礼敬彼世尊、阿拉汉、正自觉者
诗人明镜箴言
Namo tassa bhagavato arahato sammāsambuddhassa · Kavidappaṇanīti
84 段
依法治理的诸王的大臣和国师;
依靠正理的论典,他们做出决断、加以判定。
四种吠陀及其支分,还有弥曼差与正理的详细阐述;
法论与古传,以及明因,这些是十四种。
寿命吠陀、人的吠陀、乾闼婆,这三种。
义利论与第四者,连同十八种明,被认为是这样。
还有,被称为“天启”“圣传”和“数论”的,是疾病的区别名称。
乾闼婆、妓女,以及射箭术和往世书。
治病医术、历史传说,以及天文星象和欲望;
有旗者、声音,以及这十八种技艺。
调伏者被称作刑杖,那刑杖就是国王。
他的治理之道,被称为刑罚之道,也被称为统御之道。
以此刑杖,此世人被统御;反过来,人也能操控这根刑杖。
被称为杖罚之道的,不超越三界。
这部汇集了各种教义的《王政论》,我将宣说……
这部教典含藏一切种子,是咖那基亚的精要汇集。
我要讲的是《根本经》,就像恰纳卡(宰相)所说的那样。
仅凭明了此(论),愚者也能变成智者。
得到朋友,失去好友,还有争执与和好。
《五卷书》同样从其他(来源)被迦叶书写为典籍。
Yathādhammikarājūnaṃ, amaccā ca purohitā; Nītisatthaṃ sunissāya, nicchayanti vinicchayaṃ. Aṅgāni vedā cattāro, mīmaṃsānyāya vitthāro; Dhammasatthaṃ purāṇañca, vijjā hetā catuddasa. Āyubbedo manubbedo, gandhabbo ceti te tayo; Atthasatthaṃ catutthañca, vijjāhyāṭṭharasa matā. Sutisamutisaṅkhyā ca, rogānīti visesakā; Gandhabbā gaṇikā ceva, dhanubbedā ca pūraṇā. Tikicchā itihāso ca, jotimāyā ca chandati; Ketumantā ca saddā ca, sippāṭṭhārasakā ime. Damo daṇḍo itikhyāto, taṭṭhādaṇḍo mahīpati; Tassa nīti daṇḍanīti, nayanānīti vuccati. Daṇḍena nīyate cedaṃ, daṇḍaṃ nayati vā puna; Daṇḍanīti itikhyāto, tilokā nati vattate. Nānāsatthoddhataṃ vakkhe, rājanīti samuccayaṃ; Sabbabījamiduṃ satthaṃ, cāṇakya sārasaṅgahaṃ. Mūlasuttaṃ pavakkhāmi, cāṇakyena yathoditaṃ; Yassaṃ viññātamattena, mūḷho bhavati paṇḍito. Mittalābho suhadabhedo, viggaho sandhireva ca; Pañcatandrā tathāññasmā, ganthā kassiyalikhyate.
从《世间法格言》中——
Lokanītimhā –
一、智者篇。二、善人篇。三、愚人恶人篇。四、朋友篇。五、女人篇。六、国王篇。七、杂集篇。
(1) Paṇḍitakaṇḍa. (2) Sujanakaṇḍa. (3) Bāladujjana kaṇḍa. (4) Mittakaṇḍa. (5) Itthikaṇḍa. (6) Rājakaṇḍa. (7) Pakiṇṇaka kaṇḍa-
聪明人、善人、篇章,还有恶人、朋友和女人;
至于“国王篇与杂篇”,则是在七个篇章中而庄严。
迦尸国的历法由Cakkindābhisiri校订。
在第二个阿沙荼月(Āsaḷha)的黑分第七日,即黑分第七日之初。
我要讲说《世法格言》,它是从各种论典中提炼出来的精华。
以摩揭陀语简要地讲说,礼敬了三宝之后。
在世间,伦理是人的核心。
母亲、父亲、老师、朋友;
所以,人确实应当懂得处世之道,
有智慧的人会成为伟人、多闻者。
Paṇḍito sujano kaṇḍo, dujjano mittaitthī ca; Rājapakiṇṇako cāti, sattakaṇḍe vibhūsino. Cakkindābhisirināyaṃ, sodhito kāsike sāke; Chanotyaṃ dutiyāsaḷhe, kāḷasattama ādihe. Lokanītiṃ pavakkhāmi, nānāsatthasamuddhaṭaṃ; Māgadheneva saṅkhepaṃ, vanditvā ratanattayaṃ. Nīti loke purisassa sāro, Mātā pitā ācariyo mitto; Tasmā hi nītiṃ puriso vijaññā, Ñāṇīmahā hoti bahussuto.
智者论。混杂论。朋友论。导师论。女人论。
(1) Paṇḍitakathā. (2) Sambhedakathā. (3) Mittakathā. (4) Nāyaka kathā. (5) Itthikathā
大阿罗汉、隐修的释迦牟尼,已远离盖与渴爱;
解脱的、解脱的、善见的,我礼敬最殊胜的菩提。
在众生中,道德是精髓;朋友和老师也是父亲。
具备道德、智慧出众、多闻、能看清义理的人。
Mahāraha rahaṃsakya-muniṃ nīvaraṇā taṇhā; Muttaṃ muttaṃ sudassanaṃ, vande bodhivaraṃ varaṃ. Nītidha jantūnaṃ sāro, mittācariyā ca pitaro; Nītimā subuddhibyatto, sutavā atthadassimā.
