夜叉所欺品
Yakkhavañcitavaggo
21. 在夜叉被欺骗这件事里,这是按顺序作的说明。
21. Yakkhavañcita vatthumhi ayamānupubbīkathā
世尊般涅槃之后,据说在憍萨罗国的一个地方,有个叫顿达伽马的村子。村里有个叫佛陀达萨的人,他终生皈依佛陀,说:“我这一生都皈依佛陀。佛陀是我的皈依处、我的庇护、我的藏身之处、我的归宿。”他就这样尽一辈子皈依佛陀而住着。那时候,有个乡下人到处游走,来到顿达伽马村,就在他家里住了下来。那个乡下人身上附了一个亚卡,受它折磨。当时,那个亚卡在进村的时候,却因为佛陀达萨这个居士的戒德威力,进不了他家,只好放开他,在村外待了七天,等着他出来。那个乡下人在那里住了七天,第七天想回自己国家,就从村里出来了。亚卡看见他出来,就抓住了他。于是那人问亚卡:“这段时间你去哪儿了?”亚卡说:“贤者,为了你,我在这儿等了七天过去了。”那人说:“那你找我有什么事?我能给你什么?”亚卡说:“贤者,我被饥饿折磨,我需要食物。”那人就说:“既然这样,你为什么不在我住屋里抓我呢?”亚卡说:“贤者,那家里有个皈依佛陀的居士,因为他戒德的威力,我进不去那屋子,只好站在外面。”乡下人不知道皈依是什么意思,就问亚卡:“皈依是什么?他是怎么说的、怎么皈依的?”亚卡说:“他说‘我皈依佛陀’,就这样皈依了。”乡下人听了,心想:现在我要骗骗他。就说:“那好吧,亚卡,我也皈依佛陀。”这话刚一出口,亚卡就大声叫嚷着,头也不回地逃跑了。就这样,皈依正等正觉者,在这个世界能防止恐惧和灾难,在来世能带来天界和解脱。确实如此。
Bhagavati parinibbutamhi kosalarañño kira janapade tuṇḍagāmonāma ahosi. Tattheko buddhadāso nāma manusso ‘‘yāvajīvaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmi. Buddho me saraṇaṃ tāṇaṃ leṇaṃ parāyaṇanti’’ evaṃ jīvitapariyantaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gato paṭivasati, tasmiṃ samaye eko janapadavāsiko tattha tattha āhiṇḍanto taṃ tuṇḍagāmaṃ patvā tasseva ghare nivāsaṃ kappesi, tassa pana jānapadikassa sarīre eko yakkho āvisitvā pīḷeti, tadā tassa gāmassa pavisanakāle yakkho buddhadāso pāsakassa guṇatejena tassa gehaṃ pavisituṃ asakkonto taṃ muñcitvā bahigāme sattāhaṃ aṭṭhāsi tassāgamanaṃ olokento. Tato so jānapadiko sattadivasaṃ tattha vasitvā sattame divase sakaraṭṭhaṃ gantukāmo gāmā nikkhami. Atha taṃ tathā nikkhantaṃ disvā yakkho aggahesi, atha so taṃ ettakaṃ kālaṃ kuhiṃgatosīti pucchi. Yakkho bho tavatthāya ettha vasantassa me sattāhaṃ atikkantanti. Tato so ko te mayā attho, kiṃ te dammīti, atha yakkhena bho ahaṃ khudāya pīḷito bhattena me atthoti vutto so evaṃ sati kasmā maṃ antogehe vasantaṃ na gaṇhīti āha. Yakkhena bho tasmiṃ ghare buddhaṃ saraṇaṃ gato eko upasako atthi, tassa sīlatejena gehaṃ pavisitumasakkonto aṭṭhāsinti vutto jānapadiko saraṇaṃ nāma kinti ajānanto kinti vatvā so saraṇaṃ aggahesīti yakkhaṃ pucchi. Yakkho ‘‘buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti vatvā saraṇaṃ aggahesīti āha. Taṃ sutvā jānapadiko idāni imaṃ vañcessāmīti cintetvā tenahi yakkha ahampi buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmīti āha. Evaṃ vuttamatteyeva yakkho mahāsaddaṃ karonto bha ye na bhamanto palāyi, evaṃ sammāsambuddhassa saraṇaṃ idhaloke bhayo paddava nivāraṇatthaṃ hoti, paraloke saggamokkhāvahaṃ. Tathāhi.
佛陀这个词,会让非人感到恐惧;
对信赖佛陀的众生,永远带来喜悦。
Buddhoti vacanaṃ etaṃ, amanussānaṃ bhayāvahaṃ; Buddhabhattikajantūnaṃ, sabbadā mudamāvahaṃ.
为了消除一切灾祸,这是现前可见的神奇妙药;
具有大光辉的神圣咒语,极其广大,极其奇妙。
Sabbopaddavanāsāya, paccakkhadibbamosadhaṃ; Dibbamantaṃ mahātejaṃ, mahāyantaṃ mahabbhutaṃ.
所以那个凶暴的亚卡,
看见他站在皈依处;
他惊恐不安,陷入了恐惧,
浑身汗毛直竖,惊恐发抖。
Tasmā so dāruṇo yakkho, Disvā taṃ saraṇe ṭhithaṃ; Ubbiggo ca bhayappatto, Lomahaṭṭho ca chambhīto.
看见那旋转奔跑的样子,就像太阳升起时的黑暗一样。
就像被狂风吹散的木棉絮一样。
Bhamanto dhāvitaṃ disvā, timirova suriyuggate, Simbalitūlabhaṭṭhaṃva, caṇḍavātena khaṇḍitaṃ.
由国王、盗贼、敌人、夜叉、饿鬼以及来自各方所生起的苦难,
人应当常常皈依三宝。
Yaṃ dukkhaṃ rājacorāri, yakkhapetā disambhavaṃ; Nicchantena manussena, gantabbaṃ saraṇattayaṃti.
从那以后,这个乡下人看到皈依有极大的功德和极大的利益,便对佛陀怀着恭敬与亲爱之心,说:“我愿尽此一生皈依佛陀。”于是他就去受了皈依。凭着这皈依的力量,他在命终时就像从睡梦中醒来一样,投生到了天界。
Tato jānapadiko saraṇāgamane mahāguṇaṃ mahānisaṃsaṃ oloketvā buddhe sagāravo sappemo ‘‘jīvitapariyantaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī’’ti saraṇaṃ gantvā teneva saraṇāgamanānubhāvena jīvitapariyosāne suttappabuddhoviya devaloke nibbattīti.
看见他这样前去皈依,
夜叉们也在极度恐惧中逃离。
所以,你们要守护戒律和皈依处。
你们要舍弃恶趣,前往善趣。
Disvāna evaṃ saraṇaṃ gataṃ taṃ, Apenti yakkhāpi mahabbhayena; Pāletha sīlaṃ saraṇañca tasmā, Jahātha duritaṃ sugatiṃ bhajavhoti.
22. 邪见者事例中的渐次说法
22. Micchadiṭṭhikassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
世尊还在世的时候,王舍城里住着一个信奉梵天、持有邪见的人,同一个地方也住着一个持有正见的人。他们两人各有一个儿子。这两个孩子一起玩耍,一起长大。后来,他们玩抛球游戏时,持正见者的儿子一边说“礼敬佛陀”,一边抛球,每天都赢。持邪见者的儿子说“礼敬梵天”再抛,却总是输。于是,持邪见者的儿子看到持正见者的儿子总是赢,就问他:“朋友,你总是赢,你是说了什么才抛球的?”他回答:“朋友,我说‘礼敬佛陀’才抛球。”从那时起,他也开始说“礼敬佛陀”再抛球。这样一来,他们大多不相上下,成了势均力敌的对手。后来,持邪见者的儿子和父亲一起进树林砍柴,用车子装了木柴回来。快到城门时,他把车卸下,放牛去吃草。牛吃着草,跟着别的牛一起进了城。他父亲找牛时,让儿子回来看车,自己进了城。到了傍晚,人们关上了城门。于是这孩子就在城外木车下面躺着睡着了。那天夜里,有两个夜叉在寻找食物,一个是持正见的,一个是持邪见的。他们看见睡在车下的孩子。持邪见的那个说:“我们吃了他吧。”另一个说:“别这么做,这孩子会念‘礼敬佛陀’。”那个还是说:“吃了他!”另一个再三阻拦,他还是走过去抓住孩子的脚往外拖。就在那一刻,孩子因为过去的习惯,念出了“礼敬佛陀”。夜叉听到后,心生恐惧,毛发直竖,松开手,退到一边站住了。真是稀有!佛陀的威德实在不可思议。这孩子还没有正式皈依,只是因为习惯而念了“礼敬佛陀”,尚且没有恐惧、惊慌和灾祸,更何况已经正式皈依、终生以佛陀为归宿的人呢。经中确实这样说。
Bhagavati dharamāne rājagahanagare kira eko brahmabhattiko micchādiṭṭhiko paṭivasati, tattheva sammādiṭṭhikopi. Tesaṃ ubhinnampi dve puttā ahesuṃ. Te ekato kīḷantā vaḍḍhanti. Athāparabhāge guḷakīḷaṃkīḷantānaṃ sammādiṭṭhikassa putto ‘‘namo buddhayā’’ti vatvā guḷhaṃ khipanto divase divase jināti. Micchādiṭṭhikassa putto ‘‘namo brahmuno’’ti vatvā khipanto parājeti, tato micchādiṭṭhikassa putto niccaṃ jinantaṃ sammādiṭṭhikaṃ kumāraṃ disvā samma tvaṃ niccameva jināsi, kiṃ vatvā guḷaṃ khipasīti pucchi. Sohaṃ samma ‘‘namo buddhāyā’’ti vatvā khipāmīti āha. Sopi tato paṭṭhāya ‘‘namo buddhāyā’’ti vatvā khipati, atha te yebhuyyena dūte samasamāva honti. Aparabhāge micchādiṭṭhikassa putto pitarā saddhiṃ dārūnamatthāya vanaṃ gantvā sakaṭena dāruṃ gahetvā āgacchanto nagaradvārasamīpe sakaṭaṃ vissajjetvā tiṇe khādanatthāya goṇe vissajjesi, goṇā tiṇaṃ khādanto aññehi gorūpehi saddhiṃ antonagaraṃ pavisiṃsu. Athassa pitā goṇe pariyesanto sakaṭaṃ olokehīti puttaṃ nivattetvā nagaraṃ paviṭṭho ahosi, atha sāyaṇhe jāte manussā nagaradvāraṃ pidahiṃsu, tato kumāro bahinagare dārusakaṭassa heṭṭhā sayanto niddūpagato ahosi. Atha tassā rattiyā sammādiṭṭhiko ca micchādiṭṭhiko cāti dve yakkhā gocaraṃ pariyesamānā sakaṭassa heṭṭhā nipannaṃ kumāraṃ addasaṃsu, tesu micchādiṭṭhiko imaṃ khādāmīti āha. Athāparo mā eva makāsi, ‘‘namo buddhāyā’’ti vācako esoti, khādāmevetanti vatvā itarena yāvatatiyaṃ vāriyamānopi gantvā tassa pāde gahetvā ākaḍḍhi. Tasmiṃ khaṇe dārako pubbaparicayena ‘‘namo buddhāyā’’ti āha taṃ sutvā yakkho bhayappatto lomahaṭṭho hatthaṃ vissajjetvā paṭikkamma aṭṭhāsi. Aho acchariyaṃ buddhānubhāvaṃ abbhutaṃ, evaṃ attaṃ anīyyātetvā paricayena ‘‘namo buddhāyā’’ti vuttassapi bhayaṃ chambhitattaṃ upaddavaṃ vā na hoti. Pageva attaṃ nīyyātetvā yāvajīvaṃ buddhaṃ saraṇaṃ gatassāti. Vuttañhi.
就像孔雀的鸣叫声,能让蛇类感到恐惧;
如此,“佛陀”这个称呼,能让非人生起恐惧。
Yathāpi sikhino nādaṃ, bhujaṅgānaṃ bhayāvahaṃ; Evaṃ buddhoti vacanaṃ, amanussānaṃ bhayāvahaṃ.
就像反复念诵咒语能让罪业消散一样,
只要说一句“佛”,鬼魅就会退散。
Yathā mantassa jappena, vilayaṃ yāti kibbisaṃ; Evaṃ buddhoti vacanena, apayanti pisācakā.
看见火后,正如蜂蜡一样,远远地就融化了;
饿鬼们一看到有人这样皈依,也远远地逃开了。
Aggiṃ disvā yathā sitthaṃ, dūratova vilīyati; Disvānevaṃ saraṇagataṃ, petā pentiva dūrato.
最优者被称为佛陀,两垢是奇妙的。
为了消灭一切灾难,高耸的坚固城墙。
Pavaraṃ buddhaicceta, makkharadvayamabbhutaṃ; Sabbo paddavanāsāya, thirapākāra muggataṃ.
那七宝所成的宫殿,就是你那金刚石窟;
就是那艘船,就是那座岛,就是那件光亮的铠甲。
Sattaratanapāsādaṃ, tameva vajiraṃ guhaṃ; Tameva nāvaṃ dīpaṃ taṃ, tameva kavacaṃ subhaṃ.
那顶由珍宝做成的宝冠,正在你头顶上闪闪发光。
额头上有一颗悦目的吉祥痣,双眼涂着樟脑。
Tameva sirasi bhāsantaṃ, kirīṭaṃ ratanāmayaṃ; Lalāṭe tilakaṃ rammaṃ, kappūraṃ nayanadvaye.
耳饰挂在双耳上,美丽的金项链挂在脖子上。
一串单独的星项链,像重担一样挂在肩上。
Tāḍaṅkaṃ kaṇṇayugale, soṇṇamālā gale subhā; Ekāvaḷi tārahāra, bhārā jattusu laṅkatā.
臂根处的臂钏,手腕上的手镯也是如此;
手指上的指环,还有被当作吉祥象征的剑。
Aṅgadaṃ bāhumūlassa, karagge valayaṃ tathā; Aṅgulisvaṅguliyañca, khaggaṃ maṅgalasammataṃ.
那顶黄金闪耀的头冠,就像一张搭上了箭的弓。
礼敬彼一切庄严者,彼消除罪障者。
Soṇṇā tapatta muṇhīsaṃ, sabāṇaṃva sarāsanaṃ; Tameva sabbālaṅkāraṃ, tameva duritāpahaṃ.
所以,确实,智者(人)
世间眼目导师的
他已前往他的皈依处,
被称为功德的“来见”特质。
Tasmā hi paṇḍito poso, Lokalocanasatthuno; Saraṇaṃ tassa ganteva, Guṇanāmaṃ ehipassikaṃ.
那时,先是“礼敬”这句话,紧接着是“佛陀”这个称呼。
当那位邪见者之子太子正在熟睡时
Namoti vacanaṃ pubbaṃ, buddhāyeti giraṃ tadā; Supantena kumārena, micchādiṭṭhikasūnunā.
听了所说之后,那些喜欢人尸的毕舍遮也……
他们不伤害,啊,佛陀,功德精髓之广大。
Sutvā vuttaṃ pisā cāpi, manussakuṇape ratā; Na hiṃsanti aho buddha, guṇasāramahantatāti.
这时,正见夜叉对邪见夜叉这样说:“朋友,你做的事不合理。你攻击了佛陀的功德,你应当受惩罚。”对方问:“朋友,那我该怎么做?”他说:“给饥饿的人食物。”那人说:“好。”又说:“等我回来,你先待在这里。”说完,他们去了频婆娑罗王的金盘边,取来那里盛好的美味饮食,化作那位少年父亲的样子给少年喂食,然后把少年所说的佛语以及自己所做的努力全都写在金盘上,决意说“这件事要让国王自己知道”,随后离去。第二天天亮,国王用斋时,国王的侍从们在那里没看到金盘,就在城中四处查看,看见车上有少年和金盘,便连同那金盘一起带去给国王看。国王看了金盘上的字等,读过后,对他的功德心生欢喜,赐给他很大的荣耀和长者之位。
Atha sammādiṭṭhikayakkho micchādiṭṭhikassa yakkhassa evamāha, ayuttaṃ bho tayā kataṃ. Buddhaguṇe pahāro dinno, daṇḍakammaṃ tayā kātabbaṃti, tena kiṃmayā samma kātabbanti vutte bubhukkhitassa āhāraṃ dehīti āha. Tato so sādhūti vatvā yāvāhaṃ āgacchāmi, tvaṃ tāvettha vacchāhīti vatvā bimbisārarañño kañcanataṭṭake vaḍḍhitaṃ rasabhojanaṃ āharitvā kumārassa pituvaṇṇena dārakaṃ bhojetvā puna kumārena vuttabuddhavacanañca attanā katavāyāmaṃ cāti sabbaṃ taṭṭake likhitvā idaṃ raññoyeva paññāyatūti adhiṭṭhāya agamaṃsu, atha pabhātāya rattiyā rañño bhojanakāle rājapurisā tattha taṭṭakaṃ adisvā nagaraṃ upaparikkhantā sakaṭe dārakañca taṭṭakañca disvā taṭṭakena saddhiṃ taṃ gahetvā rañño dassesuṃ. Rājā taṭṭake akkharādīni disvā vācetvā tassa guṇe pasanno mahantena yasena saddhiṃ seṭṭhiṭṭhānamadāsi.
