缘起经巴利
Paṭiccasamuppādasutta
提问:贤友,世尊……正等正觉者在因缘相应中最初结集的《缘起经》,是在哪里、依什么基础、于什么地点、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena nidānavaggasaṃyutte paṭhamaṃ saṃgītaṃ paṭiccasamuppādasuttaṃ kattha taṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经是在舍卫城,针对五百位地方比丘而说的。尊者,那五百位地方比丘全都是能迅速领悟教法的人,他们持守头陀支,勤修精进,专心投入修行,修习内观,希求关于微细、空性、缘起法的教说。他们礼敬世尊之后,围绕在世尊身边坐下。就在那个因缘中,世尊以“诸比丘,我要为你们宣说缘起,你们要听,要好好作意,我要说了”等话而宣说。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante pañcasate janapadavāsino bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Pañcasatā bhante janapadavāsino bhikkhū sabbe ugghāṭitaññuno dhutaṅgadharā āraddhavīriyā yuttayogā vipassakā saṇhaṃ sukhumaṃ suññataṃ paccayākāradhammadesanaṃ patthayamānā bhagavantaṃ abhivādetvā bhagavantaṃ parivāretvā nisīdiṃsu. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘paṭiccasamuppādaṃ vo bhikkhave desessāmi, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasi karotha, bhāsissāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,什么是缘起呢?比丘们,以无明为缘而有行,以行为缘而有识……以生为缘而有老、死、愁、悲、苦、忧、恼生起。这样,这整个苦蕴就集起来了。比丘们,这叫做缘起。巴利
Katamo ca bhikkhave paṭiccasamuppādo. Avijjāpaccayā bhikkhave saṅkhārā, saṅkhārapaccayā viññāṇaṃ (peyyāla) jātipaccayā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāsā sambhavanti, evametassa kevalassa dukkhandhassa samudayo hoti. Ayaṃ vuccati bhikkhave paṭiccasamuppādo.
无明彻底褪去、消尽而灭,于是行也灭了;……由生的灭,老、死、愁、悲、苦、忧、恼也就灭了。这样,这整个苦蕴就灭尽了。巴利
Avijjāya tveva asesavirāganirodho saṅkhāranirodho (peyyāla) jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti, evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hoti –
问:贤友,第二结集里的《分别经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么为因缘、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso dutiyaṃ saṃgītaṃ vibhaṅgasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
说明——尊者,这是在舍卫城,针对五百位住在乡野、需要详述才能领悟的比丘而说的。尊者,那五百位住在乡野的比丘修持头陀支,精勤努力,勤修瑜伽,善于观照。他们希望听到微细、精细、与空性相应的缘起法教,于是围绕在世尊身边坐下。就在那个场合,世尊这样说:“诸比丘,我要为你们宣说、分别缘起。你们要听,好好作意,我要说了。”等等。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante pañcasate janapadavāsino vipañcitaññuno bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Pañcasatā bhante janapadavāsikā bhikkhū vipañcitaññuno dhutaṅgadharā āraddhavīriyā yuttayogā vissakā saṇhaṃ sukhumaṃ suññatapaṭisaṃyuttaṃ paccayākāradhammadesanaṃ patthayamānā bhagavantaṃ parivāretvā nisīdiṃsu. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘paṭicca samuppādaṃ vo bhikkhave dedessāmi vibhajissāmi, taṃ suṇātha sādhukaṃ manasikarotha, bhāsissāmī’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
五怖畏经巴利
Pañcaverabhayasutta
问:贤友,世尊是在哪里、以谁为所缘、怎样宣说《五怖畏经》的?巴利
Pucchā – pañcaverabhayasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊在舍卫城,是针对给孤独长者而说的:“居士,当圣弟子的五种怖畏和怨敌已经止息,又具备四个预流支,并且以智慧清楚地看见、彻底通达圣者之法时,他若愿意,就可以自己为自己作证说:‘我已灭尽地狱,已灭尽畜生道,已灭尽饿鬼道,已灭尽恶趣、恶道、堕落处;我是预流者,不再堕入恶道,决定趣向正觉。’”尊者,世尊就是这样宣说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante anāthapiṇḍikaṃ gahapatiṃ ārabbha ‘‘yato kho gahapati ariyasāvakassa pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti, catūhi ca sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti, ariyo cassa ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho, so ākaṅkhamāno attanāva attānaṃ byākareyya khīṇanirayomi khīṇatiracchānayoni khīṇapettivisayo khīṇāpāyaduggativinipāto, sotāpannohamasmi avinipātadhammo niyato sambodhiparāyano’’ti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,那么在这里,世尊是怎样开示圣弟子五种怖畏与五种怨敌的止息的?巴利
Pucchā – kathañcāvusotattha bhagavatā ariyasāvakassa pañcannaṃ bhayānaṃ verānaṃ vūpasantatā pakāsitā.
回答:尊者,世尊在那里通过“哪五种恐惧和怨仇已经止息?居士,杀生的人因为杀生,今生就招来恐惧和怨仇,来世也招来恐惧和怨仇,内心还感受痛苦和忧愁。远离杀生的人,那些恐惧和怨仇就这样止息了”等说法,开示了圣弟子五种恐惧和怨仇的止息。巴利
Vissajjanā – ‘‘katamāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. Yaṃ gahapati pāṇātipātī pāṇātipātapaccayā diṭṭhadhammikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, samparāyikampi bhayaṃ veraṃ pasavati, cetasikampi dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati. Pāṇātipātā ṭiviratassa evaṃ taṃ bhayaṃ veraṃ vūpasantaṃ hotī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyasāvakassa pañcannaṃ bhayānaṃ verānaṃ vūpasantatā pakāsitā.
问:那么,贤友,世尊在那里是怎样开示圣弟子具足四预流支的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā ariyasāvakassa catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgatatā pakāsitā.
回答:具备哪四种预流支呢?居士,在这里,圣弟子对佛具有不动净信:“这位世尊是阿拉汉、正自觉者、明行足、善逝、世间解、无上调御丈夫、天人师、佛陀、世尊。”尊者,世尊在那里就是以这样的方式,说明了圣弟子具备四种预流支。巴利
Vissajjanā – katamehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti. Idha gahapati ariyasāvako buddhe aveccappasādena samannāgato hoti ‘‘itipiso bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaropurisadammasārathi satthādevamanussānaṃ buddho bhagavā’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā ariyasāvakassa catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgatatā pakāsitā.
问:贤友,世尊在那里是怎样以圣弟子的慧善见、善通达圣正道而开示的呢?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā ariyasāvakena ariyassa ñāyassa paññāya sudiṭṭhatā suppaṭividdhatā pakāsitā.
