大品相应经
Mahāvaggasaṃyuttapāḷi
问:尊者,在《大品相应》中,由过去那些结集法的长老们结集为第二经的《半经》,是世尊在哪里、针对谁、以什么因由、怎样宣说的?
Pucchā – mahāvaggasaṃyutte panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ upaḍḍhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,在释迦族人当中,有一个叫萨迦罗的释迦族城镇,那里讲的这段话,是因具寿阿难长老而说的。尊者,具寿阿难长老曾对世尊这样说:“尊者,梵行的一半,就是善友、善伴、善随从。”尊者,就在这件事上,世尊这样说:“阿难,不要这样说,阿难,不要这样说。阿难,完整的梵行,就是善友、善伴、善随从。”如此等等。
Vissajjanā – sakkesu bhante sakkare nāma sakyānaṃ nigame āyasmantaṃ ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānandatthero bhagavantaṃ etadavoca ‘‘upaḍḍhamidaṃ bhante brahmacariyaṃ yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā hevaṃ ānanda, mā hevaṃ ānanda, sakalamevidaṃ ānanda brahmacariyaṃ yadidaṃ kalyāṇamittatā kalyāṇasahāyatā kalyāṇasampavaṅkatā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
阿难,众生确实是以我为善友,依止我,具生法的众生从生中解脱。
Mamaṃ hi ānanda kalyāṇamittaṃ āgamma jātidhammā sattā jātiyā parimuccanti.
问:各位尊者,在《觉支相应》中,由过去那些结集佛法的大长老们诵集为第六经的《军荼利经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么事缘、又是怎样宣说的?
Pucchā – bojjhaṅgasaṃyutte panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ kuṇḍaliyasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,这是世尊在娑枳多城的安阇那林鹿野苑,因游方者军荼利而说的。尊者,游方者军荼利来到世尊面前,这样说:“乔达摩贤者,我是依止僧园而住、随众而行的。乔达摩贤者,我吃过早餐、餐后,有这样的习惯:从一个僧园走到另一个僧园,从一个园林走到另一个园林,来回经行、游逛。在那里,我看到一些沙门、婆罗门,他们谈论时,以从争论中得解脱为好处,也以责难为好处。可是,乔达摩贤者,您是以什么为好处而安住呢?”尊者,就在这个因缘上,世尊这样开示:“军荼利,如来是以明与解脱之果为好处而安住的。”等等。
Vissajjanā – sākete bhante añjanavane migadāye kuṇḍaliyaṃ paribbājakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Kuṇḍaliyo bhante paribbājako bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘ahamasmi bho gotama ārāmanissayī parisāvacaro, tassa mayhaṃ bho gotama pacchābhattaṃ bhuttapātarāsassa ayamācāro hoti ārāmena ārāmaṃ uyyānena uyyānaṃ anucaṅkamāmi anuvicarāmi, so tattha passāmi eke samaṇabrāhmaṇe itivādappamokkhānisaṃsañceva kathaṃ kathante upārambhānisaṃsañca, bhavaṃ pana gotamo kimānisaṃso viharatī’’ti etaṃ vacanaṃ avoca. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘vijjāvimuttiphalānisaṃso kho kuṇḍaliya tathāgato viharatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
第一病经
Paṭhama gilānasutta
问:尊者,那位世尊、知者……(中略)……正自觉者,在《觉支相应》第二《病品》中的第一《病经》,是在哪里、针对谁、以什么事为背景、又是怎样宣说的?
Pucchā – tenāvuso bhagavvatā jānatā…pe… sammāsambuddhena bojjhaṅgasaṃyutte dutiye gilānavagge paṭhamagilānasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,这是在王舍城毕钵离窟,围绕尊者大迦叶长老所说的。尊者,大迦叶长老住在毕钵离窟,身患疾病,痛苦不堪,病势沉重。那时,尊者,世尊在傍晚时分从独处静坐中起身,前往尊者大迦叶那里。到了之后,在铺好的座位上坐下。坐下后,世尊对尊者大迦叶这样说:“迦叶,你还能忍受吗?还能撑得住吗?那些痛苦的感受是在减退,而不是在加重吗?能看出它们在减退,而不是在加重吗?”“尊者,我忍受不了,也撑不住了。我那些剧烈的痛苦感受正在加重,而不是在减退。只看出在加重,看不出在减退。”尊者,就是围绕这件事,世尊说了“迦叶,这七觉支是我正确宣说的,如果修习、反复修习,就能导向证智、正觉、涅槃”等等这些话。
Vissajjanā – rājagahe bhante pippaliguhāyaṃ āyasmantaṃ mahākassapattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante mahākassapatthero pippaliguhāyaṃ viharati ābādhiko dukkhito bāḷhagilāno. Atha kho bhante bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā mahākassapo tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho bhagavā āyasmantaṃ mahākassapaṃ etadavoca– ‘‘kacci te kassapa khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamoti. Na me bhante khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sattime kassapa bojjhaṅgā mayā sammadakkhātā bhāvitā bahulīkatā abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在这第三优陀夷品里,由古代结集法藏的大长老们所结集的第十部经——优陀夷经,是世尊在哪里、以谁为所缘、因什么事、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso tatiye udāyivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ udāyisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解答:尊者,在孙跋地区的塞达迦村,以具寿优陀夷长老为缘而说。具寿优陀夷长老来到世尊跟前,说了这样的话:“真是稀有啊,尊者!真是未曾有啊,尊者!我对世尊的爱敬、恭敬、惭与愧,竟是如此深厚……”等等。世尊就这件事说:“善哉,善哉,优陀夷!优陀夷,这确实是你的道。此道若为你所修习、多修习,当你如此安住时,它将引你到达如实之境,使你了知:‘生已尽,梵行已立,应作已作,不受后有。’”世尊就是这样说的。
Vissajjanā – sumbhesu bhante setakenāma sumbhānaṃ nigame āyasmantaṃ udāyittheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante udāyitthero bhagavantaṃ upasaṅkamitvā ‘‘acchariyaṃ bhante, abbhutaṃ bhante, yāva bahukatañca me bhante bhagavati pemañca gāravo ca hirī ca ottappañcāti evamādikaṃ vacanaṃ avoca. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sādhu sādhu udāyi eso hi te udāyi maggo paṭiladdho. Yo te bhāvito bahulīkato, tathā tathā viharantaṃ tathattāya upanessati, yathā tvaṃ ‘khīṇā jāti, vusitaṃ brahmacariyaṃ, kataṃ karaṇīyaṃ, nāparaṃ itthattāyā’ti pajānissatī’’ti. Evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.