即使以梦也如此称说胜者之名,
怖畏不因言说而生;
所以,应当一直忆念牟尼王,
忆念诸功德,你们去皈依。
Jinassa nāmaṃ supinena pevaṃ, Na hoti bhītiṃ lapanena yasmā; Tasmā munindaṃ satataṃ sarātha, Guṇe sarantā saraṇañca yāthāti.
第23章 足凳故事的渐次说法
23. Pādapīṭhikāya vatthumhi ayamānupubbīkathā
听说在赡部洲,从大菩提树向南,有一座边城。那里住着一位具足信心、皈依三宝的在家居士。那时,有一位漏已尽的比丘,把世尊用过的足凳装进袋子里,走到哪里都恭敬供养。他一路次第游行,来到那座城,穿好衣服,披好袈裟,拿着钵,走进城中街道。他目光只及一轭之远,以出家行仪的优雅姿态让众人心生欢喜。那位居士看见这位长老这样走来,心里生起净信,走上前去,用五体投地的礼节礼拜,接过钵,供养他饭吃,然后请求说:希望您常来我家,为了怜悯我,请就住在这里吧,尊者。于是他在城郊一处可爱宜人的林丛中、河边,建了一座树叶茅屋,交给长老,以四种资具照料、恭敬、供养他,自己也在那里住下。长老也在那处舒适的地方,把世尊用过的足凳舍利安置好,用沙子堆成塔,天天以香、烟、灯、花等供养,就在那里安住修行。那时,那位居士隔壁住着一个拜自在天的人,他经常礼拜自己的天神。居士看见后,对他说起佛陀的功德,说:不要在不是福田的地方白费力气了,舍弃这种见解吧。那个狡猾的拜自在天者却说:你的导师有什么功德威力?我们的自在天才伟大呢。他把自在天的过失说成功德,这样说道。
Jambudīpe mahābodhito kira dakkhiṇapasse etaṃ paccantanagaraṃ ahosi. Tattha saddhāsampanno ratanattayamāmako eko upāsako paṭivasati. Tadā eko khīṇāsavo bhagavatā paribhuttaṃ pādapīṭhaṃ thavikāya pakkhipitvā gatagataṭṭhāne pūjento anukkamena taṃ nagaraṃ sampāpuṇitvā sunivattho supāruto pattaṃ gahetvā antaravīthiṃ paṭipajji yugamattadaso pabbajjālīlāya janaṃ paritosento. Atha so upāsako tathā gacchantaṃ theraṃ disvā pasannamānaso upagantvā pañcapatiṭṭhitena vanditvā pattaṃ gahetvā bhojetvā nibaddhaṃ mama gehaṃ āgamanamicchāmi, mamānukampāya ettheva vasatha sāmīti yācitvā nagarāsanne ramaṇīye vanasaṇḍe nadīkūle paṇṇasālaṃ katvā therassa taṃ nīyyātetvā catupaccayehi paṭijagganto mānento pūjento vasati. Theropi tattha phāsukaṭṭhāne bhagavatā paribhuttapādapīṭhadhātuṃ nidhāya vālukāhi thūpaṃ katvā niccaṃ gandhadhūpadīpapupphapūjādīhi pūjayamāno vāsaṃ kappeti. Tasmiṃ samaye tasso pāsakassa anantaragehavāsiko eko issarabhattiko attano devataṃ nibaddhaṃ namassati. Taṃ disvāssa upāsako buddhaguṇe vatvā akhette samma mā viriyaṃ karohi. Pajahetaṃ diṭṭhiṃti āha. Tato so kerāṭiko issarabhattiko ko te satthu guṇānubhāvo, amhākaṃ issarassa guṇova mahantoti vatvā tassa aguṇaṃ guṇanti kathento āha.
他用额头眼睛发出的火,毁灭了三城。
大自在天又用三叉戟消灭了阿修罗。
Tipuraṃ so vināsesi, lalāṭanayanagginā; Asureca vināsesi, tisūlena mahissaro.
发髻束旋转着,在日夜交替的黄昏时分舞动;
他演奏鼓、琵琶等乐器,还唱起歌来。
Jaṭākalāpamāvattaṃ, naccatī dinasandhiyaṃ; Vādeti bherivīṇādiṃ, gītaṃcāpi sa gāyati.
他有三个妻子,他以发髻顶着一个。
以每一侧观看,独自而行。
Bhariyāyo tassa tisso, jaṭāyekaṃ samubbahe; Ekamekena passena, passamāno carekakaṃ.
穿着象皮衣的人,正是靠这个来保护苦行。
他因无与伦比的儿子们和容貌而极其显赫。
Hatthicammambaradharo, teneva vāritā tapo; Asādisehi puttehi, rūpena ca supākaṭo.
他总是一心沉迷于享乐和饮酒,
他佩戴着人骨,用骷髅头骨来进食。
Ratiyā ca madhupāne ca, byāvaṭo sabbadā ca so; Manussaṭṭhidharo sīsa, kapālenesa bhuñjaki.
他没有出生,所以对他而言没有恐惧;死亡并不存在,他是永恒的。
我的大天就是这样,没有别人具备这样的功德。
Na jāto na bhayaṃ tassa, maraṇaṃ natthi sassato; Īdiso me mahādevo, natthaññassīdiso guṇoti.
居士听完后说:“朋友,你主人的这些德行,就先算作德行吧。那没有德行的地方又有多少呢?”说完,他便把世尊的一切德行汇总起来,开始讲述:
Taṃ sutvā upāsako samma tuyhaṃ issarassa ete guṇā nāma tāva hontu. Aguṇā nāma kittakā hontīti vatvā bhagavato sakalaguṇe saṃharitvā kathento āha.
就像大海是世间一切河流的依托处,
如来正是(如同)一切功德聚的依止。
Loke sabbasavantīnaṃ, ādhāro sāgaro yathā; Sabbesaṃ guṇarāsīnaṃ, ādhārova tathāgato.
此大地如同一切动与不动者的依托。
就像如来是一切功德的依止处一样。
Carācarānaṃ sabbesaṃ, ādhārāva dharā ayaṃ; Tathā guṇānaṃ sabbesaṃ, ādhārova tathāgato.
他这样已寂静,也这样明达,并且这样以悲悯为先。
他的神通就是这样分几种,他的功德也同样如此。
Evaṃ santo viyattoca , evaṃ so karuṇāparo; Eva middhividhā tassa, evamevaṃ guṇā iti.
即使是佛陀,也无法说尽他的功德,
就算讲上一整劫,也终究会讲到词穷。
更何况,梵天的天神们比起(其他)天神们来……
无法用言语称赞具有无边功德者的功德。
Buddhopi sakkoti na yassa vaṇṇe, Kappampi vatvā khayataṃ gametuṃ; Pageva ca brahmasurā surehi, Vattuṃ na hānantaguṇassa vaṇṇanti.
他们这样争论着,双方都说“我们的天人才是最尊贵的!我们的天人才是最尊贵的!”争吵越来越激烈,于是一起去到国王那里。国王听了他们的话,就说:“这样吧,我们就通过神通变化来弄清楚你们的天人到底有多伟大。让他们给我们显示神通吧。”于是派人在全城击鼓宣告:据说从今天起七天之后,这两位导师将要展现神通变化,所有人都来聚集吧。听到这话,四面八方许许多多的人都聚拢过来。那时,持邪见的人心想“今天我们要看看我们天人的威力”,做了盛大的供养,却在那里看不到任何实质。持正见的人心想“今天我们要看看我们世尊的威力”,便走到沙塔那里,用香、花等供养,右绕行礼,合掌站立。接着国王也带着军队和随从,站在一边。各种不同教派的修行者也心想“今天我们要看看他们的神通”,层层叠叠地站好。众人聚集的时候,持正见的人面向沙塔,合掌说道:“主人啊,我们的世尊已经完成了一切佛陀的事业,以无余涅槃界般涅槃了。舍利弗、大目犍连等八十位大弟子也都般涅槃了。在这里,我们再没有别的皈依处了。”他们这样说着,便作真实誓言。
Evaṃ vadantā pana te ubhopi amhākaṃ devo uttamo amhākaṃ devo uttamoti kalahaṃ vaḍḍhetvā rañño santikamagamaṃsu, rājā tesaṃ kathaṃ sutvā tenahi tumhākaṃ devatānaṃ mahantabhāvaṃ iddhipāṭihāriyena jānissāma. Dassetha tehi no iddhiṃti nagare bheriṃ carāpesi. Ito kira sattāhaccayena imesaṃ dvinnaṃ satthārānaṃ pāṭihāriyāni bhavissanti. Sabbe sannipatantūti taṃ sutvā nānādisāsu bahū manussā samāgamiṃsu, atha micchādiṭṭhikā ajja amhākaṃ devassa ānubhāvaṃ passāmāti mahantaṃ pūjaṃ karonto tattha sāraṃ nāddasaṃsu, sammādiṭṭhikāpi ajja amhākaṃ bhagavato ānubhāvaṃ passissāmāti vāḷukāthūpaṃ gantvā gandhamālādīhi pūjetvā padakkhiṇaṃ katvā añjalimpaggayha aṭṭhaṃsu. Atha rājāpi balavāhanaparivuto ekamante aṭṭhāsi. Nānāsamayavādinopi ajja tesaṃ pāṭihāriyaṃ passissāmāti mañcātimañcaṃ katvā aṭṭhaṃsu. Tesaṃ samāgame sammādiṭṭhikā vāḷukāthūpa mabhimukhaṃ katvā añjalimpaggayha sāmi amhākaṃ bhagavā sabbabuddhakiccāni niṭṭhāpetvā anupādisesāya nibbāṇadhātuyā parinibbāyi. Sāriputtamahāmoggallānādayo asītimahāsāvakāpi parinibbāyiṃsu, natthettha amhākaṃ aññaṃ paṭisaraṇanti vatvā saccakiriyaṃ karontā āhaṃsu.
如果我们直到命终都未皈依佛陀,
依此真实语,愿此界显现神通。
Āpāṇakoṭiṃ buddhassa, saraṇaṃ no gatā yadi; Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
如果我们直到命终没有皈依于法。
依此真实语,愿此界显现神通。
Āpāṇakoṭiṃ dhammassa, saraṇaṃ no gatā yadi; Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
若我们直至命终归依僧团;
依此真实语,愿此界显现神通。
Āpāṇakoṭiṃ saṅghassa, saraṇaṃ no gatā yadi; Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
在罗摩时代,圣尊的鞋也曾是稀有之物;
依此真实语,愿此界显现神通。
Rāmakāle munindassa, pādukā cāsi abbhutā; Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
在六牙象王时期,牟尼的象牙被六色光芒辉映。
凭这个真实,愿这界放出六道光芒。
Chaddantakāle munino, dāṭhā charaṃsirañjitā; Tena saccenayaṃ dhātu, nicchāretu cha raṃsiyo.
那时,佛陀刚一出生,就站在莲花上面;
说出狮子吼那样的话:“我最殊胜、我最第一”等等;
依此真实语,愿此舍利显现神通。
Jātamatto tadā buddho, ṭhito paṅkajamuddhani; Nicchāresāsabhiṃvācaṃ, aggo seṭṭhotiādinā; Tena saccenayaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
看见四种相之后,他出家了,踏上了大出家之路。
依此真实语,愿舍利显现神变。
Nimitte caturo disvā, nikkhanto abhinikkhamaṃ; Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
他驱散了魔军,坐在菩提树下,证得了觉悟。
依此真实语,愿此界显现神通。
Mārasenaṃ palāpetvā, nisinno bujjhi bodhiyaṃ; Tena saccena yaṃ dhātu dassetu pāṭihāriyaṃ.
那时,胜者在仙人堕处转动了法轮。
依此真实语,愿此界显现神通。
Dhammacakkaṃ pavattesi, jino sipatane tadā; Tena saccena yaṃ dhātu, dassetu pāṭihāriyaṃ.
难陀与优波难陀龙王,以及名叫那罗吉里的龙象;
旷野等夜叉,以及婆迦等梵天。
Nandopanandabhogindaṃ, nāgaṃ nālāgirivhayaṃ; Āḷavakā dayo yakkhe, brahmāno ca bakā dayo.
萨遮迦等尼乾陀众,以及究罗檀头等婆罗门。
愿他以真实语调伏,令示现神通。
Saccakādinigaṇṭheca, kūṭadantā dayo dvije; Damesi tena saccena, dassetu pāṭihāriyaṃti.
如是说已,近事男们请求道:“尊者,请出于对我们的悲悯,为了破除大众的邪见,为我们显现神通。”于是,依靠佛陀的威神力、长老的威神力,以及近事男们真实誓愿的威神力,沙塔裂成两半,足台舍利腾入空中,放出六色光芒,嬉戏庄严而立。于是大众挥舞成千上万的衣布,作善哉之戏,发出大声,举行了盛大的供养。那些持邪见的人见到这稀有之事,内心惊叹,也破除了邪见,归向三宝,前来皈依。
Evañca pana vatvā upāsakā amhākaṃ anukammaṃ paṭicca mahājanassa micchādiṭṭhibhedanattaṃ pāṭihāriyaṃ dassetha sāmīti ārādhesuṃ. Atha buddhānubhāvañca therānubhāvañca upāsakānaṃ saccakiriyānubhāvañca paṭicca vāḷukāthūpaṃ dvidhā bhinditvā pādapīṭhadhātu ākāsa mabbhuggantvā chabbaṇṇaraṃsiyo vissajjentī vilāsamānā aṭṭhāsi. Atha mahājanā celukkhepasahassāni pavattentā sādhukīḷhaṃ kīḷantā mahānādaṃ pavattentā mahantaṃ pūjamakaṃsu. Micchādiṭṭhikāpi imaṃ acchariyaṃ disvā vimhitamānasā micchādiṭṭhiṃ bhinditvā ratanattayaparāyaṇā saraṇa magamaṃsūti.
即使被胜者的脚碰到,也是如此,
木块,你确实曾拥有广大的神通威力。
世间唯一依怙者、无漏者的,
有大威德的人,确实是不可思议的。
Phuṭṭhopi pādena jinassa evaṃ, Kaliṅgaro pā si mahānubhāvo; Lokekanāthassa anāsavassa, Mahānubhāvo hi acintanīyoti.
