的魔罗。
摧毁了烦恼这支大军,佛陀就成了无可超越的觉者。巴利
Yatthāsīno jino jesi, sasenaṃ makaraddhajaṃ; Hantvā kilesasenañca, buddho āsi niruttaro.
大雄站立而足不动地供养彼者,
七日七夜之间,以青莲花之光为眼。巴利
Yaṃ pūjesi mahāvīro, ṭhito pada makopayaṃ; Sattarattindivaṃ netta, nīlanīrajaraṃsinā.
为诸天、阿修罗、人等(众生),是眼目的指引、圣典的宣说;
他以深青色形态的羽毛,如孔雀般闪耀。巴利
Surāsuranarādīnaṃ, nettāli pāḷipātanā; Mecakākārapattehi, sikhaṇḍīviya bhāti yo.
就像如意树一样,为众生而站立在大地之上;
在这世间和他方世界,赐予所愿所求。巴利
Surapādapova sattānaṃ, yaṃ tiṭṭhati mahītale; Iha loke paratte ca, dadanto icchiticchitaṃ.
凡其旧叶亦已落于此,若有人……
他向那棵大树献上供养,大树就赐给他世间的荣华与享乐。巴利
Yassa purāṇapaṇṇampi, patitaṃ yo naro idha; Pūjeti tassa so deti, bhavabhogaṃ mahīruho.
如果有人总是用香、花和净水来恭敬供养他,
他内外都能摧毁恶行。巴利
Gandhamālehi salilehi, yamupāsati sadā naro; Ajjhattañca bahiddhā ca, duritaṃ so nihaññati.
谁给出现世的利益,
谁在给出来世的利益,
那个圆满成就,即胜利的觉悟
女士,我们去礼敬吧。巴利
Yo deti ihalokatthaṃ, Yo deti pāralokikaṃ, Sampadaṃ jayabodhiṃtaṃ, Bhoti gacchāma vandituṃ.
她听了那番话,满心欢喜,生起愉悦,对诸比丘说:尊者,我在别人家里当雇工干活,日子过得又苦又难。明天我连一竹筒米都没有,更别说别的财物了;除了这块布,我连另一块布也没有。为什么这样呢?因为过去没修过福。所以,尊者,请你们为了照顾我,把这块布系在菩提树上当旗帜吧。她这样请求之后,把布洗干净,交给了那些比丘。比丘们为了照顾她,接过布就上路了。她布施了布之后,心里充满喜悦和欢欣,回到家里,就在当天夜里中夜时分,被刀风所伤而命终,转生为那些比丘行路途中一片可爱林子里的一位地居天女。这时,凭借她的福德之力,在三由旬的范围内出现了天界的如意树,到处悬挂着种种不同颜色的旗帜和幡带。天子和天女们全都佩戴着各种装饰,同样拿着旗帜幡带等物嬉戏玩乐,奏起歌舞音乐等各种奇妙景象。第二天,那些比丘前往菩提道场,傍晚到了那个地方,心想:今天就在这片林子里住一夜再走。于是就在那里住下。到了夜里,他们看见种种颜色的旗帜、天女们所奏的歌舞音乐,以及三由旬内的如意树,这一切天界的富贵景象都是因她的福德而出现的,心里非常惊奇,便招呼一位天女问道:你是造了什么业才生到这里的?她向比丘们顶礼,合掌站立,说:尊者,你们不认识我了吗?比丘们说:姊妹,我们认不出你。于是她讲起自己的来历,这样说道。巴利
Taṃ sutvā udaggā somanassajātā bhikkhūnaṃ evamāha. Ahaṃ bhante parakule bhatiyā kammaṃ karontī dukkhena kasirena jīvikaṃ kappemi. Svātanāya me taṇḍulanālipi natthi, pageva aññaṃ dhanaṃ, imaṃ vinā aññaṃ sāṭakampi natthi, kasmā pubbe akatapuññattā, tasmā imaṃ bhante sāṭakaṃ mamānuggahāya bodhimhi dhajaṃ bandhathāti yācitvā sāṭakaṃ dhovitvā tesaṃ adāsi. Bhikkhūpi tassānuggahāya taṃ gahetvā agamaṃsu. Sā sāṭakaṃ datvā pītipāmojjamānasā gehaṃ gantvā tadaheva rattiyā majjhimayāme satthakavātena upahatā kālaṃ katvā tesaṃ bhikkhūnaṃ gamanamagge ekasmiṃ ramaṇīye vanasaṇḍe bhummadevatā hutvā nibbattī, athassā puññānubhāvena tiyojanike ṭhāne dibbakapparukkhā pāturahaṃsu, tatta tatta nānāvirāgadhajapatākā olambanti. Devaputtā ca devadhītaro ca sabbābharaṇavibhūsitā tatheva dhajapatākādayo gahetvā kīḷanti. Naccagītādinekāni acchariyāni payojenti. Atha dutiyadivase tepi bhikkhū bodhimaṇḍalaṃ gacchantā sāyaṇhe taṃ ṭhānaṃ patvā ajja imasmiṃ vanasaṇḍe vasitvā gamissāmāti tattha vāsaṃ upagamiṃsu, tato te rattibhāge nānāvaṇṇadhaje ca devatāhi payojiyamānā gītavāditādayo ca tiyojanaṭṭhāne kapparukkhāni ca idaṃ sabbaṃ devissariyaṃ tassānubhāvena nibbattabhāvaṃ disvā vimhitamānasā devadhītaraṃ āmantetvā tvaṃ kena kammena idha nibbattāti pucchiṃsu. Sā bhikkhū vanditvā añjaliṃ paggayha ṭhitā bhante maṃ na sañjānitthāti āha. Bhikkhūhi na mayaṃ sañjānāma bhaginīti vutte sā attano sabhāvaṃ kathentī evamāha.
昨天,你们聚集坐在禅堂里;
那个穷女人来到你们跟前,向你们行礼。巴利
Hīyyo āsanasālāya, nisīdittha samāgatā; Tumhakaṃ santikaṃ gamma, yā varākībhivādayi.
她为了供养菩提树,准备了衣布;
我昨天死了,夜里被病痛折磨。巴利
Yā bodhiṃ pūjanatthāya, vatthakaṃ paṭipādayi; Sāhaṃ hīyyo cutā āsiṃ, rattiyaṃ byādhipīḷitā.
与种种圆满相应,以种种装饰庄严;
我出生在这座遍布珍宝的宫殿里,在这片园林中。巴利
Nānāsampattisaṃyuttā, nānābhūsanabhūsitā; Vimāne ratanā kiṇṇe, jātāhaṃ ettha kānane.
昨天你们看见我的身体,沾满了尘土和泥垢;
今天你们看我的身体,容色光洁,明亮闪耀。巴利
Hīyyo passittha me gattaṃ, rajojallehi saṃkulaṃ; Ajja passatha me gattaṃ, vaṇṇavantaṃ pabhassaraṃ.
尊者,昨天您看见我穿着肮脏的衣服。
尊者,今天请您看看我这件最殊胜的天衣。巴利
Hīyyo passittha me bhante, nivatthaṃ malinambaraṃ; Ajja passatha me bhante, dibbamambaramuttamaṃ.
头发稀疏零落,发梢散乱分叉,稀疏凌乱。
昨天,我这头曾是满是虱子粪秽、令人厌恶作呕的。巴利
Vikiṇṇaphalitaggehi , kesehi viralā kulaṃ; Ūkāgūthapaṭikkūlaṃ, hīyyo āsisiraṃ mama.
今天,凭着我的福德之力,把那转变过来了;
深蓝柔软的发髻,用鲜花装饰得华美。巴利
Ajja taṃ parivattitvā, mama puññānubhāvato; Sunīlamududhammillaṃ, kusumā bharaṇabhūsitaṃ.
从前,我用头顶运载木柴、水等东西;
今天,我以功德将花环这一重担顶戴在头上。巴利
Purā me sakasīsena, vahitaṃ dārū dakādikaṃ; Puññenāhaṃ ajja mālā, bhāraṃ sīse samubbahe.
昨天,我为了做旗子,布施了一件粗布衣。
尊敬的诸位,今天我拥有了广大的天界福报。巴利
Dhajatthāya mayā hīyyo, padinnaṃ thūlasāṭakaṃ; Ajja nibbatti me bhonto, mahantaṃ dibbasampadaṃ.
明白的人应该去做布施等能带来大果报的事。
在天界和人间,能带来快乐的布施是最上等的。巴利
Jānamānena kattabbaṃ, dānādīsu mahapphalaṃ; Devaloke manussesu, sukhadaṃ dāna muttamanti.
比丘们听了这话,全都生起惊奇稀有的心。那位天神在那夜过后,邀请比丘们,亲手用天界的美味食物让他们吃饱,然后和他们一起上路。途中她一边布施,一边来到大菩提树,用种种幢幡、灯烛,以及各种颜色、香气俱全的鲜花、灯和熏香等供养菩提树,又布施天界的衣物给比丘们做袈裟。她回来后,就住在那片树林里,做了种种善行,死后投生到三十三天。比丘们也到处宣扬这件稀奇的事,引导许多人投入行善积德。巴利
Taṃ sutvā sabbe bhikkhū acchariyabbhutacittā ahesuṃ. Sā devatā tassā rattiyā accayena bhikkhū nimantetvā dibbehi khajjabhojjehi sahatthā santappetvā tehi saddhiṃ āgacchantī antarāmagge dānaṃ dadamānā mahābodhiṃ gantvā sabbehi dhajapatākā dīhi ca nānāvidhavaṇṇagandhasampannapupphehi ca dīpadhūpehi ca bodhiṃ pūjetvā bhikkhūnaṃ cīvaratthāya dibbavatthāni datvā āgamma tasmiṃyeva vanasaṇḍe vasantī nānāvidhāni puññāni katvā tāvatiṃsabhavane nibbatti. Bhikkhūpi taṃ acchariyaṃ tattha tattha pakāsentā bahūjane puññakamme niyojesuṃti.
即使这样,在佛陀的教法里,可怜的人们
以粗劣破衣生起信心,然后;
知道恭敬供养后获得了天界的殊胜福报之后,
你们要正确地成为以恭敬三种事为本的人。巴利
Evaṃ vidhāpi kapaṇā jinasāsanamhi, Katvā pasāda matha thūlakucelakena; Pūjetva dibbavibhavaṃ alabhīti ñatvā, Pūjāparā bhavatha vatthusu tīsu sammāti.
34. 因达古塔长老的故事中,这段渐次解说。巴利
34. Indaguttattherassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
我们的世尊般涅槃之后,在赡部洲有一座名叫华氏城的城市。据说,那里有一位名叫法阿育的国王,拥有大神通、大威德,以教令统御天下,如同转轮圣王。他的教令遍及整个赡部洲,上至虚空一由旬、下至地下一由旬。那时,整个赡部洲的居民以及八万四千座城邦的国王们,各自带领自己的军队车乘,前来侍奉法阿育大王。就在那时,天爱城的天爱大王也带领自己的军队车乘,前去侍奉国王。法阿育王见到天爱大王后,说了些亲切友好的话,然后问道:在您的国境里,有没有多闻、通达传承、具足大德行的尊者们?天爱大王听了之后回答:有的,大王。在那座城里,有一座名叫师子幢的大精舍。那里住着数千位比丘,他们持戒清净、少欲知足、乐于独处远离。在他们当中,有一位名叫因达古塔的长老,他持诵三藏及义注,是那些比丘中的上首。他以种种方式向人、天及比丘们赞叹佛法。他因为有德行,凭着自己的功德在世间广为人知。国王听了之后,心中欢喜,想要见到那位长老,便说:那么,请您亲自前去,请求长老,把他带到这里来。天爱大王听了之后,带领自己手下的象兵等大批军队,来到因达古塔长老面前,顶礼之后说:尊者,法阿育大王想要见您。长老同意说:好。国王便把长老同意的消息传给了法阿育大王。于是法阿育大王满心欢喜,向他教令所及之处的国王们发出命令:你们全都装饰长老前来的道路。那些国王们欢欣鼓舞,在各自的城里击鼓宣告,从天爱城到华氏城之间,把五十五由旬崎岖不平的道路修整平坦,装饰得像天人的天路一样,然后这样回禀法阿育大王。巴利
Amhākaṃ bhagavato parinibbāṇato orabhāge jambudīpe kira pāṭaliputtaṃ nāma nagaraṃ ahosi. Tattha dhammāsoko nāma mahiddhiko mahānubhāvo āṇācakkavatti rājā rajjaṃ kāreti. Uddhaṃ ākāsato heṭṭhā pathaviyā yojanappamāṇe sakalajambūdīpe tassa āṇā pavattati, tadā sakalajambudīpavāsino ca caturāsīti nagarasahasse rājāno ca attano attano balavāhane gahetvā āgamma dhammāsokamahārañño upaṭṭhānaṃ karonti. Tasmiṃ samaye devaputtanagare devaputto nāma mahārājā attano balavāhanaṃ gahetvā rañño upaṭṭhānaṃ agamāsi. Dhammāsoko devaputtamahārājānaṃ disvā madhurapaṭisanthāraṃ katvā tumhākaṃ raṭṭhe bahussutā āgatāgamā mahāguṇavantā ayyā atthīti pucchi. Taṃ sutvā devaputtarājā atthi deva tasmiṃ nagare sīhakumbhakaṃ nāma mahāvihāraṃ. Tattha anekasahassabhikkhū viharanti sīlavantā appicchā santuṭṭhā vivekakāmino. Tesu sāṭṭhakathātipiṭakadharo indaguttatthero nāma tesaṃ pāmokkho ahosi. So anekapariyāyena sanarāmarānaṃ bhikkhūnaṃ dhammaṃvaṇṇeti. Guṇavā attano guṇaṃ nissāya loke pākaṭoti. Taṃ sutvā rājā tuṭṭhamānaso theraṃ passitukāmo hutvā samma tvameva gantvā theraṃ yācitvā idhā nehīti āha. Taṃ sutvā devaputtarājā attano hatthassabalavāhanā dimahā senaṅgaparivuto indaguttattherassa santikaṃ gantvā vanditvā ayya ayyaṃ dhammāsokamahārājā daṭṭhukāmoti āha. Therena sādhūti sampaṭicchite rājā therena sampaṭicchitabhāvaṃ dhammāsokamahārājino pesesi. Tato dhammāsokamahārājā somanassappatto attano āṇāpavattitaṭṭhāne rājūnaṃ sāsanaṃ pesesi. Sabbeva therāgamanamaggaṃ alaṅkarontūti. Atha te rājāno tuṭṭhapahaṭṭhā attano attano nagare bheriṃ carāpetvā devaputtanagarato yāva pāṭaliputtanagaraṃ etthantare pañcapaṇṇāsayojanikaṃ maggaṃ visamaṃ samaṃ karonto devatānaṃ dibbavīthimiva alaṅkaritvā dhammāsokamahānarindassa evaṃ sāsanaṃ pesesuṃ. Bhavantettha.
因达古塔大长老,我们主人的行程
“装饰道路吧!”这句话,是大王派遣来的。巴利
Indaguttamahāthera, sāmino gamanāya no; Maggaṃ alaṅkarontūti, mahārājena pesitaṃ.
然后他们搬走石头、荆棘之类的东西。
把不平整的地方弄平整,再好好地清扫干净。巴利
Tato te apanetvāna, pāsāṇakaṇṭakādikaṃ; Visamaṃ samaṃ karitvāna, sammajjitvāna sādhukaṃ.
撒下如同洗净的珍珠般闪闪发亮的细沙。
在那里,到处都竖起了成排的布制拱门。巴利
Dhotamuttā samābhāsā, okiritvāna vālukā; Ussāpitā tattha tattha, dussatoraṇapantiyo.
由黑洗金、芭蕉树等构成的各式门饰排成一行行。
同样地,还有许多花朵做成的、拱门之上叠着拱门的层层门楼。巴利
Kaladhotahemarambhādi, nānātoraṇapantiyo; Tathā pupphamayā neka, toraṇūparitoraṇā.
在那些地方的每一处,都有制作好的花鬘。
就像用香油点燃的一排排灯盏。巴利
Tesu tesuca ṭhānesu, saṅkhatā kusumagghikā; Tatheva gandhatelehi, dīpitā dīpapantiyo.
莲花与蓝莲花相间,以花朵与新芽装饰。
摆好的水罐花环,装满了芬芳的水。巴利
Padumuppalasannīra, pupphapallava laṅkatā; Ṭhapitā ghaṭamālāyo, puṇṇā sogandhavārihi.
蓝的、黄的等色交错混杂,还有各种彩旗和幡旗。
道路两边,森林茂密繁盛。巴利
Nilapītā disambhinna, patākāhi dhajehi ca; Maggassa ubhato passe, vanamāsi samākulaṃ.
旗帜在那里高高飘扬,微风一阵阵轻轻吹着。
他们就这样仿佛在召唤着,显得格外庄严——梵天、龙、天神等众。巴利
Ketavo uggatā tattha, mandamandasamīraṇā; Avhayantāva sobhanti, brahmoragasurādayo.
那伽、瞻卜、龙花树、计陀迦花、婆拘罗花等,
红莲、青莲等水生花,以及茉莉花等。巴利
Nāgacampapunnāga, ketakīvakulādihi; Padumuppalā dijalajehi, mālatī kusumā dihi.
用许多花环和花鬘,把道路装饰得绚丽多彩;
在铺好脚垫、洒水清扫过的地面上。巴利
Mālādāmehi nekehi, maggamāsi vicittakaṃ; Pattharitvā pādapaṭe, sittasammattabhūmiyaṃ.
他们把炒米花等五种花撒得让人看了满心欢喜。
用花、饰品等物装饰了大象与骏马。巴利
Lājādipañcapupphāni, vikiriṃsu manoramaṃ; Alaṅkaritvā hattassā, kusumā bharaṇādihi.
为了装饰道路,被从各处安置。
在那些地方,到达了鼓圈的中间。巴利
Maggālaṅkaraṇatthāya, ṭhapitāsuṃ tato tato; Tesu tesu ca ṭhānesu, bherimaṇḍalamajjhagā.
优美的女子翩翩起舞,沉浸在情欲的滋味中,片刻不停。
抓起铜钹、竹笛之类的乐器,弹奏各种弦乐器。巴利
Naccanti cāturā nārī, rasabhāvanirantarā; Kaṃsavaṃsādipaggayha, vajjentānekatantiyo.
他们唱着甜美的歌,在这里伴着节拍歌唱。
那道路以善意言辞以及鼓声与琴弦之声被传颂。巴利
Gāyanti madhuraṃ gītaṃ, gāyantettha layānvitaṃ; Maggoso sādhuvādehi, bheritantinadehica.
