礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa
格言华丛
243 段
家族一旦衰败,就会随之灭亡,
家族的传统法则是自古流传下来的;
法一旦坏灭,整个家族也就完了,
非法征服了恶人。
Kulakkhaye vinassanti, Kuladhammā sanantanā; Dhamme naṭṭhe kulaṃ sabbaṃ, Adhammo abhibhū khalaṃ.
由于非法者的压制,被调伏者(或:牙齿)受制。
良家妇女败坏堕落;
妇女被自己的法败坏,
种姓混杂就产生了。
Adhammābhibhavā dantā, Padussanti kulitthiyo; Thīsu duṭṭhā sva dhammena, Jāyate vaṇṇasaṅkaro.
说让人爱听的话,能看重他人的美德。
他应当勇猛而能斩断。
布施的女人像月亮一样。
对每一个所见之物都不应嘲笑。
Piyaṃ bhāse guṇaggāho, Sūro siyā vikantano; Dātā candasamā nārī, Diṭṭhaṃ diṭṭhaṃ nahāsaye.
恶友处哪有真诚?
恶妻处欢喜的增长。
心在恶邦感到欢喜。
在恶王处,财富圆满。
就算在盟约里,对敌人也不该信任。
就算是对朋友,也不该完全信赖;
从无畏中,恐惧生起,
确实斩断诸根。
没见过的对方更可靠。
恶友不可信。
吠陀是火供的成果。
论书典籍被认为是戒行的成果;
女人是以欢爱与育子为其成果的。
布施与受用的果报是财富。
不实、粗暴与谄诳
愚痴、非贪欲
无忧愁,也无同情心,
女人的过失来自她们的本性。
妻子是丈夫的责任,
弟子对师长应尽的责任;
大臣们对待国王,
也以自己的东西对父母。
Kutotthi kumitte saccaṃ, Kudāre rativaḍḍhanaṃ; Kudesamhi mano rammaṃ, Kurāje bhogasampadaṃ. Saṅketeva amittasmiṃ, Mittasmiṃ pi navissase; Abhayā bhaya muppannaṃ, Api mūlāni kantati. Adiṭṭhova paro seyyo, Dummitto no vissāsiko. Aggihomaphalaṃ vedo, Satthaṃsīlaphalaṃ mataṃ; Ratiputtaphalaṃ nārī, Dānabhuttiphalaṃ dhanaṃ. Asaccaṃ sāhasaṃ māyā, Mūḷhatta ma tilobhatā; Asocaṃ niddayattañca, Thīnaṃ dosā sabhāvajā. Jāyāya bhattuno bhāro, Sissena guruno kato; Amaccakehi rājassa, Pitarānaṃ nijenaca.
确实,只有靠努力才能成功,
业不是靠一厢情愿就能成的。
不是沉睡狮子的。
野兽们钻进嘴里。
太冷了,太热了,
这已经太晚了。
就这样,业已放下于行为终结。
刹那飞逝,把年轻人抛在后面。
执取与施与,
以及应当做的业。
对于尚未修行的人,迅速……
在适时饮下成就。
任何东西都不是被放在非适宜之处。
在存在中,行为是有结果的。
即使并非通过上百种努力方式,
鹭鸟像鹦鹉一样诵读。
该慢的时候他却越过。
在应当迅速之时,他却迟缓;
就像踩过一片枯叶一样,
毁掉自己的利益。
Uyyamena hi sijjhanti, Kammāni na manorathā; Na hi suttassa sīhassa, Pavīsanti mukhe migā. Atisītaṃ atiuṇhaṃ, Atisāyamidaṃ ahu; Iti visaṭṭhakammante, Khaṇā accenti māṇave. Ādānassa padānassa, Kattabbassa ca kammuno; Khippaṃ akayyamānassa, Kāle pivati sampadaṃ. Nādabbe nihitā kāci, Kriyā phalavatī bhave; Nabyāpārasatenāpi, Sukova pāṭhate bako. Yo dandhakāle tarati, Taraṇīye ca dandhaye; Sukkhapaṇṇaṃ va akkamma, Atthaṃ bhañjati attano.