第24章 优多罗沙弥的故事中,这段依次叙述
24. Uttarasāmaṇerassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
据说,他在过去诸佛在世时就已经积下了善行,在一次次轮回转生中不断积聚能助成解脱的福德。到了善慧世尊的时代,他是一位持明者,住在雪山中。那时,名为善慧的正自觉者为了修习远离,来到雪山,在一处宜人的地方盘腿坐下。当时,那位持明者正从空中飞行,看见世尊身上放出六色光芒、光耀庄严,便用三朵迦尼迦花供养。那些花靠着佛的威神力,在世尊上方像伞盖一样停住。他因此更加心生净信,满怀喜悦。后来他命终,转生到三十三天,享受殊胜的天界福报,在那里住满寿命后死去,在天界与人间不断流转。到了现在这位佛出世的时代,他出生在王舍城一位婆罗门大富长者家中,名叫优多罗帝须。他相貌出众,成年后通晓婆罗门学问,凭出身、容貌、学问和戒行受到世人敬重。摩揭陀大臣瓦萨咖拉见他智慧具足,想把女儿嫁给他,便说出了自己的打算。他因为一心想要出离,拒绝了这门婚事,之后时常去亲近法将舍利弗,在他那里听法,生起净信而出家,具足行仪,侍奉长老。那时,长老得了某种病。为了给长老找药,优多罗沙弥清早拿着钵和衣从精舍出发,走到半路,在池塘边放下钵,到水边洗脸。这时,有个作案的盗贼被守卫追赶,从城门逃出来逃跑时,把自己偷来的宝物包丢进了沙弥的钵里,然后逃走了。沙弥正好走回钵旁。追捕盗贼的国王差役看见沙弥钵里有那包宝物,就说:“这就是贼,是他偷的东西。”他们把沙弥反绑双手,押到婆罗门瓦萨咖拉面前。瓦萨咖拉当时正负责替国王审案断罪,掌管砍杀、肢解等刑罚。他因为旧怨——心想“这人以前不听我的话,还跑去那些清净的外道里出家”——怀恨在心,竟不查明真相,就下令说:“把这人活活钉在尖桩上,让他受死。”国王的差役便把他钉在苦楝木尖桩上。沙弥坐在桩尖上,心里想:“谁能给我的和尚送药呢?”于是忆念起舍利弗长老。长老知道这件事后,告诉了正自觉者。世尊在众大弟子围绕下,观察到他智慧已经成熟,便来到那个地方。世尊一出现,全城都喧动起来,大批人聚集过来。这时,世尊伸出手——那手掌因指甲如宝石般放光而呈现金黄色,仿佛天然朱砂和熔金流淌下来,被光网笼罩,手指柔软细嫩——把手放在优多罗头上,说道:“优多罗,这是你过去所造恶业如今成熟的果报。对此,你应当以观察的力量来忍受。”正因如此,他才说了下面的话。
So kira purimabuddhesu katādhikāro tattha tattha bhave vivaṭṭūpanissayaṃ puññaṃ upacinanto sumedhassa bhagavato kāle vijjādharo hutvā himavati paṭivasati. Tadā sumedho nāma sammāsambuddho viveka manubrūhanto himavantaṃ gantvā ramaṇīye padese pallaṅkaṃ ābhujitvā nisīdi. Tadā vijjādharo ākāsena gacchanto chabbaṇṇaraṃsīhi virājamānaṃ bhagavantaṃ disvā tīhi kaṇikārapupphehi pūjesi, pupphāni buddhānubhāvena satthu upari chattākārena aṭṭhaṃsu, so tena bhīyyoso mattāya pasannacitto hutvā aparabhāge kālaṃkatvā tāvatiṃsabhavane nibbattitvā uḷāraṃ dibbasampattimanubhavanto yāvatāyukaṃ tattha ṭhatvā tato cuto devamanussesu saṃsaranto imasmiṃ buddhuppāde rājagahanagare brāhmaṇamahāsālassa putto hutvā nibbatti. Uttarotissa nāmaṃ ahosi. So uttamarūpadharo viññutaṃ patto brāhmaṇavijjāsu nipphattiṃ patvā jātiyā rūpena vijjāya sīlācārena ca lokassa mahanīyo jāto, tassa taṃ paññāsampattiṃdisvā vassakāro magadhamahāmatto attano dhītaraṃ dātukāmo hutvā attano adhippāyaṃ pavedesi. So nissaraṇajjhāsayatāya taṃ paṭikkhipitvā kālenakālaṃ dhammasenāpatiṃ payirupāsanto tassa santike dhammaṃ sutvā paṭiladdhasaddho pabbajitvā vattasampanno hutvā theraṃ upaṭṭhahati. Tena ca samayena therassa aññataro ābādho uppanno hoti, tassa bhesajjatthāya uttarasāmaṇero pātova pattacīvara mādāya vihārato nikkhamma antarāmagge taḷākassa tīre pattaṃ ṭhapetvā udakasamīpaṃ gantvā mukhaṃ dhovati, tadā aññataro ummaggacoro katakammo ārakkhapurisehi anubaddho aggadvāreneva nagarato nikkhamitvā palāyanto attanā gahitaṃ ratanabhaṇḍikaṃ sāmaṇerassa patte pakkhipitvā palāyi. So sāmaṇeropi pattasamīpaṃ upagato hoti, coraṃ anubandhantā rājapurisā sāmaṇerassa patte bhaṇḍikaṃ disvā ayaṃ coro, iminā coriyaṃ katanti sāmaṇeraṃ pacchābāhaṃ bandhitvā vassakārassa brāhmaṇassa dassesuṃ. Vassakāro ca tadā rañño vinicchaye niyutto hutvā chejjabhejjaṃ anusāsati. So eso pubbe mama vacanaṃ nādiyi. Suddhapāsaṇḍiyesu pabbajīti ca baddhāghātattā taṃ kammaṃ asodhetvāva jīvantamevetaṃ sūle uttāsethāti āṇā pesi, rājapurisā taṃ nimbasūle uttāsesuṃ. Sāmaṇero sūlagge nisinno upajjhāyassa me ko bhesajjaṃ āharissatīti sāriputtattheraṃ sari. Tato thero taṃ pavattiṃ ñatvā sammāsambuddhassa kathesi, bhagavāpi mahāsāvakaparivuto tassa ñāṇaparipākaṃ oloketvā taṃ ṭhānamagamāsi. Tato bhagavato nikkhantabhāvā sakalanagare kolāhalaṃ ahosi, mahājanakāyo sannipati. Atha bhagavā vipphurantahatthatale nakhamaṇimayūkhasambhinnapītābhāsatāya paggharantajātihiṅgulakasuvaṇṇarasadhārāviya jālāvaguṇṭhitamudutalunaṅgulaṃ hatthaṃ uttarassa sīse ṭhapetvā uttara idaṃ te pubbe katapāpakammassa phalaṃ uppannaṃ, tattha tayā paccavekkhaṇabalena adhivāsanā kātabbāti āha. Teneva āha.
据说在过去,你曾是一个村子里的孩童;
和男童们聚在一起,在游戏圈里玩耍。
Atīte kira ekasmiṃ, gāme tva masi dārako; Dārekehi samāgamma, kīḷanto keḷimaṇḍale.
你当时拿起一根细小的草芒,用苦楝叶的水。
在那里,你把那只还活着的苍蝇穿刺在尖签上。
Gahetvā sukhumaṃ sūkaṃ, tadā tvaṃ nimbajalliyā; Uttāsesi tattha sūle, jīvamānakamakkhikaṃ.
还有另一件恶业,我也要讲给你听,你听我说。
过去,母亲曾用利益之言劝诫过你。
Aparampi te pāpakammaṃ, pavakkhāmi suṇohi me; Ovadantiṃ hitena tvaṃ, atīte sakamātaraṃ.
你出于愤怒诅咒(母亲):“坐在生命刑柱上吧。”
因为这两种恶业,你流转于轮回的大海。
Jīvasūle nisīdāti, kopenābhisapī tuvaṃ; Imehi dvīhi pāpehi, saraṃ saṃsārasāgare.
在五百世中,我于尼姆巴所成的生命桩上度过。
这是你的最后一生,就在这里,果报也已成熟。
Pañcajātisate acchi, jīvasūlamhi nimbaje; Ayaṃ te carimā jāti, etthāpica vipacci soti.
世尊就用这样的方式,顺着他的根性为他说法。优多罗听了以后,就像被不死甘露灌顶一样,因为导师伸手触碰而生起清净信心和欢喜,获得了广大的喜悦。他沿着自己一向修习的观行之道前进,智慧成熟,借着世尊说法的善巧之力,依照道次第断尽了一切烦恼,成为具足六通的阿罗汉。据说,当时在场听法的天人、人类中有八万四千人当下证悟了法。优多罗成为六通阿罗汉后,从尖刺上起身,停在虚空中显示神通。大众心生惊奇。就在那时,他的伤口愈合了。比丘们问他:贤友,你承受那样的痛苦,怎么还能修观呢?他回答说:贤友,我在轮回中早已清楚看见过患和诸行的本质,所以即使承受那样的痛苦,我仍能增长观行,证得殊胜的成就。后来,他在比丘僧众中讲述自己过去所修的功德,说了这些偈颂。
Evamādinā nayena tassa ajjhāsayānurūpena dhammaṃ desesi, uttaro amatābhisekasadisena satthuno hatthasamphassasañjātapasādasomanassatāya uḷāraṃ pītipāmojjaṃ paṭilabhitvā yathāparicitaṃ vipassanāmaggaṃ samārūḷho ñāṇassa paripākaṃ gatattā satthu desanāvilāsena maggapaṭipāṭiyā sabbakilese khepetvā chaḷabhiñño ahosi. Dhammaṃ sutvā tattha samāgatānaṃ devamanussānaṃ caturāsītipāṇasahassānaṃ dhammābhisamayo ahosīti vadanti. Uttaro pana chaḷabhiñño hutvā sūlato uṭṭhahitvā ākāse ṭhatvā pāṭihāriyaṃ dassesi. Mahājanā acchariyabbhutacittā jātā ahesuṃ. Tāvadevassa vaṇorundhi, so bhikkhūhi āvuso tādisaṃ dukkhaṃ anubhavanto kathaṃ tvaṃ vipassanaṃ anuyuñjituṃ sakkhīti puṭṭho pageva me āvuso saṃsāre ādīnavo saṅkhārānañca sabhāvo sudiṭṭho. Tasmāhaṃ tādisaṃ dukkhaṃ anubhavantopi asakkhiṃ vipassanaṃ vaḍḍhetvā visesaṃ adhigantuṃti āha. Athāparabhāge so bhikkhusaṅghamajjhe attano pubbacaritā padānaṃ pakāsento imā gāthā abhāsi.
有一位名叫善慧的正自觉者,具备三十二种殊胜相。
想要远离喧嚣的正觉者,来到了雪山。
Sumedho nāma sambuddho, dvattiṃsavaralakkhaṇo; Vivekakāmo sambuddho, himavanta mupāgami.
大悲最胜的牟尼,登上雪山后,
盘起双腿之后,那位人中最尊贵的人就坐下了。
Ajjhogahetvā himavantaṃ, aggo kāruṇiko muni; Pallaṅkaṃ ābhujitvāna, nisīdi purisuttamo.
那时我是持明者,在虚空中行走。
我拿起打造好的三叉戟,那时就在空中行走。
Vijjādharo tadā āsiṃ, antalikkhacaro ahaṃ; Tisūlaṃ sukataṃ gayha, gacchāmi ambare tadā.
就像山顶上的火焰,又像满月时的月亮;
佛陀照亮了森林,就像盛开的婆罗树王。
Pabbatagge yathā aggi, puṇṇamāseva candimā; Vanaṃ obhāsate buddho, sālarājāva phullito.
从山林中走出来后,佛陀的光芒照亮了各方。
看见容色如芦苇火焰般的人,我使心生起清净的信心。
Vanaggā nikkhamitvāna, buddharaṃsī vidhāvare; Nalaggivaṇṇasaṅkāsā, disvā cittaṃ pasādayiṃ.
我四处寻找时,看见了一朵迦尼迦罗花,散发着天界的香气。
我摘下三朵花,供养了最殊胜的佛陀。
Vicinaṃ addasaṃ pupphaṃ, kaṇikāraṃ devagandhikaṃ; Tīṇi pupphāni ādāya, buddhaseṭṭhaṃ apūjayiṃ.
靠着佛陀的威神力,那时我的三朵花;
花茎朝上,花叶朝下,为世尊造出一片荫凉。
Buddhassa ānubhāvena, tīṇi pupphāni me tadā; Uddhavaṇṭā adhopattā, chāyaṃ kubbanti satthuno.
以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃了人的身体,我就投生到了三十三天。
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhica; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsamagañchahaṃ.
在那里,我的善业所成的宫殿,被称为金链花殿。
高六十由旬,广三十由旬。
Tattha me sukataṃ byamhaṃ, kaṇikārīti ñāyati; Saṭṭhiyojana mubbedhaṃ, tiṃsayojanavitthataṃ.
上千个部分、上百个幢顶,还有成排的幢幡,皆为翠绿色所成;
十万座天宫阵列,出现在我的面前。
Sahassakhaṇḍaṃ satabheṇḍu, dhajālu haritāmayaṃ; Satasahassāni byūhāni, byamhe pāturahaṃsu me.
有黄金做的、宝石做的,还有红宝石做的;
水晶做成的床座,也有随各人意愿的各式各样。
Soṇṇamayā maṇimayā, lohitaṅkamayā pica; Phalikā pica pallaṅkā, yadicchaka yadicchakā.
还有铺着棉花、绣着花纹的贵重床榻。
长毛单面的毯子,配着枕头。
Mahārahañca sayanaṃ, tūlikaṃ vikatīyakaṃ; Uddalomikaekantaṃ, bimbohanasamāyutaṃ.
从宫殿离开后,游行于天界之中;
当我想出行时,天众便簇拥在我前方。
Bhavanā nikkhamitvāna, caranto devacārikaṃ; Yadā icchāmi gamanaṃ, devasaṃghapurakkhato.
我站在花的下面,我的上方有覆盖物。
四周一百由旬之内,全被迦尼迦罗花覆盖着。
Pupphassa heṭṭhā tiṭṭhāmi, uparicchadanaṃ mama; Samantā yojanasataṃ, kaṇikārehi chāditaṃ.
六万件乐器,早晚都来侍奉。
他们日夜不停地围绕着我,从不疲倦。
Saṭṭhituriyasahassāni, sāyaṃ pātaṃ upaṭṭhahuṃ; Parivārenti maṃ niccaṃ, rattindivamatanditā.
在那里,以舞蹈、歌唱,以及节拍和乐器演奏;
我在嬉戏玩乐中感到快乐,贪求欲乐的我欢喜享受。
Tattha naccehi gītehi, tālehi vāditehi ca; Ramāmi khiḍḍāratiyā, modāmi kāmakāmahaṃ.
在那里,我吃了也喝了,那时在三十三天中享受快乐;
我与天女众相伴,在最胜妙的宫殿中欢悦。
Tattha bhutvā ca pitvā ca, modāmi tidase tadā; Nārīgaṇehi sahito, modāmi byamhamuttame.
我曾五百次成为诸天的国王。
我曾三百次成为转轮王。
广大的地方王国,其数不可计量。
Satānaṃ pañcakkhattuñca, devarajja makārayiṃ; Satānaṃ tīṇikkhattuṃca, cakkavattī ahosahaṃ; Padesarajjaṃ vipulaṃ, gaṇanāto asaṃkhiyaṃ.
于有有之间流转,我获得大财富;
我的财富从不缺少,这是我供养佛陀的果报。
Bhavābhave saṃsaranto, mahābhogaṃ labhāmahaṃ; Bhoge me ūnatā natthi, buddhapūjāyi daṃ phalaṃ.
我就在这两种存在里轮回:要么生为天人,要么生在人世间。
“我不知有其他趣向,这便是供养佛陀的果报。”
Dve me bhave saṃsarāmi, devatte atha mānuse; Aññaṃ gatiṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我知道自己有两个家族,刹帝利和婆罗门。
我不知道在低贱的家族中,这是供养佛陀的果报。
Dve me kule pajānāmi, khattiye cāpi brāhmaṇe; Nīce kule na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
象乘、马乘、轿子、疾行轿舆;
我得到了这一切,这就是供养佛陀的果报。
Hatthiyānaṃ assayānaṃ, sivikaṃ sandamānikaṃ; Labhāmi sabbameve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
成群的婢女和男仆,还有打扮得漂漂亮亮的女子们;
我得到了这一切,这就是供养佛陀的果报。
Dāsīgaṇaṃ dāsagaṇaṃ, nāriyo ca alaṅkatā; Labhāmi sabba meve taṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
丝绸与毛毯、亚麻布和棉布,
这一切我都得到了,这就是供养佛陀的果报。
Koseyyakambaliyāni, khomakappāsikānica; Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
崭新的衣服、新鲜的果实、新鲜殊胜美味的食物;
这一切我都得到了,这就是供养佛陀的果报。
Navavatthaṃ navaphalaṃ, navaggarasabhojanaṃ; Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
吃这个,享用这个,在这个卧处躺卧;
这一切我都得到了,这就是供养佛陀的果报。
Imaṃ khāda imaṃ bhuñja, imamhi sayane saya; Labhāmi sabbamevetaṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我在一切地方都受到尊敬,我的名声极其崇高;
我拥有大威德,始终有不可分割的随众。
我在亲族中是最尊贵的,这就是供养佛陀的果报。
Sabbattha pūjito homi, yaso accuggato mama; Mahesakkho ghadā homi, abhejjapariso sadā; Ñātīnaṃ uttamo homi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我不觉得冷,也不觉得热,烦闷燥热根本不存在。
而且,我心中也不存在心理上的痛苦。
Sītaṃ uṇhaṃ na jānāmi, pariḷāho na vijjati; Atho cetasikaṃ dukkhaṃ, hadaye me na vijjati.
我变成金色的容貌,在一世又一世中轮回流转;
我不知道什么是容貌衰变,这就是供养佛陀的果报。
Suvaṇṇavaṇṇo hutvāna, saṃsarāmi bhavābhave; Vevaṇṇiyaṃ na jānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
从天界殁后,为善根所策励;
他过去世生在舍卫城,是个拥有万贯家财的大富长者。
Devalokā cavitvāna, sukkamūlena codito; Sāvatthiyaṃ pure jāto, mahāsāle suaḍḍhake.
我舍弃了五种欲乐,出家成为无家者。
我七岁那年就证得了阿罗汉果。
Pañcakāmaguṇe hitvā, pabbajiṃanagāriyaṃ; Jātiyā sattavassohaṃ, arahattamapāpuṇiṃ.
佛陀具足明眼,因为了解他的功德,就为他授了具足戒。
我虽然年轻,却值得受人供养,这就是供养佛陀的果报。
Upasampādayī buddho, guṇamaññāya cakkhumā; Taruṇova pūjanīyo haṃ, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我的天眼清净,我善于修定;
已至神通彼岸,此即供养佛陀的果报。
Dibbacakkhuṃ visuddhaṃ me, samādhikusalo ahaṃ; Abhiññāpāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
已经证得无碍解,并且精通各种神足。
已经到达正法的彼岸,这就是礼敬佛陀的果报。
Paṭisambhidā anuppatto, iddhipādesu kovido; Saddhamme pāramippatto, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
在三万劫之中,我礼敬了那位佛陀;
我不曾经历恶趣,这是供养佛陀的果报。
Tiṃsakappasahassamhi, yaṃ buddhamabhipūjayiṃ; Duggatiṃ nābhijānāmi, buddhapūjāyidaṃ phalaṃ.