回答:这位圣者的理趣,怎样才算被智慧好好看见、彻底通达呢?居士,在这里,圣弟子认真如理地作意缘起本身:“有这个,就有那个;没有这个,就没有那个。这个生起,那个就生起;这个灭去,那个就灭去。也就是:以无明为缘……(中略)……这样,这整个苦蕴就灭尽。”尊者,世尊就是这样开示:在那里,圣弟子以智慧善见、善通达圣者的理趣。巴利
Vissajjanā – katamo cassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho. Idha gahapati ariyasāvako paṭiccasamuppādaññeva sādhukaṃ yoniso manasi karoti ‘‘iti imasmiṃ sati idaṃ hoti, imasmiṃ asati idaṃ na hoti, imassuppādā idaṃ uppajjati, imassa nirodhā idaṃ nirujjhati, yadidaṃ avijjāpaccayā (peyyāla) evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī’’ti, evaṃ kho bhante bhagavatā tattha ariyasāvakena ariyassa ñāyassa paññāya sudiṭṭhatā suppaṭividdhatā pakāsitā.
居士,当圣弟子这五种恐惧和怨恨已经平息,他具备这四种预流支,并且他对这个圣理趣已经用智慧清楚地看见、透彻地通达——巴利
Yato kho gahapati ariyasāvakassa imāni pañca bhayāni verāni vūpasantāni honti. Imehi catūhi sotāpattiyaṅgehi samannāgato hoti. Ayañcassa ariyo ñāyo paññāya sudiṭṭho hoti suppaṭividdho–
提问:尊者,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说《苦经》的?巴利
Pucchā – dukkhasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
宣布:尊者,在舍卫城,世尊对众多比丘这样说道:“比丘们,我要宣说苦的集起与灭没。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dukkhassa bhikkhave samudayañca atthaṅgamañca desessāmī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
提问:朋友,在那里,世尊是怎样开示苦的集起的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā dukkhasamudayo pakāsito.
回答:比丘们,什么是苦的集起呢?依靠眼和诸色,眼识生起,三者的会合就是触;以触为条件而有受,以受为条件而有渴爱。比丘们,这就是苦的集起。依靠耳和诸声,耳识生起……依靠鼻和诸香……依靠舌和诸味……依靠身和诸所触……依靠意和诸法,意识生起,三者的会合就是触;以触为条件而有受,以受为条件而有渴爱。比丘们,这就是苦的集起。尊者,世尊在那里就是这样开示了苦的集起。巴利
Vissajjanā – katamo ca bhikkhave dukkhassa samudayo. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa samudayo. Sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṃ…pe… ghānañca paṭicca gandhe ca…pe… jivhañca paṭicca rase ca…pe… kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca…pe… manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā. Ayaṃ kho bhikkhave dukkhassa samudayoti evaṃkho bhante tattha bhagavatā dukkhassa samudayo pakāsito.
问:贤友,世尊在那里是怎样开示苦的灭的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā dukkhassa atthaṅgamo pakāsito.
回答:比丘们,什么是苦的灭呢?依靠眼和诸色,生起眼识,三者的和合就是触;以触为条件而有受,以受为条件而有渴爱。正是对这渴爱的完全离贪、灭尽,就有取灭;由取灭而有有灭;由有灭而有生灭;由生灭,老死、忧悲苦恼愁恼就灭尽。这样,整个苦蕴就灭尽了。尊者,世尊在那里就是以这种方式开示了苦的灭。巴利
Vissajjanā – katamo ca bhikkhave dukkhassa atthaṅgamo. Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṃ, tiṇṇaṃ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā, tassāyeva taṇhāya asesavirāganirodhā upādānanirodho upādānanirodhā bhavanirodho, bhavanirodhā jātinirodho, jātinirodhā jarāmaraṇaṃ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti. Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotīti evamādinā bhante tattha bhagavatā dukkhassa atthaṅgamo pakāsito.
《子肉譬喻经》巴利
Puttamaṃsūpamasutta
问:尊者,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为缘由、怎样宣说《子肉喻经》的?巴利
Pucchā – puttamaṃsūpamasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
辩说:尊者,这是在舍卫城,针对许多刚出家不久的比丘而说的。尊者,当时世尊和比丘僧团获得了大量的利养和恭敬,而有些刚出家不久的良家子弟比丘,没有观察就吃食物。尊者,正是在这件事情上,世尊这样说道:“比丘们,有四种食,能让已生众生维持存续,也能帮助将要出生[受生]的众生。哪四种呢?第一种是段食,粗的或细的;第二种是触食;第三种是意思食;第四种是识食。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule adhunā pabbajite bhikkhū ārabbha bhāsitaṃ. Bhagavato ca bhante bhikkhusaṅghassa ca mahālābhasakkāro udapādi, ekacce ca bhante bhikkhū navā acirapabbajitā kulaputtā āhāraṃ apaccavekkhitvā paribhuñjiṃsu. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cattārome bhikkhave āhārā bhūtānaṃ vā sattānaṃ ṭhitiyā sambhavesīnaṃ vā anuggahāya. Katame cattāro kabaḷīkāro āhāro oḷāriko vā sukhumo vā phasso dutiyo manosañcetanā tatiyā viññāṇaṃ catuttha’’nti evaṃ kho bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:尊者,在那里,世尊是怎样开示段食所应看待的方式的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha kabaḷīkārassa āhārassa daṭṭhabbākāro bhagavatā pakāsito.
回答:尊者,世尊在那里用这样的比喻来说明段食应当如何看待:“比丘们,譬如有一对夫妻,带着少量干粮,走上一条旷野险路。他们有一个独生子,是他们心爱的、可意的孩子……”巴利
Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave dve jāyampatikā parittaṃ sambalaṃ ādāya kantāramaggaṃ paṭipajjeyyuṃ. Tesamassa ekaputtako piyo manāpoti evamādinā bhante tattha bhagavatā kabaḷīkārassa āhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.
问:贤友,世尊在那里是怎样开示触食应当如何看待的方式的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā phassāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.
回答:比丘们,就像一头被剥了皮的母牛,如果它靠着墙站着,那些依墙而止的众生就会来啃咬它;如果它靠着树站着……如果它靠着水站着……如果它靠着虚空站着,那些依虚空而止的众生就会来啃咬它。尊者,世尊在那里就是用这样等方式,把应当如何看待触食的方式详细开示出来的。巴利
Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave gāvī niccammā kuṭṭaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye kuṭṭanissitā pāṇā, te naṃ khādeyyuṃ. Rukkhaṃ ce nissāya tiṭṭheyya. Udakaṃ ce nissāya tiṭṭheyya. Ākāsaṃ ce nissāya tiṭṭheyya, ye ākāsanissitā pāṇā, te naṃ khādeyyunti evamādinā bhante tattha bhagavatā phassassa āhārassa daṭṭhabbākāro vitthāretvā pakāsito.
同样地,比丘们,我说触食也应该这样看待。巴利
Evameva khvāhaṃ bhikkhave phassāhāro daṭṭhabboti vadāmi.
问:尊者,世尊在那里是怎样开示应当如何看待意思食的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā manosañcetanāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.