伴随着大象的吼声和马匹的嘶鸣,
他被各种鸽群和象群搅得一片混乱。巴利
Karīnaṃ koñcanādehi, hayānaṃ hesitehi ca; Nekaviṭaṅkasaṅghehi, so karīhi samākulo.
在道路的两旁,美丽动人,像天女一样。
她们手捧花环,满心欢喜地站在那里。巴利
Maggassa ubhato passe, devakaññūpamā subhā; Mālākalāpe paggayha, tiṭṭhanti tuṭṭhamānasā.
同样地,捧着装满红莲和青莲的水瓶,
众女子手持八种吉祥之物,站在那里。巴利
Tathā puṇṇaghaṭe gayha, padumuppalasaṃkule, Aṭṭhamaṅgalamuggayha, tiṭṭhanti pamadā tahiṃ.
清凉的水充足,以饮水处装饰得很漂亮。
为了洗澡,到处都挖了莲花池。巴利
Sītalūdakasampanna, papāhi samalaṅkatā; Sinānatthaṃ khatā āsuṃ, pokkharañño tahiṃtahiṃ.
到处都建起了令人欢喜的布施厅堂。
在那里,各种物品堆积了很多,都是用来布施的东西。巴利
Tahiṃtahiṃkatā āsuṃ, dānasālā manoramā; Nicitāsumanekāni, dānopakaraṇā tahiṃ.
我们就这样做出了种种供养;
除了大恒河以外,请大王您自己去了解吧。巴利
Evaṃ nekavidhā pūjā, amhehi paṭipāditā; Ṭhapetvāna mahāgaṅgaṃ, taṃ jānātu mahīpatīti.
阿育王听了这话,就命令说:“去把恒河装饰起来!”于是派了十六个夜叉去。那些夜叉带着各自的随从到了那里,靠自己的神通力,在恒河中间三俱卢舍的地方安放了臼石。安放好以后,竖起柱子,架上横梁,从雪山取来赤檀香的心材,铺好木板,又用种种供养仪式加以装饰,然后给国王送去这样的消息:“大王,请您知道这件事。”巴利
Taṃ sutvā asokamahārājā gaṅgaṃ alaṅkarothāti soḷasayakkhe pesesi, te saparivārā tattha gantvā attano ānubhāvena gaṅgāya anto tigāvutaṭṭhāne udukkhalapāsāṇe ṭhapesuṃ. Ṭhapetvā thambhe ussāpetvā tulāsaṃghāṭe datvā himavantato rattacandanasāre āharitvā padare santharitvā anekehi pūjāvidhānehi alaṅkaritvā rañño evaṃ sāsanaṃ pesesuṃ. Bhavantettha.
我们所有人被大王派遣出来,就是为了这件事。
如今这一切我们已经做完了,你们就好好听吧。巴利
Yamatthāya mayaṃ sabbe, mahārājena pesitā; Amhehi dāni taṃ sabbaṃ, katameva suṇotha taṃ.
恒河深达三俱卢舍,宽一由旬。
把无价的赤旃檀固定在柱子上。巴利
Gāvutattayagambhīraṃ, gaṅgaṃ yojanavitthataṃ; Thambhe patiṭṭhapetvāna, anagghaṃ rattacandanaṃ.
从雪山搬运过来后,在那里妥善建起了桥梁。
两边的拱门也都由宝石善加制成。巴利
Himavantato haritvāna, setuṃ tattha sumāpitaṃ; Toraṇā ca ubho passe, ratanehi sunimmitā.
还有满罐形状的旗幡,以及一排排的灯。
两边都造出了宝石和悬挂的装饰。巴利
Puṇṇakumbhaddhajā ceva, padīpāvaliyo tathā; Ubho passesu ratanāni, māpetvālambanānica.
用金、宝石、珍珠等串成的璎珞装饰得十分庄严,
为了细沙之故,洗净的珍珠被铺散开来,光辉。巴利
Suvaṇṇamaṇimuttādi, dāmehi samalaṅkatā; Vālukatthāya okiṇṇā, dhotamuttā pabhassarā.
在那些地方,都安放着大摩尼宝珠。
用各种彩色的布幔装饰,桥的四周显得庄严。巴利
Tesu tesu ca ṭhānesu, ṭhapitāsuṃ mahāmaṇī; Nānārāgavitānehi, sobhitā setuno pari.
各种天界的花等,就悬挂在那里。
在这里该做的已经完成,我们这套供养仪轨也已经准备妥当。
让国王认可那件事。这样说完之后,就派他们去了。巴利
Olambitāsuṃ tattheva, dibbādikusumādayo; Niṭṭhitaṃ idha kātabba, yuttaṃ pūjāvidhiṃtu no; Devotaṃ paṭijānātu, iti vatvāna pesayuṃti.
无忧大王听了这件事之后,就派人去传达命令给那些人:“你们把那位长老请到这里来。”他们回答“好”,就走到因达古塔长老那里,顶礼之后说:“尊者,该去华氏城了。”于是长老被大约六万名比丘僧众围绕着,踏上了五十五由旬的路程。接着,天人和城中居民用各种花环、香料、香粉、幢幡、旗帜等许多东西,还有各种乐工的歌舞音乐,做了供养之后也跟了上来。那时,长老受到住在阎浮提的人们以盛大的供养仪式供养着,逐渐来到旃陀跋伽河与恒河的桥边,在那里看着这盛大的供养仪式,心里这样想:“这样隆重的供养仪式,现在阎浮提没有别人能得到,只有我才得到了。只有我才是最上等的、无可匹敌的。”就这样生起了“我比殊胜者更殊胜”的慢心,停在那里。就在那一刻,一位漏尽长老以天眼看见他内心被慢心支撑着站在那里,就走过去顶礼,然后教导长老,这样说道:因此。巴利
Tampi sutvā asoko mahārājā tumheva theraṃ idhānethāti tesaṃyeva sāsanaṃ paṭipesesi, te sādhūti indaguttattherassa santikaṃ gantvā vanditvā bhante pāṭaliputtanagarassa gamanāya kāloti āhaṃsu, tato thero saṭṭhisahassamattehi bhikkhusaṅghehi parivuto pañcapaṇṇāsayojanamaggaṃ paṭipajji. Athāparaṃ devaputtanagaravāsino anekavidhamālāgandhavāsacuṇṇaddhajapatākādīhi anekehi tālāvacarehi naccagītavāditehi pūjetvā agamaṃsu. Atha thero mahantena pūjāvidhānena jambudīpavāsīhi pūjiyamāno anukkamena candabhāgāya gaṅgāya setuṃ patvā tattha mahantaṃ pūjāvidhānaṃ olokento evaṃ cintesi, evaṃ uḷāraṃ pūjāvidhānaṃ idāni jambudīpe nāññassa hoti, mayhamevetaṃ kataṃ. Ahamevetta uttamo appaṭimoti evaṃ seyyassa seyyohamasmīti mānaṃ uppādetvā aṭṭhāsi. Tasmiṃ khaṇe eko khīṇāsavatthero taṃ mānenupatthaddhacetasā ṭhitaṃ dibbacakkhunā disvā upasaṅkamitvā vanditvā therassa ovadanto evamāha. Tasmā.
别让自己被傲慢控制,尊者,傲慢已落入掌控。
它总是带来祸害,使人堕落之后,在轮回中流转。巴利
Mā mānassa vasī hotha, māno bhante vasaṃgataṃ ; Anatthado sadā hoti, pātetvāna bhavā vaṭe.
被慢所膨胀的众生,被贪爱与嗔恚所缠缚;
变成猿猴、蛇、狗等,在各种生命形态中出生。巴利
Māno palālito satto, taṇhāpaṭighasaṅgato; Makkaṭoragasoṇādi, hutvā jāyati jātisu.
别用傲慢把自己填满,尊者,要净化自己。
意乐不清净的比丘,不能让施主感到满意。巴利
Mā mānaṃ sāmi pūrehi, attānaṃ parisodhaya; Aparisuddhā sayo bhikkhu, dāyakaṃ na paritosati.
对于布施的人、忆念的人、恭敬供养的人,如果你……
你应当成为具有大果报与大威德者,为求欲者应当涅槃。巴利
Dadantānaṃ sarantānaṃ, pūjentānaṃ sace tuvaṃ; Mahapphalaṃ mahābhūtiṃ, kāmattha hotha nibbaṇāti .
长老听完之后,对轮回生起厌离,就站在原地观照三相,反复审察这个由业所生的身体,当下就证得阿罗汉果,同时获得无碍解,然后才离开。之后,法阿育大王被强大的军队和随从簇拥着,以盛大的供养仪式迎上前去,顶礼之后,又加倍地供养和礼敬,然后和广大比丘僧团一起把长老迎请到自己的都城。长老为大众说法,大王听了心生欢喜,安住在五戒上,建造了一座大精舍,并以四种资具供养承事随长老同来的六万比丘。接着,长老弘扬包含义注的三藏教法,在那里住了很久,就在当地入般涅槃。国王和随从为长老举行了遗体安葬仪式,收取舍利,建起了一座大塔。巴利
Taṃ sutvā thero saṃsāre nibbindo tattheva ṭhito tilakkhaṇaṃ paṭṭhapetvā karajakāyaṃ sammasanto sahapaṭi sambhidāhi arahattaṃ patvāva nikkhami. Tato dhammāsokamahārājā balavāhanaparivuto mahantena pūjāvidhānena paṭimaggaṃ āgamma vanditvā tato diguṇaṃ pūjāsakkāraṃ kurumāno mahābhikkhusaṅghena saddhiṃ theraṃ attano nagaraṃ netvā tassa dhammakathaṃ sutvā pasannamānaso pañcasīle patiṭṭhāya mahantaṃ vihāraṃ kāretvā therena sahāgatānaṃ saṭṭhisahassānaṃ bhikkhūnaṃ catupaccayehi upaṭṭhāna makāsi, atha thero sāṭṭhakathaṃ piṭakattayaṃ pakāsento tasmiṃ ciraṃ vasitvā tattheva parinibbāyi. Tato rājā sapariso tassa sarīranikkhepaṃ kāretvā dhātuyo gahetvā mahantaṃ cetiyaṃ kārāpesīti.
过去在地上行善积福的人们,
凭借功德之力,他们如此兴盛。
连同诸天在内,他们作意于他,
你们要一直努力地做福德,心怀敬畏。巴利
Purātanānaṃ bhuvi puññakamminaṃ, Guṇānubhāvena mahenti evaṃ; Sadevakā naṃ manasīkarontā, Puññaṃ karothā yatane sadā darāti.
35. 此是供养枝花环女故事中的次第讲述巴利
35. Sākhamālapūjikāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
我们的世尊圆满了十种波罗蜜后,次第投生到兜率天宫,受到诸天礼敬;接着在释迦族王室中结生,从母胎出生,逐渐修行,最终证得无上正自觉。从那以后,他住世四十五年,宣说了八万四千法蕴,把无数难以计算的众生从生死轮回的此岸渡到彼岸,完成了诸佛应做的一切事业。后来,他在拘尸那的末罗族娑罗林中、双娑罗树之间,于维萨迦月满月那天,在安排好的床座上,头朝北,右胁而卧,正念正知,安住于不再起身的卧姿中。他在后夜时分教导完比丘们,在诸力增盛之时,令大地震动,以无余涅槃界般涅槃。世尊——世间的救护者——般涅槃后,阿难长老把这件事告诉了末罗族诸王。于是拘尸那的末罗族人以及诸天、梵天等众会集一处,以歌舞音乐、花环香花等供养、尊重、恭敬、礼敬,张起布帐等,把世尊的遗体送到城中央末罗族名为“摩古塔班达那”的塔庙处,像对待转轮王的遗体那样,先用未曾用过的布缠裹,再用未曾用过的棉花缠裹,这样用五百对布缠裹后,放入铁制的油瓮中,又用另一个铁瓮盖上,用各种香料堆成火葬堆,把世尊的遗体放上火葬堆。这时,大迦叶长老以头礼敬世尊的双足,凭借天神的威力,火葬堆四周一下子同时燃起。世尊的遗体火化后,留下了像素馨花蕾一样的舍利。据说那时,在拘萨罗王的国土中,有一个村妇,听说世尊般涅槃,正赶来参加庆典,半路上被自己身上发作的风病所困,无法赶到庆典,便去了世尊的火葬处,用三枝树枝花供养世尊的舍利遗体,心生欢喜,以五体投地礼敬后离去。她就在那天夜里中夜时分命终,投生到忉利天宫一座三十由旬大的金色宫殿中。为了显示她过去所造的业,那些车轮大小的树枝花就在那里处处垂挂。整个宫殿都被它们照亮,变得像芳香的檀香盒一样。她看到自己获得的美貌、自身、宫殿的庄严和眷属的圆满,心中惊奇,便想:“我过去到底造了什么善业,才得到这些?”她看到世尊舍利遗体上被供养的三枝树枝花,心生欢喜,手里拿着一大串车轮大小的树枝花,为了供养舍利而前往。那时聚集在那里的人们看到她容貌殊胜,又看到她手中那巨大的树枝花串,心中惊奇,问道:“姑娘,你住在哪里?这花又是从哪里得到的?”天女听后,把自己因为供养世尊舍利遗体的三枝树枝花串而获得的种种圆满、天宫,以及过去死时的尸体等,全都展示给他们看,然后在说法结束时说道。巴利
Amhākaṃ bhagavā dasapāramiyo pūretvā anukkamena tusitabhavane nibbatto devehi ārādhito sakkarājakule paṭisandhiṃ gahetvā mātukucchito nikkhanto anukkamena paramābhisambodhiṃ patvā tato paṭṭhāya pañcacattālīsasaṃvaccharāni ṭhatvā caturāsītidhammakkhandhasahassāni desetvā gaṇanapathamatīte satte bhavakantārato santāretvā sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā kusinārāyaṃ upavattane mallānaṃ sālavane yamakasālāna mantare uttarasīsakaṃ paññatte mañcake vesākhapuṇṇadivase dakkhiṇena passena sato sampajāno anuṭṭhānaseyyāya nipanno pacchimayāme bhikkhū ovaditvā balavapaccū-sa samaye mahāpathaviṃkampento anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi, nibbute pana bhagavati lokanāthe ānandatthero mallarājūnaṃ etaṃ pavattiṃ ārocesi. Tato kosinārakā ca devabrahmādayo ca sannipatitvā naccagītavāditehi mālāgandhādīhi ca sakkarontā garukarontā mānentā pūjentā celavitānādayo karontā bhagavato sarīraṃ nagaramajjhe yattha makuṭabandhanaṃ nāma mallānaṃ cetiyaṃ, tattha netvā cakkavattissa sarīraṃ viya ahatena vatthena veṭhetvā tato vihatena kappāsena veṭhetvāti evaṃ pañcadussayugasatehi veṭhetvā āyasāya teladoṇiyā pakkhipitvā aññissāya āyasāya doṇiyā paṭikujjitvā sabbagandhānaṃ citakaṃ karitvā bhagavato sarīraṃ citakaṃ āropesuṃ. Atha mahākassapattherena bhagavato pāde sirasā vandite devatānubhāvena citako samantā ekappahāreneva pajjali. Bhagavato pana sarīre daḍḍhe sumanamakuḷasadisā dhātuyo avasissiṃsu. Tasmiṃ kira samaye kosalarañño janapade aññatarā gāmavāsikā itthī bhagavati parinibbute sādhukīḷhaṃ āgacchamānā antarāmagge attano sarīre uppannavātarogena upaddutā sādhukīḷhaṃ sampāpuṇituṃ asakkontī satthu āḷāhanaṃ gantvā bhagavato dhātusarīre tīṇi sākhapupphāni pūjetvā pasannamānasā pañcapatiṭṭhitena vanditvā gatā tāya eva rattiyā majjhimayāme kālaṃ katvā tāvatiṃsabhavane tiṃsayojanike kanakavimāne nibbatti. Tassā pubbakammapakāsanatthaṃ cakkamattāni sākhapupphāni tatta tattha olambanti. Teheva sabbaṃ vimānaṃ ekobhāsī ahosi. Tato sugandhakaraṇḍakaṃ viya ca ahosi, sā pana attano sobhaggappattaṃ attabhāvañca vimānasampadañca parivārasampattiyo ca disvā vimhitamānasā pubbe katena kena me puññakammenā yaṃ laddhāti olokantī bhagavato dhātusarīrasmiṃ pūjitāni tīṇi sākhapupphāni disvā pasannamānasā mahācakkappamāṇaṃ sākhamālaṃ hatthena dhārentī dhātupūjanatthāya agamāsi. Tadā tattha sannipatitā manussā tassā rūpasampadañca hatte mahantaṃ sākhamālañca disvā vimhitamānasā amma tvaṃ kattha vāsikā. Kattha panimaṃ pupphaṃ paṭiladdhanti pucchiṃsu, taṃ sutvā devadhītā attanā bhagavato dhātusarīrassa pūjitasākhamālattayānubhāvena paṭiladdhasampattiyo ca dibbavimānañca pubbe matakalevaraṃ cāti sabbaṃ tesaṃ dassetvā dhammadesanāvasāne āha.
贤者们,你们既然都聚集到这里来了,就请看看我的成就吧。
我以微小作为对正等正觉者舍利所做。巴利
Samāgatā bhavantā bho, passantu mama sampadaṃ; Katamappena kārena, sammāsambuddhadhātuyā.
昨天我以三串枝花鬘供养牟尼舍利。
礼敬之后,内心知足,就在那天夜里返回了。巴利
Sākhamālāni tīṇeva, hīyyohaṃ munidhātuyā; Pūjayitvāna santuṭṭhā, nivattā tāya rattiyā.
临死时被烈风逼迫,我忆念起那善行。
凭这个福德业,我投生到了三十三天。巴利
Marantī kharavātena, tamahaṃ sucaritaṃ sariṃ; Tenāhaṃ puññakammena, tāvatiṃsūpagāahuṃ.
在那里,我的宫殿高达三十由旬;
到处点缀着最精美的楼阁,以“枝花环”之名广为人知。巴利
Tattha me āsi pāsādo, tiṃsayojanamuggato; Kūṭāgāravarākiṇṇo, sākhamālāti , vissuto.
就像被一切香料熏透的匣子;
同样,我的宫殿也被天香熏染。巴利
Yathā sabbasugandhehi, karaṇḍaṃ paribhāvitaṃ; Tathā dibbasugandhehi, gandhitaṃ bhavanaṃ mama.
花朵像车轮那么大,一枝枝上到处都能看到。
天界的香气四处飘散,蜜蜂群集其间。巴利
Cakkamattā sākhapupphā, tattha tatthūpalambare ; Dibbagandhā pavāyanti, madhubbabhanisevitā.