凡所布施的、凡所享用的,
正是那富人的财富。
别人却在死者的遗物间玩乐,
妻子与财产
没有布施也没有享用的人,
富人因财富而快乐;
穷人有什么不一样?
对财物过度的守护。
正在断除自己内心的安乐。
吃得差,只吃少量食物;
那个人积攒财富,
就像驮着别人重担的牲口。
那些勤快的人所积攒的,
没福气的人守着大堆财富;
有技艺的人和无技艺的人,
或者,吉祥女神享用那些东西。
Yaṃ dadāti yaṃ bhuñjati, Tadeva dhanino dhanaṃ; Aññe matassa kīḷanti, Dārehipi dhanehipi. Dānopabhogahīnena , Dhanena dhanino sukhaṃ; Ko viseso daliddassa, Adhikaṃ dhanarakkhaṇaṃ. Nijasokhyaṃ nirundhanto, Nīcabhogo mitampaco; Dhanaṃ sañcayate yo so, Parabhāravaho pasu. Yaṃ ussukā saṅkharonti, Alakkhikā bahuṃ dhanaṃ; Sippavanto asippāvā, Lakkhi vā tāni bhuñjati.
对于在顺境中的大德的心,
存在像一朵柔嫩的青莲花。
在灾难中,大岩石,
如岩石撞击般粗糙。
Sampatyaṃ mahataṃ cittaṃ, Bhave uppale komalaṃ; Vipatyaṃca mahāsela, Silāsaṅghātakakkasaṃ.
赞叹了不可思议的功德,
忧愁只是白白产生。
呼唤着月亮并仰望
我没有因此靠近月亮。
Asambhabyaguṇaṃ thutvā, Khedo mudhāva jāyate; Avhāyaṃ canda mu llokya, Nacandota mu pāgamī.
应把真实放在口上,
耳朵听到的,握在手里就是胜利。
在心之中,堪能且勇猛,
世间之镜和眼睛。
不要被声音本身所扰动,
未了知声音的成因
彻底了解了声音的起因之后,
欢喜或恐惧也是如此。
不应考虑一切所闻。
低劣、殊胜、中等。
Saccaṃ mukhamhi dhāreyya, Kaṇṇe sutaṃ bhuje jayaṃ; Hadayamhi khamaṃ vīraṃ, Lokādāsaṃca locane. Saddamattaṃ naphandeyya, Aññatvā saddakāraṇaṃ; Saddahetuṃ pariññāya, Pamodo vā bhayo tathā. Sabbasuta ma dhīyeyya, Hīnamukkaṭṭhamajjhimaṃ.
恶妇的家族是清净的,
儿子因娇惯而丧命;
成就啊,不幸找上了亲人。
因久居异乡而亲情疏远,因骄狂傲慢而丧失惭耻。
应该抚养他五年,
要用十年时间调伏他;
等他满十六岁,
对待儿子要像对待朋友一样。
溺爱会带来很多过失,
在纵容溺爱中,有许多德行。
他阻止恶行,并引导他人致力于利益善行。
隐藏该隐藏的,显露功德;
不抛弃犯过失的人,该布施时就布施,
已寂静的圣者们说,这就是善友的标志。
Dunnāriyā kulaṃ suddhaṃ, Putto nassati lālanā; Samiddhi anayā bandhu, Pavāsā madanā hirī. Lālaye pañcavassāni, Dasavassāni tālaye; Pattetu soḷasevasse, Puttaṃ mittaṃva ācare. Lālane bahavo dosā, Lālane bahavo guṇā. Pāpā nivārayati yojayate hitāya, Guyhāni gūhati guṇaṃ pakaṭīkaroti; Āpattikañca najahāti dadāti kāle, Sammitta lakkhaṇamidaṃ pavadanti santo.