我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
犹如大象断除系缚,我安住于无漏。
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
我真是幸运,能来到最胜佛陀的身边。
已经证得三明,佛陀的教法也已修办圆满。
Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santikaṃ; Tisso vijjā anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
四种无碍解,以及这八种解脱。
六种神通已经亲自证得,佛陀的教法已经修习完成。
听了这番话后,许多人就成了以善业为归宿的人。
Paṭisambhidā catasso ca, vimekkhā pica aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsanaṃti; Taṃ sutvā bahū kusalakammaparāyaṇā ahesuṃ.
有因的众生,后来的也一样,
无法如此断除恶行。
人们虽然不愿意,却仍然要承受苦。
恶行确实应当远离。
Sahetukā pacchimikāpi sattā, Pāpaṃ na sakkonti jahātumevaṃ; Anicchamānehi janehi dukkhaṃ, Ārāva pāpaṃ parivajjanīyaṃti.
25. 诗人港故事的渐次讲述
25. Kavīrapaṭṭana vatthumhi ayamānupubbīkathā
据说在阎浮提洲的车梨国,有个叫迦韦利港的地方。那里住着很多持邪见的大自在天信徒。当时,在一座天祠里,画师们正在作画,他们在一块木板上画了一幅世尊向大自在天弯腰合掌礼敬的形像。那时,很多近事男来到那座天祠,到处观看壁画,在那块木板上看到了那幅画像。看到之后,他们惊叹道:哎呀,我们看到了不该看到的东西!在包括天、魔、梵、沙门、婆罗门以及天、人在内的整个世间,在无量数的大千世界中,除了世尊之外,再没有更殊胜者,也没有哪怕与他相等的人了。世尊是一切众生所应礼敬、所应供养的。这些人对世尊做出这样的事,实在太不相称了!他们哭着、哀号着,跑到王宫门前大声呼喊。国王听到后,把他们叫来问道:你们为什么大声呼喊?他们回答说:大王,我们的世尊是天中之天、超胜帝释、梵中之梵,像须弥山一样不动,像大海一样深广,像虚空一样无边,像大地一样辽阔。他们用这类话赞颂世尊的功德。因此,在《譬喻经》中这样说。
Jambudīpe kira coḷaraṭṭhe kāvīrapaṭṭanaṃ nāma ahosi. Tattha māhissarikā bahū micchādiṭṭhikā vasanti. Tatthekasmiṃ devālaye cittakammaṃ karontā ekasmiṃ phalake issarassa onamitvā vandanākāraṃ bhagavato rūpaṃ akaṃsu. Tasmiṃ samaye tattha bahū upāsakā taṃ devakulaṃ gantvā tattha tattha cittakammāni olokentā tasmiṃ phalake taṃ cittakammaṃ addasaṃsu. Disvāna te aho amhehi apassitabbaṃ passitaṃ. Sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyāsadevamanussāya pajāya ca aparimāṇesu cakkavāḷesu bhagavato uttaritaraṃ ṭhapetvā samasamopi natthi. Sakalehi sattanikāyehi vandanīyo pūjanīyo bhagavā. Ananurūpaṃ tassa etehi kataṃti rodantā paridevantā rājadvāraṃ gantvā ugghosesuṃ, taṃ sutvā rājā te pakkosāpetvā kasmā tumhe ugghosethāti pucchi, te eva māhaṃsu. Deva amhākaṃ bhagavā devātidevo sakkātisakko brahmātibrahmā meruva acalo sāgaro gambhīro ākāsova ananto pathavīva patthaṭotiādīhi bhagavato guṇaṃ vaṇṇesuṃ. Tena vuttaṃ apadāne.
具足三十二相,就像月天子在星宿之中。
具足随形好,就像盛开的娑罗树王。
Battiṃsalakkhaṇadharo, sunakkhattova candimā; Anubyañjanasampanno, sālarājāva phullito.
被一圈圈光芒织成的网环绕着,就像一座闪耀的金山。
一寻身光环绕周身,就像太阳放射出百道光芒。
Raṃsijālaparikkhitto, dittova kanakācalo; Byāmappabhāparivuto, sataraṃsi divākaro.
他像金面的胜者中的殊胜者,犹如岩山。
他的心充满悲悯,像大海一样广阔而深邃。
Soṇṇā nano jinavaro, samaṇīva siluccayo; Karuṇāpuṇṇahadayo, vivaṭṭo viya sāgaro.
就像闻名天下的名声,又如须弥山是众山之王。
这位智者名声远播,像虚空一样(无所不遍)的牟尼。
Lokavissutakittīva, sineruva naguttamo; Yasasā vitato dhīro, ākāsasadiso muni.
他的心在任何地方都不执着,就像风一样,这位引导众生的导师。
最殊胜的牟尼是一切众生的依靠,就像大地一样。
Asaṅgacitto sabbattha, anilo viya nāyako; Patiṭṭhā sabbabhūtānaṃ, mahīva munisuttamo.
就像莲花不被水沾染,他也不被世间所染污。
他烧尽邪见的丛林,就像一团熊熊大火那样光彩夺目。
Anūpalitto lokena, toyena padumaṃ yathā; Kuvādagacchadahano, aggikkhandhova sobhati.
就像处处有效的解毒药,能灭除烦恼之毒;
就像香醉山一样,以功德的芬芳作为装饰。
Agado viya sabbattha, kilesavisanāsako; Gandhamādanaselova, guṇagandhavibhūsito.
智者是一切功德的矿藏,就像大海是珍宝的宝库。
就像印度河对于树林一样,他是能洗掉烦恼污垢的人。
Guṇānaṃ ākaro dhīro, ratanānaṃva sāgaro; Sindhūva vanarājīnaṃ, kilesamalahārako.
就像打胜仗的大勇士,摧伏魔军一样;
他就像转轮王一样,是觉支宝的依靠者。
Vijayīva mahāyodho, mārasenappamaddano; Cakkavattīva so rājā, bojjhaṅgaratanissaro.
就像一位医术高明的大医师,专门治疗嗔恨的疾病;
就像能拔出箭头的医生,能戳破邪见这个脓疮。
Mahābhisakkasaṅkāso, dosabyādhitikicchako; Sallakatto yathā vejjā, diṭṭhigaṇḍaviphālako.
天神啊,我们的导师、世尊,受到诸位大梵天的礼敬;
天帝、阿修罗与成就者们永远应当虔敬礼敬。
Satthā no bhagavā deva, mahābrahmehi vandito; Devindasurasiddhehi, vandanīyo sadā darā.
在所有的轮围世界里,凡是最高贵的、凡是受人敬奉的,
大王,他们的导师就是世尊,是我们那位具足威光的导师。
Sabbesu cakkavāḷesu, ye aggā ye ca pūjitā; Tesamaggo mahārāja, bhagavā no patāpavāti.
“把不合理的东西放在天人的天宫里,这是谁干的?”他们这样禀告。国王听了之后说:“诸位贤者,所有人都在讲自己信奉的天神有多么伟大。可你们又怎么让我们知道,我们的导师有多伟大呢?”那些近事男回答说:“大王,不用麻烦您。您让人拿一块木板来,用干净的白布包好,盖上您自己的印章,放到一座妥善守护、严密看管的天宫里,过七天之后再让人取出来看。到那时,您就能知道我们导师的广大威德了。”于是国王就按他们说的去办,把木板放进内宫的天宫,关闭所有门户,盖上印章,并吩咐好好看守。之后,那些近事男全都聚在一起,连续七天布施、持戒、做斋戒法事,对一切众生修慈心,把自己所修的福德回向给一切众生,并供养三宝。他们这样高声宣告:“愿以我们所修善业的果报之力,让世间有大神通、大威德的一切天人和护持世间的四大天王,都显示出他们站在我们导师身边侍奉的样子。”他们就这样作了真实语。那时,凭借他们福德的力量,帝释天王的黄毯石座当下发热。帝释天王于是观察人间,看见那些邪见者搞出的这场变故,心生警醒,便来到世尊足前顶礼,做出躺卧的姿势,把这件事告诉了那些近事男,然后回到自己的住处。到了第七天一早,那些近事男全都去到国王那里,顶礼之后这样说:“大王,帝释天王已经以头顶礼世尊的双足,伏在地上。”国王听了他们的话,就在城里击鼓宣告,召集大众,由他们簇拥着来到天宫,让人打开封印,打开门户,取出木板,解开包着的布。国王和大众看见那大奇迹之后,都舍弃邪见,全都皈依了导师。随后国王让人拆掉那座天宫,建起一座广大庄严的精舍,终生行善,最后转生到了天界。
Ayuttaṃ deva devakulehi kataṃti āhaṃsu. Taṃ sutvā rājā bho sabbepi manussā attano attano devatānaṃ mahantabhāvaṃ kathenti. Tumhākaṃ pana satthuno mahantabhāvaṃ kathaṃ amhākaṃ jānāpethāti, upāsakā na garu tvaṃ mahārāja phalakaṃ āharāpetvā suddhavatthena veṭhetvā taṃ attano muddikāya lañchitvā surakkhitasugopite ekasmiṃ devakule ṭhapetvā sattāhaccayena āharāpetvā taṃ oloketha, tadā no satthuno mahantānubhāvaṃ jānāthāti āhaṃsu, atha rājā tesaṃ vuttaniyāmeneva kārāpetvā antodevakule ṭhapetvā sabbadvārāni pidahitvā lañchetvā rakkheyyāthāti niyojesi. Tato te upāsakā sabbe sannipatitvā sattāhaṃ dānaṃ dentā sīlaṃ rakkhantā uposathakammaṃ karontā sabbasattesu mettiṃ bhāventā sabbasattānaṃ attanā katapuññesu pattiṃ dentā tiṇṇaṃ ratanānaṃ pūjaṃ karontā evaṃ ugghosesuṃ. Amhākaṃ katakusalanissandena loke mahiddhikā mahānubhāvā sabbe devā ca lokaṃ pālentā cattāro mahārājāno ca amhākaṃ satthuno upaṭṭhānāya ṭhitabhāvaṃ dassentūti saccakiriyaṃ akaṃsu. Atha tesaṃ puññānubhāvena tasmiṃ khaṇe sakkassa devarañño paṇḍukambalasilāsanaṃ uṇhākāraṃ dassesi. Tato so manussalokaṃ olokento micchādiṭṭhīhi kataṃ taṃ vippakāraṃ disvā saṃviggo āgantvā issaraṃ bhagavato pāde vanditvā sayitākāraṃ katvā taṃ pavattiṃ upāsakānaṃ kathetvā sakaṭṭhānameva agamāsi. Tato sattame divasepātova te sabbepi rañño santikaṃ gantvā vanditvā evamāhaṃsu. Deva issaro amhākaṃ bhagavato pāde sirasā vanditvā nipannoti. Atha rājā tesaṃ kathaṃ sutvā nagare bheriṃ carāpetvā mahājane sannipātetvā tehi parivuto devakulaṃ gantvā lañchaṃ bhindāpetvā dvāraṃ vivaritvā phalakaṃ āharāpetvā veṭhitasāṭake mocāpesi. Atha rājā ca mahājano ca taṃ mahantaṃ pāṭihāriyaṃ disvā micchādiṭṭhiṃ pahāya sabbe satthuno saraṇa magamaṃsu. Atha rājā taṃ devakulaṃ bhindāpetvā mahantaṃ ramaṇīyaṃ vihāraṃ kārāpetvā yāvajīvaṃ puññakammaṃ katvā devaloke nibbatti.
持守世尊的教法时,这并不算稀奇;
见到善行能成就神通时,他们就这样做。
那些在牟尼至尊般涅槃后
他们造作福德,大希有之事,那些。
Anabbhutaṃ satthu dharīyamāne, Karonti disvā kusalāni iddhiṃ; Ye taṃ muninde parinibbutamhi, Karonti puññāni mahabbhūtaṃ yeti.
26. 斩贼者故事的次第解说
26. Coraghātakavatthumhi ayamānupubbīkathā
有一次,我们的世尊住在舍卫城,依靠祇园精舍,为大众说法,赐予他们生天与解脱的成就。那时候,有五百个盗贼从森林来到城里,夜里干盗窃的勾当,靠这个养活妻儿。后来有一天,盗贼们为了盗窃进城,在城门口看见一个愁苦的乡下人,就问他:“喂,你住在哪里?”那人说明自己是乡下居民。盗贼们就对他说:“朋友,你干嘛过这种苦日子住在这儿?来跟我们一起干盗窃,穿好衣服戴首饰,养活妻儿。别过这种穷酸日子了。”他心想“这些人说得有道理”,就接受了他们的话。于是他们说“那就跟我们走吧”,带着他进了城,到处抢劫,干起盗窃的勾当。那时这个乡下人得了财物,觉得“这样更好”,就跟着他们干盗窃过活。后来有一天,国王的人在他们作案时把他们全都抓住,反绑双手牢牢捆住,押到憍萨罗国王面前。国王见了说:“喂,你们当中谁要是把这些人杀了、结果他们的性命,我就饶他不死。”听了这话,那些盗贼因为彼此是亲戚朋友,谁也不愿意下手。那个乡下人却对国王说“我来把他们全杀了”,得到允许后,就把他们全杀了。国王看了很高兴,就给了他刽子手的差事。他杀盗贼和该处死的人,这样过了二十五年,后来老了。那时他因为力气衰弱,砍几刀也杀不死一个盗贼,国王知道后,就把刽子手的差事交给了别人。他丢了刽子手的差事后,住在自己家里。那时有一个人学会了咒语,能通过鼻息放风杀人。就是说,他想砍断或劈开手、脚、耳朵、鼻子、头等任何部位,就念咒语、放出鼻息风,那个部位就会断掉、裂开——这咒语就有这么大的威力。于是他去侍奉那个人,学到了咒语,然后给国王送信说:“我以前因为年老,砍盗贼的手脚等很费劲,该杀的也难杀死。现在我不那样了,我要靠我的咒语之力来行刑。”国王听了信,说“好”,就把他召来,恢复了他原来的职位。他从那时起又干这差事,又过了五年。他年老力衰、寿命将尽,躺在临终的床上,被临终的巨大恐怖痛苦逼得发出凄厉的惨叫,闭着眼睛,看见燃烧着可怕地狱火焰、手持铁锤铁棒的地狱狱卒,就这样躺着。于是邻居家的人听到他那可怕的叫声,都丢下房子逃走了。据说那天,大舍利弗长老以天眼观察世间,看见这个刽子手当天就要命终、投生地狱,又知道“如果我去那里,他会因为对我的净信而投生天界”,心想“今天我该给他一些帮助”,于是上午穿好衣服,来到他家门口。那人见了长老,心生嗔怒,气得浑身发抖,心想“今天我要刺穿他、劈开他、杀死他”,就那样躺着念咒、放出鼻息风。长老在那一刹那入了灭尽定,从灭尽定出来后像太阳一样光辉地站着。那人对长老这样试了三次,什么也做不了,心里非常惊讶,便对长老生起净信,把自己准备好的乳粥供养给长老。长老为他增长福德后,就回精舍去了。刽子手忆念着供养长老的布施,就在那一刻命终,投生天界。啊,离贪的佛弟子们的威力!他本该投生地狱,却因这股力量投生天界。就是这样。
Ekasmiṃ kira samaye amhākaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ upanissāya jetavane viharati dhammadesanāya mahājanassa saggamokkhasampadaṃ dadamāno. Tasmiṃsamaye pañcasatā corā aṭavito nagaraṃ āgantvā rattibhāge corakammaṃ katvā tena puttadāre posenti. Athekadivasaṃ corā corakammatthāya nagaraṃ pavisantā nagaradvāre ekaṃ dukkhitaṃ janapadamanussaṃ passitvā hambho kattha vasatīti pucchiṃsu, so attajanā janapadavāsibhāvaṃ pakāsesi. Athassa te kasmā bho iminā dukkhavāsena vasissasi, ehi amhehi saddhiṃ corakammaṃ karonto vatthālaṅkārasampanno puttadāraṃ posehi. Iminā kapaṇavāsena na vasāti āhaṃsu. So panime yuttaṃ kathentīti tesaṃ vacanaṃ sampaṭicchi. Atha te evaṃ sati amhehi saddhiṃ āgacchāhīti vatvā naṃ gahetvā antonagaraṃ paviṭṭhā tattha tattha vilumpantā corakammaṃ akaṃsu. Tadā jānapadiko laddhavibhavo imameva varataranti tehi saddhiṃ corakammaṃ karonto jīvikaṃ kappesi, athekadivasaṃ rājapurisā katakamme te sabbeva gahetvā pacchābāhaṃ gāḷhaṃ bandhitvā kosalarañño dassesuṃ, rājā te disvā evamāha, bhaṇe tumhākaṃ antare yo etesaṃ māretvā jīvitakkhayaṃ pāpessati, tassa jīvitadānaṃ dammīti, taṃ sutvā te corā sabbe aññamaññañātisuhadasambandhabhāvena taṃ na icchiṃsu. So pana janapadavāsī manusso ahamete sabbe māressāmīti rañño vatvā tenānuññāto te sabbe māresi. Taṃ disvā tuṭṭho rājā tassa coraghātakammaṃ adāsi. So core ca vajjhappatte ca mārento pañcavīsativassāni vasanto aparabhāge mahallako ahosi. Atha so mandabalattā katipayapahārenāpi coraṃ māretuṃ na sakkoti, rājā taṃ ñatvā aññassa coraghātakammaṃ adāsi. Atha so coraghātakammā parihīno attano gehe vasati. Tadā aññataro manusso mantaṃ parivattetvā nāsāvātena manussamāraṇakamantaṃ jānāti. Tathāhi hatthapādakaṇṇanāsasīsādīsu yaṃkiñci chejjabhejjaṃ kattukāmo mantaṃ parivattetvā nāsāvātaṃ vissajjeti. Taṃ taṃ ṭhānaṃ chijjati bhijjati, evaṃ mahānubhāvo so manto, atha so taṃ purisaṃ upaṭṭhahitvā mantaṃ labhitvā rañño sāsanaṃ pesesi . Ahaṃ ito pubbe mahallakattā corānaṃ hatthapādādayo dukkhena chejja bhejjaṃ karomi, māretabbepi dukkhena māremi. Idāni panāhaṃ tathā na karomi, mama mantānubhāvena chejjabhejjakammaṃ karissāmīti. Rājā taṃ sāsanaṃ sutvā sādhūti taṃ pakkosāpetvā ṭhānantaraṃ tasseva pākatika makāsi. So tato paṭṭhāya taṃ kammaṃ karonto puna pañcavassāni atikkāmesi. So mahallako khīṇāyuko dubbalo maraṇamañcaparāyaṇo hutvā maraṇavedanādukkhena mahantena bhayānakena saddena vissaraṃ viravanto nimīlitena cakkhunā bhayānakaṃ narakaggijālāpajjalantaayakūṭamuggaradhare nirayapāle ca passanto nipanno hoti, tato tassa paṭivissakagehe manussā tassa bhayānakasaddasavaṇena gehaṃ chaṭṭetvā palāyiṃsu. Tasmiṃ kira divase mahāsāriputtatthero dibbacakkhunā lokaṃ olokentā taṃ coraghātakaṃ tadaheva kālaṃkatvā niraye nibbattamānaṃ disvā mayi tattha gate panesa mayi pasādena sagge nibbattatīti ñatvā ajja mayā tassānuggahaṃ kātuṃ vaṭṭatīti pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā tassa gharadvāra magamāsi. Atha so theraṃ disvā kuddho kopena taṭataṭāyamānadeho ajja taṃ vijjhitvā phāletvā māressāmīti nipannova mantaṃ parivattetvā nāsāvātaṃ vissajjesi, thero tasmiṃ khaṇe nirodhasamāpanno nirodhā vuṭṭhāya suriyo viya virocamāno aṭṭhāsi, atha so therassa tayo vāre tatheva katvā kiñci kātuṃ asakkonto ativiya vimhitacitto there cittaṃ pasādetvā attano paṭiyattaṃ pāyasaṃ therassa dāpesi, thero maṅgalaṃ vaḍḍhetvā vihārameva agamāsi, coraghātako therassa dinnadānaṃ anussaranto tasmiṃ khaṇe kālaṃ katvā sagge nibbatti. Aho vītarāgānaṃ buddhaputtānaṃ ānubhāvo. Evaṃ narake nibbattamānopissa balena sagge nibbattoti. Tathāhi.