念处相应
Satipaṭṭhānasaṃyutta
问:贤友,在〈念处相应〉中,由古代结集法藏的大长老们所结集的第二部《念经》,世尊在哪里、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – satipaṭṭhānasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhaka mahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ satisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ kārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在毗舍离的庵婆巴利园中,世尊因为众多比丘的缘故,说了这样的话:“比丘们,比丘应当具念、正知而住,这就是我对你们的教诫。”
Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante ambapālivane sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘sato bhikkhave bhikkhu vihareyya sampajāno ayaṃ vo amhākaṃ anusāsanī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
提问:贤友,就在那里,古代结集法藏的大长老们所结集的第四部《沙罗经》,是世尊在什么地方、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi catutthaṃ saṃgītaṃ sālasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在憍萨罗国一个叫沙罗的憍萨罗婆罗门村里,世尊针对众多比丘这样说过:“比丘们,那些新出家、刚来此法与律不久的比丘,你们应当劝他们、引导他们、让他们安住在四念处的修习上。”这就是世尊所说的那类话。
Vissajjanā – kosalesu bhante sālāyanāma kesalānaṃ brāhmaṇagāme sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘ye te bhikkhave bhikkhū navā acirapabbajitā adhunāgatā imaṃ dhammavinayaṃ, te vo bhikkhave bhikkhū catunnaṃ satipaṭṭhānānaṃ bhāvanāya samādapetabbā nivesetabbā patiṭṭhāpetabbā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,过去结集法藏的大长老们所结集的第六部《鹞鹰经》,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ sakuṇagghisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,尊者,关于众多比丘,世尊说了这样一段话:“诸比丘,过去有一只鹰突然扑向一只鹌鹑,把它抓住了。那时,诸比丘,那只鹌鹑被鹰抓走的时候,这样悲叹道:‘我们真是倒霉,我们真是没福气,因为我们跑到了不该去的地方、别人的地盘。要是今天我们待在自己的地盘、父祖传下来的地方,这只鹰根本不是我对手,更别说跟它打了。’”世尊所说的就是诸如此类的话。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave sakuṇagghi lāpaṃ sakuṇaṃ sahasā ajjhappattā aggahesi. Atha kho bhikkhave lāpo sakuṇo sakuṇagghiyā hariyamāno evaṃ paridevasi mayamevamha alakkhikā, mayaṃ appapuññā, ye mayaṃ agocare carimha paravisaye, sacejja mayaṃ gocare careyyāma sake pettike visaye, na myāhaṃ sakuṇagghi alaṃ abhavissa yadidaṃ yuddhāyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
我们真是倒霉,我们真是没福气。
Mayamevamha alakkhikā, mayaṃ appapuññā.
那么,鹌鹑,你自己的行境、你祖传的领地是什么呢?
Ko pana te lāpa gocaro sako pettiko visayo.
也就是用犁耕地、把土块翻起来的地方。
Yadidaṃ naṅgalakaṭṭhakaraṇaṃ leḍḍuṭṭhānaṃ.
来吧,鹰,现在就来抓我吧;来吧,鹰,现在就来抓我吧。
Ehi kho dāni me sakuṇagghi, ehi kho dāni me sakuṇagghi,
就像木球弹回去一样,它就在那块土块的中间冒了出来。义注
(Dāruguḷoviya vinivattitvā tasseva leḍḍussa antare paccupādi. Aṭṭhakathā)
比丘们,就是这样:一个人如果走到不该去的地方、别人的地盘,就会落得这样的下场。
Evañhi taṃ bhikkhave hoti yo agocare carati paravisaye.
所以,比丘们,不要走到不该去的地方,不要进入别人的地盘。
Tasmātiha bhikkhave mā agocare carittha paravisaye.
比丘们,你们要在自己的行境中行走,在自己父祖相传的领域中行走。
Gocare bhikkhave caratha sake pettike visaye.
比丘们,当比丘们行于自己的行境、父祖相传的领域时,魔罗找不到可乘之机,魔罗找不到所缘。
Gocare bhikkhave carataṃ sake pettike visaye na lacchati māro otāraṃ, na lacchati māro ārammaṇaṃ.