恶人因束缚而衰亡,
没有智慧的人,靠压制才能被制服。
大树被砍倒,
因挖掘而毁灭,就在其附近。
在林子里,野兽和猎人们的……
恶人和善人;
他们无缘无故就变成仇敌,
以草为食,性情温顺。
扎在脚上的(刺),用拿在手中的(刺)。
用刺来挑刺。
不要见愚人,不要听愚人说话,
不要和愚人交往;
不要跟愚人闲聊。
不应做(此交谈),亦不应喜欢(此交谈)。
Dujjano jīyate yutyā, Niggahena nadhīmatā; Nipātyate mahārukkho, Tassamīpa khatikkhayā. Vane migāca luddhānaṃ, Dujjanānañca sajjanā; Akāraṇaverī honti, Tiṇabhakkhā supesalā. Pādalaggaṃ karaṭṭhena, Kaṇḍakeneva kaṇḍakaṃ. Bālaṃ napasse nasuṇe, Nacabālena saṃvase; Bālenāllāpasallāpaṃ, Nakare nacarocaye.
就像小者能做到那样,
有能力者并非如此伟大。
井确实能消除口渴,
大海却不可饮。
Upa kattuṃ yathā khuddo, Samattho natathāmahā; Kūpo hi hanti pipāsaṃ, Natu pāyo mahambudhi.
对“取”和“施与”,
应当去做的业以及业。
对不赶快行动的人
时间会吞掉那滋味。
等待星宿吉时的人,
利益错过了愚人。
利益就是利益的星宿。
星星们将会做什么呢?
智慧者就像不会老、不会死一样,
应当思惟明与义。
就像被人抓住头发一样,
要在死亡面前实践正法。
Ādānassa padānassa, Kattabbassaca kammuno; Khippaṃ akaramānassa, Kālo bhakkhati taṃ rasaṃ. Nakkhattaṃ paṭimānentaṃ, Attho bālaṃ upajjhagā; Attho atthassa nakkhattaṃ, Kiṃ karissanti tārakā. Ajarāmarova pañño, Vijjamatthañca cintaye; Gahitoviya kesesu, Maccunā dhammamācare.
医师、导师与大臣,
三种为国家所建立的。
生命、技艺、财富
他们使(生命、技艺、国库)增长,也使之毁灭。
Vajjā gurūca mantīca, Tayo raṭṭhābhisaṅkhatā; Jīvīta dakkha kosānaṃ, Vaḍḍhanā nāsanāca te.
通过坚定(的行为),业不断增长,
绝非由于不稳健和仓促。
树木到时节就结果,
即使被浇灌了大量的水。
人就应该努力。
有智慧的人不该厌倦。
努力精进不会变成那样。
应作之事并不会因为那样就结出果实。
在岩石顶上挖坑凿井,
水要怎么汇集起来呢?
用智慧之钩端直正道,
精进奋力的大象出离前进。
不假思索就草率行事的人,
仓促而急速坠落的人,
那些业会把人烧灼。
就像含在嘴里的热水一样烫。
Thirena kammaṃ vaḍḍhati, Athirena turena no; Phalanti samaye rukkhā, Sittāpi bahuvārinā. Vāyāmetheva puriso, Nanibbindeyya paṇḍito. Payatano tādiso neva, Kayyo yena phalaṃ nahi; Selagge kūpakhaṇanā, Kathaṃ toyasamāgamo. Ñāṇaṅkusena sammaggaṃ, Niyyatyussāhakuñjaro. Asamekkhitakammantaṃ, Turitābhi nipātinaṃ; Tānikammāni tappenti, Uṇhaṃ va jjhohitaṃ mukhe.
人于此有六种过失。
应舍弃对繁荣昌盛的错误渴求。
睡眠、醉酒、恐惧和愤怒,
懒惰和冗长。
对于习惯白天睡觉的人,不能。
渴望夜间起身的人,
因常醉者之醉,
可以住在家里。
对不该害怕的,他们却害怕;
该害怕的却不害怕;
他们被可怕和不可怕搞得晕头转向,
追随邪曲,舍弃正直。
对于那个生而为人的人,
没有财富,也没有技艺;
他的人生会得到什么果报?