布施是人类的保护,布施能挡住恶趣。
布施是通往天界的阶梯,布施能带来至上的寂静。
Dānaṃ tāṇaṃ manussānaṃ, dānaṃ duggativāraṇaṃ; Dānaṃ saggassa sopānaṃ, dānaṃ santikaraṃ paraṃ.
以满人所愿的方式行布施,这布施就像如意宝珠一样;
布施对众生来说,就像如意树一样;又像能满愿的贤瓶。
Icchiticchitadānena, dānaṃ cintāmaṇī viya; Kapparukkhova sattānaṃ, dānaṃ bhaddaghaṭoviya.
持戒的人通过布施,也能得到转轮圣王的荣光;
他们得到帝释天的福报,也同样得到出世间的快乐。
Sīlavantassa dānena, cakkavattisirimpi ca; Labhanti sakkasampattiṃ, tathā lokuttaraṃ sukhaṃ.
这个沉溺于恶行的人,就站在地狱道上。
凭借供养舍利弗长老团食的力量。
Pāpakammesu nirato, ṭhitoyaṃ narakāyane ; Sāriputtassa therassa, piṇḍapātassa vāhasā.
避开充满种种痛苦的恶趣,
被天众围绕,到达了殊胜的天城。
Apāyaṃ parivajjetvā, nekadukkhasamākulaṃ; Devasaṅghaparibbūḷho, gato devapuraṃ varaṃ.
因此,你们要以信心在良田里布施,施与所愿之物。
布施的人在布施时,也应当守护戒律,这是美好而庄严的。
Tasmā sukhette saddhāya, detha dānāni kāmadaṃ; Dānaṃ dentehi sīlampi, pālanīyaṃtisundaranti .
那时,比丘们聚集在法堂里坐下后,问佛陀:“世尊,那个恶人投生到四种恶趣中的哪一种了?”于是导师开示说:“比丘们,他因为向舍利弗布施的功德之力,已经投生到天界;凭着这个果报,将来会成为独觉佛。”
Atha bhikkhū dhammasabhāyaṃ sannipatitvā nisinnā bhagavantaṃ pucchiṃsu, kiṃbhante so pāpo catūsu apāyesu katarasmiṃ nibbattoti. Atha satthā ajjesa bhikkhave sāriputtassa dinnadānānubhāvena devaloke nibbatto, tasseva nissandena anāgate paccekabuddho bhavissatīti byākāsīti.
贤者舍利弗,已奠定基础。
就在刹那间,确实能使人到达天界之路。
所以,要在肥沃的田地里布施。
如果是为了欲望的目的,那就该是为了天界和解脱;如果是为了天界和解脱,那就该是为了他众。
Bho sāriputte nihitappadānaṃ, Khaṇena pāpeti hi saggamaggaṃ; Tasmā sukhettesu dadātha dānaṃ, Kāmattha ce saggamokkhaṃ parattha.
27. 净信近事男故事中的次第说法
27. Saddhopāsakassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
据说在过去迦叶佛的时代,有一个男子对三宝有信仰、心怀净信,靠榨甘蔗制糖维持生活。有一天,他看见一位生病的比丘,就给了他一勺左右的酥油;同样又给另一位比丘一团糖块。第二天,他看见一只饿得肚子空空的狗,就用一团饭食去收留照顾它。后来又给一个欠债的人一枚钱币。又有一天,他在听法时,向说法的比丘供养了一件衣服。他做了这么多福业之后,发愿说:“愿我在各种生命流转中,无论在海里、山上等什么地方,我想要什么,都能如愿实现。”他后来命终,就凭着这些善根,像从睡梦中醒来一样,转生到天界,在那里享受了广大的天界福报。从那里死后,在我们世尊住世的时代,出生在舍卫城一个非常富有的大族之家。他长大后,时常听法,听到在家生活的过患和出家的利益之后,就出家了,不久便证得阿罗汉果。
后来,他去礼拜导师,在五百位比丘的围绕下,来到乌伽城。那里有一位长者的妻子,有信仰、心怀净信。她看见长老带着五百位比丘在托钵,就急急忙忙走过去,接过长老的钵,供养了长老和五百位比丘。她请求长老固定住在这里,并让人建了五百座尖顶阁楼,装饰好后,让五百位比丘住在那里,长期以四种生活必需品供养他们。之后,长老把她安立在五戒上,在那里随自己心意住了一段时间,想再去别处,就渐渐来到一个港口村落。在那里住下后,他乘船出发,在五百位比丘围绕下,从海面上航行。渡海时,在大海中间,他腹中起了风病,受到逼迫。比丘们看到后问:“尊者,这个病以前靠什么才能平息呢?”长老说:“朋友们,我以前喝一勺左右的酥油,病就平息了。”比丘们说:“尊者,在海面上我们怎么能得到酥油呢?请忍耐一下吧。”长老听了说:“尊者们,酥油对我来说并不难得。拿我的钵,舀些海水来。”比丘们照做了。那水刚一舀起来,一翻转就变成了酥油。比丘们看到后,心里感到稀有惊奇,就把酥油献给长老。长老一喝下酥油,那个病就平息了。于是比丘们问:“尊者,这是什么稀奇事?我们以前从没见过这样的事。”长老说:“那么你们就来看看造福之人的福报吧。”说完,他望向大海,说:“愿这海水变成酥油。”于是,在他眼睛能看到的地方,大海里所有的水都翻转过来,变成了酥油。比丘们心生惊奇,又问:“尊者,还有别的这样的福报吗?”长老说:“那么,尊者们,看看我的福报吧。”说完,他望向四周各处坚固的岩石山,那些全都变成了糖块。接着,在他眼睛能看到的地方,四周又出现了盛饭的器皿,里面带着菜肴和用具。接着,他望向雪山,那一切都变成了黄金。接着,他望向前方一大片树林,整片树林都被种种颜色的衣服覆盖了。比丘们看到这一种种神变,极其惊异,问:“尊者,是因为什么福业,你才有这样的神变?”长老便说明了自己在迦叶佛时代所做的一切善行。因此在这里说了这段话。
Atīte kira kassapadasabalassa kāle eko puriso saddho ratanattayesu pasanno ucchuyantakammena jīvikaṃ kappento paṭivasati. Atha so ekaṃ gilānabhikkhuṃ disvā tassa uḷuṅkamattaṃ sappiṃ adāsi, tathevekassa bhikkhussa ekaṃ guḷapiṇḍaṃ adāsi, athāparasmiṃdivase ekaṃ chātajjhattaṃ sunakhaṃ disvā tassa bhattapiṇḍena saṅgaha makāsi, athekassa iṇaṭṭhakassa ekaṃ kahāpaṇaṃ adāsi, athekadivasaṃ dhammaṃ suṇamāno dhammadesakassa bhikkhussa sāṭakaṃ pūjesi, so ettakaṃ puññakammaṃ katvā bhavesu caramānohaṃ samuddapabbatādīsupi yaṃ yaṃ icchāmi. Taṃ taṃ samijjhatūti patthanaṃ akāsi, so aparabhāge kālaṃ katvā teheva kusalamūlehi suttappabuddho viya devaloke nibbattitvā tattha mahantaṃ dibbasampattiṃ anubhavitvā tato cuto amhākaṃ bhagavato kāle sāvatthiyaṃ mahaddhane mahāsālakule nibbattitvā tato so viññutaṃ patto kālena kālaṃ dhammaṃ suṇanto gharāvāse ādīnavaṃ pabbajjāya ca ānisaṃsaṃ sutvā pabbajito na cireneva arahattaṃ pāpuṇi. So aparabhāge satthāraṃ vanditvā pañcasatabhikkhuparivāro ugganagaraṃ agamāsi, tattha seṭṭhino bhariyā saddhā ahosi pasannā. Sā theraṃ pañcahi bhikkhusatehi saddhiṃ bhikkhāya carantaṃ disvā turitaturitā gantvā therassa pattaṃ gahetvā saddhiṃ pañcasatehi bhikkhūhi bhojetvā theraṃ tattha nibaddhavāsatthaṃ yācitvā pañcasatakūṭāgārāni kārāpetvā alaṅkaritvā pañcasatabhikkhū tattha vāsentī nibaddhaṃ catupaccayehi upaṭṭhānamakāsi. Tato thero taṃ pañcasu sīlesu patiṭṭhāpetvā tattha yathābhirantaṃ viharitvā aññatta gantukāmo anupubbena paṭṭanagāmaṃ agamāsi, tattha vasitvā tato nāvaṃ abhiruyha pañcasatabhikkhūhi parivuto samuddapiṭṭhena gacchati, samuddaṃ tarantassa tassa sāgaramajjhe udaravāto samuṭṭhahitvā pīḷeti, taṃ disvā bhikkhū bhante idaṃ pubbe kena vūpasamessatīti pucchiṃsu, thero pubbe me āvuso uluṅkamatte sappipīte rogo vūpasammatīti āha, bhikkhū bhante samuddapiṭṭhe kathaṃ sappiṃ labhissāma, adhivāsethāti āhaṃsu, taṃ sutvā therena na no āyasmantā sappi dullabhā, mama pattaṃ gahetvā samuddodakaṃ uddharitvā ānethāti vutte bhikkhū tathā akaṃsu. Uddhaṭamattameva taṃudakaṃ parivattetvā sappi ahosi, atha bhikkhū taṃ disvā acchariyabbhutacittā jātā therassa sappiṃ upanāmesuṃ, therena sappino pītamatte so ābādho vūpasami, athassa bhikkhūhi ki metaṃ bhante acchariyaṃ, na no ito pubbe evarūpaṃ diṭṭhapubbaṃti vutte thero tenahi katapuññānaṃ puññavipākaṃ passissathāti vatvā samuddaṃ olokesi idaṃ sappi hotūti. Athassa cakkhupathe samudde sabbodakaṃ parivattetvā sappi ahosi. Athassa bhikkhū abbhutacittā aññampi īdisaṃ puññaṃ atthi bhanteti pucchiṃsu, tato thero tenahi passathāyasmantā mama puññanti vatvā samantā tattha tattha ghanaselapabbate olokesi, sabbāni tāni guḷapiṇḍāni ahesuṃ, tato cakkhupathe samantā bhattabhājanāni dassesi sabyañjanaṃ sopakaraṇaṃ. Tato himavantaṃ olokesi, sabbaṃ taṃ suvaṇṇamayaṃ ahosi. Athābhimukhaṭṭhāne mahantaṃ vanasaṇḍaṃ olokesi, sakalavanasaṇḍaṃnānāvirāgavatthehi sañchannaṃ ahosi, bhikkhū taṃ taṃ pāṭihāriyaṃ disvā atīva vimhitā bhante kena te puññakammena etādisāni pāṭihāriyāni bhavissantīti pucchiṃsu, thero kassapadasabalassa kāle attanā kataṃ sabbaṃ taṃ kusalaṃ pakāsesi. Tenettha.
在这个贤劫里,有一位名叫迦叶的导师;
为了利益一切世间,具眼者出现在世间。
Imasmiṃ bhaddake kappe, kassapo nāma nāyako; Sabbalokahitatthāya, loke uppajji cakkhumā.
那时我在甘蔗榨机旁,是个做糖块的工人;
我靠这个业活着,养育妻子儿女。
Tadāhaṃ ucchuyantamhi, niyutto guḷakārako; Tena kammena jīvāmi, posento puttadārake.
那时,我看见一位比丘,诸根疲惫,被病痛折磨;
他按照比丘乞食的规矩,来到跟前想取酥油。
Kilantindriyamaddakkhiṃ, bhikkhuṃ rogāturaṃ tadā; Bhikkhācārakavattena, ghatatthaṃ samupāgataṃ.
我把一勺酥油布施给了那位比丘;
我怀着信心相信布施的果报,心地柔软,充满悲悯。
Uluṅkamattaṃ sappissa, adadaṃ tassa bhikkhuno; Saddahanto dānaphalaṃ, dayāyu daggamānaso.
因为那个业,我在轮回中一生又一生地流转;
我想在哪里得到酥油,那里就会生出很多酥油。
Tena kammena saṃsāre, saṃsaranto bhavābhave; Yatthicchāmi ghataṃ tattha, uppajjati anappakaṃ.
我希望在大海里,连果实也能变成我想要的酥油。
这一切全都变成了酥油,这就是布施酥油的果报。
Icchāmahaṃ samuddasmiṃ, phalampi ghatamattano; Taṃ taṃ sabbaṃ ghataṃ hoti, ghatadānassidaṃ phalaṃ.
你们再听我说另一件令人欢喜的善业。
那时,我看见一位比丘,正被疾病折磨。
Suṇātha mayhaṃ aññampi, puññakammaṃ manoramaṃ; Tadā disvānahaṃ bhikkhuṃ, rogena paripīḷitaṃ.
拿起一团糖,放进了他的钵里。
因为这样,他那时就安乐了,疾病也在那时消失了。
Guḷapiṇḍaṃ gahetvāna, patte tassa samākiriṃ; Tena so sukhito āsi, rogaṃ byapagataṃ tadā.
由于那次糖蜜布施,我在天界和人间轮回流转。
凡是我需要糖的地方,糖对我来说都唾手可得。
Tena me guḷadānena, saṃsaraṃ devamānuse; Yatthatthosmi guḷenāhaṃ, tattha taṃ sulabhaṃ mama.
巨大的岩石,都随顺我的心意。
就像一大团糖块一样,这就是供养糖块所得到的果报。
Selāca vipulā mayhaṃ, honti cittānuvattakā; Mahantaguḷapiṇḍāva, guḷadāne idaṃ phalaṃ.
另外,我所修的功德,诸位比丘,请好好听。
那时看见一只狗,肚子饿得发慌,浑身抖个不停。
Athāpi me kataṃ puññaṃ, suṇātha sādhu bhikkhavo; Chātajjhattaṃ phandamānaṃ, disvāna sunakhaṃ tadā.