比丘尼住处经
Bhikkhunupassayasutta
问:贤友,就在那里,古代结集法藏的大长老们所结集的第十经《比丘尼住处经》,是世尊在何处、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ bhikkhunupassayasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,世尊针对具寿阿难长老而说的。尊者,具寿阿难把与比丘尼们之间的全部交谈和对话都向世尊报告了。尊者,世尊就是针对这件事,说了这样的话:“阿难,就是这样,阿难,就是这样!阿难,无论哪位比丘或比丘尼,只要他的心善巧地安住在四念处上而住,就可以期望他前后了知到殊胜的差别。”
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānando yāvattako ahosi bhikkhunīhi saddhiṃ kathāsallāpo taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evametaṃ ānanda, evametaṃ ānanda, yohi koci ānanda bhikkhu vā bhikkhunī vā catūsu satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacitto viharati, tassetaṃ pāṭikaṅkhaṃ uḷāraṃ pubbenāparaṃ visesaṃ sañjānissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在这第二那烂陀品里,古代结集法藏的大长老们所结集的第三部经《准陀经》,是世尊在哪里、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso dutiye nālandavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi tatiyaṃ saṃgītaṃ cundasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对具寿阿难长老而说的。那时,具寿阿难长老与沙弥准陀一起前往世尊那里。到了之后,顶礼世尊,坐在一边。坐在一边后,具寿阿难对世尊这样说:“尊者,这位沙弥准陀这样说:‘尊者,具寿舍利弗已经寂灭,这是他的钵与衣。’尊者,我听到‘具寿舍利弗已经寂灭’之后,身体好像变得瘫软,连方向都分不清,法也不再显现于我心前。”尊者,就在这件事上,世尊这样说道:“阿难,舍利弗难道是带着你的戒蕴而寂灭的吗?还是带着定蕴、慧蕴、解脱蕴、解脱知见蕴而寂灭的呢?”如此等等。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃyeva ānandattheraṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante ānandatthero cundena samaṇuddesena saddhiṃ yena bhagavā tenupasaṅkami. Upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi. Ekamantaṃ nisinno kho bhante āyasmā ānando bhagavantaṃ etadavoca ‘‘ayaṃ bhante cundo samaṇuddeso evamāha ‘āyasmā bhante sāriputto parinibbuto, idamassa pattacīvara’nti. Api ca me bhante madhurakajāto viya kāyo, disāpi me na pakkhāyanti, dhammāpi maṃ nappaṭibhanti ‘āyasmā sāriputto parinibbuto’ti sutvā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘kiṃ nu kho te ānanda sāriputto sīlakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto, samādhikkhandhaṃ vā, paññākkhandhaṃvā, vimuttikkhandhaṃvā, vimuttiñāṇadassanakkhandhaṃ vā ādāya parinibbuto’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,这位准德沙马内勒这样说。
Ayaṃ bhante cundosamaṇuddeso evamāha.
阿难,所以你们应当以自己为洲,以自己为皈依,不依其他为皈依;以法为洲,以法为皈依,不依其他为皈依而安住。
Tasmātihānanda attadīpā viharatha attasaraṇā anaññasaraṇā dhammadīpā dhammasaraṇā anaññasaraṇā.
问:贤友,就在那里,古代结集法藏的大长老们所结集的第五经《婆醯迦经》,是世尊在何处、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ bāhiyasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对具寿婆醯而说的。尊者,具寿婆醯对世尊这样说:“尊者,善哉!愿世尊为我简要地开示法,我听了世尊的法之后,就独自远离,不放逸,热诚,坚定而住。”尊者,就是在那件事上,世尊说了:“因此,婆醯,你应当在善法上从最初就清净。什么是善法的最初?就是极清净的戒和正直的见。”等等。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ bāhiyaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante bāhiyo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha tvaṃ bāhiya ādimeva visodhehi kusalesu dhammesu. Ko cādikusalānaṃ dhammānaṃ, sīlañca suvisuddhaṃ diṭṭhica ujukā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那个第三品戒住品里,过去结集法藏的大长老们结集的第二部经《久住经》,是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、由谁、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso tatiye sīlaṭṭhitivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dutiyaṃ saṃgītaṃ ciraṭṭhitisuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在华氏城,针对跋陀尊者,由持法藏者阿难长老所说的。跋陀尊者在傍晚时分从独处禅修中起身,前往阿难尊者那里,到了之后对阿难尊者这样说:“阿难贤友,是什么因、什么缘,让如来般涅槃后正法不能久住?又是什么因、什么缘,让如来般涅槃后正法能够久住?”就在这件事上,持法藏者阿难长老以“善哉善哉,跋陀贤友,跋陀贤友,你的洞察真是妙极了”等话为他宣说。
Vissajjanā – pāṭaliputte bhante āyasmantaṃ bhaddaṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Āyasmā bhante bhaddo sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho āvuso ānanda hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hoti, ko panāvuso ānanda hetu ko paccayo, yena tathāgate parinibbute saddhammo ciraṭṭhitiko hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘sādhu sādhu āvuso bhadda, bhaddako kho te āvuso bhadda ummaṅgo’’ti evamādinā āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.
贤友跋陀,你的追问真是太好了。
Bhaddako te āvuso bhadda ummaṅgo.
贤友,正是因为四念处没有被修习、没有被反复修习,如来般涅槃之后,正法就不能久住。
‘‘Catunnaṃ kho āvuso satipaṭṭhānānaṃ abhāvitattā abahulīkatattā tathāgate parinibbute saddhammo na ciraṭṭhitiko hotī’’ –
问:贤友,在由世尊、阿罗汉、正自觉者的教法汇集而成的《大品》中,属于《念处相应》《戒住品》的第九《吉祥增长经》,是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、由谁、怎样宣说的?
Pucchā – tassāvuso bhagavatā arahato sammāsambuddhassa pāvacanasamudayabhūtāya mahāvaggapāḷiyā satipaṭṭhānasaṃyutte sīlaṭṭhitivagge navamaṃ sirivaḍḍhasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,针对吉祥增长居士,由持法藏的具寿阿难尊者所说的。尊者,吉祥增长居士生病了,痛苦,病得很重。那时,具寿阿难前往吉祥增长居士的住处,到了之后,在铺好的座位上坐下。坐下后,具寿阿难对吉祥增长居士这样说:“居士,你还能忍受吗?还能撑得住吗?那些苦受是在消退,还是在加重?看得出是在消退,而不是在加重吗?”(居士回答:)“尊者,我忍受不了,撑不住了,剧烈的苦受在加重,没有消退,只看得出加重,看不出消退。”尊者,就在这件事上(具寿阿难说:)“居士,因此你应当这样学:‘我要在身体上随观身体而安住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。在受上……在心上……在法上随观法而安住,精勤、正知、具念,调伏世间的贪忧。’居士,你应当这样学。”持法藏的具寿阿难尊者就是这样说的。
Vissajjanā – rājagahe bhante sirivaḍḍhaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ. Sirivaḍḍho bhante gahapati ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno. Athakho bhante āyasmā ānando yenasirivaḍḍhassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi . Nisajja kho āyasmā ānando sirivaḍḍhaṃ gahapatiṃ etadavoca ‘‘kacci te gahapati khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti. Na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha te gahapati evaṃ sikkhitabbaṃ ‘kāye kāyānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā domanassaṃ. Vedanāsu. Citte. Dhammesu dhammānupassī viharissāmi ātāpī sampajāno satimā vineyya loke abhijjhā domanassa’nti. Evañhi te gahapati sikkhitabba’’nti. Evaṃ kho āyasmatā ānandattherena dhammabhaṇḍāgārikena bhāsitaṃ.