确实,从一朵花中落下容量如tumba的花粉。
天人们被那些花粉染成金黄,尽情嬉戏玩乐。巴利
Bhassanti ekapupphasmā, tumbamattā hi reṇavo; Tehi piñjaritā devā, kīḷanti ca lalantica.
用花环等饰物打扮好,佩戴着种种绝妙的天界庄严。
天子们带着天女,沉醉在歌舞等娱乐中。巴利
Pīḷandhitvāna mālādhayā, sudibbā bharaṇānica; Sahaccharā devaputtā, naccagītādibyāvaṭā.
诸位贤者,蛇啊,请看这个!这些众生被愚痴所覆盖。
我昨天死去并被丢弃的尸体,已经腐烂了。巴利
Passathemaṃ bhujaṅgā bho, sattā mohena pārutā; Hīyyo mataṃ paviddhaṃ me, pūtibhūtaṃ kalevaraṃ.
被蛆虫所遍布,被成群苍蝇所嬉戏;
成了乌鸦、狗等众生的丰盛大餐,一堆腐尸。巴利
Puḷavehi samākiṇṇaṃ, makkhikāgaṇakīḷitaṃ; Kākasoṇādisattāna, māhāraṃ kuṇapālayaṃ.
过去,男人们用各种各样的方式渴求着你。
如今连想看一眼都不愿意,唉,这真是被贪欲和无知所蒙蔽啊。巴利
Patthenti purisā pubbe, anekopāyanena taṃ; Daṭṭhumpidāni nicchanti, taṇhāyaññāṇatā aho.
我礼敬世间明灯者、清净者、有名声者。
昨天我还如法供奉了佛舍利,今天已经安住在天界了。巴利
Lokapajjotakassāhaṃ, vimalassa yasassino; Dhātuṃ hīyyo mahiṃ sammā, ajja sagge patiṭṭhitā.
舍弃了那样一个身体,如今我得到了这样一个身体。
请看以光辉闪耀的天界之身。巴利
Hitvāne tādisaṃ kāyaṃ, laddhaṃdāni mamedisaṃ; Dibbattabhāvaṃ sobhāhi, bhāsamāna mudikkhatha.
聚集在这里的各位,请听我说话。
没积过福的人,在三有之中连一丁点快乐也没有。巴利
Bhāsamānāya me vācaṃ, suṇothettha samāgatā; Natthevākatapuññassa, aṇumattaṃ bhave sukhaṃ.
哪怕只种下如水滴般微小的一点善种子,若有人在佛陀的教法里,
只要还没有证得涅槃,善行就不会没有果报。巴利
Bindumattampi yo puñña, bījaṃ ropeti sāsane; Na hā natthaphalaṃ hoti, yāva nibbāṇapattiyāti.
那位天神就这样展示了自己得到的天界福报,又劝诫了大众,用天界的枝花供养了佛陀舍利,然后在人们眼前,与天宫一起回到了天界。众人看到这一幕后,纷纷行布施等善业,使天界充满了人。巴利
Evaṃ sā devatā attanā paṭiladdhadibbavibhavaṃ dassetvā janakāyaṃ ovaditvā dibbasākhapupphehi jinadhātuṃ pūjetvā manussānaṃ passantānaṃyeva saddhiṃ vimānena devalokameva agamāsi. Taṃ disvā mahājano dānādīni puññāni katvā devalokaṃ pūresīti.
她就用这么一朵花供养了舍利。
供养之后,她在天界得到了福报。
诸位,你们也(享受)忉利天中的安乐,
若为欲乐之故,何处好好修作诸福德?巴利
Evañhi sā pupphamattena dhātuṃ, Pūjetva devesu alattha bhūtiṃ; Tumhepi bhonto tidivesu sātaṃ, Kāmattha ce kattha puññāni sādhuṃti.
36. 摩梨耶婆罗门故事中的次第说法巴利
36. Moriyabrahmaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
我们的世尊般涅槃之后,在摩揭陀国有一个叫摩迦罗的大村子。那里住着一位名叫摩利耶的婆罗门,他有信心,心怀净信。他的妻子名叫塞那尼,也很有信心,对三宝怀有净信。他们两人和合相处,彼此欢喜,常常邀请比丘僧团,持续不断地行布施,以衣服、饮食、卧具、医药这四种资具来供养,同时持守戒律,做布萨,就这样度过每一天。后来,他家里的财产因为大量用于布施等善行而耗尽了。于是那位婆罗门妻子对丈夫说:“夫君,我们家里的钱财已经用完了,我们该怎么继续行布施呢?”婆罗门听后说:“亲爱的,你别担心。我会想办法把布施继续下去。”说完,他就表明了自己在这件事上的坚定决心。巴利
Amhākaṃ bhagavati parinibbute magadharaṭṭhe macalaṃ nāma mahāgāmaṃ ahosi. Tattha moriyonāma brāhmaṇo paṭivasati saddho pasanno, tassa senānāme kā bhariyā atthi. Sāpi saddhā pasannā ratanattayesu. Te ubhopi samaggā sammodamānā bhikkhusaṅghaṃ nimantetvā niccaṃ dānaṃ pavattentā cīvarādicatupaccayehi upaṭṭhahantā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā divasaṃ vītināmenti. Athassa gehe vibhavaṃ yebhuyyena dānādīsu parikkhayamagamāsi. Tato brāhmaṇī sāmi no gehe dhanaṃ parikkhīṇaṃ. Kathaṃ dānaṃ pavatteyyāmāti brāhmaṇassa ārocesi, tato brāhmaṇo mā bhadde cintesi. Yenakenaci upāyena dānaṃ patiṭṭhapessāmāti vatvā tasmiṃyeva attano saussāhataṃ pakāsonto āha.
在世间,了知“这是布施的果报”的人,
谁不会对持戒者布施呢?哪怕只是一点点,天天也好。巴利
Jānamāno hi lokasmiṃ, dānassedaṃ phalaṃ iti; Na dajjā ko susīlesu, appampi divasampati.
有智慧的人在这世间,把布施当作转生天界的根本。
世间乐于行善之人,有哪个人会不布施呢?巴利
Saggalokanidānāni, dānāni matimā idha; Kohināma naro loke, na dadeyya hite ratoti.
他这样说完之后,又进入树林,采来各种树叶和果实,装满篮子拿去卖,卖完再继续布施,从不中断。从那时起,他就一直去树林里采集叶子和果实,卖了之后拿来布施,以此过活。有一天,那个婆罗门进了树林,用叶子和果实把篮子装满,顶在头上走回家。路上他看见一处美丽的山涧:花果嫩叶垂拂,各种树木丛生,许多鹧鸪和四足动物在这里栖息,遍地散落着无数花朵和叶子,被花粉覆盖的沙地平坦柔软,清凉的水流缓缓淌过,没有泥泞,顺着斜坡流下。他把篮子放在岸边,下水沐浴。就在那时,那棵树上住着的一位天子看见他在那里沐浴,便用天眼观察,心想:这个人到底是心地善良,还是心地邪恶?这位奇特的人虽然处境困苦,却艰难辛苦地维持生计,仍不中断布施的善法。他这样想着,因感念他的品德,便发愿:愿篮子里放着的叶子和果实全都变成黄金。凭借他的威神力,所有东西都变成了黄金。接着,天子在金篮上方、金堆顶上放了一颗能满足一切愿望的巨大宝珠,然后隐身退到一旁站着。婆罗门沐浴后上岸,看见篮子里满是金光闪耀的宝珠,心中疑惑:这是什么?他走到篮子旁边,却不敢伸手去拿,就站在那里。天子看见他这样,便以可见的身体站着说:婆罗门,不要害怕。这些是我变化出来的,拿去吧。婆罗门听了天子的话,心想:这到底是天子凭自己的威神力给的,还是我修福所得的果报?我要问他。于是合掌向天子问道。巴利
Evañca pana vatvā bhadde vanaṃ pavisitvā anekavidhāni paṇṇāni ca phalāni ca pacchipūraṃ āharitvā vikkiṇitvāpi dānaṃ na upacchindissāmāti vatvā tato paṭṭhāya vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā vikkiṇitvā dānaṃ dento paṭivasati. Athekadivasaṃ brāhmaṇo vanaṃ paviṭṭho paṇṇehi ca phalehi ca pacchiṃ pūretvā sīsenā dāya gehaṃ āgacchanto pupphaphalapallavehi vinataṃ nekatarugaṇanicitaṃ sammattānekacātakacatuppadanisevitaṃ vippakiṇṇānantapupphapattakiñjakkhacchannavāḷukātalaṃ sandamānasītalā malajalappavāhaṃ akaddamāninnasupatittehi sundaraṃ kandaraṃ disvā pacchiṃ tīre ṭhapetvā otiṇṇo nahāyati, tasmiṃ khaṇe tattha ekasmiṃ rukkhe adhivattho devaputto taṃ tattha nahāyantaṃ disvā kinnu kho esa kalyāṇajjhāsayo vā udāhu pāpajjhāsayo sattoti dibbacakkhunā upadhāranto acchariyapuriso eso duggatopi hutvā attano dānappaveṇiyā upacchijjanabhayena vanaṃ gantvā paṇṇāni ca phalāni ca āharitvā dukkhena kasirena jīvikaṃ kappento dānadhammaṃ na upacchindatīti cintetvā tassa guṇādayo paṭicca pacchiyaṃ ṭhapitapaṇṇāni ca phalāni ca sabbāni suvaṇṇāni hontūti adhiṭṭhāsi. Athassānubhāvena sabbaṃ suvaṇṇaṃ ahobhi, atha so suvaṇṇapuṇṇapacchiyaṃ upari suvaṇṇarāsimatthake sabbakāmadadaṃ mahantaṃ maṇiratanaṃ ṭhapetvā antarahito paṭikkamma aṭṭhāsi, tato brāhmaṇo nahātvā uttiṇṇo pacchiyaṃ sampuṇṇasuvaṇṇavaṇṇaraṃsinā sambhinnavijjotamānamaṇiratanaṃ disvā kimetaṃti āsaṅkitaparisaṅkito pacchisamīpaṃ gantvā hatthaṃ pasāretuṃ avisahanto aṭṭhāsi. Taṃ disvā devaputto dissamānasarīrena ṭhatvā mā tvaṃ bhāyi brāhmaṇa. Mayā etāni nimmitāni, gahetvā gacchāhīti āha, atha brāhmaṇo devaputtassa kathaṃ sutvā ayaṃ devaputto imaṃ mayā nimmitaṃ, gahetvā gacchāti vadati. Kinnu kho so attano ānubhāvena deti, udāhu mayā katapuññenāti pucchissāmi taṃti pañjalikova devaputtaṃ pucchanto āha.
我现在合掌请问你,有大神通的天子。
你把黄金布施给我,还有能满足欲望的最上等宝珠。巴利
Pucchāmi pañjalī dāni, devaputta mahiddhika; Dadāsi me suvaṇṇañca, kāmadaṃ maṇimuttamaṃ.
你也根本不是我们的任何亲人。
既不是朋友,也不是帮忙的人。
你是看到了什么好处,
请把这笔财富给我。巴利
Nāpi ko no tuvaṃ ñāti, Na mitto nopakārako; Kiṃ tvaṃ atthavasaṃ disvā, Mama dajjāsimaṃ dhanaṃ.
靠什么苦行和戒律,靠什么品行和德行,
天人,你凭什么要给我?我修成的善行又算什么?巴利
Kena tapena sīlena, kenācāraguṇena ca; Yena dajjāsi me deva, kiṃ me sucaritaṃ citaṃ.
什么是往昔之业?你凭何种业而显示?
或者,请用你的神通开示,把我所问的告诉我吧。巴利
Kinnu purātanaṃ kammaṃ, kena kammena dassasi; Athavā taviddhiyā desi, taṃ me akkhāhi pucchitoti.
那时,天子说:“婆罗门,我并不能因为自己是天神就赐给他人什么东西;这是靠你过去所造善业的威力才生起的。”说完,他用天眼看到那位婆罗门过去的业行,就为他说明,说道:巴利
Tato devaputto na kho panāhaṃ brāhmaṇa devoti paresaṃ kiñci dātuṃ sakkomi, tayā pubbe katasucaritānubhāvena nibbattatīti vatvā dibbacakkhunā tassa pubbakammaṃ disvā tassa pakāsento āha.
迦叶佛——这世间的明灯、正等正觉者——般涅槃之后,
那位佛陀的教法曾遍及一切处。巴利
Kassape lokapajjote, sambuddhe parinibbute; Sabbattha patthaṭaṃ āsi, tassa buddhassa sāsanaṃ.
那时,你是一个边远村落里的族中少年;
你有信仰,也有清净的信心,是布施者,喜欢行善。巴利
Tadā paccantime gāme, tvamāsi kuladārako; Saddho āsi pasanno ca, dāyako kusale rato.
那时,有一位出家人在路上独自走着;
你被强盗追赶,钵和袈裟都被抢走了。巴利
Tadā pabbajito eko, gacchanto antarāpathe; Corehi anubaddhosi, acchinnapattacīvaro.
你把断下的树枝当作下衣穿上,也同样用它披在身上;
你已经进了村子,正在碎布堆里翻找。巴利
Sākhābhaṅgaṃ nivāsetvā, pārupitvā tatheva taṃ; Antogāmaṃ paviṭṭhosi, esamāno pilotike.
那时,你看见那行走者,内心受到震动。
你布施了一套衣服,相信布施会有果报。巴利
Tato tvaṃ caramānaṃ taṃ, disvā kampitamānaso; Vatthayugaṃ adāsi tvaṃ, saddahaṃ dānato phalaṃ.
用钵饭盛给那位比丘,尽力地供养服侍他。
你怀着清净的信心,礼敬之后,送他离去了。巴利
Patthodanena taṃ bhikkhuṃ, parivisitvā yathābalaṃ; Pesesi abhivādetvā, saddhāya suddhamānaso.
你做了这件善事,这就是你的修行。
你的这个善业,次要果报就是这样。巴利
Imaṃ tvaṃ akarī puññaṃ, tuyhetaṃ caritaṃ imaṃ; Tassa te puññakammassa, amukhyaphala mīdisaṃti.
这样说完之后,又教导他说:“婆罗门,我已经让这笔财富不会被国王等人夺走。你可以安心拿去,按自己的心愿使用。这颗摩尼宝珠有求必应,你也要靠它的威德,不要让布施中断,好好养育妻儿眷属。”婆罗门听了这番话后,就按照所说的去做,向比丘僧团广行大布施,持守戒律,在那里住了很久。后来命终,转生到了天界。巴利
Evañca pana vatvā idaṃ te brāhmaṇa dhanaṃ rājādīhi mayā anāharaṇīyaṃ kataṃ, tvaṃ aparisaṅkanto gahetvā yathādhippāyaṃ karohi, imaṃ kho pana maṇiratanaṃ icchiticchitaṃ pasavati, tenāpi ānubhāvena tava dānaṃ anupacchindanto puttadārādayo posehīti anusāsi, taṃ sutvā brāhmaṇo tena vuttaniyāmeneva bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ dadanto sīlaṃ rakkhanto ciraṃ vasitvā aparabhāge tato cuto devaloke nibbattīti.
即使像这样在财富上低微、贫乏,已寂静的人。
他们根本不放弃随布施而来的东西。
所以,尊敬的各位,当布施之物现前时,
别在任何布施的事情上疏忽大意。巴利
Evaṃ nihīnāpī dhanena santo, Dānanvayaṃ neva pariccajanti; Tasmā hi bhonto sati deyyadhamme, Mā kattha dānesu pamādabhāvaṃti.
37. 关于儿子的故事——依次第而说的开示巴利
37. Puttavatthumhi ayamānupubbīkathā
据说有一次,住在兰卡岛的六十来位比丘,想去礼拜大菩提树,就一起商量好,从大渡口上船,到了赡部洲,在多摩梨帝港下船,一路辗转来到了华氏城。那时,这些比丘在城里托钵乞食,一个穷苦人看见了他们,心里欢喜,想:“我很久没见到佛弟子了。”他赶紧叫来妻子说:“贤妻,我想供养这些圣者。我们过去没修过福,如今才这么穷困。要是再不在这殊胜的福田里种下种子,以后还会一直这样穷下去。”说完又问:“家里有什么能布施的东西吗?”妻子听了说:“当家的,家里我实在找不出什么可以供养这些圣者的。不过,要是把孩子杀了,倒是可以拿来布施。”他听了妻子的话,说:“贤妻,把孩子杀了拿什么来布施呢?”妻子回答说:“当家的,你怎么不明白,孩子死了,亲戚朋友见我们可怜,会带些慰问品来。我们可以拿这些来布施。”这位男居士说:“好,就这么办吧。”于是把这事全交给了母亲去办,可母亲不忍心杀死孩子,就说:“确实是这样。”巴利
Ekasmiṃ kira samaye laṅkādīpavāsino saṭṭhimattā bhikkhū jayamahābodhiṃ vanditukāmā ekato mantetvā mahātitthena nāvaṃ āruyha jambudīpaṃ patvā tāmalittipaṭṭhene otaritvā anukkamena pāṭaliputtanagaraṃ pāpuṇiṃsu. Atha tasmiṃ nagare piṇḍāya carante te bhikkhū eko duggatamanusso disvā cirena mayā diṭṭhā buddhaputtāti somanasso bhariyaṃ pakkositvā bhadde imesaṃ ayyānaṃ dānaṃ dātukāmomhi, pubbe no akatapuññattā idāni duggatā jātā, imesu puññakkhettesu bījaṃ no ce ropessāma, punapi evameva bhavissāmāti vatvā kiṃ me gehe deyyadhammaṃ atthīti pucchi. Sā taṃ sutvā ghare no sāmi ayyānaṃ kiñci dātabbaṃ na passāmi. Api ca mama puttaṃ māretvā dānaṃ dātuṃ sakkāti. So tassā kathaṃ sutvā bhadde puttaṃ māretvā kiṃ dānaṃ demāti āha. Tāya taṃ sutvā sāmi kiṃ na jānāsi, putte no mate sandiṭṭhasambhattā ñātimittasuhajjā ca amhākaṃ santikaṃ āgacchāntā kiñci paṇṇākāraṃ gahetvā āgacchanti. Mayaṃ tena paṇṇākārena dānaṃ dassāmāti vutte upāsako sādhu tathā karohīti mātuyā eva bhāramakāsi, sā puttaṃ māretuṃ avisahantī āha. Tathā hi.
好不容易才得到的宝贝儿子,我亲昵地喊着“妈妈、妈妈”;
谁想离开那双深蓝的眼睛和美丽的容颜?巴利
Kicchā laddhaṃ piyaṃ puttaṃ, ammammāti piyaṃ vadaṃ; Sunīlanettaṃ subhamuṃ, ko pakkamitumicchati.