我用一团饭食来摄受他,那布施也一样能带来果报。
从那时起,就再也没有饮食短缺的情况了。
Bhattapīṇḍena saṅgaṇhiṃ, tampi dānaṃ phalāvahaṃ; Tato paṭṭhāya nāhosi, annapānena ūnatā.
我每一世都饮食易得,生活安乐。
今天如果我还想要,仍有食物的用途。
Sulabhannapāno sukhito, ahosiṃjātijātiyaṃ; Ajjāpi yadi icchāmi, bhojanena payojanaṃ.
在眼根领域内,围绕着我,许多锅正在被诞生。
那么,我也做了其他的善业,请听我说。
Cakkhupathe samantā me, jāyantukkhaliyo bahū; Athāparampi kusalaṃ, akāsiṃtaṃ saṇātha me.
我给了一个负债的人一枚迦哈波那钱;
凭这个善业,我得到了殊胜的转生成就。
Iṇaṭṭhakassa posassa, adāsekaṃ kahāpaṇaṃ; Tena me puññakammena, anomabhavasampadaṃ.
每一世我都得到很多黄金。
若今天我想要财富,即使是坚硬石山
一切都会变成黄金,这就是还清债务的果报。
Pacuraṃ jātarūpañca, labhāmi jātijātiyaṃ; Sacajja dhanakāmohaṃ, ghanaselopi pabbato; Hoti hemamayaṃ sabbaṃ, iṇato mocane phalaṃ.
贤者们,请听我另外的善业,这听闻的善业清净而殊胜。
在迦叶世尊的教法里,有一位博学多闻的人。
Aññampi mama puññaṃ bho, suṇātha sutisobhanaṃ; Kassapassa bhagavato, sāsanekaṃ bahussutaṃ.
听了正在宣说牟尼之法,我内心充满欢喜;
我把我的上衣献给了法与法主。
Desentaṃ munino dhammaṃ, sutvā pīṇitamānaso; Pūjesiṃsāṭakaṃ mayhaṃ, dhammassa dhammasāmino.
因为这份善业,我在天界和人间不断轮回;
我得到了很多衣服,那是世间最殊胜、最上等的。
Tenāhaṃ puññakammena, saṃsaraṃ devamānuse; Labhāmi pacuraṃ vatthaṃ, yaṃ lokasmiṃ varaṃ paraṃ.
只要我愿意,今天就能把整座雪山都……
我要用各种颜色的布料,从四周把它完全盖住。
Icchamāno sace ajja , himavantampi pabbataṃ; Nānāvirāgavatthehi, chādayissaṃ samantato.
如果我愿意,今天我就用衣服覆盖他们,
四大洲的众生啊,这就是布施衣服的果报。
Sace icchāmi ajjeva, vatthenacchādayā mite; Jantavo catudīpasmiṃ, vatthadānassidaṃ phalaṃ.
依靠这些善业的运载,在欲界之地。
享受过荣华富贵之后,在最胜的舍卫城。
Etesaṃ puññakammānaṃ, vāhasā kāmabhūmiyaṃ; Sampatti manubhutvāna, sāvatthipura muttame.
出生在拥有巨大财富的家族里,
已经长大成人,被安乐滋养着。
听了他的法之后,
出家进入教法之后,
Jāto kule mahābhoge, Vuddhippatto sukhedhito; Tassa dhammaṃ suṇitvāna, Pabbajitvāna sāsane.
享用着出世间的最高法味,以牟尼的威德之力。
断除了烦恼,我证得了阿罗汉果。
Lokuttaraṃ aggarasaṃ, bhuñcanto munivāhasā; Kilese pajahitvāna, arahattamapāpuṇiṃ.
善法不该被舍弃,哪怕它再微小,也任何时候都不该舍弃。
它能带来无量的果报,也会赐予涅槃。
Kusalaṃ nā vamantabbaṃ, khuddakanti kadācipi; Anantaphaladaṃ hoti, nibbāṇampi dadāti taṃ.
那时,比丘们和大众听了这场说法之后,做了布施等善业,大多数都往生到了天界。
Athassa dhammadesanaṃ sutvā bhikkhū ca mahājano ca dānādikusalakammaṃ katvā yebhuyyena saggaparāyaṇā ahesuṃti.
即使以内心的清净信心,微小的福德
知道它会有这么大。
别因为“福报小”就懈怠啊!
忆念萨罗茶天女,此处献米
Manopasādenapi appapuññaṃ, Evaṃ mahantaṃ bhavatīti ñatvā; Mā appapuññanti pamajjathambho; Sarātha deviṃ idha lājadāyiṃ.
第28章 关于穷人的场合的渐次开示
28. Kapaṇassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
在我们的世尊般涅槃之后,波罗奈里有一个穷苦人,靠到别人家里做工来维持生活。那时候,城里的居民大多在各个地方建起凉亭之类的东西,举行大布施。这个穷苦人看到以后,心里这样想:我过去因为没有修过福,所以只能在别人家里做工,艰难辛苦地过日子。连住处和遮身的衣服,我都只能很困苦地得到一点点。现在佛陀出世了,僧团也还在。
Amhākaṃ bhagavati parinibbute bārāṇasīnagaravāsī eko duggatapuriso paragehe bhatiṃkatvā jīvikaṃ kappeti, tasmiṃ samaye nagaravāsino yebhuyyena tasmiṃ tasmiṃ ṭhāne maṇḍapādayo kārāpetvā mahādānaṃ denti, taṃ disvā duggato evaṃ cintesi, ahaṃ pubbe akatapuññattā paragehe bhatiṃ katvā kicchena kasirena jīvāmi. Nivāsanapārupanampi vāsaṭṭhānamattammi dukkhato labhāmi. Idāni buddhuppādo vattati bhikkhusaṅghopi.
这些人都通过布施来清净通往天界的道路。我也应该布施。这会给我带来长远的利益和安乐。可是我连一筒米都没有,不努力的话就没法成就这件事。为了这件事,我要奋发努力去布施。他这样想过之后,从那时起就四处找活干,到处做工,把挣到的工钱和乞讨得来的芝麻、米等东西都收集到一处,然后请人帮忙,在那里搭了一座凉亭,用森林里的花草装饰好,邀请比丘们来,请他们在凉亭里坐下,准备好给所有人的乳粥,供养他们。后来临终时,他回忆起自己所做的这桩殊胜布施。凭着这个善业,他就像从睡梦中醒来一样,投生到了天界。在那里,随着他所修的福报,出现了一座巨大的黄金宫殿。周围三俱卢舍之内,天神们拿着各种乐器前来供养。总有成千上万的天女围绕在他身边。他就这样享受着巨大的福报。有一天,住在黄金山寺、通达四无碍解的大僧护长老在游行天界时,看见这位天子以无与伦比的天界福报光芒四射,便走上前去站着,问他曾做了什么业。那位天子就如实告诉了他。长老便以此事为他说法。
Sabbe ime dānaṃ datvā saggamaggaṃ sodhenti. Mayāpi dānaṃ dātuṃ vaṭṭati. Tamme dīgharattaṃ hitāya sukhāya bhavissati. Api ca mayhaṃ taṇḍulanālimattampi natthi, akatavīriyena taṃ matthakaṃ pāpetuṃ na sakkā, etadatthāyāhaṃ uyyogaṃ katvā dānaṃ dassāmīti cintetvā tato paṭṭhāya bhatiṃ pariyesamāno gantvā tattha tattha bhatiṃ katvā laddhanivāpe ca bhikkhācariyāya laddhatilataṇḍulādayo ca ekattha saṃharitvā manusse samādāpetvā tasmiṃ maṇḍapaṃ kārāpetvā vanakusamādīhi taṃ alaṅkaritvā bhikkhū nimantetvā maṇḍape nisīdāpetvā sabbesaṃ pāyasaṃ paṭiyādetvā bhojesi. Atha so maraṇakāle attanā kataṃ taṃ dānavaraṃ anussari. So tena kusalakammena suttappabuddho viya devaloke nibbatti. Tasmiṃ tena katapuññānurūpaṃ mahantaṃ kanakavimānaṃ nibbatti. Samantā tigāvutaṭṭhāne devatā nānā vidhāni turiyāni gahetvā upahāraṃ karonti. Niccaṃ devaccharāsahassāni taṃ parivāretvā tiṭṭhanti. Evaṃ so mahantaṃ sampattiṃ anubhavati. Athekadivasaṃ suvaṇṇaselavihāravāsī mahāsaṅgharakkhitatthero pattapaṭisambhido devacārikaṃ caramāno taṃ devaputtaṃ anupamāya devasampattiyā virocamānaṃ disvā upasaṅkamma ṭhito tena katakammaṃ pucchi. Sopissa yathābhūtaṃ byākāsi, tenattha.
那座宫殿通体黄金,由珍宝所成。
金角遍布其间,光芒耀眼,难以直视。
Sabbasovaṇṇayo āsi, pāsādo ratanāmayo; Soṇṇasiṅgasatākiṇṇo, duddikkho ca pabhassaro.
尖顶楼阁挤满了上百人,金花环饰交织点缀于楼阁之间。
一串串珍珠璎珞垂挂下来,处处都让人看着欢喜。
Kūṭāgāra satākiṇṇo, soṇṇamālāsamākulo; Muttākalāpālambanti, tattha tattha manoramā.
几百个内室布满其间,卧具和坐席装饰得整整齐齐。
由增长福德的工匠所造,按适宜的部分划分妥当。
Nekagabbhasatākiṇṇo, sayanāsanamaṇḍito; Vibhatto bhabbabhāgehi, puññavaḍḍhakinā kato.
舞女们在那里,在鼓阵环绕的正中央跳舞嬉戏。
有些人唱着歌,有些人玩闹着,有些人拨弄着琴弦。
Naccanti pamadā tattha, bherimaṇḍalamajjhagā; Gāyanti kāci kīḷanti, vādenti kāci tantiyo.
接着,在那三俱卢舍远的地方,环绕在宫殿四周;
与天女相伴的天子们,拿着阿陀陀鼓等乐器。
Tato tigāvute ṭhāne, pāsādassa samantato; Sahaccharā devaputtā, gahetvā ātatādayo.
他们围绕后,总是以歌舞等而欢乐;
他们跳跃并称赞,在四面八方称赞。
Modanti parivāretvā, naccagītādinā sadā; Ullaṅghantica selenti, silāghanti samantato.
如今你有这么大的神通,你以礼敬的方式说:
我问你,天子:你从前造了什么业?
Evaṃ mahiddhiko dāni, tuvaṃ vandova bhāsati; Pucchāmi taṃ devaputta, kiṃ kammamakarī purā.
过去我曾是个穷人,住在最胜之城波罗奈中;
在那里,人们邀请比丘们之后,就布施。
Ahosiṃ duggato pubbe, bārāṇasīpuruttame; Dānaṃ denti narā tattha, nimantetvāna bhikkhavo.
我活着靠的是雇工的工钱,那时大众在布施。
当时我满心欢喜、兴奋、愉悦,就这样想着。
Jīvanto bhatiyā sohaṃ, dānaṃ dente mahājane; Tuṭṭhahaṭṭhe pamudite, evaṃ cintesahaṃ tadā.
这些人衣饰齐备,正在行布施。
他们也为来世而满心欢喜,享受着所获得的福报。
Sampannavatthālaṅkārā, dānaṃ denti ime janā; Paratthapi pahaṭṭhāva, sampattimanubhonti te.
如今佛陀已经出世,正法在世间流传;
如今有品德的人正在修行,他们是堪受供养的胜者之子。
Buddhuppādo ayaṃ dāni, dhammo loke pavattati; Susīlā dāni vattanti, dakkhiṇeyyā jinorasā.
轮回不再回转,苦界确实已经满了。
背离善法的众生,随顺欲望而走向恶趣。
Anāvaṭṭhito saṃsāro, apāyā khalu pūritā; Kalyāṇavimukhā sattā, kāmaṃ gacchanti duggatiṃ.
如今我陷入痛苦,只能艰难地勉强活着。
我贫穷、孤苦、潦倒,财物极少,无依无靠。
Idāni dukkhito hutvā, jīvāmi kasirenahaṃ; Daliddo kapaṇo dīno, appabhogo anālayo.
现在我把种子播下去,播在大家公认的好田里;
也许正因为这样,我来世就能得到安乐。
Idāni bījaṃ ropemi, sukhette sādhusammate; Appevanāma tenāhaṃ, parattha sukhito siyā.
他这样想过之后,乞讨募化,做了各种各样的雇工劳作。
在那里建好凉亭,邀请诸比丘前来。
Iti cintiya bhikkhitvā, bhatiṃ katvāna nekadhā; Maṇḍapaṃ tattha kāretvā, nimantetvāna bhikkhavo.
我因为辛苦劳碌,才把那乳粥施给了他,而它成了他的不死之境。
凭那个业报,在天界中,在令人欢喜的地方。
Āyāsena adāsāhaṃ, pāyasaṃ amatāya so; Tena kammavipākena, devaloke manorame.
我生来就拥有天界的种种欲乐,以各种方式享受欢愉。
我拥有了长寿、美貌,并且具足威光。
Jātomhi dibbakāmehi, modamāno anekadhā; Dīghāyuko vaṇṇavanto, tejassīca ahosahanti.
天子详细讲了自己所造的善业;那位长老也来到人间,把自己亲眼见到的天界福报讲给人们听。大众听了以后,行善,大多数人死后投生到了天界。
Evaṃ devaputto attanā katapuññakammaṃ vittārena kathesi, theropi manussalokaṃ āgantvā manussānaṃ attanā paccakkhato diṭṭhadibbasampattiṃ pakāsesi. Taṃ sutvā mahājano kusalakammaṃ katvā yebhuyyena sagge nibbattoti.
不执著的人,即使落到恶趣的悲惨境地,
布施者已证得殊胜。
如果你们想求得最高的生天,
杀掉悭吝的污垢,去布施吧。
Anālayo duggatadīnakopi, Dānaṃ dadanto dhigato visesaṃ; Saggā pavaggaṃ yadi patthayavho, Hantvāna maccheramalaṃ dadāthāti.