问:贤友,在《神足相应》中,第四《目犍连经》是由世尊在哪里、针对谁、以什么事为依据、怎样宣说的?
Pucchā – iddhipādasaṃyutte āvuso catutthaṃ moggallānasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘所说的。尊者,当时众多比丘住在鹿子母讲堂的下层,他们掉举、傲慢、轻浮、饶舌、言语散乱、失念、不正知、心不专注、心神散乱、根门不护。尊者,就在这件事上,具寿大目犍连让那些比丘生起警策之后,世尊便以“比丘们,你们为什么警策、毛发竖立,站在一边?”等话开始宣说。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Sambahulā bhante bhikkhū heṭṭhāmigāramātupāsāde viharanti uddhatā unnaḷā capalā mukharā vikiṇṇavācā muṭṭhassatino asampajānā asamāhitā bhantacittā pākatindriyā. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ te bhikkhū saṃvejetvā ‘‘kiṃ nu tumhe bhikkhave saṃviggā lomahaṭṭhajātā ekamantaṃ ṭhitā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
哎呀,真是稀有!哎呀,真是未曾有!
Acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho.
这座鹿子母讲堂地基深固。
Ayañca migāramātupāsādo gambhīranemo.
比丘们,是目犍连比丘想要让你们生起警惧心,才用脚趾头把鹿子母讲堂弄得震动、剧烈震动、猛烈摇晃。
Tumheva kho bhikkhave saṃvejetukāmena moggallānena bhikkhunā pādaṅguṭṭhakena migāramātupāsādo saṅkampito sampakampito sampadhālito.
比丘们,你们怎么想?是因为修习、反复修习了哪些法,目犍连比丘才有这样大的神通、这样大的威力?
Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamesaṃ dhammānaṃ bhāvitattā bahulīkatattā moggallāno bhikkhu evaṃ mahiddhiko evaṃ mahānubhāvo.
问:贤友,在《阿那律相应》中,由结集法藏的古老长老们所结集的第十经——《重病经》,是在哪里、针对谁、以什么事为因由、由谁、怎样宣说的?
Pucchā – anuruddhasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ bāḷhaginānasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经是在舍卫城,因为众多比丘的缘故,由具寿阿那律长老所说的。尊者,当时众多比丘对生病、痛苦、重病的具寿阿那律这样说:“具寿阿那律是以什么样的住法而住,使已经生起的身苦受不能占据其心而停留?”尊者,就在这件事上,具寿阿那律长老以“贤友们,以心善住于四念处而住,已经生起的身苦受不能占据我的心而停留”等话来说。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha āyasmatā anuruddhattherena bhāsitaṃ. Sambahulā bhante bhikkhū āyasmantaṃ anuruddhaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavocuṃ ‘‘katamenāyasmato anuruddhassa vihārena viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘catūsu kho me āvuso satipaṭṭhānesu suppatiṭṭhitacittassa viharato uppannā sārīrikā dukkhā vedanā cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhantī’’ti evamādinā āyasmatā anuruddhattherena bhāsitaṃ.
《摩诃劫宾那经》
Mahākappinasutta
问:贤友,在《入出息相应》中,古代结集法藏的长老们所结集的第七经《摩诃劫宾那经》,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – ānāpānasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ mahākappinasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,世尊针对众多比丘,以“比丘们,你们看见这位比丘身体有动摇或颤动吗?”等这样的话来宣说。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘passatha no tumhe bhikkhave etassa bhikkhuno kāyassa iñjitattaṃ vā phanditabbaṃ vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
《伊差那嘎喇经》
Icchānaṅgalasutta
问:贤友,就在那里,第二品中第一篇《伊差难嘎喇经》,世尊是在哪里、对谁、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso dutiyavagge paṭhamaṃ icchānaṅgalasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊在伊车能伽罗村,针对众多比丘这样说:“比丘们,如果外道游方者这样问你们:‘贤友,沙门乔达摩在雨安居期间,主要依什么住法而住?’你们被这样问时,比丘们,应当这样回答那些外道游方者:‘贤友,世尊在雨安居期间,主要依入出息念正定而住。’”尊者,世尊说了这样等等的话。
Vissajjanā – icchānaṅgale bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘sace kho bhikkhave aññatitthiyā paribbājakā evaṃ puccheyyuṃ ‘katame nāvuso vihārena samaṇo gotamo vassāvāsaṃ bahulaṃ vihāsī’ti. Evaṃ puṭṭhā tumhe bhikkhave tesaṃ aññatitthiyānaṃ paribbājakānaṃ evaṃ byākareyyātha ānāpānassatisamādhinā kho āvuso bhagavā vassāvāsaṃ bahulaṃ vihāsī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
转轮王经
Cakkavattirājasutta
问:贤友,在《入流相应》中,古时结集法藏的诸位大长老最初结集的《转轮王经》,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说的?