回答:比丘们,就像有一个超过一人深的火坑,里面装满了没有火焰、没有烟气的炭火。这时,有一个人走过来,他想活命,不想死,想要快乐,厌恶痛苦。尊者,世尊在那里就是用这样等方式,详细开示了应当如何看待意思食。巴利
Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave aṅgārakāsu sādhikaporisā puṇṇā aṅgārānaṃ vītaccikānaṃ vītadhūmānaṃ. Atha puriso āgaccheyya jīvitukāmo amaritukāmo sukha kāmo dukkhappaṭikūloti evamādinā bhante tattha bhagavatā manosañcetanāhārassa daṭṭhabbākāro vitthārena pakāsito.
问:尊者,世尊在那里是怎样开示识食应当如何观察的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā viññāṇāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.
回答:比丘们,就像有人抓住一个惯犯盗贼,带去给国王看,说:“大王,这是个惯犯盗贼,该怎么罚他,您想怎么处置就怎么处置。”尊者,世尊在那里就是用这类方式,说明了识食应当怎样观察。巴利
Vissajjanā – seyyathāpi bhikkhave coraṃ āgucāriṃ gahetvā rañño dasseyyuṃ ‘‘ayaṃ te devacoro āgucārī, imassa yaṃ icchasi, taṃ daṇḍaṃ paṇehī’’ti evamādinā bhante tattha bhagavatā viññāṇāhārassa daṭṭhabbākāro pakāsito.
《苏西玛游方者经》巴利
Susimaparibbājakasutta
问:尊者,那位世尊……那位正自觉者所宣说的《苏西玛游方者经》,是在哪里说的?是针对谁说的?是以什么为因缘?又是怎样说的?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena susimaparibbājaka suttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,就须深而说的。尊者,具寿须深与比丘们所有的交谈内容,全都禀告了世尊。就在这件事上,尊者世尊这样说道:“须深,先有法住智,后有涅槃智。”如此等等。巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantaṃ susimaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante susimo yāvatako bhikkhūhi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo, taṃ sabbaṃ bhagavato ārocesi. Tasmiṃ vatthusmiṃ ‘‘pubbe kho susima dhammaṭṭhitiñāṇaṃ, pacchā nibbāne ñāṇa’’nti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:尊者,在那里,世尊是怎样针对刚证得阿罗汉果的具寿苏西玛,以反复追问的方式,进一步为他广说法要的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavā āyasmato susimattherassa sampatiarahattapattassa anuyogavasena paṭipucchitvā paṭipucchitvā uttari dhammadesanaṃ vitthāretvā desesi.
回答——“须深,你看见‘以生为缘而有老死’吗?”——“是的,尊者。”——“须深,你看见‘以有为缘而有生’吗?”——“是的,尊者。”尊者,世尊就在那里,用这样反复追问的方式,对刚刚证得阿罗汉果的须深尊者,进一步详细地宣说了法。巴利
Vissajjanā – jātipaccayā jarāmaraṇanti susima passasīti. Evaṃ bhante. Bhavapaccayā jātīti susima passasīti. Evaṃ bhanteti evamādinā bhante bhagavā tattha āyasmato susimassa sampatiarahattapattassa uttaripi anuyogavasena paṭipucchitvā paṭipucchitvā vitthārato dhammaṃ desesi.
尊者,请世尊接受我的过失,把它看作过失,以便未来防护。巴利
Tassa me bhante bhagavā accayaṃ accayato paṭiggaṇhātu āyatiṃsaṃvarāya–
问:尊者,在《通达相应》中最初结集的《爪尖经》,是世尊在哪里、针对谁、怎样宣说的?巴利
Pucchā – abhisamayasaṃyutte panāvuso paṭhamaṃ saṃgītaṃ nakhasikhāsuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
提问:尊者,世尊在舍卫城,以众多比丘为对象,这样说道:“比丘们,你们怎么想?是我放在指甲尖上的那一点尘土多,还是这大地多?”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo vāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsuāropito, ayaṃ vā mahāpathavī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,那么《界相应》里的《经行经》,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – dhātusaṃyutte panāvuso caṅkamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊在王舍城,以众多比丘为缘,这样说道:“诸比丘,众生确实因为界而相聚、相合。志向低劣的众生与志向低劣的众生相聚、相合;志向贤善的众生与志向贤善的众生相聚、相合。”巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dhātusova bhikkhave sattā saṃsandanti samenti, hīnādhimuttikā hīnādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, kalyāṇādhimuttikā kalyāṇādhimuttikehi saddhiṃ saṃsandanti samentī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
无信者相聚经巴利
Assaddhasaṃsandanasutta
问:贤友,那么《无信者相聚经》是世尊在哪里、以谁为缘、怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – assaddhasaṃsandanasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,世尊以众多比丘为缘,这样宣说:“诸比丘,众生确实因为界而相聚、相合。无信的人和无信的人相聚、相合;无惭的人和无惭的人相聚、相合;无愧的人和无愧的人相聚、相合;寡闻的人……懈怠的人……失念的人……劣慧的人和劣慧的人相聚、相合。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dhātusova bhikkhave sattā saṃsandanti samenti, assaddhā assaddhehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, ahirikā ahirikehi saddhiṃ saṃsandanti samenti, anottappino. Appassutā. Kusītā. Muṭṭhassatino. Duppaññā duppaññehi saddhiṃ saṃsandanti samentī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,在《无始相应》中,第二部结集的《地经》,是在哪里、针对谁、怎样宣说的?巴利
Pucchā – anamataggasaṃyutte āvuso dutiyaṃ saṃgītaṃ pathavīsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这部经是世尊在舍卫城时,针对众多比丘而说的:“比丘们,这个轮回没有开始,众生被无明遮住、被渴爱绑住,一直流转、轮回,找不到最初的起点。比丘们,就像有人把这片大地做成枣核那么小的泥丸,每做一个就放下来说:‘这是我的父亲,这是我父亲的父亲。’比丘们,那个人的父亲、父亲的父亲还没数完,这片大地就已经用尽、耗光了。为什么呢?比丘们,因为这个轮回没有开始,众生被无明遮住、被渴爱绑住,一直流转、轮回,找不到最初的起点。”世尊就是这样说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Seyyathāpi bhikkhave puriso imaṃ mahāpathaviṃ kolaṭṭhimattaṃ kolaṭṭhimattaṃ mattikāguḷikaṃ karitvā nikkhipeyya ‘ayaṃ me piyā, tassa me pitu ayaṃ pitā’ti. Apariyādinnāva bhikkhave tassa purisassa pitupitaro assu. Athāyaṃ mahāpathavī parikkhayaṃ pariyādānaṃ gaccheyya. Taṃ kissahetu, anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhā saṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ’’ evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,你们在漫长的轮回中,就这样一次次经历痛苦,一次次经历剧烈的苦,一次次经历灾祸,坟场也因此不断增多。巴利
Evaṃ dīgharattaṃ vo bhikkhave dukkhaṃ paccanubhūtaṃ tibbaṃ paccanubhūtaṃ byasanaṃ paccanubhūtaṃ kaṭasī vaḍḍhitā.