第29节 天子故事里的这次第说法
29. Devaputtassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
在这之前,据说那罗陀正等正觉佛的时代,这座岛以另一个名字为人所知。后来某个时候,岛上闹了饥荒,庄稼歉收,大饥荒的恐怖逼迫着众生。那时,那罗陀世尊的一位弟子在某个村子里托钵乞食,结果却像洗过的钵一样空着出来了。当时有一户人家,把一升米装进小布袋里,放进水中煮,然后喝那米水活命。他们看见长老,就上前礼拜,接过钵,用那些米煮成饭放进钵里,供养给长老。凭着他们的信心之力,那口锅竟然被饭装得满满的。他们看到这奇异的事,心想“我们供养圣者的布施,今天果报就现前了”,满心欢喜,召集了大众,请他们吃饭,然后自己才吃。取饭的地方取了多少就满多少。从那时起,他们向遇到的大众布施,命终之后投生到了天界。那位长老带着饭,走到一棵树下坐下来准备吃。据说那棵树上住着一位天子,因为饥饿疲惫,看见长老在吃饭,就舍弃天身,化作一个老人的模样站在他旁边。长老没有理会,继续吃。天子等长老留下最后一口饭、吃完的时候,咳嗽了一声,让长老知道自己站在那里。长老看见他,心生歉疚,就把最后一口饭团放在他手里。天子接过饭团站在那里想:“我过去想必从来没有对沙门、婆罗门,或者穷人、乞丐,甚至乌鸦狗这些低微的众生布施过食物,所以我才做了天人却连饭都得不到。不如我把这团饭供养给长老吧,这会给我带来长久的利益和安乐。”这样想了之后,他对饭团放下了贪著,走到长老跟前说:“主人,我是您的仆人,请以此世帮助我够了;请以后世帮助我吧。”说完就把饭倒进长老的钵里。饭团刚一落进钵中,在三俱卢舍的范围内就出现了天界的食器。天子以五体投地礼拜长老,然后取来天界的食物,先做布施,之后自己才吃。从第二天起,天子向长老和遇到的大众做盛大的布施,命终之后投生天界,在六欲天中辗转享受天界的福报。到了莲华上佛的时代,他从那里死后,投生在波罗奈一位拥有无数财富、持邪见的居士家中,人们给他取名叫天授。后来他长大成人时,父母去世了。他看着装满黄金、宝石、珍珠等的仓库,心想:“我的父母因为持邪见,从这里没有做过布施等任何善事就去了后世,连一枚小钱都没带走;而我要带着它走。”下定决心后,他让人击鼓宣告,召集穷人、乞丐和流浪者,在七天之内通过布施把全部财产都施舍出去,然后进入森林出家修行,修习遍处业处,证得五神通和八等至,成为能在空中飞行的人。那时,一位名叫莲华上的世尊住在天鹅城,被诸天、梵天等围绕,正坐着宣说与四谛相关的法。当时那位苦行者正飞行在空中,看见大众聚集,又看见从世尊身上放出的六色光芒,惊讶地想“这是什么”,就从空中降下来,看见以大佛威仪坐着说法的世尊,心生净信,坐在大众中听法,然后礼拜世尊,回到自己的草庵。他在那里住到寿命尽头,命终后投生到三十三天,三十劫中享受天界福报,在六欲天中辗转轮回。五十一世做帝释天王,二十一世做转轮王,享尽人间的福报。在此佛出世时,世尊般涅槃后,他投生在舍卫城的一个家族中,七岁时看见一位比丘在说法。看见后就走近他,听了法,获得无常想,就坐在那里证得了阿罗汉果。于是他证得无碍解,回顾自己所作的福业,在比丘们中间宣说那段前世的事迹。因此。
Ito pubbe nāradassa kira sammāsambuddhassa kāle ayaṃ dīpo aññatarena nāmena pākaṭo ahosi, so panekasmiṃ kāle dubbhikkho ahosi dussasso, mahāchātakabhayaṃ satte pīḷeti. Tasmiṃ samaye nāradassa bhagavato eko sāsaniko sāvako aññatarasmiṃ gāme piṇḍāya caritvā yathā dhotapattova nikkhami. Athaññatarasmiṃ gehe manussā ekaṃ taṇḍulanāḷiṃpoṭalikāya bandhitvā udake pakkhipitvā pacitvā udakaṃ gahetvā pivanto jīvanti, tadā theraṃ disvā vanditvā pattaṃ gahetvā tena taṇḍulena bhattaṃ pacitvā patte pakkhipitvā therassa adaṃsu. Atha tesaṃ saddhābalena sā ukkhali bhattena paripuṇṇā ahosi, te taṃ abbhutaṃ disvā ayyassa dinnadāne vipāko ajjeva no diṭṭhoti somanassajātā mahājanaṃ sannipātetvā te bhattaṃ bhojetvā pacchā sayaṃ bhuñjiṃsu. Bhattassa gahitagahitaṭṭhānaṃ pūrateva. Tato paṭṭhāya te sampattamahājanassa dānaṃ dadantā āyupariyosāne devaloke nibbattiṃsu, atha so thero bhattaṃ ādāya gantvā aññatarasmiṃ rukkhamūle nisīditvā bhuñjitumārati. Tasmiṃ kira rukkhe nibbatto eko devaputto āhārena kilanto bhuñjamānaṃ theraṃ disvā attabhāvaṃ vijahitvā mahallakavesena tassa samīpe aṭṭhāsi. Thero anāvajjitvāva bhuñjati. Devaputto carimālopaṃ ṭhapetvā bhuttakāle ukkāsitvā attānaṃ ṭhitabhāvaṃ jānāpesi. Thero taṃ disvā vippaṭisāri hutvā carimaṃ bhatthapiṇḍaṃ tassa hatthe ṭhapesi, tato so bhattapiṇḍaṃ gahetvā ṭhito cintesi. Ito kira mayā pubbe samaṇabrāhmaṇānaṃ vā kapaṇaddhikānaṃ vā antamaso kākasunakhā dīnampi āhāraṃ adinnapubbaṃ bhavissati, tenavāhaṃ devo hutvāpi bhattaṃ na labhāmi. Handāhaṃ imaṃ bhattapiṇḍaṃ therasseva dassāmi, taṃ me bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāya cāti. Evañca pana cintetvā bhattapiṇḍe āsaṃ pahāya theraṃ upasaṅkamma sāmi dāsassa vo alaṃ idha lokena saṅgahaṃ. Paralokena me saṅgahaṃ karothāti vatvā tassa patte okiri. Athassa bhatthapiṇḍaṃ patte patitamatteyeva tigāvutaṭṭhāne dibbamayāni bhattabhājanānipaññāyiṃsu. Devaputto theraṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā tato dibbabhojanaṃ gahetvā pathamaṃ dānaṃ datvā pacchā sayaṃ bhuñci. Tato deputto dutiyadivasato paṭṭhāya therassa ca sampattamahājanassa ca mahādānaṃ dento āyupariyosāne 0 devaloke nibbattitvā chasu kāmasaggesu aparāparaṃ dibbasampatti manubhavamāno padumuttarassa bhagavato kāle tato cuto bārāṇasiyaṃ anekavibhavassa micchādiṭṭhikassa kuṭumbikassa gehe nibbatti. Devotissa nāmaṃ akaṃsu. Aparabhāge viññutaṃ pattassa tassa mātāpitaro kālamakaṃsu. Sovaṇṇamaṇimuttādipūritakoṭṭhāgārādayo oloketvā mama mātāpitaro micchādiṭṭhikattā ito dānādikiñcikammaṃ akaritvā paralokaṃ gacchantā kākaṇikamattampi agahetvā gatā, ahaṃ pana taṃ gahetvāva gamissāmīti sanniṭṭhānaṃ katvā bheriṃ carāpetvā kapaṇaddhikavanibbake sannipātetvā sattāhabbhantare sabbaṃ sāpateyyaṃ dānamukhena datvā araññaṃ pavisitvā isippabbajjaṃ pabbajitvā kasiṇaparikammaṃ katvā pañca bhiññā aṭṭha samāpattiyo nibbattetvā ākāsacārī ahosi. Atha tasmiṃsamaye padumuttaro nāma bhagavā haṃsavatīnagare paṭivasanto devabrahmādiparivuto catusaccapaṭisaṃyuttaṃ dhammaṃ desento nisinno hoti, tadā so tāpaso ākāsena gacchanto mahājanasamāgamañca bhagavato sarīrato nikkhantachabbaṇṇaraṃsiyo ca disvā kimetaṃti vimhito ākāsā otaritvā mahatiyā buddhalīḷāya nisīditvā dhammaṃ desentaṃ bhagavantaṃ disvā pasannamānaso parisantare nisinno dhammaṃ sutvā bhagavantaṃ vanditvā attano assamameva agamāsi. Atha so tattha yāvatāyukaṃ ṭhatvā āyupariyosāne tāvatiṃsabhavane nibbatto tiṃsakappe dibbasampattimanubhavanto chasu kāmasaggesu aparāpariyavasena saṃsari. Ekapaññāsaattabhāve sakko devarājā ahosi, ekakavīsatiattabhāve cakkavatti hutvā manussasampatti manubhavitvā imasmiṃbuddhuppāde bhagavati parinibbute sāvatthiyaṃ aññatarasmiṃ kulagehe nibbattitvā sattavassiko ekaṃ bhikkhuṃ dhammaṃ desentaṃ addasa. Disvā taṃ upasaṅkamitvā dhammaṃ sutvā aniccasaññaṃ paṭilabhitvā tattha nisinnova arahattaṃ pāpuṇi, tato so pattapaṭisambhido attanā katapuññakammaṃ olokento taṃ pubbacariyaṃ bhikkhūnaṃ majjhe pakāsento āha. Tasmā.
据说,那罗陀过去曾是一位正等觉者,是人中最尊贵的人。
把世间从苦里救出来,给出不死之境。
Nārado kira sambuddho, pubbe āsi naruttamo; Lokaṃ dukkhā pamocento, dadanto amataṃ padaṃ.
那时,他的弟子已经挣脱了束缚。
他托钵乞食后,在岛上得到了食物,为了把它吃掉。
Tasmiṃ tu samaye tassa, sāvako chinnabandhano; Bhikkhitvā dīpake laddha, māhāraṃ paribhuñjituṃ.
他走到树下,我在那里是树神。
我饿着肚子望着,就站在他跟前。
Rukkhamūla mupā gañchi, tatthāsiṃ rukkhadevatā; Bubhukkhitā udikkhantī, aṭṭhāsiṃ tassa santike.
他出于满心的悲悯,把一团饭食布施给了我;
接过饭团就站在那里,当时正忍着饥饿。
Adāsi me bhattapiṇḍaṃ, karuṇāpūritantaro; Gahetvāna ṭhito piṇḍaṃ, sahamāno khudaṃ tadā.
过去我从来没有给善人做过任何布施。
我虽生在天道,却仍被饥饿所逼迫。
Adinnattā mayā pubbe, kiñci dānaṃ supesale; Jighacchāpīḷito homi, jātopi devayoniyaṃ.
今天这块田对我来说实在善得,可以布施的东西也有了。
我在这里播下种子,为了从轮回中彻底解脱。
Ajja khettaṃ suladdhaṃme, deyyadhammopi vijjati; Bījamettha ca ropemi, bhavato parimuttiyā.
这样想过并礼敬之后,仆人的主人啊,你们已经够了。
在这个世间,你们要为自己积攒能带到来世的善行。
Iti cintiya vanditvā, dāsassa sāmi vo alaṃ; Saṅgahaṃ idha lokasmiṃ, karotha pāralokikaṃ.
这样说完,我就给了他,他也满怀慈悲地吃了。
凭这个善业,我在那一刻得到了丰盛的食物。
Iti vatvā adāsāhaṃ, bhuñci sopi dayāparo; Tenāhaṃ puññakammena, sudhannamalabhiṃ khaṇe.
从那里死后,我在chadeva天中获得伟大的福报;
我在那里住了很久,具足天人的神通。
Tato cuto chadevesu, vindanto mahatiṃsiriṃ; Cirakālaṃ vasiṃ tattha, deviddhīhi samaṅgitā.
从此十万劫之前,有一位名叫莲华上的佛。
世间导师、法王、如来出世了。
Satasahasse ito kappe, padumuttaranāmako; Uppajji lokanāyako, dhammarājā tathāgato.
那时我拥有大神通,是个住在森林荒野里的苦行者。
我具足了五种神通,能在空中行走。
Mahiddhiko tadā āsiṃ, tāpaso kānane vane; Sampattapañcā bhiññāṇo, ākāsena carāmahaṃ.
那时我在空中飞行,前往可爱的天鹅城。
佛光环绕,光鬘闪耀。
Tadā kāsena gacchanto, ramme haṃsavatīpure; Buddharaṃsiparikkhittaṃ, ketumālāvilāsitaṃ.
我看见被天众围绕、正在说法的胜者。
他见到那之后,我站在空中,在人群中间。
Devasaṅghaparibbūḷhaṃ, desentaṃ addasaṃ jinaṃ; So taṃ disvāna nabhasā, ṭhitohaṃ parisantare.
听完法之后,我满心欢喜,命终之后世尊的;
从那里死后,我投生到了令人欢喜的三十三天。
Dhammaṃ sutvā udaggohaṃ, kālaṃ katvāna satthuno; Tato cuto papannosmi, tāvatiṃse manorame.
在三万劫里,一直往来于天界和人间;
我不知晓恶趣,我获得广大的安乐。
Tiṃsakappasahassāni, caranto devamānuse; Duggatiṃ nābhijānāmi, labhāmi vipulaṃ sukhaṃ.
Ekapaññāsatikkhattuṃ, devarajjamakārayiṃ; Athekavīsatikkhattuṃ, cakkavattī ahosahaṃ.
在无数生里,我曾在各处做一方小王;
在这个贤劫里,如来证得了般涅槃。
Padesarajjaṃ kāsāhaṃ, bahukkhattuṃ tahiṃ tahiṃ; Imasmiṃ bhaddake kappe, nibbutetu tathāgate.
受到善业的推动,在殊胜的舍卫城;
投生到最尊贵的家族后,按出身算才七岁。
Codito puññakammena, sāvatthipuramuttame; Uppajjitvā kule seṭṭhe, jātiyā sattavassiko.
我听某位比丘说法之后,
终结了轮回,我未证得阿罗汉果。
Sutvā dhammaṃ kathentassa, bhikkhussaññatarassahaṃ; Bhavassantaṃ karitvāna, arahattamapāpuṇiṃ.
那时我的布施善加给予,无上之法也善加听闻。
我依靠那业的力量,走到了苦的尽头。
Sudinnaṃ me tadā dānaṃ, sussutaṃ dhammamuttamaṃ; Dukkhassantaṃ akāsāhaṃ, tassa kammassa vāhasāti.
他这样说完之后,就劝导许多人投入善行。
Evañca pana vatvā bahū jane kusalakamme niyojesīti.
以布施,甚至以最后一次托钵的布施来修行,
只用片刻时间听闻佛法,
众生能得到三种圆满。
贤者啊,谁能说尽多施者的果报呢?
Dānenapevaṃ carimāya piṇḍiyā, Savaṇāya dhammassa muhuttakena; Labhanti sattā tividhampi sampadaṃ, Phalaṃ vade ko bahudāyakassa bho.
第30节 尸瓦利长老的故事中,这是次第说法
30. Sīvalittherassa vatthumhi ayamānupubbīkathā
据说从这个世界算起,十万劫之前,有一位名叫莲华上的导师出现在世间,他通过说法,引导众生证得不死的大涅槃。那时候,世尊在天鹅城,在包括国王在内的众人当中,把一位比丘安立在“获得利养最多的比丘”中的第一位。当时那位国王看到这个情形,心里也想要得到那个位置,于是向以佛陀为首的僧团做了大布施,然后用头顶礼世尊的双足。那时世尊为他授记说:“将来在乔达摩世尊的教法里,你会得到那个位置。”国王听了这话,满心欢喜,做了种种功德,死后生到天界。后来他又在波罗奈投生为长者之子,用四种生活必需品,尽一辈子供养了一千位独觉佛,死后又生到天界,享受了极大的福报。从那里死后,在毗婆尸世尊的时代,他投生在盘头摩帝城的一个家族里。那时他担任“军队守卫”这个职务,为国王办事。当时城里的在家信众们一起去拜见毗婆尸正自觉者,礼拜之后说:“尊者世尊,请您和弟子们接受我们的供养。”于是邀请佛陀第二天来应供,做了大布施。大家同心协力,为世尊建造了一座极其贵重的大园林。在园林庆典上做大布施的时候,他们说“布施的地方不能说缺了什么”,准备好布施,查看布施场地时,发现没有新鲜的酪和蜂窝蜜,就叫人过来,给了一千钱,派他们去说:“快去把酪和蜜找来。”他们拿着一千钱,为了找酪和蜜到处走,停在各个门口。这时那位军队守卫正带着给国王的酪和蜜走过去,来到大门口。他们看到酪和蜜,就说:“喂,拿一千钱来,把这个给我们。”他回答“不给”,他们就把价钱加到一千,继续求。于是军队守卫问:“这点不值钱的东西,你们用一千钱来求,要拿它做什么?”他们回答说“为了供佛”。他就说:“那我自己来布施吧。”于是把酪和蜜配上生姜、胡椒等,再加上砂糖、蜜、糖浆之类,送到布施的地方。靠着大师的威神力,这份供品足够供养以佛陀为首的六十八万比丘。后来他凭着这个福业,在天界和人间享受福报。再后来,在我们世尊的时代,他在拘利城,依靠摩诃梨车族国王摩诃梨,投生在名叫苏毗娅的正后腹中。他在母胎里住了七年七个月,又因为难产受了七天的苦。当他从母胎出来的时候,父母给他取名叫希瓦利。这样有大福德的人,竟然在母胎里那么长时间受苦,这是他自己所造恶业的力量造成的。据说他过去世曾做国王,和自己的敌国国王打仗时,跟母亲商量。母亲给他出了个主意,说围住城池就能抓住敌人。他听了母亲的话,围城到第七天才攻下来。因为那个恶业的力量,母子二人才受了这么大的苦。后来母亲在生产的时候,第七天忆念世尊,才安乐地卸下了重担,顺利生下孩子。她很高兴,在第七天向以佛陀为首的比丘僧团做了大布施。她的儿子七岁时离家,见到大师,请求出家。大师把他交给舍利弗长老。于是他以舍利弗长老为和尚、目犍连为阿阇梨,出了家。就在剃发完毕的那一刻,他证得了阿罗汉果,为佛陀的教法增添了光彩。他因为前世所造福业的力量,成了大福德者,也是获得利养最多的比丘中的第一位。有一次,世尊为了探望离婆多长老,前往佉陀罗林精舍,带着三万比丘来到三十由旬、没有水、食物很少的旷野。大多数天神都对希瓦利长老有信心,所以世尊让希瓦利长老走在前面开路,住在天神们建好的精舍里,享用天神们准备的布施,到了离婆多长老那里,办完探望的事,回到祇园,就把希瓦利长老安立在“获得利养第一”的位置上。因此《譬喻经》中这样说。
Ito kira kappasatasahassamatthake padumuttaro nāma satthā loke udapādi dhammadesanāya satte amatamahānibbāṇaṃ pāpento, tasmiṃ samaye bhagavā haṃsāvatiyaṃ sarājikāya parisāya majjhe ekaṃ bhikkhuṃ lābhīnaṃ aggaṭṭhāne ṭhapesi. Tadā rājā taṃ disvā taṃ ṭhānaṃ kāmayamāno buddhapamukhassa saṅghassa mahādānaṃ datvā bhagavato pādamūle sirasā nipajji, tadāssa bhagavā anāgate gotamassa bhagavato sāsane taṃ ṭhānaṃ labhissasīti vatvā byākāsi. Taṃ sutvā mudito rājā puññāni katvā devaloke nibbatti. Tato aparabhāge bārāṇasiyaṃ seṭṭhiputto hutvā paccekabuddhasahassaṃ catupaccayadānena yāvajīvaṃ paṭijaggitvā devaloke nibbatto mahantaṃ sampatti manubhavitvā tato cuto vipassissa bhagavato kāle bandhumatīnagare aññatarasmiṃ kulagehe nibbatti. So tasmiṃ samaye senaguttaṭṭhāne ṭhatvā rañño kammaṃ karoti, tadā nagaravāsino upāsakagaṇā vipassīsammāsambuddhaṃ upasaṅkamma vanditvā bhagavā bhante sasāvako amhākaṃ anuggahaṃ karotūti svātanāya nimantetvā mahādānaṃ datvā sabbe ekacchandā bhagavanta muddissa mahārahaṃ mahāpariveṇaṃ kārāpetvā pariveṇamahe mahādānaṃ dadantā dānagge asukaṃ nāma natthīti na vattabbanti vatvā dānaṃ paṭiyādetvā dānaggaṃ olokentā navadadhiñca paṭalamadhuñca apassantā purise pakkositvā sahassaṃ datvā dadhimadhuṃ khippaṃ pariyesitvā ānethāti pesesuṃ, te sahassaṃ gahetvā dadhimadhuṃ upadhāretuṃ tattha tattha vicarantā dvārantare aṭṭhaṃsu, tadā ayaṃ senagutto rañño sabhattaṃ dadhimadhuṃ ādāya gacchanto mahādvāraṃ sampāpuṇi, atha te dadhimadhuṃ disvā bho kahāpaṇaṃ gahetvā imaṃ dehīti yāciṃsu. Tena na dassāmīti vutte yāvasahassaṃ vaḍḍhetvā yāciṃsu. Tato senagutto imaṃ appagghaṃ sahassena yācatha, ki manena karothāti pucchi, tehi sambuddhatthāyāti vutte tenahi ahameva dassāmīti jīramaricādīhi sakkharamadhuphāṇitādayo yojetvā dānaggaṃ upanāmesi. Taṃ satthu ānubhāvena buddhapamukhassa aṭṭhasaṭṭhibhikkhusatasahassassa pahoṇakaṃ ahosi. Tato so tena puññakammena devamanussalokesu sampatti manubhavitvā aparabhāge amhākaṃ bhagavato kāle koliyanagare mahālilicchavirañño upanissāya suppiyāya nāma aggamahesiyā kucchismiṃ paṭisandhiṃ gaṇhi. So sattamāsasattasaṃvaccharāni mātukucchiyaṃ vasitvā sattadivasāni mūḷhagabbho dukkhamanubhavi. Mātukucchito nikkhamantassa tassa mātāpitaro sīvalīti nāma makaṃsu. Evaṃ mahāpuññassa ettakaṃ kālaṃ mātukucchimhi dukkhānubhavanaṃ attanāva katena pāpabalena ahosi, so kira atīte rājā hutvā attano sapattaraññā saddhiṃ saṅgāmento mātarā saddhiṃ mantesi. Sā nagaraṃ rundhitvā amitte gaṇhituṃ sakkāti upāya madāsi, sopi tassā vacanena nagaraṃ rundhitvā sattame divase aggahesi, tena pāpakammabalena mātāputtānaṃ evaṃ mahantaṃ dukkhaṃ ahosīti. Tato sā puttaṃ vijāyanakāle sattame divase bhagavantaṃ anussaritvā sukhena bhāraṃ muñci. Tuṭṭhā sā sattame divase buddhapamukhassa bhikkhusaṅghassa mahādānaṃ adāsi, athassā putto sattavassikakāle gehā nikkhamma satthāraṃ disvā pabbajjaṃ yāci. Satthā sāriputtattherassa niyojesi, tato sāriputtattherena upajjhāyena moggallānamācariyaṃ katvā pabbaji, atha so khuraggeyeva arahattaṃ patvā buddhasāsanaṃ sobhesi, so pubbe katapuññānubhāvena mahāpuñño ahosi lābhīnañca aggo. Athekasmiṃ samaye bhagavā revatattheraṃ dassanāya khadiravanavihāraṃ gacchanto tiṃsabhikkhusahassehi saddhiṃ tiṃsayojanikaṃ chaṭṭitakantāraṃ sampāpuṇi nirūdakaṃ appabhakkhaṃ. Yebhuyyena devatā sīvalitthere pasannā. Tasmā bhagavā sīvalittheraṃ purato cārikaṃ katvā devatāhi kārāpite vihāre vasanto devatāhi sajjitadānaṃ paribhuñjanto revatattheraṃ saṃpāpuṇitvā gatakammaṃ niṭṭhāpetvā jetavanamāgamma lābhīnaṃ aggaṭṭhāne taṃ ṭhapesīti. Tena vuttaṃ apadāne.