Pucchā – sotāpattisaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ cakkavattirājasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的:“比丘们,转轮王虽然统辖四大洲,掌握主权,行使王权,但身体毁坏、死后会投生到善趣天界,与三十三天众共住,在难陀园中被天女众围绕,享受五种天界欲乐。可是,如果他还不具备四种法,那么他仍然没有脱离地狱,没有脱离畜生道,没有脱离饿鬼界,没有脱离恶趣、苦处、堕落之处。”尊者,世尊所说的就是这类话。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘kiñcāpi bhikkhave rājā cakkavattī catunnaṃ dīpānaṃ issariyādhipaccaṃ rajjaṃ kāretvā kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjati devānaṃ tāvatiṃsānaṃ sahabyataṃ, so tattha nandane vane accharāsaṅghaparivuto dibbehi ca pañcahi kāmaguṇehi samappito samaṅgībhūto paricāreti so catūhi dhammehi asamannāgato, atha kho so aparimuttova nirayā, aparimutto tiracchānayoniyā, aparimutto pettivisayā, aparimutto apāyaduggativinipātā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
帝利伽乌近事男经
Dīghāvu upāsakasutta
问:贤友,就在那里,由过去结集法藏的大长老们编入第三次结集的《长寿近事男经》,是世尊在何处、关于谁、以什么为因由、又是怎样开示的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi tatiyaṃ saṃgītaṃ dīghāvuupāsakasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,针对近事男长寿所说的。尊者,世尊对患病、痛苦、重病的近事男长寿这样说:“长寿,你还能忍受吗?还能撑得住吗?那些苦受是在消退,而不是在加重吗?能看出它们在消退,而不是在加重吗?” “尊者,我忍受不了,撑不住了,我那些剧烈的苦受在加重,不是在消退,能看出它们在加重,不是在消退。” 尊者,就在那个事由上,世尊这样说:“因此,长寿,你应当这样学:我要对佛具备不动摇的净信。”
Vissajjanā – rājagahe bhante dīghāvuṃ upāsakaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Bhagavā bhante dīghāvuṃ upāsakaṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavoca ‘‘kacci te dīghāvu khamanīyaṃ, kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo’’ti. Na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamoti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘tasmātiha te dīghāvu evaṃ sikkhitabbaṃ buddhe aveccappasādena samannāgato bhavissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,世尊所宣说的这四种入流支,这些法确实在我身上存在——
Yānimāni bhante bhagavatā cattāri sotāpattiyaṅgāni desitāni, saṃvijjante te dhammā mayi–
所以,长寿,你应当安住在这四个入流支上,进一步修习六种属于明的法——
Tasmātiha tvaṃ dīghāvu imesu catūsu sotāpattiyaṅgesu patiṭṭhāya cha vijjābhāgiye dhamme uttari bhāveyyāsi–
孩子,长寿,别这么想。
Mā tvaṃ tāta dīghāvu evaṃ manasākāsi.
来吧,孩子长寿,世尊对你说了什么,你就要好好用心记住。
Iṅgha tvaṃ tāta dīghāvu yadeva te bhagavā āha, tadeva tvaṃ sādhukaṃ manasikarohi.
比丘们,居士长寿是个有智慧的人。
Paṇḍito bhikkhave dīghāvu upāsako.
他依照法去实践了。
Paccapādi dhammassānudhammaṃ.
他也没有因为法义上的争执来为难我。
Na ca maṃ dhammādhikaraṇaṃ viheṭhesi.
比丘们,居士长寿因为彻底断尽了五种下分结,所以成为化生者,在那里般涅槃,不再从那个世间返回。
Dīghāvu bhikkhave upāsako pañcannaṃ orambhāgiyānaṃ saṃyojanānaṃ parikkhayā opapātiko tattha parinibbāyī anāvattidhammo tasmā lokā.
问:贤友,那位世尊……正自觉者所说的、收在《预流相应》里的第七部经《竹门经》,是在哪里说的?为谁说?以什么为因缘?又是怎么说的?
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena sotāpattisaṃyutte sattamaṃ saṃgītaṃ veḷudvāreyyasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是针对憍萨罗国一个叫竹门的憍萨罗婆罗门村中、竹门城的婆罗门居士们所说的。
Vissajjanā – kosalesu bhante veḷudvāre nāma kosalānaṃ brāhmaṇa gāme veḷudvāreyyake brāhmaṇagahapatike ārabbha bhāsitaṃ.