就算被母亲害死,他也只哭母亲;
我没法杀他,我的心在发抖。巴利
Mātarā māriyantopi, mātarameva rodati; Māretuṃ taṃ na sakkomi, hadayaṃ me pavedhatīti.
她这样说完之后,又说:“主人,我实在下不了手杀儿子,你去杀吧。”于是就把儿子送到父亲那里。父亲也同样下不了手杀他,便这样说道。记载中确实是这样说的。巴利
Evañca pana vatvā ahaṃ sāmi na sakkomi puttaṃ māretuṃ. Tvaṃ mārehīti puttaṃ pitusantikaṃ pesesi. Atha sopi taṃ māretu masakkonto evamāha. Vuttañhi.
被称为“儿子”的儿子们,救助父亲免于痛苦;
儿子永远是父亲的痛苦和快乐,也是他的继承人。巴利
Tāyanti pituno dukkhaṃ, puttā puttāti kittitā; Pitu dukkhaṃ sukhaṃ puttā, dāyādā honti sabbadā.
愿我得到一个和我很像的儿子,年幼娇小,说话悦耳。
贤女,我无法将他与生命分离。巴利
Tasmā me sadisaṃ puttaṃ, pillakaṃ mañjubhāsanaṃ; Na sakkomi ahaṃ bhadde, jīvitā taṃ viyojituṃ.
杀儿子的人会落得身败名裂、遭人唾骂。
他确实也会遭受杀生业,那人确实会遭受。巴利
Ayasañca akittiñca, pappoti puttaghātako; Pāṇātipātakammampi, kāmaṃ so phusate naroti.
他这样说完之后,就派人去传话:“你自己去把你的儿子杀掉。”听到这话以后,那些想找办法害死王子的人这样说:“我们可没办法杀他。不过我们家后院有个大蚁丘,里面住着一条龙王。我们把王子派到那里去,它咬他一口就能把他咬死。”他们就这样盘算:“这倒是个办法。”于是把王子叫来,用油膏、手环等把他打扮好,在他手里放了一个球,对他说:“孩子,去后院蚁丘旁边玩吧。”就把他打发出去了。
那孩子过去以后,玩着球,把球掉进了蚁丘的洞里。他伸手进蚁丘的洞里去捡球。这时那条蛇被激怒了,发出嘶嘶的声音,鼓起大大的蛇冠,从洞里抬起头来张望,就像从王子手里滑落的套索一样。王子什么也不懂,一把紧紧抓住了蛇的脖子。这时,由于他父母信心的力量,龙王把一颗八面如意宝珠颈饰落到了王子的手心里。
王子的父母正站在门口看着他的举动,看见那颗宝珠,赶紧跑过去把孩子抱起来,从他手里拿过宝珠。然后他们把宝珠放在清净座上,做了供养,又洒水祈愿说:“请给我们这个、给我们那个。”接着,凭着宝珠的威力,他们在自家门口建了一座大凉亭,用布幔等装饰好,为比丘们铺好座位,请六十位比丘坐下,做了大布施。
城里的人听说了宝珠的威力,都聚集过来。他们就在众人面前,说明自己是靠信心的力量才得到这颗宝珠的,并说:“我们把它完全布施出去。”于是把宝珠安置在一个地方。凭着它的威力,他们一生行布施、持戒,命终之后投生到了天界。巴利
Evañca pana vatvā so tvameva tava puttaṃ mārehīti pesesi, evaṃ tena vutte putthassa mārapāṇūpāyaṃ pariyesantā evamāhaṃsu, amhe panimaṃ māretuṃ na sakkomi, amhākaṃ pacchāgehe mahanto vammiko atthi, tasmiṃ eko nāgarājā paṭivasati. Kumāraṃ tattha pesessāma, so taṃ ḍasitvā māressatīti. Iccete eso kho upāyo evāti cintetvā kumāraṃ pakkositvā añcanā valivalayādīhi maṇḍetvā tassa hatthe geṇḍuṃ ṭhapetvā tāta pacchāgehe vammikasamīpaṃ gantvā kīḷāti pesesuṃ. Tato dārako gantvā geṇḍukena kīḷanto vammikabile geṇḍukaṃ pātesi. Atha so geṇḍukaṃ gaṇhissāmīti vammikasusire hatthaṃ pavesesi. Tato sappo kujjhitvā susūtisaddaṃ karonto mahantaṃ phaṇaṃ katvā bilato sīsaṃ ukkhipitvā olokento aṭṭhāsi kumārassa hatthato parigalitapāsaṃviya. Athassa kumāro kiñci ajānanto sappassa gīvaṃ daḷhaṃ gaṇhi. Athassa mātāpitunnaṃ saddhābalena nāgarājā kumārassa karatale aṭṭhaṃsaṃ icchādāyakaṃ kaṇṭhamaṇiratanaṃ pātesi. Kumārassa mātāpitaro dvāraṃ nissāya ṭhitā tassa kiriyaṃ olokento taṃ maṇiratanaṃ disvā sīghaṃ gantvā puttaṃ ukkhipitvā hatthato maṇiratanaṃ gaṇhiṃsu. Tato te taṃ maṇiratanaṃ parisuddhāsane ṭhapetvā upacāraṃ katvā amhākaṃ idañcidañca dethāti abbhukkiriṃsu. Atha te maṇiratanānubhāvena gehadvāre mahantaṃ maṇḍapaṃ kāretvā vitānādinā maṇḍapaṃ alaṅkaritvā bhikkhūnaṃ āsanāni paññāpetvā te saṭṭhimatte bhikkhū nisīdāpetvā mahādānaṃ adaṃsu. Tato nagaravāsino maṇiratanānubhāvaṃ sutvā sannipatiṃsu. Atha te tesaṃ majjhe attano saddhābalena maṇiratanassa lābhaṃ pakāsetvā imañhi dānatthāyeva pariccajjāmāti ekasmiṃ ṭhāne patiṭṭhāpetvā tenānubhāvena yāvajīvaṃ dānaṃ dadantā sīlaṃ rakkhantā āyupariyosāne devaloke nibbattiṃsūti.
就算斩断了对亲生子女的疼爱,
人们就在这人间行布施;
哪有富贵之人不肯布施的道理?
确实,忆念着布施的果报。巴利
Chetvāna pemaṃ api atrajesu, Dadanti dānaṃ idha mānusevaṃ; Na dadāti ko nāma naro samiddho, Dānañhi dānassa phalaṃ sarantoti.
38. 三兄弟蜂蜜商人的故事里,这段循序渐进的讲述巴利
38. Tebhātikamadhuvāṇijakānaṃ vatthumhi ayamānupubbīkathā
过去在波罗奈,据说那几兄弟聚在一起卖蜂蜜,以此养活妻儿。后来他们当中一个人去了边境,从马来族人手里买了蜂蜜带回来;另一个人把收来的蜂蜜运到城里;还有一个人把运来的蜂蜜在波罗奈坐下来零售。那时候,在香山上有位独觉佛得了疮病。另一位独觉佛知道那位独觉佛吃了蜂蜜身体会舒服,就站在香山上,披好袈裟,飞上天空,在城门口降落,四处张望:哪里能弄到蜂蜜呢?就站在那里。那时,有一户人家雇了一个女仆做工过活,她提着水罐去河边打水,离开大路,放下水罐,礼拜之后站在一旁。这时独觉佛问她:姊妹,出家人在这里乞食,什么地方能弄到蜂蜜呢?她听了这话,就站在能看见蜂蜜店的地方,伸出手指着说:尊者,那就是蜂蜜店。她心里想:就算这位独觉佛从店里得不到蜂蜜,我哪怕把自己的衣服布施出去,也要给他蜂蜜。她这样想着,就站在那里看着。于是独觉佛一路次第行乞,来到了蜂蜜店。店主看见他,从他手里接过钵,放在架子上,拿起蜜罐往钵里倒,匆忙间一下子倒翻了。蜂蜜装满钵后还往外溢,又流到了地上。那商人见了,满心欢喜,就发了这样的愿。巴利
Atīte kira bārāṇasiyaṃ te bhātikā ekato hutvā madhuṃ vikkiṇantā puttadāre posenti. Tato tesu eko paccantaṃ gantvā malayavāsīnaṃ hatthato madhuṃ kiṇitvā gaṇhāti, eko gahitagahitamadhuṃ nagaraṃ āharati. Eko tena āhaṭāhaṭamadhūni bārāṇasiyaṃ nisīditvā vikkiṇāti. Tasmiṃ samaye gandhamādanapabbate eko paccekabuddho vaṇarogenā turo ahosi. Athaññataro paccekabuddho tassa madhunā phāsu bhavissatīti ñatvā gandhamādanapabbateyeva ṭhito cīvaraṃ pārupitvā ākāsenā gantvā nagaradvāre otaritvā kattha madhuṃ labhāmīti olokento aṭṭhāsī, tadā tasmiṃparakule bhatiṃ katvā jīvamānā ekā ceṭikā ghaṭamādāya udakatthaṃ titthaṃ gacchantī maggā okkamma ghaṭaṃ ṭhapetvā vanditvā ekamantaṃ aṭṭhāsi, tadā paccekabuddho bhaginī ettha bhikkhāya carantānaṃ katarasmiṃ ṭhāne madhu labbhatīti pucchi. Sā tassa kathaṃ sutvā madhuāpaṇassa paññāyanaṭṭhāne ṭhatvā hatthaṃ pasāretvā esa bhante madhuāpaṇoti dassetvā yajjāyaṃ paccekabuddho āpaṇato madhuṃ na labhati. Mama nivatthavatthakaṃ datvāpi madhuṃ dassāmīti cintetvā olokentī tattheva aṭṭhāsi, atha paccekabuddho anupubbena vicaranto madhuāpaṇaṃ sampāpuṇi, tato kuṭimbiko taṃ disvā hatthato pattaṃ gahetvā ādhārake ṭhapetvā madhughaṭaṃ ādāya pattassa upanāmento sahasā nikkujji. Tato madhu pattaṃ pūretvā uttaranto puna bhūmiyaṃ pagghari. Taṃ disvā somanasso vāṇijo evaṃ patthanamakāsi.
在那里,那位商人满怀净信,属于已证悟的佛陀。
蜂蜜从钵口满溢流出,他把满满一钵蜜施与出去。巴利
Tattha pattassa buddhassa, vāṇijo so pasādavā; Vissandayanto mukhato, pattapūraṃ madhuṃ adā.
满盈的以及向上涌溢的,还有滴落到地上的。
他看见蜂蜜,生起净信,当时就这样发愿。巴利
Puṇṇañca uppatītañca, patitañca mahītale; Disvā madhuṃ pasanno so, evaṃ paṇidahī tadā.
愿我凭这份布施,在阎浮提洲成为唯一的国王;
在虚空中,一由旬之内听我号令;在地上,也是一由旬之内听我号令。巴利
Jambudīpe ekarajjaṃ, dānenānena hotu me; Ākāse yojane āṇā, bhūmiyaṃ yojanepiti.
说完这话,他就把钵递了过去。独觉佛接过钵,就站在原地。巴利
Evañca pana vatvā pattaṃ adāsi, paccekabuddho pattaṃ paṭiggahetvā tattheva ṭhito.
你之所愿所希求,速疾成就。
愿你的心愿都圆满实现,就像十五的月亮一样圆满。巴利
Icchitaṃ patthitaṃ tuyhaṃ, khippameva samijjhatu; Pūrentu citthasaṃkappā, cando paṇṇaraso yathā.
愿你想要的一切、所盼望的一切,全都实现。
愿心中的愿望都圆满实现,就像如意宝珠一样。巴利
Icchitaṃ patthitaṃ tuyhaṃ, sabbameva samijjhatu; Pūrentu cittasaṃkappā, maṇijotiraso yathāti.
说完祝福、增长吉祥后,他就离开了。这时,路上站着一个拿罐子的女仆,她走到独觉佛面前,问道:“尊者,您得到蜜了吗?”独觉佛说:“得到了,姊妹。”她又问:“他说了什么才给的?”独觉佛就把全部经过告诉了她。她听后说:“尊者,请在这里稍等片刻,可怜可怜女仆。”于是迅速回家,身穿粗破布衣,取来自己的衣布洗净后拿来,做成垫布,供养给独觉佛,并发愿说:“尊者,当那位施蜜者在全阎浮提实行唯一王权时,愿我成为他的正宫王后。”她这样发愿说道。巴利
Vatvā maṅgalaṃ vaḍḍhetvā agamāsi. Athantarāmagge ṭhitā ghaṭaceṭikā paccekabuddhābhimukhaṃ gantvā madhuṃ labhittha bhanteti pucchi. Tena laddhaṃ bhaginīti vutte kiṃ vatvā so adāsīti pucchi. Paccekabuddho sabbaṃ kathesi. Sā taṃ sutvā thokaṃ bhante idheva hotha dāsiyā anuggahatthāyāti sīghaṃ gehaṃ gantvā nivatthapiḷotikā attano sāṭakaṃ dhovitvā āharitvā cumbaṭakaṃ katvā paccekabuddhassa adāsi, yadā so bhante madhudāyako sakalajambudīpe ekarajjaṃ kāreti. Tadāhaṃ tassa aggamahesī bhaveyyaṃti vatvā patthanaṃ karontīevamāha.
尊者,当那时你的施蜜者在大地上成为国王。
尊者,那时我会成为他心爱的正妻。巴利
Yadā te madhudo bhante, bhūbhujo hoti bhūtale; Tassa hessaṃ tadā bhante, piyā aggamahesikā.
容貌端正,声音悦耳,名声好,持戒清净,相貌庄严。
愿我永远是他的心头爱,也永远让他称心如意。巴利
Surūpāca suvāṇīca, suyasā subbatā subhā; Assaṃ tassa piyācātha, manāpā icchadā sadāti.
那位独觉佛也当时对她说了“愿如此吉祥”,然后就从空中去了香醉山。后来,那三个人聚在一起,查看那罐蜜时问道:“那罐蜜到哪里去了?”他就把自己做过的事说了出来:“如果你们能随喜我这份功德,那就很好;如果不能,那就从我手里拿取蜜的价钱吧。”他们听了却说:“我们不需要蜜。你把这蜜给了怎样的人?”他听了这话,就告诉他们说:“那些叫独觉佛的人,住在香醉山,披着袈裟,挨家挨户乞食,他们是寂静、持戒的人。”于是他们当中那个年长的说:“就算是婆罗门或旃陀罗,也会披着袈裟到处走。我看这个人八成就是个旃陀罗。”中间那个人听了发怒,说道:“你把你的独觉佛扔到别的海里去!”施蜜的人听到他们这样说,就劝道:“贤者们,不要对有大威力、大威德的圣者独觉佛说粗恶的话。你们不怕地狱之苦吗?”他用许多方式劝阻,并说明他们的功德。他们两人听了之后,都心生净信,随喜说:“善哉。”后来,他们命终之后,在人天之间轮回,处处享受大福报,在我们导师般涅槃后两百年,各自在应生之处出生。因此这样说。巴利
Tassāpi tadā paccekabuddho tatheva hotūti maṅgalaṃ vatvā ākāsena gandhamādanameva agamāsi, athāparabhāge te tayopi ekato hutvā madhulokanaṃ karontā taṃ madhughaṭaṃ kuhiṃti pucchiṃsu, so tenattanā katakammaṃ vatvā sace tumhe tasmiṃ pattiṃ anumodeyyātha, taṃ sādhu. No ce. Madhuagghanakaṃ mama hatthato gaṇhathāti vatvā tehi tato na no attho madhunā, kīdisassetaṃ adāsīti vutte taṃ sutvā itaro paccekabuddhā nāme te gandhamādane vasanti kāsāvaṃ pārupitvā kule kule bhikkhaṃ caranti, santo ete sīlavantāti kathesi, atha tesu jeṭṭho brāhmaṇacaṇḍālakāpi kāsāvaṃ paridahitvā caranti. Nūnāyaṃ caṇḍālakoti maññāmīti āha, majjhimo kujjhitvā tava paccekabuddhaṃ parasamudde khipāhīti avoca, atha tesaṃ kathaṃ sutvā madhudāyako mā bho tumhe ariyānaṃ mahesakkhānaṃ mahānubhāvānaṃ paccekabuddhānaṃ pharusaṃ kathetha. Nirayadukkhā na bhāyathātiādinā anekā kārena nivāretvā tesaṃ guṇaṃ pakāsesi, taṃ sutvā te ubhopi sādhūti pasannācittā anumodiṃsu, aparabhāge te kālaṃ katvā devamanussesu saṃsarantā tattha tattha mahāsampattiyo anubhavitvā amhākaṃ satthu parinibbāṇato dvinnaṃ vassasatānaṃ accayena attano attano sampattaṭṭhāne nibbattiṃsu. Tena vuttaṃ.
无忧是蜜施,桑底蜜多天则是婢女。
尼拘律是说“旃陀罗”者,帝须则是说“海外”者。巴利
Asoko madhudo sandhi, mittādevī tu ceṭikā; Caṇḍālavādī nigrodho, tisso so pāravādikoti.