那个两足站立者,确实是一只野兽。
Chaddosā puriseneha, Hātabbā bhūtimicchantā; Niddā majjaṃ bhayaṃ kodho, Ālasyaṃ dīghasuttatā. Na divā suppasīlena, Rattimuṭṭhānadessinā; Niccasoṇḍena mattena, Sakkā āvasituṃ gharaṃ. Abhetabbamhi bhāyanti, Bhāyitabbe nabhāyare; Bhayābhaya vimuḷhā te, Jimhānugā ujuñjahā. Yassa manussabhūtassa, Natthi bhogāca sippakaṃ; Kiṃ phalaṃ tassa mānussaṃ, Dvipādaṭṭho hi so migo.
应该采用各种不同的方法,
如果是自己的
如愿成就利益。
这确实是带来利益的方法。
以鱼钩布施的傻瓜
诡诈阴险的渔夫;
裁决大鱼,
他们在贪欲的海洋里张网。
凡是有这四种法的人,
猴王,就像你那样;
真实、法、坚定和布施,
他超越所见。
Nānopāyova kattabbo, Sace bhaveyya attano; Atthasiddhi yathākāmaṃ, Upāyo hi hitañjaso. Lañjadānabālisena , Kūṭaḍḍakāradhīvarā; Vinicchayamahāmacchaṃ, Oṭṭenti lobhasāgare. Yassete caturo dhammā, Vānarinda yathātava; Saccaṃ dhammo dhīti cāgo, Diṭṭhaṃ so ativattati.
智者和女人是珍宝,
琵琶、论著、言语与大地;
依靠殊胜功德
优点和缺点。
在世间,有钱又有势,
凭借财富,人就成了智者。
一只虫子依附在须摩那花上,
自己没功德、又卑贱。
那些用花装饰他的人,
国王的头也生长。
被无福之人所积攒,
财富和享乐是被盘算的。
诸位都是有福的,
有福的人能好好地享用。
在众人当中,刹帝利最为殊胜。
凡是看重出身种姓的人,
具足明与行的人
他是天与人中最殊胜的。
毒亦甘露。
从粪秽中取出无上宝珠;
荆棘树上的花,
坚定胜过细布,更为殊胜。
具足财富与权势等功德的波涛
众生被冲力驱使。
Vidvāca ratanaṃ nārī, Vīṇā sātthaṃ giraṃmahī; Guṇavisesa māgamma, Guṇāni aguṇānica. Dhanavā balavā loke, Dhanā bhavati paṇḍito. Sumane nissito kīṭo, Nigguṇo hīnako sayaṃ; Taṃ pupphehi maṇḍentānaṃ, Raññaṃ siropi rohati. Alakkhikehi sañcītā, Dhanabhogāca cintitā; Lakkhikassa bhavantete, Lakkhivā suṭṭhubhuñjati. Khattiyo seṭṭho jane tasmiṃ, Yo gottapaṭisārino; Vijjācaraṇasampanno, So seṭṭho devamānuse. Visāpi amataṃ gaṇhe, Gūthato maṇimuttamaṃ; Kaṇṭakapādapā pupphaṃ, Thirataṃ dukkulā varaṃ. Dhanissarādiguṇommi - Vegena vāhitā pajā.
对谁来说慈心恒常不断,
为一切世间所极为亲爱。
大海也像一口井那样(显得渺小)。
火在他那里变得像水一样清凉。
Yassa tthi satataṃ mettā, Sabbalokasuvallabhā; Kūpāyate samuddopi, Aggi tassa jalāyate.
即使须弥山也化为砾石。
毒食者也能变成甘露。
兽王表现得如兔子般胆怯
毒蛇像花环一样盘绕。
像秋千一样晃来晃去,大地摇动者在摇摆,
各种兵器变得像杂草一样。
Sakkharāyati merūpi, Visabhakkho sudhāyate; Sasāyate migarāja, Byālo mālāguṇāyate; Dolāyate chamācālo, Nānāvudhā tiṇāyare.
同样在努力平衡适度时,
带来安乐、促成利益;
在(努力)过少或过多时,勿如此。
处中道者,一切时都善哉。
确实好啊,所谓智者。
但绝不是那种自以为是的聪明人。
Sameva sati ussāhe, Sukhavāho hitaṅkaro; Ūne-dhike tathā nohi, Majjhago sādhu sabbadā. Sādhu kho paṇḍitonāma, Natveva atipaṇḍito.