尊者,竹门城的婆罗门和居士们对世尊这样说:“乔达摩贤者,我们怀着这样的愿望、这样的欲求、这样的志向:我们想住在子女拥挤的床榻上……想受用金银;身坏命终之后,想往生善趣天界。乔达摩贤者,请您为怀着这样愿望、这样欲求、这样志向的我们说法,让我们能住在子女拥挤的床榻上……身坏命终之后往生善趣天界。”尊者,就在这件事上,世尊这样说:“居士们,我要为你们开示自通之法门。你们要听,要好好作意,我要说了。”
Veḷudvāreyyakā bhante brāhmaṇagahapatikā bhagavantaṃ etadavocuṃ ‘‘mayaṃ bho gotama evaṃkāmā evaṃchandā evaṃadhippāyā puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyyāma…pe… jātarūparajataṃ sādiyeyyāma, kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyāma, tesaṃ no bhavaṃ gotamo amhākaṃ evaṃkāmānaṃ evaṃchandānaṃ evaṃadhippāyānaṃ tathā dammaṃ desetu, yathā mayaṃ puttasambādhasayanaṃ ajjhāvaseyyāma…pe… kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjeyyāmā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘attūpanāyikaṃ vo gahapatayo dhammapariyāyaṃ desessāmi, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
第一 摩诃男经
Paṭhama mahānāmasutta
问:贤友,就在这第三皈依品中,过去那些结集法的大长老们最初结集的第一部《大名称经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘由、又是怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso tatiye saraṇānivagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ paṭhamamahānāmasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解答:尊者,在释迦族的迦毗罗卫城榕树园中,针对释迦族的摩诃男而宣说。尊者,释迦族的摩诃男对世尊这样说:“尊者,这座迦毗罗卫城富足、兴旺,人口众多,人烟稠密,拥挤不堪。尊者,我在傍晚时分,去亲近世尊或去亲近那些值得修习意业的比丘之后,进入迦毗罗卫城时,有时遇到狂乱的大象,有时遇到狂乱的马,有时遇到狂乱的车,有时遇到狂乱的货车,有时遇到狂乱的人。尊者,那时我对世尊的忆念就忘失了,对法的忆念就忘失了,对僧的忆念就忘失了。尊者,那时我心里这样想:如果我此刻死去,我的趣向是什么?我的来世会怎样?”尊者,就在这件事上,世尊说了“摩诃男,不要害怕!摩诃男,不要害怕!你的死不会是恶死,你的命终不会是恶终”等这样的话。
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme mahānāmaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idaṃ bhante kapilavatthu iddhañceva phītañca bāhujaññaṃ ākiṇṇamanussaṃ sambādhabyūhaṃ, so khvāhaṃ bhante bhagavantaṃ vā payirupāsitvā manobhāvanīye vā bhikkhū sāyanhasamayaṃ kapilavatthuṃ pavisanto bhantenapi hatthinā samāgacchāmi, bhantenapi assena samāgacchāmi, bhantenapi rathena samāgacchāmi, bhantenapi sakaṭena samāgacchāmi, bhantenapi purisena samāgacchāmi, tassa mayhaṃ bhante tasmiṃ samaye mussateva bhagavantaṃ ārabbha sati, mussati dhammaṃ ārabbha sati, mussati saṅghaṃ ārabbha sati, tassa mayhaṃ bhante evaṃ hoti imamhi cāhaṃ samaye kālaṃ kareyyaṃ, kā mayhaṃ gati, ko abhisamparāyo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā bhāyi mahānāma, mā bhāyi mahānāma, apāpakaṃ te maraṇaṃ bhavissati apāpikā kālaṃ kiriyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
第二皈依利益经
Dutiya saraṇānisakkasutta
问:贤友,就在那里,结集诸法的诸位大长老所作的第五部结集中,《第二皈依释迦经》是世尊在何处、针对谁、以什么因缘、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ dutiyasaraṇānisakkasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
解答:尊者,这是在释迦国的迦毗罗卫城榕树园中,针对释迦族的摩诃男而说的。
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme mahānāmaṃyeva sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
尊者,释迦族人摩诃男对世尊这样说:“尊者,这里有个叫萨拉那尼的释迦族人死了,世尊授记他说:‘他是入流者,不会堕入恶趣,必定趣向正觉。’可是尊者,很多释迦族人聚在一起,抱怨、不满、非难说:‘真是稀奇啊,诸位!真是奇妙啊!
Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘idha bhante saraṇāni sakko kālaṅkato, so bhagavatā byākato ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti. Tatra sudaṃ bhante sambahulā sakkā saṅgamma samāgamma ujjhāyanti khīyanti vipācenti ‘acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata
贤友们,现在这里谁不会成为入流者呢?因为那位名叫萨拉那尼的释迦族人已经去世了,世尊却对他授记说:“他是入流者,无堕处性,必定至正觉彼岸。”可这位萨拉那尼释迦族人,戒学并没有圆满。尊者,关于这件事,世尊用“摩诃男,那位长久以来皈依佛、皈依法、皈依僧的近事男,他怎么会堕入恶趣呢?”这样等话作了开示。
Bho , ettha dāni ko na sotāpanno bhavissati, yatra hi nāma saraṇāni sakko kālaṅkato, so bhagavatā byākato ‘sotāpanno avinipātadhammo niyato sambodhiparāyaṇo’ti, saraṇāni sakko sikkhāya aparipūrakārī ahosī’’ti tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yo so mahānāma dīgharattaṃ upāsako buddhaṃ saraṇaṃ gato, dhammaṃ saraṇaṃ gato, saṅghaṃ saraṇaṃ gato, so kathaṃ vinipātaṃ gaccheyyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
第一给孤独经
Paṭhama anāthapiṇḍikasutta
问:贤友,就在那里,由过去那些结集法藏的大长老们所结集的第六次结集里的《第一给孤独经》,是在哪里、关于谁、以什么为事由、由谁、又是怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ paṭhamaanāthapiṇḍikasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kena kathañca bhāsitaṃ.
声明:在舍卫城,尊者,这是针对给孤独居士,由法将舍利弗长老所说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.
具寿舍利弗长老由具寿阿难长老作为随行沙弥陪同,一起前往给孤独居士的住处。到了之后,坐在已经铺好的座位上。坐定后,具寿舍利弗对患病、痛苦、病重的给孤独居士这样说:“居士,你能忍受吗?还能撑得住吗?那些苦受是在消退,而不是在加重吗?看得出在消退,而不是在加重吗?”“尊者,我忍受不了,也撑不住。我那些剧烈的苦受在加重,不是在消退。看得出在加重,而不是在消退。”尊者,就在这件事上,法将具寿舍利弗长老说了这样的话:“居士,就像一个对佛没有净信、没有听闻正法的凡夫,身体坏散、命终之后,会投生到恶趣、恶道、堕落处、地狱。但你对佛并没有那样的无净信。居士,你对佛确实有不动摇的净信:‘那位世尊是阿罗汉、正自觉者……世尊。’当你这样观察自己内心对佛的这种净信时,那些受就会即刻平息。”
Āyasmā bhbhante sāriputtatthero āyasmatā ānandattherena pacchāsamaṇena saddhiṃ yena anāthapiṇḍikassa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami, upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi, nisajja kho āyasmā sāriputto anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ābādhikaṃ dukkhitaṃ bāḷhagilānaṃ etadavoca ‘‘kacci te gahapati khamanīyaṃ kacci yāpanīyaṃ, kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti, no abhikkamanti, paṭikkamosānaṃ paññāyati, no abhikkamo’’ti, na me bhante khamanīyaṃ, na yāpanīyaṃ, bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti, no paṭikkamanti, abhikkamosānaṃ paññāyati, no paṭikkamoti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yathā rūpena kho gahapati buddhe appasādena samannāgato assutavā puthujjano kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ niyaraṃ upapajjati tathārūpo te buddhe appasādo natthi, atthi ca kho te gahapati buddhe aveccappasādo ‘itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho…pe… bhagavā’ti tañca pana te buddhe aveccappasādaṃ attani samanupassato ṭhānaso vedanā paṭippassambheyyā’’ti evamādinā āyasmatā sāriputtattherena dhammasenāpatinā bhāsitaṃ.