在他们当中,那个主张旃陀罗出身优越的商人,投生成了宾头娑罗王长子苏摩那王子的儿子。关于他的前后经过是这样的:据说宾头娑罗王还在年轻体弱的时候,阿育王子就放弃了自己得到的优禅尼王位,赶回来把整座城都控制在自己手里,并抓住了苏摩那王子。就在那一天,苏摩那王子那位名叫善意的王后刚好怀胎满月。她换上让人认不出来的衣服出了城,朝不远处一个旃陀罗村走去。在年长旃陀罗家附近有一棵榕树树,住在树上的天神喊她:“善意,到这里来。”她听到声音就走到天神旁边。天神用自己的神通变出一间沙罗树屋,对她说:“你住在这里吧。”她就进了那间树屋,就在到达的当天便生下一个儿子。因为孩子由那棵榕树树的天神照顾,她就给他取名叫榕树。那个年长的旃陀罗从见到她的那天起,就把她当作自己的女儿一样看待,固定地供养照料。王女在那里住了七年,榕树童子也长到了七岁。那时,一位名叫大婆罗那的阿拉汉长老看到这孩子善根具足,心想:“这孩子已经七岁,是让他出家的时候了。”于是通知了王女,让榕树童子出家。童子刚剃完发就证得了阿拉汉果。因此《大史》中这样说。巴利
Tesu caṇḍālavādī jeṭṭhavāṇijo bindusārarañño jeṭṭhaputtassa sumanarājakumārassa putto hutvā nibbatti. Tassāyamānupubbīkathā. Bindusārarañño kira dubbalakāleyeva asokakumāro attanā laddhaṃ ujjeniyā rajjaṃ pahāya āgantvā sabbanagaraṃ attano hatthagataṃ katvā sumanarājakumāraṃ aggahesi. Taṃ divasameva sumanassa rājakumārassa sumanā nāma devī paripuṇṇagabbhā ahosi. Sā aññātakavesena nikkhamitvā avidūre aññataraṃ caṇḍālagāmaṃ sandhāya gacchantī jeṭṭhakacaṇḍālassa gehato avidūre nigrodho atthi, tasmiṃ rukkhe adhivatthāya devatāya ito ehi sumaneti vadantiyā saddaṃ sutvā tassā samīpaṃ gatā, devatā attano ānubhāvena ekaṃ sālaṃ nimmiṇitvā ettha vasāhīti pādāsi. Sā taṃ sālaṃ pāvisi, gatadivaseyeva sā puttaṃ vijāyi. Sā tassa nigrodhadevatāya pariggahitattā nigrodhotveva nāmaṃ akāsi. Jeṭṭhakacaṇḍālo diṭṭhadivasatoppabhuti taṃ attano sāmidhītaraṃ viya maññamāno nibaddhavattaṃ paṭṭhapesi. Rājadhītā tattha sattavassāni vasi, nigrodhakumāropi sattavassiko jāto, tadā mahāvaruṇatthero nāma eko arahā dārakassa hetusampadaṃ disvā viharamāno sattavassiko dāni dārako. Kālo naṃ pabbājetuṃti cintetvā rājadhītāya ārocāpetvā nigrodhakumāraṃ pabbājesi, kumāro khuraggeyeva arahattaṃ pāpuṇi. Tena vuttaṃ mahāvaṃse.
那位大婆卢那长老,当时看见了那个孩子;
阿罗汉问具足依止的母亲;
他在剃刀边缘出家,最终证得了阿罗汉果。巴利
Taṃ mahāvaruṇo thero, tadā disvā kumārakaṃ; Upanissayasampannaṃ, arahā pucchi mātaraṃ; Pabbājesi khuragge so, arahattamapāpuṇīti.
据说,有一天清晨,他洗漱整理好身体,履行了对戒师和导师的义务,拿起钵和衣,心想“我要去母亲近事女的家门口”,便出发了。他母亲的住处,要从南门进城,穿过城中心,再从东门出去才能到达。那时,无忧法王正面向东方,在狮栏中经行。就在那一刻,尼拘律沙弥来到王宫庭院,诸根寂静,心意宁静,只看着约一轭之地那么远的地方。因此,偈颂中说:“有一天,他站在狮栏中,看见尼拘律沙弥走过王宫庭院,调伏、守护、诸根寂静、威仪具足。”看到之后,他这样想:“这些人都心散意乱,像发狂的鹿一样。但这个年轻人却不散乱,他的顾视、瞻仰、屈伸都极为优美。他的内在必定有出世间法。”国王一见这位沙弥,心就生起净信,爱意也安住了下来。为什么呢?据说,在过去修福的时候,这位沙弥曾是国王的长兄,是个商人。巴利
So kira ekadivasaṃ pātova sarīraṃ paṭijaggitvā ācariyupajjhāyavattaṃ katvā pattacīvara mādāya mātuupāsikāya gehadvāraṃ gacchāmīti nikkhami. Mātunivāsaṭṭhānañcassa dakkhiṇadvārena nagaraṃ pavisitvā nagaramajjhena gantvā pācīnadvārena nikkhamitvā gantabbaṃ hoti. Tena ca samayena asoko dhammarājā pācīnadisābhimukho sīhapañjare caṅkamati. Taṃ khaṇaṃyeva nigrodho rājaṅgaṇaṃ sampāpuṇi santindriyo santamānaso yugamattaṃ pekkhamāno, tena vuttaṃ ekadivasaṃ sīhapañjare ṭhito addasa nigrodhaṃ sāmaṇeraṃ rājaṅgaṇena gacchantaṃ dantaṃ guttaṃ santindriyaṃ iriyāpathasampannanti. Disvā panassa etadahosi. Ayaṃ jano sabbopi vikkhittacitto bhantamigapaṭibhāgo. Ayaṃ pana daharako avikkhitto ativiyassa ālokitavilokitaṃ sammiñjanapasāraṇañca sobhati. Addhā etassabbhantare lokuttaradhammo bhavissatīti rañño saha dassaneneva sāmaṇere cittaṃ pasīdi, pemaṃ saṇṭhahi, kasmā. Pubbe kira puññakaraṇakāle rañño jeṭṭhakabhātā vāṇijakoyaṃ.
要么是因为前世曾一起生活过,要么是因为今生的利益。
爱就是这样生起的,就像水中的青莲花一样。巴利
Pubbeva sannivāsena, paccuppannahitena vā; Evaṃ taṃ jāyate pemaṃ, uppalaṃva yathodaketi.
于是国王对他生起了喜爱和敬重,就派大臣去叫沙弥来。大臣们去了很久还不回来,国王又派了两三个人去催:“快点来。”沙弥还是照自己平常的方式走来。国王知道什么样的座位合适,就说:“请坐。”沙弥左右看了看,心想现在没有别的比丘了,就走向那把张着白伞的国王宝座,向国王示意要把钵递给他。国王看见他朝宝座走去,心里就想:今天这个沙弥就要成为这个家的主人了。沙弥把钵交到国王手里,登上宝座坐了下来。国王把为自己准备的各种粥、嚼食、饭食都端上来供养他。沙弥只接受了够自己维持身体的那一份。吃完饭,国王说:“导师传给你们的教诫,你知道吗?”沙弥说:“大王,我知道一部分。”国王说:“孩子,也给我讲讲吧。”沙弥说:“好的,大王。”于是为了随喜,他按照适合国王的方式诵出了《不放逸品》的法句。国王一听到“不放逸是不死之道,放逸是死路”,就说:“孩子,我明白了,请你讲完吧。”沙弥随喜完毕后,得到了三十二份固定供养。第二天,他带着三十二位比丘进入王宫内宫应供。国王又说:“另外三十二位比丘明天也和你们一起接受供养吧。”就这样一天天增加,最后中断了六万婆罗门和游方者的供养,在王宫内部为六万比丘设立了每日固定供养——这都是因为对尼拘律长老生起的信心。尼拘律长老也让国王和随从们皈依三宝、受持五戒,使他们在佛陀教法中从凡俗的信心转变为不动摇的信心。国王又建了一座名叫阿育王园的大寺,为六万比丘设立每日固定供养。在整个阎浮提的八万四千座城市中,建了八万四千座寺院。因此这样说。巴利
Atha rājā sañjātapemo sabahumāno sāmaṇeraṃ pakkosathāti amacce pesesi, te aticirāyantīti puna dve tayo pesesi turitaṃ āgacchatūti. Sāmaṇero attano pakatiyā eva agamāsi. Rājā patirūpāsanaṃ ñatvā nisīdathāti āha. So itocito ca viloketvā natthi dāni añño bhikkhūti samussitasetacchattaṃ rājapallaṅkaṃ upasaṅkamitvā pattaṃ gaṇhanatthāya rañño ākāraṃ dassesi. Rājā taṃ pallaṅkasamīpaṃ gacchantaṃ eva disvā cintesi ajjeva dāni ayaṃ sāmaṇero imassa gehassa sāmiko bhavissatīti, sāmaṇero rañño hatthe pattaṃ datvā pallaṅkaṃ abhiruhitvā nisīdi. Rājā attano atthāya sampāditaṃ sabbaṃ yāgukhajjakabhattavikatiṃ upanāmesi. Sāmaṇero attano yāpanamattameva sampaṭicchi. Bhattakiccāvasāne rājā āha satthārā tumhākaṃ dinnaovādaṃ jānāthāti. Jānāmi mahārāja ekadesenāti. Tāta mayhampī naṃ kathehīti. Sādhu mahārājāti rañño anurūpaṃ dhammapaeda appamādavaggaṃ anumodanatthāya abhāsi. Rājā pana appamādo amatapadaṃ, pamādo maccuno padaṃti sutvāva aññātaṃ tāta, pariyosāpehīti āha. Sāmaṇero anumodanā vasāne dvattiṃsadhuvabhattāni labhitvā puna divase dvattiṃsabhikkhū gahetvā rājantopuraṃ pavisitvā bhattakicca makāsi. Rājā aññepi dvattiṃsabhikkhū tumhehi saddhiṃsve bhikkhaṃ gaṇhantūti eteneva upāyena divase divase vaḍḍhāpento saṭṭhisahassānaṃ brāhmaṇaparibbājakānaṃ bhattaṃ upacchinditvā antonivesane saṭṭhisahassānaṃ bhikkhūnaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapesi nigrodhattheragateneva pasādena. Nigrodhattheropi rājānaṃ saparisaṃ tīsu saraṇesu pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā buddhasāsane pothujjanikena pasādena acalappasādaṃ katvā patiṭṭhāpesi. Rājāpi asokārāmaṃ nāma mahāvihāraṃ kārāpetvā saṭṭhisahassānaṃ bhikkhūnaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapesi. Sakalajambudīpe caturāsītiyā nagarasahassesu caturāsītivihārasahassāni kārāpesi. Tena vuttaṃ.
因为用了旃陀罗语之类的粗恶言语这个过失,
生在旃陀罗村中;
已证得随喜的成熟果报,
且安坐,他确实就是无漏者。巴利
Caṇḍālavādidosena, Jāto caṇḍālagāmake; Pattānumodanā pākā, Āse so hi anāsavoti.
那位施蜜的商人呢,从天道命终之后,投生在花城的王族里,成了名叫喜仆的王子,后来竖起王伞,统治了整个南瞻部洲。事情是这样的。巴利
Madhudāyako pana vāṇijo devalokato cavitvā pupphapure rājakule uppajjitvā piyadāso nāma kumāro hutvā chattaṃ ussāpetvā sakalajambudīpe ekarajjaṃ akāsi. Kathaṃ.
频头娑罗王有一百个儿子。阿育王把他们全杀了,只留下同母所生的帝须王子。他在未灌顶的情况下治国四年,四年之后,即如来般涅槃后二百一十八年,在整个南瞻部洲获得了统一王权的灌顶。那时,整个南瞻部洲八万四千座城市的国王都来朝觐他。他有适合三个季节的三座宫殿:一座叫大蛇,一座叫孔雀颈,一座叫吉祥。他在其中与数千歌舞伎一起居住。那位曾向他指示蜜店的女子,就是名叫阿散提弥多的公主,容貌如同天女,是六万女子的首领,成为法阿育王的第一王后。灌顶之后,他获得了这些王者的神通:他的命令在地下一由旬处通行,在空中也一样。诸天每天从阿耨达池用八副扁担挑来十六罐水。自从他对教法生起信心后,就把其中八罐布施给比丘僧团:两罐给约六十位通晓三藏的比丘,两罐给第一王后阿散提弥多,四罐自己享用。诸天每天还从雪山带来那伽藤的齿木,光滑、柔软、有味。靠它,国王、王后、一万六千歌舞伎和约六万比丘每天的洁齿之事得以完成。诸天每天还为他带来药用的阿摩勒果、药用的诃梨勒果,以及金色、具足香味的熟芒果。诸天从六牙池带来五色的下衣和上衣、黄色的擦手布,以及天界的饮料。龙王们每天从龙宫为他带来涂身香、供披着用的非线所织的素馨花布,以及珍贵的眼膏。鹦鹉们每天从六牙池运来九千车产于该处的稻谷。老鼠们把它们脱壳去糠,没有一粒碎米。国王在所有场合都食用这种米。蜜蜂为他酿蜜。铁匠铺里,熊为他抡锤打铁。迦陵频伽鸟飞来,以甜美的声音鸣唱,为国王奏乐供养。具足这些神通的国王,有一天派人送去金链绳索,请来了寿命长达一劫、曾亲见四位佛陀色身的大黑龙王,让他坐在白伞盖下珍贵的宝座上,用数百种水生、陆生的鲜花及金花供养,又用一万六千位盛装严饰的歌舞伎从四面围绕,说道:请把那具无边智慧、转正法胜轮的正自觉者的色相,显现于我这双眼之前吧。于是龙王化现出佛的色相。那由福德威力所生、遍布全身、以八十随形好庄严、以三十二大丈夫相之光辉而庄严的佛相,其庄严有如布满盛开的青莲、红莲、白莲的水面,有如群星光网闪耀的夜空;以青、黄、红等种种色光交织、张开一寻光明环绕而流转生辉,仿佛被夕照般的彩光、彩虹与闪电所环绕的金山峰顶;顶上以种种鲜明无垢的宝幢华鬘而灿烂庄严,如同滋润眼目的甘露。国王凝望着那令梵天、天、人、龙、夜叉众皆得瞻仰的佛相,作了七天名为眼供养的供养。据说国王受灌顶后,头三年信奉外道,第四年才对佛陀教法生起净信。他的父亲频头娑罗则是崇奉婆罗门的。频头娑罗为婆罗门、婆罗门种姓的外道以及白衣游方者共约六万人设立了长期供食。阿育王也照旧在自己王宫中延续父亲所行的布施。一天,他站在狮子窗前,看到那些人以毫无寂静的举止进食、诸根不收摄、威仪不端正,便想:这样的布施,应当审察之后,供给相宜之处才对。这样想后,他对大臣们说:去吧,诸位,把各自所敬重的沙门婆罗门请到王宫来,我要行布施。大臣们应诺遵命,陛下,便各自带来白衣游方者、邪命外道、尼乾子等,说:大王,这些就是我们的阿拉汉。于是国王在宫中设下高低种种座位,说请他们进来,对来到的人说:请坐在与自己相称的座位上。有些坐在贤妙的椅子上,有些坐在木板凳上。见此,国王知道这些人内里并无真实法要,便给予相称的硬食软食后打发他们走了。时光如此流逝,一天他站在狮子窗前,见到尼拘律陀沙弥,因对他生起的净信而对佛教生起净信,便遣走约六万外道,转而供养约六万比丘,对佛教生起净信,建造了阿育园寺,让他们住在那里。一天,他在阿育园寺供养六万比丘,坐在他们中间,以四资具邀请僧团随意取用,并问了这个问题:尊者,世尊所说的法共有多少呢?大王,就分类而言有九分教,就法蕴而言有八万四千法蕴。国王对法生起净信,说我要为每一法蕴建一座寺庙来供养,一天之内便拨出九十六俱胝财,命令大臣们:在每座城邑各建一座寺庙,在八万四千座城邑中建造八万四千座寺庙。他自己则在阿育园兴办阿育大寺的工程。僧团派了一位名叫因陀笈多的长老作监造者,他大神通、大威力、是漏尽者。凡有未能完工的,长老都以自己的威力使之完成。如此三年之内便完成了寺庙工程。有一天,从各城邑同时送来信函,大臣们禀报国王:陛下,八万四千座大寺已经完工。于是国王去到比丘僧团处,问:尊者,我已建造八万四千座寺庙,舍利要从何处获得呢?大王,我们听说有舍利宝藏,但不知具体在某某处。国王命人挖开王舍城的塔,没找到舍利,又将它恢复原状,然后带着比丘、比丘尼、近事男、近事女四众前往毗舍离。在那里也没得到,又去迦毗罗卫;那里也没得到,又去罗摩村。在罗摩村,龙众不许挖开塔,落在塔上的锄头都碎裂成块。这样在那里也没得到,又历经遮罗颇、波婆、拘尸那罗,挖开所有的塔仍未得舍利,便将它们复原,回到王舍城,召集四众,问:可有人曾听说舍利宝藏在某某处?那里有一位一百二十岁的长老说:我不知道舍利宝藏在某某处,不过在我七岁时,我的师祖长老曾让我拿着花箧,说:来,沙弥,在某处灌木丛中有一座石塔,我们到那里去。到了、供养之后,他说:沙弥,应当记住这个地方。大王,我只知道这一处。国王说就是这个地方,命人清除灌木丛,除去石塔和泥土,见到下面有一层三合土地面;又除去三合土和砖块,逐渐进入内室地宫,见到七宝铺成的沙地,以及手持刀剑、旋转往来的木制机关人偶。他召来事奉夜叉的人作供祭,仍找不到破解的门道,便礼拜诸天说:我要取这些舍利,安奉于八万四千座寺庙中作供养,愿诸天不要为我制造障碍。帝释天在游行时见到此事,便召唤毗首羯磨工巧天说:孩子,法阿育王想取出舍利、已进入了地宫,你去把那些木制机关人偶除掉。他化作梳着五髻的乡村童子模样,手持弓箭,站在国王面前说:大王,我来除掉它们吧?除吧,孩子。于是他取箭正射中机关的接榫处,一切机关便全部散架了。于是国王取下装置在开关处系着的枢纽钥匙印锁。他看到一颗大宝珠,又看到铭牌上的文字写着:愿未来贫穷的国王取这宝珠来供养舍利。便发怒说怎能把我这样的国王称作贫穷的国王,太不应当了,于是一再努力,打开了门,进入内室。二百一十八年前点上的油灯仍那样燃烧着;青莲花仿佛当下才采来供上的一般,铺设的花朵仿佛当下才铺就,香料仿佛当下才碾好放置。国王取出一块金牌,读到:未来有一位名叫毗耶达西的王子将撑起王伞盖,成为名叫阿育的法王,他将使这些舍利广为流布。他说我已被圣者大迦叶长老预见到了,便曲起左手、用右手拍击左臂表欢喜。他只在那里留下供奉用的少量舍利,取走其余全部舍利,把舍利宫按原先关闭的方法重新关好,一切都恢复原状,在上面重立石塔,然后将舍利安奉于八万四千座寺庙中。一天,国王去到寺院,礼拜比丘僧团,坐在一旁问:尊者,倘若我耗费九十六俱胝财、建造了带塔的八万四千座寺庙,却仍不算佛法的继承人,那么巴利