完全足以对一切诸行生起厌离,
足以让人离欲,足以让人解脱,巴利
Alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṃ, Alaṃ virajjituṃ, alaṃ vimuccituṃ,
问:朋友,第三个被结集诵出的《泪经》,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso tatiyaṃ saṃgītaṃ assusuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对众多比丘而说的。世尊这样说:“比丘们,你们怎么想?哪一个更多呢?是你们在这漫长的轮回中流转,与不喜欢的人相遇、与喜欢的人分离,一边哭一边流泪所流下的泪水多,还是四大海里的水多?”世尊以这样的方式宣说了这段经文。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahuleyeva bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ amanāpasampayogā manāpavippayogā kandantānaṃ rodantānaṃ assu passannaṃ paggharitaṃ, yaṃ vā catūsu mahāsamuddesu udaka’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:朋友,在那里,第六结集的《芥子经》,世尊是在哪里、针对谁、因为什么事、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tatthāvuso chaṭṭhaṃ saṃgītaṃ sāsapasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,因某位比丘而说的。尊者,有一位比丘问世尊:“尊者,一劫到底有多长?”尊者,世尊就是针对这件事而说:“比丘,一劫确实很长,不容易计算成‘如此多的年数’乃至‘如此多的十万年’等等。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kīvadīgho nu kho bhante kappo’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘dīgho kho bhikkhu kappo, so na sukaro saṅkhātuṃ ettakāni vassāni itivā, (peyyāla) ettakāni vassasatasahassāni itivāti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,正自觉者在《无始相应》里所说的《恒河经》,是在哪里、针对谁、以什么为因由、又是怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – tenāvuso…pe… sammāsambuddhena anamataggasaṃyutte gaṅgāsuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,因某位婆罗门而说的。尊者,有一位婆罗门问世尊:“到底有多巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante aññataraṃ brāhmaṇaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante brāhmaṇo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘kīva-
乔达摩贤者,有许多劫已经过去、已经消逝了吗?尊者,关于这件事,世尊曾这样说:婆罗门,确实有许多劫已经过去、已经消逝,这些劫不容易计数为“有这么多劫”,或“有这么多百劫”,或“有这么多千劫”,或“有这么多百千劫”。巴利
Bahukā nu kho bho gotama kappā abbhatītā atikkantā’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘bahukā kho brāhmaṇa kappā abbhatītā atikkantā, te na sukarā saṅkhātuṃ ‘ettakā kappā’ iti vā ‘ettakāni kappasatāni’ iti vā ‘ettakāni kappasahassāni’ itivā ‘ettakāni kappasatasahassāni’ iti vā’’ti eva mādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说《人经》的呢?巴利
Pucchā – puggalasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊在王舍城,针对众多比丘说了这样一段话:“诸比丘,轮回没有起点,众生被无明遮住、被渴爱绑住,流转轮回时,找不到最初的起点。诸比丘,如果一个人在一劫之中流转轮回,他留下的骨头、骨堆、骨聚,就会像毗富罗山那么大——假如有人把它们收集起来,而且不让它们坏掉。”巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbākoṭi na paññāyati avijjā nīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Ekapuggalassa bhikkhave kappaṃ sandhāvato saṃsarato siyā evaṃ mahā aṭṭhikaṅkalo aṭṭhipuñjo aṭṭhirāsi, yathā yaṃ vepullo pabbato. Sace saṃhārako assa, sambhatañca na vinassetyā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
《恶趣经》《善趣经》巴利
Duggatasutta, sukhitasutta
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说《恶趣经》和《善趣经》的?巴利
Pucchā – tatthāvuso duggatasuttañca sukhitasuttañca bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,针对众多比丘,尊者(世尊)这样说:“比丘们,这轮回没有起点,众生被无明遮住、被渴爱绑住,不断流转生死,他们最初的起点无法被了知。比丘们,你们如果看到处境悲惨、投生恶趣的众生,就应该在这里得出结论:‘我们在这样漫长的流转中,也曾经历过同样的事。’比丘们,你们如果看到幸福、生活美满的众生,巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Yaṃ bhikkhave passeyyātha duggataṃ durūpetaṃ, niṭṭhamettha gantabbaṃ ‘amhehipi evarūpaṃ paccanubhūtaṃ iminā dīghena addhunā’ti, yaṃ bhikkhave passeyyātha sukhitaṃ susajjitaṃ,
在这里应当得出结论:我们在这漫长的轮回中,也曾一次次经历过这些。这是世尊以“我们在这漫长的轮回中,也曾一次次经历过这些”等话语所说的。巴利
Niṭṭhamettha gantabbaṃ, ‘‘amhehipi paccanubhūtaṃ iminā dīghena addhunā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说《三十经》的?巴利
Pucchā – tiṃsamattasuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在王舍城,世尊针对大约三十位来自波婆城的比丘,讲了这样一段话:“比丘们,轮回没有起点,被无明遮住、被渴爱绑住的众生,在其中跑来跑去、生生死死,找不到最初的开端。比丘们,你们怎么看?你们在这漫长的流转生死中,被砍掉头流出来的血,和四大海里的水比起来,哪个更多?”巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante tiṃsamatte pāveyyake bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbākoṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yaṃ vā vo iminā dīghena addhunā sandhāvataṃ saṃsarataṃ sīsacchinnānaṃ lohitaṃ passannaṃ paggharitaṃ, yaṃ vā catūsu mahāsamuddesu udaka’’nti evamādinā bhavagatā bhāsitaṃ.
问:尊者,关于《母经》等六部经,世尊是在哪里、针对什么、怎样宣说的?巴利
Pucchā – mātusuttādīni panāvuso chasuttāni bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊在舍卫城,针对众多比丘这样说:“诸比丘,这个轮回没有可以知道的起点。众生被无明遮住、被渴爱绑住,就这样一直流转、轮回,找不到最初的起点。诸比丘,在这漫长的时间里,很难找到一个众生不曾做过自己的母亲,不曾做过自己的父亲,不曾做过自己的兄弟,不曾做过自己的姐妹,不曾做过自己的儿子,不曾做过自己的女儿。”世尊就是这样宣说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘anamataggoyaṃ bhikkhave saṃsāro, pubbā koṭi na paññāyati avijjānīvaraṇānaṃ sattānaṃ taṇhāsaṃyojanānaṃ sandhāvataṃ saṃsarataṃ. Na so bhikkhave satto sulabharūpo, yo na mātābhūtapubbo iminā dīghena addhunā. Yo na pitābhūtapubbo. Yo na bhātābhūtapubbo. Yo na bhaginibhūtapubbo. Yo na puttabhūtapubbo. Yo na dhītābhūtapubbo iminā dīghena addhunā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,在《迦叶相应》里的《月喻经》,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – kassapasaṃyutte panāvuso candūpamasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,针对众多比丘,世尊这样宣说:“比丘们,你们要像月亮一样去接近俗家,收摄身体,收摄心意,在俗家面前始终像新来的人一样,不鲁莽。比丘们,就好像有人去看古井,或者险峻的山崖,或者河流的深险处,无论看向哪里,都会收摄身体,收摄心意。同样地,比丘们,你们要像月亮一样去接近俗家,收摄身体,收摄心意,在俗家面前始终像新来的人一样,不鲁莽。”世尊以这样的话等作了宣说。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘candūpamā bhikkhave kulāni upasaṅkamatha apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavakā kulesu appagabbhā. Seyyathāpi bhikkhave puriso jarudapānaṃ vā olokeyya pabbatavisamaṃ vā nadīviduggaṃ vā apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ. Evameva kho bhikkhave candūpamā kulāni upasaṅkamatha apakasseva kāyaṃ apakassa cittaṃ niccanavakā kulesu appagabbhā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,你们怎么想?具足何种相貌的比丘才适合去俗家拜访?巴利
Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, kathaṃ rūpā bhikkhu arahati kulāni upasaṅkamituṃ.