如果有人对如来的信心不动摇、稳稳扎根,
其戒行善妙,为圣者所喜爱、所称叹;
如果有人对僧团有净信,并且具备正直的见解;
人们称他为不贫穷的人,他的生命没有白过。
因此,要具备信心、戒德、清净的信仰和对法的洞见;
有智慧的人应当致力于追随,铭记佛陀的教导。
Yassa saddhā tathāgate, acalā suppatiṭṭhitā; Sīlañca yassa kalyāṇaṃ, ariyakantaṃ pasaṃsitaṃ. Saṅghe pasādo yassatthi, ujubhūtañca dassanaṃ; Adaliddoti taṃ āhu, amoghaṃ tassa jīvitaṃ. Tasmā saddhañca sīlañca, pasādaṃ dhammadassanaṃ; Anuyuñjetha medhāvī, saraṃ buddhānasāsanaṃ.
问:贤友,就在那里,古代结集法藏的大长老们将《摩诃男经》结集为第七经,编入功德盈聚品。世尊是在哪里、针对谁、以什么事为因缘而宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso puññābhisandavaggo porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi sattamaṃ saṃgītaṃ mahānāmasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
声明:尊者,在释迦族人中,在迦毗罗卫城,针对释迦族人摩诃男而宣说的。
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ mahānāmaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ.
尊者,释迦族人摩诃男问佛陀:“尊者,要怎样才算是在家男信徒呢?”尊者,针对这件事,佛陀是这样说的:“摩诃男,当一个人皈依佛、皈依法、皈依僧……”
Mahānāmo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kittāvatā nu kho bhante upāsako hotī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yato kho mahānāma buddhaṃ saraṇaṃ gato hoti, dhammaṃ saraṇaṃ gato hoti, saṅghaṃ saraṇaṃ gato hotī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,到底怎样才算是近事男呢?
Kittāvatā nu kho bhante upāsako hoti.
问:贤友,就在那里,由过去结集法藏的大长老们所结集的第九部经——《迦离果达经》,是世尊在什么地方、针对谁、因为什么、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi navamaṃ saṃgītaṃ kāḷigodhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ kārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是世尊针对释迦族中一位名叫迦利瞿昙的释迦女而说的,也就是:“瞿昙,具足四法的圣弟子就是入流者,不退堕法,决定趣向正觉。”等等。
Vissajjanā – sakkesu bhante kāḷigodhaṃ nāma sākiyāniṃ ārabbha ‘‘catūhi kho godhe dhammehi samannāgatā ariyasāvikā sotāpannā hoti avinipātadhammā niyatā sambodhiparāyaṇā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
拘陀,你真有福气;拘陀,你真是得到了大利益;拘陀,你已经证得了入流果——
Lābhā te godhe, suladdhaṃ te godhe, sotāpattiphalaṃ tayā godhe –
难提亚释迦经
Nandiyasakkasutta
问:贤友,那位以证智了知……的正自觉者,是在哪里、针对谁、以什么因由、怎样宣说了《入流相应·福德聚品》中的第十经——《难提耶释迦经》?
Pucchā – tenāvuso jānatā…pe… sammāsambuddhena sotāpattisaṃyutte puññābhisandavagge dasamaṃ nandiyasakkasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是世尊在释迦族的迦毗罗卫城榕树园,针对释迦族难提耶所说的。尊者,释迦族难提耶曾问世尊:“尊者,如果一位圣弟子完全、彻底、在任何情况下都不具备四入流支,那么这位圣弟子是不是就住于放逸呢?”尊者,就在这个因缘上,世尊这样说道:“难提耶,如果有人完全、彻底、在任何情况下都不具备四入流支,我说他就是站在外道凡夫那一边的人。”等等。
Vissajjanā – sakkesu bhante kapilavatthusmiṃ nigrodhārāme nandiyaṃ sakkaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Nandiyo bhante sakko bhagavantaṃ etadavoca ‘‘yasseva nu kho bhante ariyasāvakassa cattāri sotāpattiyaṅgāni sabbena sabbaṃ sabbathāsabbaṃ natthi, sveva nu kho bhante ariyasāvako pamādavihārī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘yassa kho nandiya cattāri sotāpattiyaṅgāni sabbenasabbaṃ sabbathāsabbaṃ natthi, tamahaṃ bāhiro puthujjanapakkhe ṭhitoti vadāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
畜生论经
Tiracchānakathāsutta
问:贤友,在《谛相应》中,由过去结集法藏的大长老们所结集的第十经——《畜生论经》,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – saccasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāyakamahātherehi dasamaṃ saṃgītaṃ tiracchānakathāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,世尊针对众多比丘这样说:“诸比丘,你们不要谈论种种无益的世俗言论,也就是:国王论、盗贼论、大臣论、军队论、怖畏论、战争论、食物论、饮料论、衣服论、床具论等等。”
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha mā bhikkhave anekavihitaṃ tiracchānakathaṃ katheyyātha. Seyyathidaṃ, rājakathaṃ corakathaṃ mahāmattakathaṃ senākathaṃ bhayakathaṃ yuddhakathaṃ annakathaṃ pānakathaṃ vatthakathaṃ sayanakathaṃ evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
你们应当说:“这是苦。”
Idaṃ dukkhanti katheyyātha.