Bindusārarājassa ekasataputtā ahesuṃ. Te sabbe asoko attanā saddhiṃ ekamātikaṃ tissakumāraṃ ṭhapetvā ghātesi. Ghātento cattāri vassāni anabhisittova rajjaṃ kāretvā catunnaṃ vassānaṃ accayena tathāgatassa parinibbāṇato dvinnaṃ vassasatanaṃ upari aṭṭhārasame vasse sakalajambudīpe ekarajjābhisekaṃ pāpuṇi. Atha taṃ sakalajambudīpe caturāsītinagarasahasse rājāno āgantvā upaṭṭhahissanti. Tiṇṇaṃ utūnaṃ anucchavikā tayo pāsādā ahesuṃ. Eko mahāsappiko , eko moragīvo, eko maṅgalo nāma, tesu nekanāṭakasahassaparivuto paṭivasati. Yāssa madhuāpaṇaṃ dassesi, sā asandhimittā nāma devaccharaparibhāgā rājadhītā hutvā saṭṭhisahassānaṃ itthīnaṃ jeṭṭhikā dhammāsokarañño aggamahesī ahosi. Abhisekānantaraṃ tassa imā rājiddhiyo āgatā, pathaviyā ca heṭṭhā yojanappamāṇe āṇā pavattati. Tathā upari ākāse. Anotattadahato aṭṭhahi kājehi soḷasapānīyaghaṭe divase divase devatā āharanti. Yato sāsane uppannasaddho hutvā aṭṭhaghaṭe bhikkhusaṅghassa adāsi. Dve ghaṭe saṭṭhimattānaṃ tepiṭakabhikkhūnaṃ dve ghaṭe aggamahesiyā asandhimittāya. Cattāro ghaṭe attanā paribhuñci devatā , eva himavantato nāgalatādantakaṭṭhaṃ siniddhaṃ mudukaṃ rasavantaṃ divase divase āharanti, tena rañño ca mahesiyā ca soḷasannaṃ nāṭakasahassānañca saṭṭhimattānañca bhikkhusahassānaṃ devasikaṃ dantapoṇakiccaṃ nipphajjati. Devasikamevassa devatā agadāmalakaṃ agadaharīṭakaṃ suvaṇṇavaṇṇañca gandharasasampannaṃ ambapakkaṃ āharanti. Chaddantadahato pañcavaṇṇaṃ nivāsanapārupanaṃ pītakavaṇṇaṃ hatthapuñchanakapaṭaṃ dibbañca pānaṃ āharanti. Devasikamevassa anulepanagandhaṃ pārupanatthāya asuttamayikaṃ sumanapupphapaṭaṃ mahārahañja añjanaṃ nāgabhavanato nāgarājāno āharanti. Chaddantadahatoyeva uṭṭhitassa sālino navavāhasahassani divase divase suvā āharanti. Te mūsikā nitthusakāni karonti. Ekopi khaṇḍataṇḍulo nāhosi. Rañño sabbaṭṭhānesu ayameva taṇḍulo paribhogaṃ gacchati. Madhumakkhikā madhuṃ karonti. Kammārasālāsu acchā kūṭaṃ paharanti. Karavīkasakuṇā āgantvā madhurassaraṃ vikūjentā rañño balikammaṃ karonti. Imāhi iddhīhi samannāgato rājā ekadivasaṃ suvaṇṇasaṅkhalikabandhanaṃ pesetvā catunnaṃ buddhānaṃ adhigatarūpadassanaṃ kappā yukaṃ mahākālanāgarājānaṃ ānayitvā setacchattassa heṭṭhā mahārahe pallaṅke nisīdāpetvā anekasata vaṇṇehi jalajathalajapupphehi suvaṇṇapupphehi ca pūjaṃ katvā sabbā laṅkārapatimaṇḍitehi soḷasahi nāṭakasahassehi samantato parikkhipitvā anantañāṇassa tāva me saddhammavaracakkavattino sammāsambuddhassa rūpaṃ imesaṃ akkhīnaṃ āpāthaṃ karohīti vatvā tena nimmitaṃ sakalasarīre vippakiṇṇapuññappabhāvanibbattāsīti anubyañjanapatimaṇḍita dvattiṃsa mahāpurisalakkhaṇa sassirīkatāya vikacakamaluppalapuṇḍarīkapatimaṇḍitamiva salilatalaṃ tārāgaṇaraṃsijālavisaravipphuritasobhāsamujjalamiva gaganatalaṃ nīlapītalohitā dibhedaṃ vicittavaṇṇaraṃsivinaddhabyāmappabhāparikkhepavilāsitāya sañcyāppabhānurāgaindadhanuvijjullatāparikkhittamiva kaṇakagirisikharaṃ nānāvirāgavimalaketumālāsamujjalitacārumatthakasobhanaṃ nayanarasāyanamiva ca brahmadevamanujanāgayakkhagaṇānaṃ buddharūpaṃ passanto sattadivasāni akkhipūjaṃ nāma akāsi. Rājā kira abhisekaṃ pāpuṇitvā tīṇiyeva saṃvaccharāni bāhirakapāsaṇḍaṃ parigaṇhi, catutthe saṃvacchare buddhasāsane pasīdi, tassa pana pitā bindusāro brāhmaṇabhatto ahosi. So brāhmaṇānañca brāhmaṇajātipāsaṇḍānaṃ paṇḍaraṅgaparibbājakānañca saṭṭhisahassamattānaṃ niccabhattaṃ paṭṭhapesi. Asokopi pitarā pavattitaṃ dānaṃ attano antopure tatheva dadamāno ekadivasaṃ sīhapañjare ṭhito te upasamaparibāhirena ācārena bhuñjamāne asaṃyatindriye avinītairiyāpathe disvā cintesi, īdisaṃ dānaṃ upaparikkhitvā yuttaṭṭhāne dātuṃ vaṭṭatīti. Evaṃ cintetvā amacce āha, gacchatha bhaṇe attano attano sādhusammate samaṇabrāhmaṇe antopuraṃ abhiharatha dānaṃ dassāmīti, amaccā sādhu devāti rañño paṭissutvā te te paṇḍaraṅgaparibbājakā jīvaka nigaṇṭhādayo ānetvā ime mahārāja amhākaṃ arahantoti āhaṃsu, atha rājā antopure uccāvacāni āsanāni paññāpetvā āgacchantūti vatvā āgatāgate āha attano anurūpe āsane nisīdathāti, ekacce bhaddapīṭhakesu ekacce phalakapīṭhakesu nisīdiṃsu, taṃ disvā rājā natthi etesaṃ anto sāroti ñatvā tesaṃ anurūpaṃ khādanīyabhojanīyaṃ datvā uyyojesi. Evaṃ gacchante kāle ekadivasaṃ sīhapañjare ṭhito nigrodhasāmaṇeraṃ disvā tasmiṃ gatena pasādena buddhasāsane pasanno saṭṭhisahassamatte pāsaṇḍiye apanetvā saṭṭhisahassamatte bhikkhū bhojento buddhasāsane pasīditvā asokārāmaṃ kāretvā tattha te vasāpento ekadivasaṃ asokārāme saṭṭhisahassabhikkhūnaṃ dānaṃ datvā tesaṃ majjhe nisajja saṅghaṃ catūhi paccayehi pavāretvā imaṃ pañhaṃ pucchi, bhante bhagavatā desitadhammo nāma kittako hotīti, mahārāja nava aṅgāni, khandhato caturāsītidhammakkhandhasahassānīti. Rājā dhamme pasīditvā ekekaṃ dhammakkhandhaṃ ekekavihārena pūjessāmīti ekadivasameva channavutikoṭikhanaṃ vissajjetvā amacce āṇāpesi, ekamekasmiṃ nagare ekamekaṃ vihāraṃ kārentā caturāsītiyā nagarasahassesu caturāsītivihārasahassāni kārāpethāti, sayañca asokārāme asokamahāvihāratthāya kammaṃ paṭṭhapesi, saṅgho indaguttattheraṃ nāma mahiddhikaṃ mahānubhāvaṃ khīṇāsavaṃ navakammādhiṭṭhāyakaṃ adāsi, thero yaṃ yaṃ na niṭṭhāti, taṃ taṃ attano ānubhāvena niṭṭhāpesi, evaṃpitīhi saṃvaccharehi vihārakammaṃ niṭṭhāpesi, ekadivasameva sabbanagarehi paṇṇāni āgamiṃsu, amaccā rañño ārocesuṃ niṭṭhitāni deva caturāsītimahāvihārasahassānīti. Atha rājā bhikkhusaṅghaṃ upasaṅkamitvā bhante mayā caturāsītivihārasahassāni kāritāni, dhātuyo kuto lacchāmīti pucchi, mahārāja dhātunidhānaṃ nāma atthīti suṇoma, na pana paññāyati asukaṭṭhāneti. Rājā rājagahe cetiyaṃ bhindāpetvā dhātuṃ apassanto paṭipākatikaṃ kārāpetvā bhikkhubhikkhuṇiyo upāsakaupāsikāyoti catasso parisā gahetvā vesāliyaṃ gato. Tatrāpi alabhitvā kapilavatthuṃ gato, tatrāpi alabhitvā rāmagāmaṃ gato, rāmagāme nāgā cetiyaṃ bhindituṃ nādaṃsu. Cetiye nipatitakuddālo khaṇḍāvaṇḍaṃ hoti, evaṃ tatrāpi alabhitvā allakappaṃ pāvaṃ kusināraṃti sabbacetiyāni bhinditvā dhātuṃ alabhitvā paṭipākatikāni katvā rājagahaṃ gantvā catasso parisā sannipātāpetvā atthi kenaci sutapubbaṃ asukaṭṭhāne dhātunidhānaṃti pucchi. Tattheko vīsaṃvassa satiko thero asukaṭṭhāne dhātunidhānaṃti na jānāmi, mayhaṃ pana pitāmahatthero mayi sattavassikāle mālācaṅgoṭakaṃ gāhāpetvā ehi sāmaṇera asukagacchantare pāsāṇathūpo atthi. Tattha gacchāmāti gantvā pūjetvā imaṃ ṭhānaṃ upadhāretuṃ vaṭṭati sāmaṇerāti āha. Ahaṃ etameva jānāmi mahārājāti āha. Rājā etadeva ṭhānaṃti vatvā gacche harāpetvā pāsāṇathūpaṃ paṃsuṃca apanetvā heṭṭhā sudhābhūmiṃ addasa, tato sudhā ca iṭṭhakāyo ca harāpetvā anupubbena pariveṇaṃ oruyha sattaratanavālikaṃ asihatthāni ca kaṭṭharūpakāni samparivattantāni addasa, so yakkhadāsake pakkosāpetvā balikammaṃ kārāpetvāpi neva antaṃ passanto devatā namassamāno ahaṃ imā dhātuyo gahetvā caturāsītivihārasahasse nidahitvā sakkāraṃ karomi. Mā me devatā antarāyaṃ karontūti āha, sakko devarājā cārikaṃ caranto taṃ disvā vissakammaṃ āmantetvā tāta asokadhammarājā dhātuyo nīharissāmīti pariveṇaṃ otiṇṇo. Gantvā kaṭṭharūpāni nīharāpehīti. So pañcacūlakagāmadārakavesena gantvā rañño purato dhanukahattho ṭhatvā hāremi mahārājāti āha, hara tātāti saraṃ gahetvā sandhimhiyeva vijjhi, sabbaṃ vippakirīyittha, atha rājā āviñjane bandhakuñcikamuddikaṃ gaṇhi, maṇikkhandhaṃ passitvā anāgate daḷiddarājāno imaṃ maṇiṃ gahetvā dhātūnaṃ sakkāraṃ karontūti paṇṇe akkharāni disvā kujjhitvā mādisānaṃ pana rājūnaṃ daḷiddarājāti vattuṃ ayuttaṃti punappunaṃ ghaṭetvā dvāraṃ vivaritvā antogehaṃ paviṭṭho aṭṭhārasavassādhikānaṃ dvinnaṃ vassasatānaṃ upari āropitadīpā tatheva pajjalanti, nīluppalapupphāni taṃkhaṇaṃyeva āharitvā āropitāni viya pupphasanthāro taṃ khaṇaṃ santhato viya gandhā taṃ muhuttaṃ piṃsitvā ṭhapitā viya ahesuṃ. Rājā suvaṇṇapaṭṭaṃ gahetvā anāgate piyadāso nāma kumāro chattaṃ ussāpetvā asoko nāma dhammarājā bhavissati, so imā dhātuyo vitthāritā karissatīti vācetvā diṭṭhohaṃ ayyena mahākassapattherenāti vatvā vāmahatthaṃ ābhujitvā dakkhiṇahatthena apphoṭesi. So tasmiṃ ṭhāne paricaraṇakadhātumattameva ṭhapetvā sesadhātuyo sabbā gahetvā dhātugharaṃ pubbe pihitanayeneva pidahitvā sabbā yathā pakatiyāyeva kāretvā uparipāsāṇacetiyaṃ patiṭṭhāpetvā caturāsītiyā vihārasahassesu dhātuyo patiṭṭhāpesi. Athekadivasaṃ rājā vihāraṃ gantvā bhikkhusaṃghaṃ vanditvā ekamante nisinno yadi bhante channavutikoṭidhanaṃ vissajjetvā caturāsītivihārasahassānisacetiyāni kārāpetvāpi ahaṃ na dāyādo. Añño ko dāyādoti, paccayadāyako nāma tvaṃ mahārāja, yo pana attano puttañca dhītarañca pabbājeti, ayaṃ sāsane dāyādo nāmāti evaṃ vutte asoko rājā sāsane dāyādabhāvaṃ patthayamāno avidūre ṭhitaṃ mahindakumāraṃ disvā sakkhissasi tāta tvaṃ pabbajituṃti āha. Kumāro pakatiyā pabbajitukāmo rañño vacanaṃ sutvā ativiya pāmojjajāto pubbajāmi deva. Maṃ pabbājetvā sāsane dāyādo hothāti āha. Tena ca samayena rājadhītā saṃghamittāpi tasmiṃ ṭhāne ṭhitā hoti. Taṃ disvā āha tvampi amma pabbajituṃ sakkhissasīti, sādhu tātāti sampaṭicchi. Rājā puttānaṃ manaṃ labhitvā pahaṭṭhacitto bhikkhusaṃghaṃ upasaṅkamitvā bhante ime dārake pabbājetvā maṃ sāsane dāyādaṃ karothāti. Saṅgho rañño vacanaṃ sampaṭicchitvā kumāraṃ moggaliputtatissattherena upajjhāyena mahādevattherena ācariyena pabbajāpesi . Majjhantikattherena ācariyena upasampādesi, so upasampadāmālakeyeva saha paṭisambhidāhi arahattaṃ pāpuṇi. Saṅghamittāyapi rājadhītāya ācariyāṇī āyupālattherī nāma . Upajjhāyā dhammapālattherī nāma ahosi. Rājā pana anekākārena buddhasāsanaṃ sobhetvā moggaliputtatissattherassa sahāyena saṭṭhisahassamatte dussīle titthiye buddhasāsanā uppabbājetvā tatiyadhammasaṃgītiṃ niṭṭhāpesi. Tasmiṃ kira samāgame bhikkhubhikkhuṇiyo kittakāti , vuttañhi.
在那次集会中,有八亿比丘。
其中有十万;于彼中,有诸漏已尽的修行者。巴利
Tasmiṃ samāgame āsuṃ, asītibhikkhukoṭiyo; Ahesuṃ satasahassāni, tesu khīṇāsavā yatī.
在那里,有九百万位比丘尼。
在她们当中,有一千位比丘尼是诸漏尽者。巴利
Navutisatasahassāni, ahū bhikkhuṇiyo tahiṃ; Khīṇāsavā sikkhuṇiyo, sahassaṃ āsu tāsu cāti.
就这样,那位无忧法王成为整个阎浮提洲最尊贵的国王,住世令佛陀的教法光耀。这里只是简略说明,详细记载见于《大史》。正如所说。巴利
Evaṃ so asoko dhammarājā sakalajambudīpe aggarājā hutvā buddhasāsanaṃ sobhento vihāsi. Ayaṃ panettha saṅkhepo, vitthāro pana mahāvaṃse vuttoti. Vuttañhi.
因为圆满,所以有这三种思,施蜜者。
在一切处、一切时,都能成就一切圆满。巴利
Sampuṇṇattā ayaṃ tisso, cetanāyo madhuppado; Sabbattha sabbadā sabba, sampattimabhisambhuṇīti.
那个中间的商人,因为自己的越界过失,投生到了外海的楞伽岛。他的这段经历应该按以下次第来了解。据说在铜掌岛上,有一位名叫穆塔西瓦的国王,统治了六十年。他有十个具足福德、智慧与德行的王子,彼此都想着对方的利益,还有两位公主。他们全都和睦相处,欢喜地住在一起。后来有一天,穆塔西瓦王去世后,大臣们为天爱提斯王子举行了加冕。就在加冕的同时,出现了许多奇异的现象。大史故事的老师们为了说明这些现象,这样说道。巴利
Majjhimo pana vāṇijo attano pāravādidosena parasamudde laṅkāyaṃ nibbatti. Tassevaṃ kathāpaṭipāṭi veditabbā. Tambapaṇṇidīpe kira muṭasīvo nāma rājā saṭṭhivassāni rajjaṃ kāresi, tassa puññapaññāguṇopetā aññamaññaṃ hitesino dasa puttā ahesuṃ. Dve ca dhītaro. Sabbe te samaggā sammodamānā vasanti. Athāparasmiṃ samaye amaccā muṭasīvaraññe kālakate devānaṃpiyatissakumāraṃ abhisiñciṃsu, abhisekasamakālamevassa anekāni acchariyāni ahesuṃ. Tāni pakāsentā mahāvaṃsakathācariyā āhaṃsu.
天人所爱的提斯,名声远扬,是第二个儿子。
在那些兄弟当中,他的福德与智慧最为超胜。巴利
Devānaṃpiyatissoti, vissuto dutiyo suto; Tesu bhātusu sabbesu, puññapaññādhiko ahu.
这位天爱帝须,在父亲去世后成为国王;
在他灌顶即位的同时,许多神奇的东西出现了。巴利
Devānaṃpiyatisso so, rājāsi pituaccaye; Tassābhisekena samaṃ, bahūnacchariyānahū.
整个楞伽岛上,宝藏和各种宝物;
那些埋在地下的宝物冒了出来,升到了地面上。巴利
Laṅkādīpamhi sakale, nidhayo ratanānica; Antoṭhitāni uggantvā, pathavītalamāruhuṃ.
在兰卡岛附近,以及那些从破船抵达的。
在那里生起的那些宝物,也都登上了陆地。巴利
Laṅkādīpasamīpamhi, bhinnanāvā gatāni ca; Tatra jātāni ca thalaṃ, ratanāni samāruhuṃ.
在恰塔山山脚下,有三根竹杖;
它们长得与车鞭相当,粗细相等。巴利
Chātapabbatapādamhi, tisso ca veḷuyaṭṭhiyo; Jātā rathapatodena, samānā parimāṇato.
其中有一根是藤蔓的茎干,在那里那藤蔓泛着银色的光泽。
这些金色者美丽动人;它们看起来令人心生欢喜。巴利
Tāsu ekā latāyaṭṭhi, rajatābhā tahiṃ latā; Suvaṇṇavaṇṇā rucirā; Dissantetā manoramā.