问:尊者,世尊在那里开示了清净与不清净的法之后,是怎样给比丘们作教诫的?巴利
Pucchā – kathañcāvuso tattha bhagavatā parisuddhāparisuddha dhammadesanaṃ dassetvā bhikkhūnaṃ ovādo dinno.
回答:“比丘们,你们怎么想?比丘怎样说法是不清净的?比丘怎样说法是清净的?”像这样,世尊详细说明了清净和不清净的说法之后,又说:“比丘们,我要以迦叶为榜样来教诫你们,或者以和迦叶类似的人为榜样;你们受到教诫之后,应当照着如实修行。”尊者,世尊就是这样对比丘们作了教诫。巴利
Vissajjanā – ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, kathaṃ rūpassa bhikkhuno aparisuddhā dhammadesanā hoti, kathaṃ rūpassa bhikkhuno parisuddhā dhammadesanā hotī’’ti evamādinā parisuddhāparisuddhadhammadesanā vitthārato dassetvā ‘‘kassapena vā hi vo bhikkhave ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabba’’nti. Evaṃ kho bhante bhagavato bhikkhūnaṃ ovādo dinno.
比丘们,如果有任何一位比丘,以这样的心为他人说法:“真希望他们能听我讲法;听了法之后,能对法生起净信;生起净信之后,能对我表达他们的净信。”巴利
Yo hi koci bhikkhave bhikkhu evaṃcitto paresaṃ dhammaṃ deseti ‘‘aho vata me dhammaṃ suṇeyyuṃ, sutvā ca pana dhammaṃ pasīdeyyuṃ, pasannā ca me pasannākāraṃ kareyyuṃ–
法是世尊善巧宣说的,当下就能见到,不受时间限制,欢迎来亲自看看,能引导人向前,智者应当各自亲自体证。巴利
Svākkhāto bhagavatā dhammo sandiṭṭhiko akāliko ehi passiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhi–
比丘们,我将以迦叶为榜样来教导你们,也将以任何与迦叶相似的人来教导你们;而你们受到教导之后,就应当为了如实性而修行。巴利
Kassapena vā hi vo bhikkhave ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabbaṃ–
问:贤友,那位世尊……乃至……正自觉者,在《迦叶相应》中,针对谁、在何处、以什么方式宣说了第四《家访经》?巴利
Pucchā – tenāvuso bhagavatā…pe… sammāsambuddhena kassapasaṃyutte catutthaṃ kulūpakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,世尊针对众多比丘,以“比丘们,你们怎么想?什么样的比丘才配得上做常去俗家走访的人?什么样的比丘不配做常去俗家走访的人?”等话作了开示。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, kathaṃ rūpo bhikkhu arahati kulūpako hotuṃ, kathaṃ rūpo bhikkhu na arahati kulūpako hotu’’nti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,我要么以迦叶为榜样来教导你们,要么就让一个像迦叶那样的人来教导你们。你们受到教导之后,就应当依照如实性去修行。巴利
Kassapena vā hi vo bhikkhave ovadissāmi yo vā panassa kassapasadiso, ovaditehi ca pana vo tathattāya paṭipajjitabbaṃ.
问:朋友,世尊是在哪里、和谁一起、以及怎样宣说了第二教诫经?巴利
Pucchā – tatthevāvuso bhagavatā dutiya ovādasuttaṃ kattha kena saddhiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是世尊在王舍城,和具寿大迦叶在一起时说的。世尊说:“迦叶,你教导比丘们;迦叶,你为比丘们说法。或者我来教导比丘们,或者你;或者我来为比丘们说法,或者你。”就是以这类话说的。巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmatā mahākassapena saddhiṃ ‘‘ovada kassapa bhikkhū, karohi kassapa bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ, ahaṃ vā kassapa bhikkhū ovadeyyaṃ tvaṃ vā, ahaṃ vā bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ kareyyaṃ tvaṃ vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,任何人如果在善法上没有信,就没有惭,没有愧,没有精进,在善法上没有慧。巴利
Yassa kassaci bhante saddhā natthi kusalesu dhammesu, hirī natthi. Ottappaṃ natthi. Vīriyaṃ natthi. Paññā natthi kusalesu dhammesu.
第三次教诫经巴利
Tatiya ovādasutta
问:朋友,世尊是在哪里、和谁一起、怎样宣说第三教诫经的?巴利
Pucchā – tatthevāvuso bhagavatā tatiyaovādasuttaṃ kattha kena saddhiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在王舍城,世尊和具寿大迦叶在一起时这样说过:“迦叶,你去教诫比丘们;迦叶,你为比丘们说法。迦叶,要么我来教诫比丘们,要么你来;要么我为比丘们说法,要么你来。”巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmatāyeva mahākassapena saddhiṃ ‘‘ovada kassapa bhikkhū. Karohi kassapa bhikkhūnaṃ dhammiṃ kathaṃ, ahaṃ vā kassapa bhikkhū ovadeyyaṃ tvaṃ vā. Ahaṃ vā bhikkhūnaṃ dhammaṃ kathaṃ kareyyaṃ tvaṃ vā’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,现在的比丘们确实难以劝告,他们具备让人难以劝告的素质,不能忍耐,不能恭敬地接受教诫——巴利
Dubbacā kho bhante etarahi bhikkhū dovacassakaraṇehi dhammehi samannāgatā akkhamā appadakkhiṇaggāhino anusāsaniṃ–
相似正法经巴利
Saddhammappatirūpakasutta
问:贤友,世尊在迦叶相应末尾所说的《相似正法经》,是在哪里讲的?是针对谁讲的?以什么为因由?又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – tatthevāvuso bhagavatā pariyosānaṃ saddhammappatirūpakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对具寿大迦叶而说的。具寿大迦叶对世尊这样说:“尊者,是什么因、什么缘,使得从前学处较少,却有更多比丘证得究竟智而安住?尊者,又是什么因、什么缘,使得现在学处较多,而证得究竟智安住的比丘反而较少?”尊者,世尊就是针对这件事,以“迦叶,正是如此,当众生衰退、正法隐没时,学处就会增多,而证得究竟智安住的比丘却会减少”等话而宣说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃyeva mahākassapaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante mahākassapo bhagavantaṃ etadevoca ‘‘ko nu kho bhante hetu ko paccayo, yena pubbe appatarāni ceva sikkhāpadāni ahesuṃ, bahutarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahiṃsu. Ko pana bhante hetu ko paccayo, yenetarahi bahutarāni ceva sakkhāpadāni appatarā ca bhikkhū aññāya saṇṭhahantī’’ti. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘evañcetaṃ kassapa hoti sattesu hāyamānesu saddhamme antaradhāyamāne bahutarāniceva sikkhāpadāni honti, appatarāca bhikkhū aññāya saṇṭhahantī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
利养与恭敬相应巴利
Lābhasakkārasaṃyutta
问:贤友,由……等正觉者所宣说、收在利养恭敬相应中、由结集者结集的第五经《粪虫经》,是在哪里、针对谁、又是怎样宣说的呢?巴利
Pucchā – tenāvuso…pe… sammāsambuddhena lābhasakkāraṃyutte pañcamaṃ saṃgītaṃ mīḷhakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,世尊在舍卫城,针对众多比丘,这样开示:“比丘们,利养、恭敬、名声是可怕的、粗暴的,是证得无上安稳的障碍。比丘们,譬如有一只粪虫,以粪为食、以粪为饱、满腹粪秽,在它面前还有一大堆粪,它就因此轻蔑其他粪虫:‘我以粪为食、以粪为饱、满腹粪秽,我面前还有这一大堆粪。’”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya. Seyyathāpi bhikkhave mīḷhakā gūthādī gūthapūrā puṇṇā gūthassa, purato cassa mahāgūthapuñjo, sā tena aññā mīḷhakā atimaññeyya ‘‘ahamhi gūthādī gūthapūrā puṇṇā gūthassa, purato ca myāyaṃ mahāgūthapuñjo’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,对那个愚人来说,这确实是漫长岁月里的无益与痛苦。巴利
Taṃ hi tassa bhikkhave moghapurisassa hoti dīgharattaṃ ahitāya dukkhāya.