因此,比丘们,应当致力于“这是苦”……应当致力于“这是趣向苦灭之道”。
Tasmātiha bhikkhave idaṃ dukkhanti yogo karaṇīyo…pe… ayaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadāti yogo karaṇīyo.
转法轮经
Dhammacakkapavattanasutta
问:贤友,就在这《转法轮品》当中,那部由古时结集法藏的大长老们最初结集的《转法轮经》,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso dhammacakkappavattanavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ dhammacakkapavattanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:在波罗奈的仙人堕处鹿野苑,针对五群比丘,世尊这样说:“比丘们,出家者不应亲近两个极端。哪两个呢?一个是沉溺于感官欲乐,低劣、粗俗、凡夫、非圣、无益;另一个是沉溺于自我折磨,痛苦、非圣、无益。比丘们,如来不趋近这两个极端,而证悟了中道。”世尊就是以这些开示宣说了这部经。
Vissajjanā – bārāṇasiyaṃ bhante isipatane migadāye pañcavaggiye bhikkhū ārabbha ‘‘dve me bhikkhave antā pabbajitena nasevitabbā. Katame dve, yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito, yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito, ete kho bhikkhave ubho ante anupagamma majjhimāpaṭipadā tathāgatena abhisambuddhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在这《拘利村品》里,古时结集法藏的大长老们所结集的第五部《漏尽经》,是世尊在哪里、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso koṭigāmavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pañcamaṃ saṃgītaṃ āsavakkhayasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,世尊针对众多比丘这样说:“比丘们,我说只有知道、看见的人才能灭尽诸漏,不知道、没看见的人不能。比丘们,知道什么、看见什么,才能灭尽诸漏呢?比丘们,知道‘这是苦’、看见‘这是苦’,就能灭尽诸漏;知道‘这是苦的起因’、看见‘这是苦的起因’,就能灭尽诸漏;知道‘这是苦的止息’、看见‘这是苦的止息’,就能灭尽诸漏;知道‘这是通往苦的止息的道路’、看见‘这是通往苦的止息的道路’,就能灭尽诸漏。比丘们,像这样知道、像这样看见,就能灭尽诸漏。所以,比丘们,应当致力于‘这是苦’;应当致力于‘这是苦的起因’;应当致力于‘这是苦的止息’;应当致力于‘这是通往苦的止息的道路’。”世尊就是这样说的。
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘jānatohaṃ bhikkhave passato āsavānaṃ khayaṃ vadāmi, no ajānato apassato. Kiñca bhikkhave jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, idaṃ dukkhanti bhikkhave jānato passato āsavānaṃ khayo hoti, ayaṃ dukkhasamudayoti, ayaṃ dukkhanirodhoti, ayaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti jānato passato āsavānaṃ khayo hoti. Evaṃ kho bhikkhave jānato evaṃ passato āsavānaṃ khayo hoti. Tasmātiha bhikkhave ‘‘idaṃ dukkha’’nti yogo karaṇīyo, ayaṃ dukkhasamudayoti, ayaṃ dukkhanirodhoti, ayaṃ dukkhanirodhagāminīpaṭipadāti yogo karaṇīyo’’ti evaṃ kho bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在这《申恕林品》中,过去结集法藏的上座大长老们最初结集的《申恕林经》,是世尊在哪里、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso sīsapāvanavagge porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ sīsapāvanasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
在憍赏弥的申恕林中,世尊针对众多比丘说了这样一段话:“比丘们,你们怎么看?是我用手拿起的这几片申恕叶多,还是申恕林上面的叶子多?”等等。
Vissajjanā – kosambiyaṃ bhante sīsapāvane sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nukho bahutaraṃ yāni vā mayā parittāni sīsapāpaṇṇāni pāṇinā gahitāni yadidaṃ upari sīsapāvane’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
五趣略说品
Pañcagatipeyyālavagga
问:贤友,就在这部《五趣省略品》里——它是由古代结集法藏的大长老们作为最后部分结集而成的——世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说的?
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi pariyosānabhāvena saṃgīto pañcagatipeyyālavagge, bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsito.
提问:在毗舍离,世尊针对众多比丘这样宣说:“诸比丘,你们怎么想?是我放在指甲尖上的那点尘土多,还是这大地多?”——就是以这类话宣说的。
Vissajjanā – vesāliyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsito.
问:贤友,哪些人在修学?
Pucchā – ke āvuso sikkhanti.
回答:尊者,有学的人和善凡夫都在修学。
Vissajjanā – sekkhā ca bhante puthujjanakalyāṇakā ca sikkhanti.
问:贤友,哪些是已修成学处者?
Pucchā – ke āvuso sikkhitasikkhā.
回答:尊者,阿拉汉们是已修学圆满的人。
Vissajjanā – arahanto bhante sikkhitasikkhā.
问:贤友,它安立在何处?
Pucchā – kattha āvuso ṭhitaṃ.
回答:尊者,它安住于乐于修学的人们之中。
Vissajjanā – sikkhākāmesu bhante ṭhitaṃ.
问:贤友,哪些人持守它?
Pucchā – ke āvuso dhārenti.
解除:尊者,凡是对其合适者,他们就持守。
Vissajjanā – yesaṃ bhante vattati te dhārenti.
问:贤友,这是谁说的话?
Pucchā – kassa āvuso vacanaṃ.
回答:尊者,这是世尊、阿罗汉、正等正觉者的话。
Vissajjanā – bhagavato bhante vacanaṃ arahato sammāsambuddhassa.
问:贤友,这是由谁带来的?
Pucchā – kena āvuso ābhataṃ.
回答:尊者,这是从一代代传承中传下来的。
Vissajjanā – paramparāya bhante ābhataṃ.