有一根花枝,那上面的花,
种种不同、种种颜色的事物,完全绽放,清晰显现。巴利
Ekā kusumayaṭṭhītu; Kusumāni tahiṃpana; Nānāni nānāvaṇṇāni; Dissantetiphuṭāni ca.
还有一根鸟竿,那上面落着许多飞禽走兽。
各种各样,颜色也各不相同,看起来就像活的一样。巴利
Ekā sakuṇayaṭṭhī tu, tahiṃpakkhimigā bahū; Nānā ca nānāvaṇṇā ca, sajīvāviya dissare.
马、象、车、花环,还有手镯和指环。
像卡库达果那样自然的,从种类来说就是这八种。巴利
Hayagajarathā malakyā, valayaṅguliveṭhakā ceva; Kakudhaphalā pākatikā, icce tā aṭṭha jātiyā.
珍珠从大海里涌出来,像圆环一样停在岸边。
天爱帝须的一切,都是由福德所绽放。巴利
Muttā samuddā uggantvā; Tīre vaṭṭiviyaṭṭhitā; Devānaṃpiyatissassa; Sabbaṃ puññavijambhitaṃ.
帝青宝、琉璃,还有血红的宝珠,都在我身上。
那些宝物、珍珠,还有那些珠串,
就在七天之内,他们便带到了国王面前。巴利
Indanīlaṃ veḷuriyaṃ, lohitaṅkamaṇī ci me; Ratanāni pane tāni, muttā tā tāca yaṭṭhiyo; Sattāhabbhantareyeva, rañño santikamāharuṃti.
那时,天爱帝须大王和法王阿育王是还没见过面的朋友。因此,他派人把这些宝物和许多其他赠品送去,作为送给我朋友法阿育大王的礼物,并说:“请把这些交给我的朋友。”阿育王见到这些后,心生欢喜,便送来五种王者徽饰以及其他许多礼物,用于灌顶大典,并说:“请为我的朋友举行灌顶。”这还不只是物质上的礼物。据说,他还送来了这份佛法的礼物。巴利
Tena ca samayena devānaṃpiyatissamahārājā ca asoko dhammarājā ca addiṭṭhasahāyā honti. Tasmā so etāni ratanāni ca aññāni bahūni upāyanāni mama sahāyassa dethāti dhammāsokamahānarindassa paṇṇākāratthāya pesesi. Sopi taṃ disvā pasīditvā pañcarājakakudhabhaṇḍāni ca aññañca bahupaṇṇākārañca abhisekatthāya pesesi. Mayhaṃ sahāyaṃ abhisekaṃ karontūti. Na kevalañcetaṃ āmisapaṇṇākāraṃ. Imaṃ kira dhammapaṇṇākārampi pesesi.
我已经皈依佛、皈依法、皈依僧。
我在释迦子的教法里,已经表明了自己是近事男的身份。巴利
Ahaṃ buddhaṃca dhammaṃca; Saṃghaṃca saraṇaṃ gato; Upasakattaṃ vedesiṃ; Sakyaputtassa sāsane.
在这三种事物当中,最殊胜的人中至尊啊,
让心变得清净之后,就带着信心去皈依。巴利
Imesu tīsu vatthūsu; Uttamesu naruttama; Cittaṃ pasādayitvāna, saddhāya saraṇaṃ vajāti.
大臣们又来到楞伽岛,给国王举行了灌顶礼。就在那时,目犍连子帝须长老正在反复观察:未来教法在哪里才能稳固建立?他了解到,会在边地稳固建立。于是把各位长老分别派往各处,并交代大玛欣德长老:你去铜掌岛,让那里的人心生净信。帝释天也来到大玛欣德长老面前,说:尊者,摩陀须瓦王已经去世,现在天爱帝须大王正治理国家。而且正等正觉者曾授记你们:未来会有一位名叫玛欣德的比丘,让铜掌岛生起净信。所以,尊者,现在正是去那座宝岛的时候,我也来做你的同伴。长老接受了他的话,便与另外六人一起,从支提山寺腾空而起,降落在阿努罗陀城东方的密帝释天山上。这座山如今也被称为支提山。那时铜掌岛正逢节庆日,国王命令大臣们说:举行庆典吧。他由四万男子围绕,从城中出发,前往密帝释天山,想去打猎玩乐。这时,住在那座山上的一个天神想:我要让国王见到长老。于是化作赤鹿的样子,在不远处像在吃草叶一样走动。国王心想:现在射一只没警觉的猎物不合适。便拍弓搭箭,鹿就沿着芒果林的路逃去。国王一路追赶,登上了芒果林。鹿也在长老不远处消失了。大玛欣德长老决意:让国王走近时只看见我,不要看见其他人。然后说道:提舍,提舍,到这里来。国王听到这话,心想:在这铜掌岛上,没有人敢直呼我的名字叫提舍。可这个穿着割截衣、身着坏色袈裟的人,却直呼我的名字。这到底是什么人,是人还是非人?长老便说道。巴利
Amaccā puna laṅkamāgamma rājānaṃ abhisiñciṃsu, tena kho pana samayena moggaliputtatissatthero kattha nukho anāgate sāsanaṃ suppatiṭṭhitaṃ bhaveyyāti upaparikkhanto paccantime suppatiṭṭhitaṃ bhavissatīti ñatvā te te there tattha tattha pesetvā mahāmahindattheraṃ gantvā tambapaṇṇidīpaṃ pasādehīti niyojesi, sakko ca devānamindo mahāmahindattheraṃ upasaṃkamitvā kālakato bhante muṭasīvo rājā. Idāni devānaṃpiyatissamahārājā rajjaṃ kāreti. Sammāsambuddhena ca tumhe byākatā anāgate mahindo nāma bhikkhu tambapaṇṇidīpaṃ pasādessatīti. Tasmā tiha kho bhante kālo dīpavaraṃ gamanāya, ahampi sahāyo bhavissāmīti, thero tassa vacanaṃ sampaṭicchitvā attasattamo cetiyapabbatavihārato vehāsaṃ uppatitvā anurādhapurassa puratthimadisāya missakapabbate patiṭṭhahi, imaṃ etarahi cetiyapabbatotipi sañjānanti. Tadā tambapaṇṇiyaṃ ussavadivaso hoti, rājā chaṇaṃ karothāti amacce āṇāpetvā cattāḷīsasahassapurisehi parivārito nagaramhā nikkhamitvā missakapabbataṃ pāyāsi migavaṃ kīḷitukāmo. Atha tasmiṃ pabbate adhivatthā ekā devatā rañño there dassessāmīti rohitamīgavaṇṇena avidūre tiṇapaṇṇāni khādamānā viya carati, rājā ayuttaṃ dāni pamattaṃ vijjhituṃti jiyaṃ poṭhesi, migo ambatthalamaggaṃ gahetvā palāyituṃ ārabhi, rājā taṃ anubandhanto ambatthalameva abhiruhi, migopi therānaṃ avidūre antaradhāyi, mahindatthero rājānaṃ avidūre āgacchanta maṃyeva rājā passatu, mā itareti adhiṭṭhahitvā tissa tissa ito ehīti āha, rājā taṃ sutvā cintesi. Imasmiṃ tambapaṇṇidīpe jāto maṃ tissoti nāmaṃ gahetvā ālapituṃ samattho nāma natthi. Ayaṃ pana chinnabhinnapaṭadharo bhaṇḍukāsāva vasano maṃ nāmenā lapati, ko nukho yaṃ bhavissati manusso amanusso vāti. Thero āha.
大王,我们是沙门,是法王的弟子。
正是出于对您的悲悯,我们才从赡部洲来到这里。巴利
Samaṇā mayaṃ mahārāja, dhammarājassa sāvakā; Taveva anukampāya, jambudīpā idhāgatāti.
国王想起法阿育王派来的使者带来的口信,心里念着“尊者来了吗”,当下就放下武器,坐到一边,和尊者互相问候,说让人欢喜、值得记念的话。那时,那四万个士兵也来了,围在他身边。于是长老又让其他人也现身。国王看见后问道:“这些人是什么时候来的?”长老回答:“他们是和我一起的,大王。”国王又问:“如今南赡部洲也有像这样的人吗?”长老说:“大王,如今南赡部洲到处都有穿袈裟的人,就像被风吹拂的仙人林一样。”巴利
Rājā dhammāsokanarindena pesitasāsanānusārena anussaramāno ayyā nukho āgatāti tāvadeva āyudhaṃ nikkhipitvā ekamantaṃ nisīdi sammodanīyaṃ kathaṃ kathayamāno sāraṇīyaṃ kathaṃ kurumāno. Tasmiṃ tānipi cattāḷīsapurisasahassāni āgantvā taṃ parivāresuṃ, tadā thero itarepi jane dassesi, rājā disvā ime kadā āgatāti pucchi, mayā saddhiṃyeva mahārājāti. Idāni pana jambudīpe aññepi evarūpā samaṇā santīti. Mahārāja etarahi jambudīpo kāsāvapajjoto isivātapaṭivāto, tasmiṃ.
具足三明、获得神通,并且善知他心的人;
诸漏已尽的阿拉汉们,是佛陀的众多弟子。巴利
Tevijjā iddhippattā ca, cetopariññakovidā; Khīṇāsavā arahanto, bahū buddhassa sāvakāti.
国王听了这话,生起了净信。于是长老通过树木譬喻等方式,看出他智慧明利,就为他说法,让包括天界和人间众生在内的大众都发出赞叹。因此说了这段话。巴利
Rājā taṃ sutvā pasanno ahosi, atha thero rukkhopamādinā tassa paññāveyyattiyaṃ ñatvā dhammaṃ desesi sanarāmarehi sādhukāraṃ kārayamāno. Tena vutthaṃ.
了知为智者,小象足迹譬喻。
长老为大地之主宣说了这部经,他具大智慧。巴利
Paṇḍitoti viditvāna, cullahatthipadopamaṃ; Suttantaṃ desayī thero, mahīpassa mahāmati .
开示结束的时候,他和那四万四千人一起皈依了三宝。然后国王请求说:尊者,明天请到我家来接受供养。说完就回去了,把都城和王宫都装饰好,请长老们入座,用精美的饮食供养他们。供养完之后,国王和阿努拉王后为首的五百名妇女一起坐在一边。接着长老降下了法宝之雨。那五百名妇女证得了初果。第二天,在象舍有一千人,在欢喜园有一千人,就这样在第二天让两千五百个生命证入初果。第三天,又有大约八千五百个生命,就这样让数百、数千、数十万计的有情尝到了法的甘露。经中确实这样说。巴利
Desanāpariyosāne so saddhiṃ tehi narehi cattāḷīsasahassehi saraṇesu patiṭṭhahīti. Athassa rājā sve bhante mama gehe bhikkhaṃ gaṇhāthāti yācitvā gantvā nagarañca rājagehañca alaṅkaritvā there nisīdāpetvā paṇītenāhārena parivisitvā anuḷādevippamukhāhi pañcasataitthīhi saddhiṃ ekamantaṃ nisīdi. Atha thero dhammaratana vassaṃ vassāpesi. Tato tā pañcasataitthiyo sotāpattiphalaṃ pāpuṇiṃsu. Tato hatthisālāyaṃ sahassaṃ, nandanavane sahassaṃti evaṃ dutiyadivase aḍḍhateyyāni pāṇasahassāni sotāpattiphale patiṭṭhāpesi. Tatiyadivase aḍḍhanavappamāṇaṃ pāṇasahassaṃti evaṃ anekasatānaṃ anekasahassānaṃ anekasata sahassānaṃ dhammā mataṃ pāyesi. Vuttañhi.
大马欣德像太阳一样,行于兰卡的上空。
他以法的光芒,让应当被教化的莲花绽放。巴利
Mahāmahindasuriyo, laṅkāvehāsamajjhago; Bodhaneyyambuje kāsi, vikāsaṃ dhammaraṃsinā.
那位大马欣德像一轮明月,升上了兰卡的天空。
他以法的光芒,使应受教化者的青莲花池觉悟。巴利
Mahāmahindacando so, laṅkāvehāsamajjhago; Bodhesi dhammaraṃsīhi, veneyyakumudākare.
那位大马欣德,就像一场大云,用佛法的雨水降下了一场雨;
你在善人的心种子中,生起了善的嫩芽。如是。巴利
Mahāmahindamegho so, vassaṃ dhammambuvuṭṭhiyā; Sādhūnaṃ cittabījesu, janesi kusalaṅkureti.
那时,国王通过苏曼沙弥,从法阿育王手中取来正自觉者用过的钵中装满的舍利,又从帝释天那里请来右锁骨舍利。他先在支提山建起佛塔,然后在整个兰卡岛上,每隔一由旬就建造佛塔,把右锁骨舍利安放供奉其中,并建起了塔园寺大塔。接着,国王迎请了僧密长老尼从大菩提树带来的南面大枝,将它安奉好,并举行了供养。这里的一切详细经过,应当从《大史》中了解。巴利
Atha rājā sumanasāmaṇerena dhammāsokassa hatthato sammāsambuddhaparibhuttapattapūradhātuyo ca sakkassa santikā dakkhiṇakkhakadhātuṃca āharāpetvā cetiyapabbate thūpaṃ ādiṃkatvā sakalalaṅkādīpe yojane yojane thūpāni kāretvā dakkhiṇakadhātuṃ nidahitvā thūpārāmathūpañca patiṭṭhāpesi. Atha saṅghamittāya theriyā ānītaṃ jayamahābodhino dakkhiṇamahāsākhaṃ patiṭṭhāpetvā pūjaṃ kāresi. Sabbo panettha kathāvittharo mahāvaṃsato veditabbo.
因为诽谤他人的过失,就这样在别人的海里产生了。
在楞伽岛,他如此通过随喜而成为君主。巴利
Pāravādikadosena, jātevaṃ parasāgare; Pattānumodanā evaṃ, laṅkāyaṃ āsi issaro.
认识到恶业也会这样结果,
知道了善业是有果报的,
贤者们,请如理地做善业,
凡是到了那里的人,就不再忧愁。巴利
Pāpampi evaṃ phalatīti mantvā, Ñatvāna puññassa phalaṃ idanti; Bho yoniso kubbatha puññakamme, Gantvāna ye yattha na socayantīti.
第39章 关于菩提王女的故事,这是次第开示。巴利
39. Bodhirājadhītuyā vatthumhi ayamānupubbīkathā
世尊般涅槃后,教法在楞伽岛稳固建立。那时有个叫哈库雷利的村子,村里有个少女,常跟村里的女孩们到处玩耍。当时村边有一大片沼泽,沼泽里有一棵风树,常年花开满枝,从不凋谢。人们为了供养佛陀来采花,就下水爬上树去摘花。那少女看见人们这样,心想人们能顺利过去采花就好了,于是找来一根干枯的棕榈枝条,搭成一座桥放在那里。从那时起,人们就从那座桥上过去采花。后来她命终,凭这善业转生到阎浮提巴塔利普陀城,成了索摩达多王的女儿,容貌殊胜,宛如天女。父母就叫她菩提王女。因为前世搭桥的功德,她感得了一匹名叫苏毗罗的空中飞马。王女的父亲对佛有深情、对法有深情、对僧有深情,广修福德。他看见那匹飞马,心想我修福有了帮手,满心欢喜,骑上马一天三次去礼拜大菩提树。王女看见后,到父亲跟前,反复问:父亲,您去哪儿?国王什么也不说。王女一再缠着父亲追问,国王只好告诉她。巴利
Bhagavati parinibbute laṅkāyaṃ sāsane suppatiṭṭhite tattha hakureḷīti eko gāmo ahosi, tatthekā dārikā gāmādārikāhi saddhiṃ tattha tattha kīḷantī viharati, tadā gāmasamīpe mahāsobbhaṃ hoti. Tattheko maruttharukkho sabbadā pāḷiphullova tiṭṭhati. Manussā buddhapūjanatthaṃ pupphāni viciṇantā udakaṃ ogahetvā rukkhamabhiruyha pupphāni ociṇanti, kumārikā te disvā manussā sukhena gantvā pupphāni ociṇantūti ekaṃ sukkhapālibhaddadaṇḍakaṃ āharitvā setuṃ katvā ṭhapesi, tato paṭṭhāya manussā tenagantvā pupphāni ociṇanti. Atha sā tato cutā teneva kusalakammena jambudīpe pāṭaliputtanagare somadattarañño dhītā hutvā nibbatti, uttamarūpadharā devaccharapaṭibhāgā ahosi. Mātāpitaro panassā bodhirājakumārikāti vohariṃsu. Pubbe katasetuānubhāvena tassā suvīrako nāmeko ākāsagāmī sindhavapotako nibbatti. Rājadhītuyā pana pitā buddhamāmako dhammamāmako saṅghamāmako hutvā mahantaṃ puññaṃ pasavanto sindhavapotakaṃ disvā puññakaraṇassa me sahāyo laddhoti tuṭṭhamānaso assaṃ abhiruhitvā divasassa tikkhattuṃ gantvā mahābodhiṃ vandati. Rājadhītā naṃ disvā pitusantikaṃ gantvā abhiṇhaṃ tāta kuhiṃ gacchasīti pucchi. Rājā na kiñci kathesi, atha sā punappunaṃ pitaraṃ nibandhantī pucchi. Tato rājā tassāvi karonto evamāha.
我们的世尊在过去生中,修行圆满十波罗蜜;
他布施了头颅、血、眼睛、肉,甚至生命本身。巴利
Amhākaṃ bhagavā pubbe, pūrento dasapāramī; Adāsi sīsarattakkhi, maṃsaṃ jīvitameva ca.
在儿子、妻子和王国方面,达到了波罗蜜的究竟。
耗尽无数百千万劫后,降生在迦毗罗卫。巴利
Puttadāre ca rajje ca, patvā pāramimatthakaṃ; Anappakappakoṭīnaṃ, khepetvā kapilavuye.
他出生在释迦王族,在世间是无人能比的圣者。
人中之主舍弃了已获得的转轮圣王地位。巴利
Sakkarājakule jāto, loke appaṭipuggalo; Sampattacakkavattittaṃ, pahantvāna narādhipo.
看到四种预兆后,便离家出走,彻底出离。
来到菩提树下,坐在金刚座上。巴利
Disvā nimitte caturo, nikkhamma abhinikkhamaṃ; Bodhimūlamupāgamma, nisinno vajirāsane.
化现出千条手臂,各种兵器杂乱地布满全身。
令人大恐惧的形貌,犹如黑山。巴利
Sahassabāhuṃ māpetvā, nānāyudhasamākulaṃ ; Mahābhītikaraṃ vesaṃ, kāḷapabbatasādisaṃ.
变现出环山大象,登上它之后;
调集了魔军之后,那摩羯幢者就来了。巴利
Māpetvāna samāruyha, girimekhalavāraṇaṃ; Mārasenaṃ samānetvā, āgataṃ makaraddhajaṃ.