比丘们,利养、恭敬和名声,真的就是这么可怕。巴利
Evaṃ dāruṇo kho bhikkhave lābhasakkārasiloko.
比丘们,因此,你们应当这样训练自己:我们要舍弃已经生起的利养、恭敬和名声,而且已经生起的利养、恭敬和名声不会占据我们的心。比丘们,你们确实应当这样训练自己。巴利
Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ, ‘‘uppannaṃ lābhasakkārasi lokaṃ pajahissāma, na ca no uppanno lābhasakkārasiloko cittaṃ pariyādāya ṭhassabhī’’ti, evañhi kho bhikkhave sikkhitabbaṃ.
提问:贤友,古代结集法的长老们所结集的《独子经》,是在哪里说的?针对谁说的?又是怎么说的?巴利
Pucchā – tattho āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakehi saṃgītaṃ ekaputtakasuttaṃ kattha kaṃ ārabbhaṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,在舍卫城,针对众多比丘,世尊这样说:“比丘们,利养、恭敬和名声是可怕的、苦涩的、粗暴的,是证得无上安稳的障碍。比丘们,有信心的近事女对独生爱子——心爱的、可意的孩子——正确地恳求,会这样恳求:‘孩子,你要成为像质多居士和阿拉瓦加的手长者那样的人。’”世尊就是以这样的方式宣说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko kaṭuko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya, saddhā bhikkhave upāsikā ekaputtakaṃ piyaṃ manāpaṃ evaṃ sammāāyācamānā āyāceyya tādiso tāta bhavāhi, yādiso citto ca gahapati hatthako ca āḷavako’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,这就是标准,这就是尺度,用来衡量我的弟子中的在家男信徒,也就是质多居士和阿拉瓦卡的手长者。巴利
Esā bhikkhave tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvakānaṃ upāsakānaṃ yadidaṃ citto ca gahapati hatthako ca āḷavako.
孩子,如果你从在家生活出家,过无家的生活,那么孩子,你就要成为像舍利弗和目犍连那样的人。巴利
Sace kho tvaṃ tāta agārasmā anagāriyaṃ pabbajasi, tādiso tāta bhavāhi, yādisā sāriputtamoggallānā.
孩子,千万别让利养、恭敬和名声缠上你——你这位有学、尚未达成究竟之心的修学者。巴利
Mā ca kho tvaṃ tāta sekhaṃ appattamānasaṃ lābhasakkārasiloko anupāpuṇātu–
比丘们,利养、恭敬和名声就是这样残酷,像刀锋一样尖锐,像砂纸一样粗粝,是证得无上安稳的障碍。巴利
Evaṃ dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko kaṭuko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya.
提问——贤友,就在同一处,由过去结集法藏的诸位长老所结集的《独女经》,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāyakehi saṃgītaṃ ekadhītusuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答——尊者,就在舍卫城,针对众多比丘,世尊这样说:“诸比丘,利养、恭敬和名声是可怕的,是苦涩的、粗劣的,是证得无上安稳的障碍。诸比丘,有信心的近事女如果正确地恳求自己心爱的独生女儿,应该这样恳求:‘贤女,愿你成为像近事女久寿多罗和韦卢甘达的难陀母那样的人。’诸比丘,这就是我的女弟子中近事女的衡量标准和尺度,也就是近事女久寿多罗和韦卢甘达的难陀母。”尊者,世尊就是以这样的方式宣说的。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘dāruṇo bhikkhave lābhasakkārasiloko kaṭuko pharuso antarāyiko anuttarassa yogakkhemassa adhigamāya. Saddhā bhikkhave upāsikā ekaṃ dhītaraṃ piyaṃ manāpaṃ evaṃ sammā āyācamānā āyāceyya ‘tādisā ayye bhavāhi, yādisā khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’ti. Esā bhikkhave tulā etaṃ pamāṇaṃ mama sāvikānaṃ upāsikānaṃ, yadidaṃ khujjuttarā ca upāsikā veḷukaṇḍakiyā ca nandamātā’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
夫人,如果你从在家生活出家,过无家的生活,那就应该成为像差摩比丘尼和莲华色比丘尼那样的人。巴利
Sace kho tvaṃ ayye agārasmā anagāriyaṃ pabbajasi, bhādisā ayye bhavāhi, yādisā khemā ca bhikkhunī uppalavaṇṇā ca–
所以,比丘们,应当这样修学:巴利
Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ.
问:朋友,《罗睺罗相应》是世尊在哪里、针对谁、以什么事为背景、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – rāhulasaṃyuttaṃ panāvuso bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是世尊在舍卫城针对具寿罗睺罗所说的。具寿罗睺罗曾对世尊这样说:“尊者,请世尊简要地为我说法,我听了世尊的法之后,就独自住在僻静处,不放逸,热诚,精勤。”尊者,在这个事由中,世尊以“罗睺罗,你怎么想?眼是常还是无常?”“尊者,是无常。”“那么,凡是无常的,是苦还是乐?”“尊者,是苦。”“那么,凡是无常、苦、会变坏的法,适合这样观察‘这是我的,这是我,这是我的自我’吗?”“尊者,不适合。”等等这样的话来宣说。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante āyasmantaṃ rāhulaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante rāhulo bhagavantaṃ etadavoca ‘‘sādhu me bhante bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu, yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyya’’nti, tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘taṃ kiṃ maññasi rāhula, cakkhuniccaṃ vā aniccaṃ vāti. Aniccaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ, dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti. Dukkhaṃ bhante. Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ, kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘etaṃ mama, eso hamasmi, eso me attā’ti. No hetaṃ bhante’’ti evamādinā bhante bhagavatā bhāsitaṃ.