老师论、技艺论、智慧论、多闻论、叙说论、财富论、地方论、依止论、朋友论、恶人论、善人论、力量论、妇女论、应机论、奴仆论、居家论、应作论、不应作论、应知论、装饰论、王法论、亲近侍从论、夹杂苦等论、杂论。
(1) Ācariyakathā (2) sippakathā (3) paññākathā (4) sutakathā (5) kathānakathā (6) dhanakathā (7) desakathā (8) nissayakathā (9) mittakathā (10) dujjanakathā (11) sujanakathā (12) balakathā (13) itthikathā (14) yuttakathā (15) dāsakathā (16) gharāvāsakathā (17) kātabbakathā (18) akātabbakathā (19) ñātabbakathā (20) alaṅkārakathā (21) rājadhammakathā (22) upasevakakathā (23) dukkhādimissakakathā (24) pakiṇṇakakathā
轮中至尊的轮御者,天中至尊的天主,
梵天中的梵天之主啊,愿战胜者圆满我的存在。
愿摧毁一切众生之大愚暗的那一位,在这世上长久住世。
战胜了巨大的愚痴黑暗,闪耀的胜者之教法。
顶礼了最殊胜的宝,并依止过去诸位师长;
我要讲说能带给一切世间安乐的善法之道。
老师以及技艺,还有智慧、学问与言谈的财富;
地方、依靠、朋友,恶人、善人、力量。
女人、儿子和奴仆,以及居家生活,以及应作与不应作。
应当知道,装饰即是奉行王法者;
与苦等相杂的,以及种种散说,这就是论母。
Cakkāticakkacakkindo, devātidevādevindo, Brahmāti brahmabrahmindo, jino pūretu me bhāvaṃ. Ciraṃ tiṭṭhatu lokamhi, dhaṃsakaṃ sabbapāṇinaṃ; Mahāmohatamaṃ jayaṃ, jotantaṃ jinasāsanaṃ. Vanditvā ratanaṃ seṭṭhaṃ, nissāya pubbake garu; Nītidhammaṃ pavakkhāmi, sabbaloka sukhāvahaṃ. Ācariyo ca sippañca, paññāsutakathādhanaṃ; Desañca nissayo mittaṃ, dujjano sujano balaṃ. Itthī putto ca dāso ca, gharāvāso katākato; Ñātabbo ca alaṅkāro, rājadhammā pasevako; Dukkhādimissako ceva, pakiṇṇakāti mātikā.
从狮子学一事,从苍鹭学一事,从公鸡学四事;
五只乌鸦名为王,六只狗,三头驴。
Sīhā ekaṃ bakā ekaṃ, sikkhe cattāri kukkuṭā; Pañca kākā rājā nāma, cha sunakkhā tīṇi gadrabhā.
不管是大业还是小业,只要是想造作的业,
应以全部努力去做,就像狮子那样,一击即成。
Mahākammaṃ khuddakaṃ vā, yaṃ kammaṃ kātumicchati; Sabbārambhena kātabbaṃ, sīhā ekaṃ tadā bhave.
智者应当好好调伏诸根,就像白鹤一样。
在那个地方的草叶,能成就一切事业。
Indriyāni susaṃyama, bakova paṇḍito bhave; Desaka lomapannāni, sabbakammāni sādhaye.
早起、战斗、分享,还有顾念亲戚,
不侵犯女性,不分享食物,鸡的这四种品德应当学习。
Pubbaṭṭhānañca yuddhañca, saṃvibhāgañca bandhu hi; Thiyā akkamma bhuttañca, sikkhe cattāri kukkuṭo.
于隐秘处见交配已,饮食、亲族相待;
看顾与观察能对治懈怠,人应当从乌鸦学习五种方式。
Guyhe methunaṃ pekkhitvā, bhojanaṃ ñātisaṅgaho; Vilokā pekkhanālasyaṃ, pañca sikkheyya vāyasā.
不懒惰的人远离贪欲,睡得好,也容易醒来。
坚定的忠诚和勇敢,这六种功德来自狗。
Anālassaṃtisavantāso, suniddhā suppabodhanā; Daḷhabhatti ca sūrañca, cha etesvānato guṇo.
就像疲惫的人扛着重担,不去在意冷和热。
应当恒常保持知足,并应从驴学习这三件事。
Khinnova vahate bhāraṃ, sītuṇhañca na cintayī; Santuṭṭho ca bhave niccaṃ, tīṇi sikkheyya gadrabhā.
智者在这世上,应当修持那二十种功德。
征服一切敌人,他将拥有威势。
Vīsati tāni guṇāni, careyya iha paṇḍito; Vijeyya ripū sabbepi, tejassī so bhavissati.
智者篇、善人篇、愚人恶人篇、朋友篇、国王篇、领袖篇、儿子篇、医师篇、奴仆篇、女人篇、杂篇。
(1) Paṇḍitakaṇḍa (2) sujanakaṇḍa (3) bāladujjanakaṇḍa (4) mittakaṇḍa (5) rājakaṇḍa (6) nāyakakaṇḍa (7) puttakaṇḍa (8) vejjācariyakaṇḍa (9) dāsakakaṇḍa (10) itthikaṇḍa (11) pakiṇṇakakaṇḍa
若有人将诗人的创作方法熟记成诵,
这位确实是世间中的智者,天生就有聪慧的根性。
Kavidappaṇanītiṃyo, vācuggataṃ karoti ce; Bhuvanamajjhe eso hi, viññū paṇḍitajātiko.