靠着波罗蜜的力量,把那支魔军击溃;
胜者坐在那里,摧毁了一千个烦恼敌。巴利
Pāramitābalena taṃ, mārasenaṃ palāpiya; Yatthāsīno kilesāri, sahassaṃ ghātayī jino.
眼睛以清净水浇洒沐浴,整整七天受到胜者的亲近受用;
被天人与梵天、成就者、龙和人等所崇敬,
我为了礼敬那胜利的菩提树,一直不断地前往。巴利
Nayanaṃ sujalasekehi, sattāhaṃ jinasevitaṃ; Pūjitaṃ devabrahmehi, siddhoraganarādihi; Vandituṃ jayabodhiṃtaṃ, gacchāmi satataṃ ahaṃ.
如果有人总是走到觉悟之树跟前,恭敬地侍奉它,
用种种香水、灯、熏香等,以种种供养好好地恭敬供养,巴利
Upāsati sadā gantvā, yo naro bodhipādapaṃ; Gandhodadīpadhūpādi, nānāpūjāhi sādhukaṃ.
这个人就会没有病痛,无论是对自己还是对他人。
他受到供养和敬重,长寿、有力、安乐。巴利
Sa naro nirāmayo hoti, paccatte ca parattha ca; Pūjito mānito hoti, dīghāyu balavā sukhī.
想要求得那种利益、真心为自己好的众生,
应当怀着信心,常常恭敬地供养那棵菩提树。巴利
Tadatthaṃ patthayantena, atthakāmena jantunā; Upāsanīyaṃ saddhāya, niccaṃ taṃ bodhipādapaṃti.
少女听完之后,全身被喜悦充满,向父亲行礼后说:“父亲,我也要去。”国王因为担心她会遇到危险,不想让她去。于是她再三向父亲请求,终于得到国王允许。从那时起,她就和父亲一起骑上信度马,天天去礼敬菩提树。后来有一天,国王躺在临终的床上想着:“我女儿不间断地去礼敬菩提树,将来无论出现什么危险,都会由此而来。我该怎么办呢?”于是他把信度马叫来,在它耳边嘱咐说:“孩子,我女儿常常把你当作同伴,一起去礼敬菩提树。如果她在那里遇到什么危险,那就不合适了。她来往的时候,你要保护我女儿。”他把女儿托付给信度马后便去世了。此后,公主为父亲办完丧事,一天三次骑上信度马去礼敬菩提树。人们看到她容貌如此美丽,心中惊叹,纷纷想:“我们竟然见到了配得上国王的这样的宝物。我们去告诉国王吧。也许国王会赏赐我们什么呢。”于是他们来到国王面前,行礼后站着,这样说道。巴利
Taṃ sutvā kumārikā pītiyā phuṭasarīrā pitaraṃ vanditvā ahampi tāta gacchāmīti āha. Rājā panassā upaddavabhayena gamanaṃ na icchi. Tato sā yāvatatiyaṃ pitaraṃ yācitvā raññā anuññātā. Tato paṭṭhāya pitarā saddhiṃ sindhavamāruyha bodhiṃ vandituṃ satataṃ gacchati. Athāparabhāge rājā maraṇamañce nipanno cintesi. Dhītā me nirantaraṃ bodhiupaṭṭhānaṃgacchati, etissā anāgate yaṃkiñci bhayaṃ uppajjamānaṃ tato uppajjati. Tattha me kiṃ kātabbanti. Tato sindhavaṃ pakkosāpetvā tassa kaṇṇamūle mantento evamāha, tāta mama dhītā abhiṇhaṃ tava sahāyaṃ katvā bodhiṃ vandituṃ gacchati. Tatthassā yaṃkiñci bhayaṃ bhaveyya. Taṃ nappatirūpaṃ. Tattha gamanāgamane mama dhītaraṃ rakkheyyāsīti tassa dhītaraṃ paṭipādetvā kālamakāsi. Tato rājadhītā pitusarīrakiccaṃ kāretvā divasassa tikkhattuṃ assamabhiruyha bodhiupaṭṭhānaṃ gacchati. Manussā panassā rūpasampattiṃ disvā vimhitamānasā rājārahaṃ vata no idaṃ paṇṇākāraṃ diṭṭhaṃ. Gantvā rañño ācikkhissāma. Appeva nāma rājā so kiñci no dadeyyāti cintetvā rañño santikaṃ gantvā vanditvā ṭhitā evamāhaṃsu.
来到菩提道场,内心常常充满欢喜与满足;
少女前去礼拜,像闪电一样闪耀着光辉。巴利
Bodhimaṇḍaṃ samāgamma, abhiṇhaṃ tuṭṭhamānasā; Vandantī yāti kaññekā, vijjūva siriyā jalaṃ.
她挽着深蓝色浓密的发髻,双目宽广修长。
她双耳佩戴着金光闪耀的耳饰,肤色微黑,乳房美丽。巴利
Nīladhampillabhārā sā, visālāyatalocanā; Soṇṇadolābhasavaṇā, sāmā subhapayodharā.
与百道光芒交织在一起,像饱含雨水的云层。
高挺的鼻梁,青蓝色的眉毛,笑语令人心生欢喜。巴利
Sataraṃsīhi sammissa, sañcyāmbudasamādharā; Tuṅganāsā nīlabhamu, hāsabhāsā manoramā.
大王,像这样的景象,我们以前从来没见过。
来吧,天神,你将在菩提座上见到她的庄严。巴利
Īdisaṃ no mahārājā , diṭṭhapubbaṃ kudācanaṃ; Ehi tassā siriṃdeva, bodhimaṇḍamhi dakkhasīti.
国王听了这话,仅仅因为那声音的接触,心就被她牢牢系住了。他带着四部军队,在公主前来礼敬菩提树的时候,派人把军队布置在外墙外面,命令道:“把她抓起来。”于是军队也摆好了抓人的架势,停在那里。公主看见这情形,赶紧走到那匹信度马跟前,骑上马背,用脚跟给它信号。马立刻载着她,飞快地腾空而起。可是她坐得不稳,承受不住马的速度,从马背上滑落下来。信度马看见公主往下掉,想起国王的嘱咐,飞快地赶过来,咬住她的头发把她提起来,让她落到自己背上坐好,然后驮着她从空中飞走,一直把她送到了华氏城。巴利
Taṃ sutvā rājā savaṇasaṃsaggeneva tāya paṭibaddhacitto caturaṅginiṃsenaṃ gahetvā rājadhītaraṃ bodhivandanatthāya āgatakāle bahipākāre senaṃ parikkhipāpetvā gaṇhathetanti manusse niyojesi. Tato senāpi taṃ gahaṇasajjā aṭṭhāsi. Rājadhītā te disvā sīghaṃ sindhavaṃ upasaṅkamitvā tassa piṭṭhiyaṃ nisinnā paṇhiyā saññaṃ adāsi. So taṃ gahetvā vegena ākāsaṃ pakkhandi. Sā pana dunnisinnabhāvena assassa vegaṃ sandhāretumasakkontī assapiṭṭhito parigali. Sindhavo rājadhītaraṃ patamānaṃ disvā rājovādaṃ saramāno vegenāgantvā tassā kese ḍaṃsitvā ukkhipitvā patamānāya tassā piṭṭhiṃdatvā nisīdāpetvā ākāsena taṃ netvā pāṭaliputtanagareyeva patiṭṭhāpesi .
投生为畜生道的众生,也能这样忆念对自己有恩的人;
思惟“他们不舍弃”,愿众生都懂得感恩。巴利
Tiracchānagatāpevaṃ, sarantā upakārakaṃ; Na jahantīti mantvāna, kataññū hontu pāṇinoti.
从那时起,她做了福德善业,便以生到天界为归宿。巴利
Tato paṭṭhāya sā puññakammaṃ katvā saggaparāyanā ahosīti.
凡以沙门所喜者礼敬那树王之人,
那位有智慧的人,会恭敬地礼敬被供奉者。
他拥有财富,而且没有灾厄。
他在一切处都受人称赞。巴利
Yo yaṃ dumindaṃyatinandanena; Sampūjitaṃ pūjayate sa pañño; Sa bhogavā hoti anītiko ca, Sabbattha so hoti pasattharūpo.
军荼利的故事里,这段是渐次说法。巴利
40. Kuṇḍaliyā vatthumhi ayamānupubbīkathā
在兰卡岛的罗诃那地区,有一个叫大村的村子。那里有一座叫提舍精舍的寺院,住着几百位比丘,周围环绕着许多院落,十分庄严。当时,寺里住着一位叫提舍的沙弥。有一次,他游方行脚,在石池村托钵乞食,得到了一份只够维持生命的食物和酥油。他离开村子,朝大村的方向走去,路上向人打听哪里有方便用水的地方。那些人说:“尊者,在您前方不远处,有个叫罥缕山谷的地方,有流动的清凉泉水,还有洁白的沙地。您可以去那里洗浴,然后在阴凉处坐在沙地上吃完饭再走。”沙弥说好,就去了那里,坐在舒服的地方开始吃饭。那时,有个林中伐木工带着一条母狗进了森林。那条母狗在山谷里一处岩石边生了小狗,因为饥饿,身体抖个不停,躺在小狗旁边。它闻到沙弥钵里食物的香味,就从躺着的地方爬起来,抖着身子走到沙弥跟前,摇着尾巴站在那里。沙弥看见它,心里一惊,就把自己准备吃的第一口饭放在它面前。母狗很高兴地吃了。沙弥见了很欢喜,就一口一口地继续给它食物,喂完饭后,洗了钵,装进袋子里,就走了。那条母狗因为对沙弥生起的净信,命终之后,投生到阎浮提的天子城,成为国王王妃腹中的孩子,十个月后从母胎中出生。到了命名那天,父母见她耳环卷曲,就给她取名叫罥缕。她渐渐长到十六岁。据说那时,提舍沙弥为了礼敬大菩提树,乘船去了阎浮提,一路来到天子城,穿好衣服,披上袈裟,拿着钵,在街上乞食,走到大路上。公主打开狮子窗,望着街中,看见沙弥在乞食,生起前世的爱恋。就在那一刻,她获得了宿命通。原来她前世是个比丘尼,曾布施针线、书和灯油,并发愿能忆念宿世。她忆起前世,想到沙弥对自己有恩,心生欢喜,就派人请他过来,在王宫里设好座位,请他坐下,用各种美味食物供养他。沙弥吃完饭,洗净手钵后,公主上前顶礼,坐在一边,和他交谈,这样说道。巴利
Laṅkādīpe rohaṇajapade mahāgāmo nāma ahosi, tattha tissavihāraṃ nāma anekasatabhikkhūhi samākiṇṇaṃ anekapariveṇapatimaṇḍitaṃ vihāraṃ ahosi. Tattheko tisso nāma sāmaṇero paṭivasati. So ekasmiṃsamaye janapadacārikaṃ caranto pāsāṇavāpigāme bhikkhaṃ caritvā yāpanamattaṃ bhattaṃ sappinā saddhiṃ labhitvā nikkhamma gāmadvāraṃ patvā mahāgāmābhimukho gacchanto manusse udakaphāsukaṭṭhānaṃ pucchi. Tehi bhante tumhākaṃ abhimukhe avidūraṭṭhāne kakubandakandaraṃ nāma sandamānasītalodakaṃ dhavalavālukātalaṃ tattha tumhe gantvā nahātvā sītalacchāyāya vālukātale nisinno bhattakiccaṃ katvā gacchathāti vutte sāmaṇero sādhūti vatvā tattha gantvā phāsukaṭṭhāne nisinno bhattaṃ bhuñjitumārabhi. Tadā ekena vanakammikena saddhiṃaraññaṃ gatā ekā sunakhī tasmiṃ kandare ekasmiṃ pabbhāraṭṭhāne dārake vijāyitvā chātajjhattā pavedhamānagattā dārakānaṃ samīpenipannā sāmaṇerassa patte āhāragandhaṃ ghāyitvā nipannaṭṭhānato vuṭṭhāya pavedhamānā tassa samīpaṃ āgamma naṅguṭṭhaṃ cālentī aṭṭhāsi, sāmaṇero taṃ disvā kampitamānaso attano bhojanatthāya vaṭṭitaṃ pathamālopaṃ tassā purato ṭhapesi, tato sā somanassā taṃ bhuñji. Taṃ disvā tuṭṭho punappunaṃ ālopaṃ karonto tassā bhattaṃ datvā pattaṃ dhovitvā thavikāya pakkhipitvā agamāsi. Tato sā sunakhī sāmaṇeragatena pasādena tato cutā jambudīpe devaputtanagare rājānaṃ paṭicca tassa mahesiyā kucchimhi paṭisandhiṃ gaṇhitvā dasamāsaccayena mātukucchito nikkhami, athassā sikhāmaṅgaladivase sampatte mātāpitaro panassā kuṇḍalāvaṭṭakesattā kuṇḍalāti nāma makaṃsu. Sā anukkamena soḷasavassuddesikā ahosi, tasmiṃ kira samaye tisso sāmaṇero mahābodhiṃ vandissāmīti nāvaṃ abhiruyha jambudīpaṃ gantvā anupubbena devaputtanagaraṃ patvā sunivattho supāruto yugamattadaso bhikkhāya caranto mahāvīthiṃ sampāpuṇi. Rājadhītā sīhapañjaraṃ ugghāṭetvā antaravīthiṃ olokentī bhikkhantaṃ sāmaṇeraṃ disvā pubbasinehaṃ paṭilabhi, tasmiṃkhaṇe tassā jātissarañāṇaṃ ahosi. Sā kira pubbe bhikkhuṇī hutvā paṇṇasūciyā saddhiṃ potthakañca padīpiyatelañca datvā jātissarā bhaveyyaṃti patthanaṃ ṭhapesi, tato sājātiṃ anussarantī sāmaṇerena attano katūpakāraṃ ditvā somanassā naṃ pakkosāpetvā rājagehe āsanaṃ paññāpetvā tattha nisinnaṃ nānaggarasa bhojanena parivisitvā onītapattapāṇiṃ sāmaṇeraṃ upasaṅkamitvā vanditvā ekamantaṃ nisinnā tena saddhiṃ sallapantī evamāha.
智者,你不认得我了吗?从前我是你的侍女。
由此,我曾快乐;所以,你才是主人。巴利
Na sañjānāsi maṃ dhīra, pubbehaṃ tava dāsikā; Tenāhaṃ sukhitā āsiṃ, tasmā tvamasi issaroti.
我根本没有那样的女奴,我也不认得你。
你是谁?又是谁的女儿?我问你,请你告诉我。巴利
Natthi me tādisī dāsī, na sañjānāmi taṃ ahaṃ; Kāsi tvaṃ kassa vā dhītā, taṃ me akkhāhi pucchitāti.
仙人啊,今天我就照你所了解我的那样,提醒你。
你如今应当成为已觉悟者而觉悟,由正在回忆宿世的我。巴利
Sārāpemi tuvaṃ ajja, yathā jānāsimaṃ ise; Bujjhassu bodhito dāni, mayā jātiṃsarantiyā.
在铜掌岛的罗哈纳,有个村子叫石池村;
尊者,当您在迦库般达的山谷中乞食之后,巴利
Pāsāṇavāpigāmamhi, tambapaṇṇimhi rohaṇe; Bhikkhitvāna tuvaṃ bhante, yadā kakubandakandare.
你坐下来吃饭,饭后之时你会想起来。
那时我是一只母狗,刚生完小狗,也找到了吃的。巴利
Nisīditvāna tvaṃ bhattaṃ, bhuttakālaṃ sarissasi; Tadāhaṃ sunakhī āsiṃ, vijātā laddhagocarā.
被饥饿折磨得几乎要吃掉我的孩子们。
我全身颤抖,站在你面前。巴利
Dārake khādituṃ mayha, māsannā khudapīḷitā; Pavedhamānasabbaṅgā, aṭṭhāsiṃ tava santike.
尊者,那时您看见我饿得浑身发抖,
你自己断了粮,却用食物让我满心欢喜。巴利
Disvā taṃ maṃ tadā bhante, vedhamānaṃ bubhukkhitaṃ; Chinnabhatto tuvaṃ hutvā, mamaṃ bhattena tosayī.
那时,我用柔软的心,让心对你生起了净信。
因为那个善业,我在第二次投生时。巴利
Tadāhaṃ muducittena, cittaṃ tayi pasādayiṃ; Tenāhaṃ puññakammena, dutiye attasambhave.
你出生在王族,一切欲乐都圆满具足。
仅以心净信,在世佑的教法中。巴利
Idha rājakule jātā, sabbakāmasamiddhinī; Cittappasādamattena, lokanāthassa sāsane.
即使刚刚出家的人,也会有这样的福报。
对正等觉者怀着净信,会得到什么样的果报,真是稀有啊!巴利
Tadahupabbajitassāpi, īdisā honti sampadā; Kīdisaṃ hoti sambuddhe, pasādena phalaṃ aho.
舍弃其他事务,乐于利益自己。
不松懈地日夜忆念三宝。巴利
Aññāni pana kiccāni, pahāyāttahite rato; Atandito divārattiṃ, sarātu ratanattayaṃti.
沙弥这样做了种种服务之后,王女使他忆念起当年的恩德,对他说:“尊者,因为您照顾了您的婢女,就请住在这里吧。”这样邀请他,等他接受了,就让人建了一座大精舍,以那位沙弥为首,邀请了几百位比丘,让他们住在精舍里,使四事供养容易得到,然后供养他们。那位沙弥也忆念起给母狗布施的恩德,心生欢喜,作意随念佛陀,不久就证得了阿罗汉果,住在同一座精舍里,寿命尽了就在那里般涅槃。巴利
Evaṃ sāmaṇerena katūpakāraṃ sārāpetvā bhante tava dāsiyā anuggahaṃ paṭicca idheva vasathāti nimantitvā tena sampaṭicchite mahantaṃ vihāraṃ kārāpetvā sāmaṇeraṃ ādiṃ katvā anekabhikkhusate nimantetvā vihāre vasāpetvā sulabhaṃ katvā catupaccayehi upaṭṭhāsi. Sāmaṇeropi sunakhiyā dinnadānaṃ anussaritvā tuṭṭho buddhānussatiṃ manasikaronto na cirenava arahattaṃ patvā tasmiṃyeva vihāre vasanto āyupariyosāne tattheva parinibbāyīti.
在三时与三界之中,离开了三宝,就没有真实可依之处。
众生错误地把天树视作布施者。巴利
Tiyaddhesu tilokasmiṃ, natthi vatthuttayaṃ vinā; Sattāna mañña micchattha, dāyakaṃ surapādapaṃ.