提问:在《相相应》中,由古代结集法藏的长老们最初结集的《骨经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么为因由、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – lakkhaṇasaṃyutte panāvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakattherehi paṭhamaṃ saṃgītaṃ aṭṭhisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,针对具寿相和具寿大目犍连而说的。尊者,具寿相在世尊面前对具寿大目犍连这样说:“贤友,这里,具寿大目犍连从灵鹫山下来时,在某个地方露出了微笑。贤友目犍连,是什么因、什么缘让你露出微笑呢?”尊者,具寿大目犍连回答说:“贤友,我在这里从灵鹫山下来时,看见一具骸骨在空中行走”等等。尊者,关于这件事,世尊这样开示:“诸比丘,弟子们确实已成为眼;诸比丘,弟子们确实已成为智;因为这样的弟子能够了知、能够看见、能够作证。”巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavatā sammukhe āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca ‘‘idhāyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭā pabbatā orohanto aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi, ko nu kho āvuso moggallāna hetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ti. Āyasmā ca bhante mahāmoggallāno ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ aṭṭhikasaṅkhalikaṃ vehāsaṃ gacchantiṃ’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, yatrahi nāma sāvako evarūpaṃ ñassati vā dakkhati vā sakkhiṃ vā karissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
贤友们,这真是稀有!贤友们,这真是未曾有!
确实会有这样的众生。巴利
Acchariyaṃ vata bho, abbhutaṃ vata bho; Evarūpopi nāma satto bhavissati.
问:尊者,那位了知者……(中略)……正自觉者宣说的《相相应》中第三结集的《肉团经》,是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tenāvuso jānatā…pe… sammāsambuddhena lakkhaṇasaṃyutte tatiyaṃ saṃgītaṃ piṇḍasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在王舍城,针对具寿相和具寿大目犍连而说的。尊者,具寿相在世尊面前对具寿大目犍连这样说:“具寿大目犍连从灵鹫山下来时,在某个地方露出了微笑。目犍连贤友,是什么原因、什么因缘让你露出微笑呢?”尊者,具寿大目犍连这样告诉说:“贤友,我从灵鹫山下来时,看见一团肉在空中行走,兀鹰、乌鸦、隼追着它、反复扑上去,啄它、撕它,它发出痛苦的叫声。”尊者,就是针对这件事,世尊这样说:“诸比丘,弟子们确实是成为有眼者而安住;诸比丘,弟子们确实是成为有智者而安住;因为像这样的弟子将能了知、能看见、能作证如此之事。”巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhaggavato sammukhe āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca ‘‘idhāyasmā mahāmoggallāno gijjhakūṭā pabbatā orohanto aññatarasmiṃ padese sitaṃ pātvākāsi , ko nukho āvuso moggallānahetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ti. Āyasmā ca bhante mahāmoggallāno ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ maṃsapiṇḍaṃ vehāsaṃ gacchantaṃ, tamenaṃ gijjhāpi kākāpi kulalāpi anupatitvā anupatitvā vitacchenti virājenti. Sā sudaṃ aṭṭassaraṃ karotī’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, yatrahi nāma sāvako evarūpaṃ ñassati vā dakkhati vā sakkhiṃ vā karissatī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,由古代结集法藏的大长老们所结集的《剑毛经》,世尊是在哪里、针对谁、以什么事为因缘、怎样宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakehi mahātherehi saṃgītaṃ asilomasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是世尊在王舍城,针对勒叉那尊者和目犍连尊者所说的。尊者,勒叉那尊者在世尊面前对目犍连尊者这样说:“目犍连贤友,是什么因、什么缘,让你露出微笑?”尊者,目犍连长老则这样报告:“贤友,我从灵鹫山下来时,看见一个剑毛众生在虚空中行走。”如此等等。尊者,对于这件事,世尊说:“诸比丘,弟子们确实是具眼而住;诸比丘,弟子们确实是具智而住。”(略)“诸比丘,这个众生曾在这王舍城做杀猪的人。”世尊就这样说了等等。巴利
Vissajjanā – rājagahe bhante āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavato sammukhe āyasmantaṃ mahāmoggallānaṃ etadavoca ‘‘ko nu kho āvuso moggallāna hetu, ko paccayo sitassa pātukammāyā’’ti. Āyasmā ca bhante mahāmoggallānatthero ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ asilomaṃ vehāsaṃ gacchantaṃ’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti. (Peyyāla) eso bhikkhave satto imasmiṃyeva rājagahe sūkariko ahosī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,就在那里,由结集经典的长老们所结集的《针毛经》,世尊是在哪里、针对谁、因什么事、怎样说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ sūcilomasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,就在王舍城那里,是针对勒叉那尊者和大目犍连尊者而说的。尊者,勒叉那尊者在世尊面前,也是那样说的。巴利
Vissajjanā – tattheva bhante rājagahe āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitaṃ. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavato sammukhe tatheva avoca.
具寿大目犍连也照样禀告了。尊者,关于那件事,世尊这样说:“比丘们,弟子们确实是具眼而住;比丘们,弟子们确实是具智而住……比丘们,这个众生就是那曾在王舍城投生为车夫的人。”世尊以如此等方式作了开示。巴利
Āyasmā ca bhante mahāmoggallāno tatheva ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti, (peyyāla) eso bhikkhave satto imasmiṃyeva rājagahe sūto ahosī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitā.
问:贤友,就在那里,由过去结集诸法的大长老们所结集的《恶比丘经》等五部经,世尊是在哪里、针对谁、以什么为因由、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītāni pāpabhikkhusuttādīni pañcasuttāni bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kismiṃ vatthusmiṃ kathañca bhāsitāni.