有一位名叫莲华上的胜者,对一切法都具足慧眼。
距今十万劫前,这位导师出现于世。
Padumuttaro nāma jino, sabbadhammesu cakkhumā; Ito satasahassamhi, kappe uppajji nāyako.
他的戒行无法计量,定力像金刚一样坚固。
他的智慧无量殊胜,解脱也无与伦比。
Sīlaṃ tassa asaṅkhyeyyaṃ, samādhi vajirūpamo ; Asaṃkhiyaṃ ñāṇavaraṃ, vimutti ca anopamā.
在人、天、龙和梵天聚在一起的时候,
导师在挤满沙门和婆罗门的场合里说法。
Manujāmaranāgānaṃ, brahmānañca samāgame; Samaṇabrāhmaṇākiṇṇe, dhammaṃ deseti nāyako.
有弟子众围绕、获得大供养、具足福德、持有光辉,
佛陀把他安立在这最胜者的位置上,他在大众之中无所畏惧。
Sasāvakaṃ mahālābhiṃ, puññavantaṃ jutindharaṃ, Ṭhapesi etadaggamhi, parisāsu visārado.
那时我是刹帝利,住在名为天鹅的城中。
听了胜者的这番话,也领会了弟子众多的功德。
Tadāhaṃ khattiyo āsiṃ, pure haṃsavatīvhaye ; Sutvā jinassa taṃ vākyaṃ, sāvakassa guṇaṃ bahuṃ.
邀请之后,连续七天供养他和弟子们;
我做了大布施之后,就发愿求那个地方。
Nimantayitvā sattāhaṃ, bhojayitvā sasāvakaṃ; Mahādānaṃ daditvāna, taṃ ṭhānamabhipatthayiṃ.
那时,那位人中之雄看见我俯伏在他脚边,
那位大雄就以声音说了这番话。
Tadā maṃ vinataṃ pāde, disvāna purisāsabho; So sarena mahāvīro, imaṃ vacanamabravī.
从那以后,渴望听闻胜者教法的广大民众;
天众、阿修罗、乾闼婆,还有具大神力的梵天。
Tato jinassa vacanaṃ, sotukāmā mahājanā; Devadānavagandhabbā, brahmānoca mahiddhikā.
沙门和婆罗门也都合掌向您礼敬。
礼敬你,人中良骏!礼敬你,人中最胜者!
Samaṇabrāhmaṇā cāpi, namassisuṃ katañjalī; Namo te purisājañña, namo te purisuttama.
这位刹帝利确实已作了连续七天的大布施,施给了我们。
想要听的人,请向他们讲说那果报吧,大牟尼。
Khattiyena mahādānaṃ, dinnaṃ sattāhakampi no; Sotukāmā phalaṃ tassa, byākarohi mahāmune.
于是世尊说道:你们听我说的话。
于不可衡量的佛陀,于功德善为安住。
Tato avoca bhagavā, suṇotha mama bhāsitaṃ; Appameyyamhi buddhasmiṃ, guṇamhi suppatiṭṭhitā.
布施到达施主后,就能带来不可衡量的果报。
即使一个人拥有巨大的财富,他仍然会渴望得到一个最殊胜的立足之地。
Dakkhiṇā dāyakaṃ patvā, appameyyaphalāvahā; Api ce sa mahābhogo, ṭhānaṃ pattheti muttamaṃ.
他得到丰厚的利养,就像善现比丘一样;
我也要变成那样,在未来得到它。
Lābhī vipulalābhīnaṃ, yathā bhikkhu sudassano; Tathāhaṃpi bhaveyyanti, lacchate taṃ anāgate.
距今十万劫前,他出生在甘蔗族。
他将名为乔达摩,成为世间的导师。
Satasahassito kappe, okkākakulasambhavo; Gotamonāma nāmena, satthā loke bhavissati.
于他的法中,将有法嗣、亲生子、由法所化生者;
有个叫希瓦利的人,名叫这个名字,将来会成为世尊的弟子。
Tassa dhammesu dāyādo, oraso dhammanimmito; Sīvali nāma nāmena, hessati satthusāvako.
以此善作之业,以及思与誓愿,
舍离人身之后,我往生三十三天。
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsūpago ahaṃ.
就在那之后的一个时候,在波罗奈这座最殊胜的城里,
我曾是富商之子,是半富的大富翁。
Tatoparasmiṃsamaye, bārāṇasipuruttame; Seṭṭhiputto ahaṃ āsiṃ, aḍḍhappatto mahādhano.
邀请了一千位独觉佛导师;
那时,我用甜美的食物和饮品,恭敬地让他们得到了满足。
Sahassamatte pacceka, nāyake ca nimantiya; Madhurenannapānena, santappesiṃtadādaro.
从那里死后,我在六欲天中享受了大名声。
被天女们围绕着,住在珍宝所成的宫殿里。
Tato cuto chakāmagge, anubhosiṃmahāyasaṃ; Devaccharāparivuto, pāsāde ratanāmaye.
诸佛如是不可思议,佛法亦不可思议。
对不可思议的佛功德生起净信的人,他们的果报也是不可思议的。
Evaṃ acintiyā buddhā, buddhadhammā acintiyā; Acintiye pasannānaṃ, vipākopi acintiyo.
九十一劫前,有导师名为毗婆尸;
拥有美妙眼睛的人出生了,他能洞见一切法。
Ekanavutito kappe, vipassīnāma nāyako; Uppajji cārunayano, sabbadhammavipassako.
那时我在邦度马提城,是某个家族的人;
我曾是被疼爱、被期盼的儿子,忙着处理家里的事务。
Tadāhaṃ bandhumatiyā, kulassaññatarassa ca; Dayito patthito putto, āsiṃ kammantabyāvaṭo.
那时,有一群人来到毗婆尸大圣者跟前;
他让人建了一座精舍,因为规模宏大而闻名,被称为“大精舍”。
Tadā aññataro pūgo, vipassissa mahesino; Pariveṇaṃ akāresi, mahanta miti vissutaṃ.
大布施完成时,布施了搭配嚼食之物;
新鲜的酪和蜂蜜,他找遍了也没能寻见。
Niṭṭhite ca mahādānaṃ, dadaṃ khajjakasaṃyutaṃ; Navaṃ dadhi madhuñceva, vicinaṃ na ca maddasa.
那时我接过那新鲜的酪和蜜,
我正前往施主家时,看见了那布施。
Tadāhaṃ taṃ gahetvāna, navaṃ dadhi madhumpica, Kammasāmigharaṃ gacchaṃ, tamenaṃ dāna maddasaṃ.
就算布施了上千次,也没有欢喜这两者。
于是我就这样想:这绝不会是低劣的。
Sahassampi ca datvāna, na latiṃsu ca taṃ dvayaṃ; Tato evaṃ vicintesiṃ, netaṃ hessati orakaṃ.
就像这些人都恭敬如来一样,
我也要供养那位有僧团随侍的世间导师。
Yathā ime janā sabbe, sakkaronti tathāgataṃ; Ahampi kāraṃ kassāmi, sasaṅghe lokanāyake.
那时我这样想过之后,就把酸奶和蜂蜜混在一起;
调和好之后,我把它供养给了世尊和僧团。
Tadāhamevaṃ cintetvā, dadhiṃmadhuñca ekato; Yojetvā lokanāthassa, sasaṅghassa adāsahaṃ.
以此善作之业,以及思与誓愿,
舍弃人身之后,我就投生到了三十三天。
Tena kammena sukatena, cetanāpaṇidhīhi ca; Jahitvā mānusaṃ dehaṃ, tāvatiṃsa magañchahaṃ.
我又曾在波罗奈做过国王,拥有大名声和威望;
那时,沙土卡被围困,我就下令关闭城门。
Punāhaṃ bārāṇasiyaṃ, rājā hutvā mahāyaso; Sattukassa tadā ruddho, dvārarodhaṃ akārayiṃ.
从那以后,怨敌被制伏了,我只有一天受到保护。
从那以后,我因为那业的果报,投生到了猛烈的地狱里。
Tato sapattino ruddhā, ekāhaṃ rakkhitā ahuṃ; Tato tassa vipākena, pāpuṇiṃ nirayaṃ bhusaṃ.
如今到了最后一生,我出生在拘利城。
我的母亲是苏波瓦萨,父亲是离车族的摩诃梨。
Pacchime ca bhave dāni, jātohaṃ koliye pure; Suppavāsā ca me mātā, mahāli licchavī pitā.
于刹帝利,凭善业,以阻塞城门之力;
我在母胎里待了七个月,整整七年,受尽痛苦。
Khattiye puññakammena, dvārarodhassa vāhasā; Sattamāse sattavasse, vasiṃkucchimhi dukkhito.
我在门口迷失了整整七天,被极大的痛苦所缠住。
我的母亲因为我的赞同,才如此极度痛苦。
Sattāhaṃ dvāramūḷhohaṃ, mahādukkhasamappito; Mātā me chandadānena, eva māsi sudukkhitā.
我是在佛陀的悲悯下,才得以好好地出离。
就在我出生的那一天,我就出家了,过起了没有家的修行生活。
Suvatthitohaṃ nikkhanto, buddhena anukampito; Nikkhantadivaseyeva, pabbajiṃ anagāriyaṃ.
我的戒师是舍利弗,大目犍连有大神通;
大智者在剃掉头发时教导了我。
Upajjhā sāriputto me, moggallāno mahiddhiko; Kese oropayanto me, anusāsi mahāmati.
头发被剪掉的时候,我证得了阿罗汉果。
天人、龙和人类,都把种种助缘送到我这里。
Kesesu chijjamānesu , arahattamapāpuṇīṃ; Devo nāgā manussā ca, paccayānu panenti me.
名叫莲花上佛,以及毗婆尸导师;
我满心欢喜,以各种殊胜的资具作了供养。
Padumuttaranāmañca, vipassiṃca vināyakaṃ; Saṃpūjayiṃ pamudito, paccayehi visesato.
从此,以那些广大而最上的业的果报。
我在任何地方都能得到利养——在林中、在村里、在水上、在陆地上。
Tato tesaṃ vipākena, kammānaṃ vipuluttamaṃ; Lābhaṃ labhāmi sabbattha, vane gāme jale thale.
当导师为了见离婆多而动身前往时;
与三万比丘众一起,世间无上导师同往。
Revataṃ dassanatthāya, yadā yāti vināyako; Tiṃsabhikkhusahassehi, saha lokagganāyako.
那时,天人用殊胜的供品,为了我的利益,大智者啊;
大英雄者世尊,与僧团一起,以各种资具(供养)。
Tadā devo panītehi , mamatthāya mahāmati; Paccayehi mahāvīro, sasaṅgho lokanāyako.
我侍奉佛陀后,前去拜见离婆多。
然后,我去了祇园,将此人安置在“第一”的位置上。
Upaṭṭhito mayā buddho, gantvā revatamaddasa; Tato jetavanaṃ gantvā, etadagge ṭhapesimaṃ.
在我的比丘弟子中,希瓦利在获得利养方面最为第一。
导师为了一切世间的利益,在大众中称赞了大众。
Lābhīnaṃ sīvali aggo, mama sissesu bhikkhavo; Sabbelokahito satthā, kittayī parisāsumaṃ.
我的烦恼已烧尽,一切有已根除;
犹如龙象断除系缚,我住于无漏。
Kilesā jhāpitā mayhaṃ, bhavā sabbe samūhatā; Nāgova bandhanaṃ chetvā, viharāmi anāsavo.
我来到最胜佛陀面前,这真是我的善来。
已经证得三明,佛陀的教法也已修成。
Svāgataṃ vata me āsi, buddhaseṭṭhassa santikaṃ; Tisso vijjā anuppatto, kataṃ buddhassa sāsanaṃ.
四无碍解,以及这八种解脱;
六种神通已经亲自证得,佛陀的教法已经修习完成。
Paṭisambhidā catassopi, vimokkhā pica aṭṭhime; Chaḷabhiññā sacchikatā, kataṃ buddhassa sāsananti.
尊者希瓦利长老确实这样诵出了这些偈颂。
Itthaṃ sudaṃ āyasmā sīvalitthero imā gāthāyo abhāsitthāti.
听说了这殊胜的修行事迹,
福德威力,以及具吉祥者的吉祥。
放下懈怠,去做善事。
欲求欲者,欲、有之受用与寂灭。
Sutvāna etaṃ caritaṃ mahabbhutaṃ, Puññānubhāvañca siriṃ sirīmataṃ; Hitvā kusītaṃ kusalaṃ karotha, Kāmāttha kāmaṃ bhavabhoganibbutiṃ.