回答:这些是在王舍城,针对具寿勒弃那和具寿大目犍连而说的。具寿勒弃那在世尊面前,按照前面所说的方式作了报告。具寿大目犍连则这样报告:贤友,我从灵鹫山下来时,看见一个比丘在虚空中行走,看见一个比丘尼在虚空中行走,看见一个在学尼在虚空中行走,看见一个沙弥在虚空中行走,看见一个沙弥尼在虚空中行走。她的僧伽梨衣燃烧着、炽燃着、冒出火焰,钵也燃烧着、炽燃着、冒出火焰,腰带也燃烧着、炽燃着、冒出火焰,身体也燃烧着、炽燃着、冒出火焰,她正发出痛苦的惨叫。关于这件事,世尊这样说:比丘们,弟子们确实是具眼而住;比丘们,弟子们确实是具智而住。(中略)比丘们,这个比丘曾是迦叶正自觉者教法中的恶比丘;比丘们,这个比丘尼曾是迦叶正自觉者教法中的恶比丘尼;比丘们,这个在学尼曾是迦叶正自觉者教法中的恶在学尼;比丘们,这个沙弥曾是迦叶正自觉者教法中的恶沙弥;比丘们,这个沙弥尼曾是迦叶正自觉者教法中的恶沙弥尼。世尊以这样的方式宣说了这些。巴利
Vissajjanā – rājagahe āyasmantañca lakkhaṇaṃ āyasmantañca mahāmoggallānaṃ ārabbha bhāsitāni. Āyasmā bhante lakkhaṇo bhagavato sammukhe pubbe vuttanayeneva ārocesi. Āyasmā ca bhante mahāmoggallāno ‘‘idhāhaṃ āvuso gijjhakūṭā pabbatā orohanto addasaṃ bhikkhuṃ vehāsaṃ gacchantaṃ. Addasaṃ bhikkhuniṃ vehāsaṃ gacchantiṃ. Addasaṃ sikkhamānaṃ vehāsaṃ gacchantiṃ. Addasaṃ sāmaṇeraṃ vehāsaṃ gacchantaṃ. Addasaṃ sāmaṇeriṃ vehāsaṃ gacchantiṃ. Tassā saṅghāṭipi ādittā sampajjalitā sajotibhūtā, pattopi āditto sampajjalito sajotibhūto, kāyabandhanampi ādittaṃ sampajjalitaṃ sajotibhūtaṃ , kāyopi āditto sampajjalito sajotibhūto, sā sudaṃ aṭṭassaraṃ karotī’’ti evamādinā ārocesi. Tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘cakkhubhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti ñāṇabhūtā vata bhikkhave sāvakā viharanti. (Peyyāla). Eso bhikkhave bhikkhu kassapassasammāsambuddhassa pāvacane pāpabhikkhu ahosi. Esā bhikkhave bhikkhunī kassapassa sammāsambuddhassa pāvacane pāpabhikkhunī ahosi. Esā bhikkhave sikkhamānā kassapassa sammāsambuddhassa pāvacane pāpasikkhamānā ahosi. Eso bhikkhave sāmaṇero kassapassasammāsambuddhassa pāvacane pāpasāmaṇero ahosi. Esā bhikkhave sāmaṇerī kassapassa sammāsambuddhassa pāvacane pāpasāmaṇerī ahosī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitāni.
问:贤友,在《譬喻相应》中,由古代结集法藏的大长老们所诵出的《爪尖经》,世尊是在哪里、针对谁、怎样宣说的?巴利
Pucchā – opammasaṃyutte āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ nakhasikhasuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:在舍卫城,尊者,这是针对众多比丘而说的。世尊这样说道:“比丘们,你们认为怎么样?是我用指甲尖挑起来的这一点点尘土多,还是这大地多?”等等。巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ, yo cāyaṃ mayā paritto nakhasikhāyaṃ paṃsu āropito, yā cāyaṃ mahāpathavī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
比丘们,你们觉得怎么样?到底哪一个更多呢?巴利
Taṃ kiṃ maññatha bhikkhave, katamaṃ nu kho bahutaraṃ.
所以,比丘们,应当这样修学:巴利
Tasmātiha bhikkhave evaṃ sikkhitabbaṃ.
问:贤友,就在那里,由过去结集诸法的大长老们所诵出的《楔钉经》,世尊是在哪里、针对谁、又是怎样宣说的?巴利
Pucchā – tattheva āvuso porāṇakehi dhammasaṃgāhakamahātherehi saṃgītaṃ āṇisuttaṃ bhagavatā kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:就在舍卫城,尊者,世尊针对众多比丘说了这样的话:“比丘们,从前,陀沙罗人有一面名叫阿那迦的鼓。陀沙罗人敲阿那迦鼓,鼓破裂了,他们就另钉上一根楔钉。比丘们,后来有那么一天,阿那迦鼓原来的木质鼓身消失了,只剩下那一堆楔钉。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃyeva bhante sambahule bhikkhū ārabbha ‘‘bhūtapubbaṃ bhikkhave dasārahānaṃ ānako nāma mudiṅgo ahosi, tassa dasārahā ānake ghaṭite aññaṃ āṇiṃ odahiṃsu, ahu kho so bhikkhave samayo yaṃ ānakassa mudiṅgassa porāṇaṃ pokkharaphalakaṃ antaradhāyi , āṇisaṅghāṭova avasissī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
问:贤友,世尊在《比丘相应》里所说的《新经》,是在哪里、针对谁、怎样宣说的?巴利
Pucchā – bhikkhusaṃyutte āvuso bhagavatā navasuttaṃ kattha kaṃ ārabbha kathañca bhāsitaṃ.
回答:尊者,这是在舍卫城,针对一位新比丘而说的。尊者,有一位新比丘,吃完饭后托钵回来,进入精舍,却无所事事,沉默不语,陷入昏沉;比丘们缝制衣服时,他也不为比丘们帮忙做事。尊者,针对这件事,世尊这样说道:“诸比丘,你们不要对这位比丘心生不满。诸比丘,这位比丘对于四禅——属于增上心、现法乐住的——是随意获得者、容易获得者、不费力获得者。”巴利
Vissajjanā – sāvatthiyaṃ bhante aññataraṃ navaṃ bhikkhuṃ ārabbha bhāsitaṃ. Aññataro bhante navo bhikkhu pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto vihāraṃ pavisitvā apposukko tuṇhībhūto saṅkasāyabhi, na bhikkhūnaṃ veyyāvaccaṃ karoti cīvarakārasamaye tasmiṃ bhante vatthusmiṃ ‘‘mā kho tumhe bhikkhave etassa bhikkhuno ujjhāyitthā eso kho bhikkhave bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhamma sukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī’’ti evamādinā bhagavatā bhāsitaṃ.
尊者,我也在做自己该做的事,巴利
Ahampi kho bhante sakaṃ kiccaṃ karomi,
比丘们,这位比丘确实是四种禅那——增上心法、现法乐住——的随意获得者、不难获得者、不费力获得者。巴利
Eso kho bhikkhave bhikkhu catunnaṃ jhānānaṃ ābhicetasikānaṃ diṭṭhadhammasukhavihārānaṃ nikāmalābhī akicchalābhī akasiralābhī –
这不是依靠懈怠,也不是依靠微弱的力气。
涅槃应当证得,那是从一切苦中的解脱。
这位年轻比丘,这位最上之人,
他保持着这最后一具身体,已经战胜了魔罗和他的大军——巴利
Nayidaṃ sithilamārabbha, nayidaṃ appena thāmasā; Nibbānaṃ adhigantabbaṃ, sabbadukkhappamocanaṃ; Ayañca daharo bhikkhu, ayamuttamapuriso; Dhāreti antimaṃ dehaṃ, jetvā māraṃ savāhiniṃ–